2021-34 RIB meicirculaire gemeentefonds (ongetekend)

Aan de leden van de gemeenteraad

Raadsinformatiebrief Afdeling: Financiën

Doorkiesnummer Onderwerp Datum Zaaknummer

: : Meicirculaire gemeentefonds 2021 : 20 juli 2021 : 233947

Geachte raadsleden, In deze raadsinformatiebrief schetsen we de financiële gevolgen van de meicirculaire gemeentefonds 2021. Deze gevolgen betreffen het lopende begrotingsjaar 2021 en de komende jaren 2022-2025. De gevolgen voor 2021 leggen wij in de tussentijdse rapportage najaar 2021 met een begrotingswijziging aan u voor (raadsvergadering november 2021). De meerjarige gevolgen nemen wij op in de programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025, die wij momenteel opstellen. Omdat de besluitvorming nog een tijdje duurt maar de impact wel groot is, sturen wij u deze informatie nu al toe. Meicirculaire gemeentefonds 2021 Op 31 mei heeft het Rijk de meicirculaire gemeentefonds 2021 gepubliceerd. Wij hebben de gevolgen van de meicirculaire 2021 voor de gemeente Nuenen op een rij gezet. Het ‘nettoresultaat’ van een circulaire is afhankelijk van de mate waarin we bedragen moeten of willen oormerken, omdat er kosten tegenover komen te staan die we nog niet hebben begroot (zogenoemde taakmutaties). Algemene uitkering is niet geoormerkt: dat is aan de gemeente De algemene uitkering is vrij besteedbaar voor gemeenten. Eventuele opmerkingen die over de algemene uitkering in circulaires worden gemaakt, zijn niet meer dan voorbeelden die illustreren met welke kosten gemeenten geconfronteerd kunnen worden.

Met de betreffende teksten beoogt het Rijk niet het bestedingsdoel nader te omschrijven of middelen te oormerken. Wel staat er tegenover extra middelen vaak een extra taak die aan gemeenten is overgedragen. Gemeenten moeten dus zelf inschatten of daarvoor extra middelen in de begroting moeten worden opgenomen.

Pagina 1 van 5

Het samenvattend overzicht van de meicirculaire 2021 is voor het begrotingsjaar 2021 als volgt:1 Gemeentefonds Verschil meicirculaire – maartbrief 2021 (+ is meer, - is minder)

2021

2022

710.906 157.220

Oormerken: Jeugd - aanpak wachtlijsten Jeugd - toename kosten

50.000 pm

Rijksvaccinatieprogramma Prenataal huisbezoek JGZ Wet Open Overheid Maatschappelijke begeleiding statushouders Kerkenvisie Inburgering

5.722 5.000 0 6.000 0 102.000 30.810 0 25.000 0 1.310 14.000

Heroriëntatie zelfstandigen (corona) Jeugd aan zet (corona)

9.396 10.000

2023

2024

2025

-21.841 -122.486 -145.174

5.000 6.000 115.000 0 0 8.000

5.000 6.000 129.000 0 0 5.000

5.000 6.000 143.000 0 0 2.000

0 0

0 0

0 0

0 0

Totaal te oormerken

132.238 127.000

134.000

145.000

156.000

Administratieve correcties (stelposten): Verwachte correctie WOZ-waarden

180.000 180.000

180.000

180.000

180.000

Correctie stelpost (leerlingen VO) Stelpost btw-compensatiefonds

17.000 0 0 -85.000

0 -85.000

0 -85.000

0 -85.000

Resultaat mei 2021 t.o.v. maart 2021 (+ is voordeel, - is nadeel) *) Indien oormerken volledig bedrag jeugd (€ 365.765):

381.668 -64.780 -250.841 -362.486 -396.174 65.903

Globale analyse van de verschillen De verschillen tussen de meicirculaire en vorige circulaires fluctueren fors over de jaren heen. Hier zijn diverse oorzaken voor. De grootste en meest negatieve zijn hoeveelheidsverschillen (actualisaties van aantallen van de maatstaven). Vooral het aantal bijstandsgerechtigden en het aantal (geprognosticeerde) inwoners is lager dan in de vorige circulaires. Maar ook het accres/uitkeringsfactor is negatief de komende jaren. Dat heeft o.m. te maken met lagere verwachte inflatie dan eerder geraamd. Dit laatste betekent wel dat we de stelpost voor inflatie in onze meerjarenbegroting kunnen verlagen. Oormerken voor extra taken Jeugd • Een gedeelte van het bedrag willen we inzetten om de wachtlijst voor jeugd op te heffen. Dat is ook één van de voorgestelde doelen vanuit het Rijk voor dit budget. Die 1 De maartbrief 2021 is in de begroting verwerkt via de tussentijdse rapportage voorjaar 2021

Pagina 2 van 5

wachtlijst begint nu op te lopen, het oppakken van zaken stagneert doordat lopende casussen intensiever zijn. We denken aan een extra budget van € 50.000,-. • Mogelijk stellen we later dit jaar voor om een aanvullend bedrag toe te voegen aan de begroting voor jeugdhulp ambulant, verblijf, vervoer 18- en begeleiding. In de jaarrekening 2020 is er maar een minimaal tekort. Maar wij vermoeden dat corona daar ook invloed op heeft gehad, dat er toch minder zorg is ingezet dan oorspronkelijk vanuit de indicatie zou moeten. Wij gaan dit de komende maanden monitoren (zoals wij altijd maandelijks de uitgaven jeugd en Wmo monitoren). Indien het nodig blijkt zullen wij bij de tussentijdse rapportage najaar 2021 een voorstel doen om dit vanuit deze middelen van de meicirculaire de begroting te verhogen. • Daarom verwachten wij dat een gedeelte van de extra Rijksmiddelen van € 365.765 kan vrijvallen ten gunste van het resultaat en we een gedeelte willen oormerken, maar we kunnen pas in september een voorstel doen welk bedrag. Rijksvaccinatieprogramma Binnen het RVP (meningokokken) is een wettelijke taak overgegaan naar gemeenten per 1-1-2021, de GGD voert deze uit en brengt de kosten bij de gemeenten in rekening. Prenataal huisbezoek JGZ Idem als voorgaande, alleen gaat deze pas in per 2022. Wet Open Overheid Er is een nieuwe wet aangenomen over transparantie, de Wet Open Overheid.

Nog niet helemaal duidelijk is wat die wet gaat betekenen. We nemen voorlopig een stelpost op voor hetzelfde bedrag als wat het Rijk in het gemeentefonds heeft gestort. Dit kunnen we gaan inzetten voor projectleiding, training, aanpassen systemen en koppelingen. Maatschappelijke begeleiding statushouders Deze middelen ontvangen we als vast bedrag per statushouder conform de taakstelling. De middelen worden voor dat doel ook ingezet. Kerkenvisie We hebben aan het Rijk een bijdrage gevraagd voor het opstellen van een kerkenvisie. Hiervoor heeft het Rijk een bedrag toegekend van € 25.000,- via het gemeentefonds. We zijn momenteel aan het bekijken hoe we dit project gaan aanpakken, we stellen voor het bedrag te oormerken. Inburgering Betreft een aanvulling op eerder toegekende middelen, vanwege het uitstel van de invoering van de nieuwe Wet inburgering naar 1-1-2022. Bedrag is in 2021 minimaal maar in 2022 wat hoger, wij stellen voor deze middelen net als de eerde toegekende middelen te oormerken. Het zal worden ingezet voor regionale samenwerking op gebied van projectleiding en inkoop e.d., de kosten daarvoor zijn nog niet helemaal duidelijk. Heroriëntatie zelfstandigen (corona) en Jeugd aan zet (corona) Extra middelen in verband met de coronacrisis worden conform eerder gemaakte afspraken geoormerkt, we gaan ervan uit dat we alle vergoedingen vanuit het Rijk nodig

Pagina 3 van 5

hebben om onze kosten te dekken. Zoals afgesproken rapporteren wij over de coronamiddelen en -kosten in de tussentijdse rapportages, begroting en jaarrekening. Administratieve correcties - In de meicirculaire is een voordeel opgenomen voor mutaties WOZ-waarden die niet de actuele waarden betreffen. Dit voordeel is onderdeel van het verschil tussen mei- en maartcirculaire zoals in de bovenste rij van de tabel weergegeven. In de septembercirculaire 2021 verwachten wij hiervoor een nadelige correctie, omdat dan de actuelere WOZ-waarden verwerkt zullen zijn. Door hier nu al rekening mee te houden voorkomen we dat we straks een tegenvaller moeten verwerken. - In de tussentijdse rapportage voorjaar 2021 is een stelpost opgenomen voor een hoger aantal leerlingen voortgezet onderwijs. In deze meicirculaire zijn de juiste aantallen verwerkt, zodat we de stelpost tegenboeken. Andere ontwikkelingen Enkele belangrijke ontwikkelingen zijn nog niet in de meicirculaire 2021 opgenomen: aanvullende coronamiddelen, jeugdhulp op langere termijn en de herijking van het gemeentefonds. Coronamaatregelen Het Rijk heeft bovenop de eerder verstrekte middelen nog aanvullende steun toegezegd voor het bestrijden van de coronacrisis. Dit wordt in de septembercirculaire 2021 verwerkt.

Conform eerder gemaakte afspraken zullen we voorstellen ook deze middelen te oormerken, omdat we er vooralsnog vanuit gaan dat we alle vergoedingen vanuit het Rijk nodig hebben om onze kosten te dekken. Jeugdhulp Het kabinet heeft eerder al extra middelen uitgetrokken voor de uitvoering van de Jeugdwet: € 400 miljoen in 2019, € 300 miljoen in 2020 en eenzelfde bedrag in 2021 en 2022. Naar aanleiding van de landelijke onderzoeken naar jeugdzorg en arbitrage is in de meicirculaire nog eens € 631 miljoen toegezegd voor 2021, en aangekondigd is om in 2022 ruim € 1,3 miljard toe te kennen. Het eerste bedrag is gedeeltelijk (voor € 493 miljoen) verwerkt in de meicirculaire, zoals hierboven vermeld, en betekent voor Nuenen ca. € 365.000 eenmalig in 2021. Het tweede bedrag wordt verwerkt in de septembercirculaire en betekent voor Nuenen ca. € 1.100.000 eenmalig in 2022. Helaas is nog niet duidelijk hoe het nieuwe kabinet de jeugdzorg structureel gaat financieren. Conform de richtlijn die het Ministerie van BZK, de VNG en de provinciale toezichthouders hebben opgesteld, mogen gemeenten het bedrag van € 300 miljoen als structureel dekkingsmiddel in hun meerjarenraming inzetten. Voor Nuenen bedraagt dit € 251.000 en dit bedrag is al structureel begroot als stelpost.

Voorwaarde is wel dat de gemeente ook zelf maatregelen neemt in de transformatie rondom jeugdzorg en Wmo mede gericht op beheersing van de kosten.

Pagina 4 van 5

Herijking gemeentefonds In de voorlopige publicatie op 2 februari 2021 over de nieuwe verdeling van het gemeentefonds komt Nuenen als voordeelgemeente naar voren. Maar het nieuwe verdeelstelsel is nog niet definitief en er zijn nog veel vragen over. De herijking is door het huidige kabinet geplaatst in een ‘breder perspectief van financiële en bestuurlijke verhoudingen en de financiële positie van gemeenten’. Er ligt ook een verbinding met de financiering van de jeugdzorg, de verruiming en modernisering van het gemeentelijk belastinggebied en de evaluatie van de normeringssystematiek. Daarover moet het nieuwe kabinet besluiten. De voorgestelde invoeringsdatum voor de nieuwe verdeling is verschoven naar 1 januari 2023. Er is nog geen garantie dat de komende septembercirculaire duidelijkheid gaat geven. Aangezien wij moeten begroten op reële uitgangspunten kunnen en mogen wij nog niet anticiperen op herverdeeleffecten en verruiming van de omvang van het gemeentefonds. Septembercirculaire 2021 Volgens de landelijke richtlijnen moet de begroting 2022 gebaseerd zijn op de meicirculaire of de septembercirculaire 2021. Onze voorkeur is altijd om de septembercirculaire te verwerken, om te voorkomen dat kort na het vaststellen van de begroting al een begrotingswijziging moet worden gemaakt. Dit jaar wordt de septembercirculaire laat gepubliceerd omdat Prinsjesdag laat valt.

Dat betekent dat we de gevolgen van deze circulaire niet in de begroting zelf kunnen opnemen. Het streven is om tegelijk met het aanbieden van de begroting 2022 de informatie van de septembercirculaire mee te sturen, met een voorstel tot verwerking ervan in de begroting. Dan kunt u deze wel tegelijk met de begroting behandelen en als 1 e begrotingswijziging 2022 vaststellen.

Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris, de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Pagina 5 van 5