2021-27 RIB Update Transitievisie warmte

Aan de leden van de gemeenteraad

Raadsinformatiebrief Afdeling: Ontwikkeling en handhaving

Doorkiesnummer Onderwerp Datum Zaaknummer

: : : :

040-2631568 Stand van zaken Transitievisie Warmte 28 juni 2021 114952

Inleiding Hoe verwarmen we onze huizen en gebouwen in de toekomst op een duurzame wijze? Dit is een opgave die erg complex is, maar ook een opgave waar iedereen in Nederland mee te maken krijgt. Daarom is in het Nederlands Klimaatakkoord afgesproken dat alle gemeenten uiterlijk eind 2021 een Transitievisie Warmte (TVW) voor hun grondgebied vaststellen. In deze raadinformatiebrief praten wij u bij over de technische en sociale afwegingen die zijn gemaakt in het maken van de TVW. Eerst zullen we een beeld schetsen van het proces dat we tot nu toe hebben doorlopen, wat voor product er wordt opgeleverd en wat er is onderzocht. Vervolgens staan we stil bij de multicriteria-analyse, participatie en communicatie en welke conclusies we hieruit kunnen trekken. Doorlopen proces • In 2020 is er een warmte impactscan uitgevoerd. In de impactscan werd een beeld geschetst van de stand van zaken en de benodigde acties om te komen tot een nagenoeg aardgasvrije gemeente. De impactscan was een logische eerste stap naar een TVW. De uitkomsten van deze impactscan zijn 9 april 2020 middels een raadsinformatiebrief met u gedeeld (nr.: 2020-13). • In november 2020 vond een stakeholdersbijeenkomst plaats. Tijdens deze bijeenkomst werden gezamenlijk de technische en sociale criteria voor de TVW gewogen.

In december 2020 bent u via een raadsinformatiebrief (nr.: 2020-48) geïnformeerd over de uitkomsten hiervan. • In januari en februari 2021 zijn de stakeholders1 nader geïnterviewd n.a.v. de technische analyse en de mogelijke kansen om aan te haken. • In april 2021 is er gewerkt aan een opzet voor de participatie- en communicatieaanpak. Vervolgens zijn er in mei 2021 gesprekken gevoerd met lokale initiatieven en is een enquête over de warmtetransitie uitgezet onder alle inwoners van Nuenen. • Tot slot heeft op 15 juni 2021 een bijeenkomst plaatsgevonden waarbij gezamenlijk met de stakeholders de uitkomsten van de multicriteria-analyse (MCA) en de enquête zijn gedeeld en geverifieerd.

1

Voorbeelden van betrokken stakeholders zijn: woningcorporaties, dorps- en wijkraden, ZLTO, Enexis, Brabant Water etc.

Pagina 1 van 4

Het product De TVW wordt een levend document dat de route weergeeft naar een duurzame en aardgasvrije gemeente in 2050. Hierin wordt concreet aangegeven wat we vóór 2030 willen gaan doen en waar. Niet alles hoeft dus in één keer. De TVW wordt elke 5 jaar geactualiseerd. Hierdoor kunnen we rekening houden met en inspelen op technologische innovaties en maatschappelijke veranderingen. Omdat het een levend document wordt stellen we ook een digitale, interactieve kaart (zgn. storymap) op. Op deze kaart kunnen inwoners in één oogopslag zien wat er voor de warmtetransitie in hun wijk/buurt speelt. De informatie wordt zo concreet mogelijk aangeboden. Centrale vragen TVW De TVW is een onderzoek waarin de volgende twee vragen op hoofdlijnen worden beantwoord: • Wanneer gaan we gebieden of buurten duurzaam verwarmen en waar willen we starten? • Hoe gaan we deze gebieden of buurten voorzien van duurzame warmte? Om deze vragen te beantwoorden is er meer nodig dan uitsluitend een technische analyse. We willen een analyse neerleggen die als basis dient voor een realistische aanpak. Om die reden worden draagkracht, draagvlak en de dynamiek in wijken en buurten ook meegenomen. Zo is het eenvoudiger om snel een aardgas-alternatief te maken in een jaren ’90-woning dan in een vooroorlogse woning, vooral vanwege de bouwkundige staat van de woning.

Maar betekent dit ook dat deze jaren ’90-wijken altijd als eerste aan de beurt moeten zijn? Om die prioriteitenlijst te maken gebruiken we een multicriteria-analyse (MCA). Multicriteria-analyse (MCA) Samen met onze stakeholders hebben we in november 2020 besloten dat we de volgende criteria in de MCA belangrijk vinden en hebben we deze gewogen:

Uit deze analyse blijkt een top 3 aan wegingsfactoren: koppelkansen, eindgebruikerskosten en draagvlak onder bewoners. Criteria als ‘koppelkansen’ en ‘eindgebruikerskosten’ zijn vrij concreet meetbaar. Draagvlak onder bewoners is lastiger meetbaar, daarom is dit onderdeel nader onderzocht in het communicatie- en participatietraject.

Pagina 2 van 4

Communicatie en participatie Voor het criterium ‘draagvlak onder bewoners’ spelen communicatie en participatie een belangrijke rol. Uit de gesprekken met de lokale initiatieven2 blijkt vooral dat er onder hen behoefte is aan het duidelijk en concreet maken van de warmtetransitie. Wat betekent de warmtetransitie nu echt voor de Nuenenaar? En hoe kan de Nuenenaar een bijdrage leveren? De Nuenenaar is actief en betrokken, en wil graag meegenomen worden in de warmtetransitie. Dit blijkt niet alleen uit de gesprekken met lokale initiatieven, maar ook uit de enquête die is uitgezet onder inwoners. In totaal hebben 251 respondenten de enquête ingevuld. Daardoor hebben we nu zicht op de betrokkenheid, bereidheid en het draagvlak bij inwoners. De uitkomsten van deze enquête worden nog toegevoegd aan de MCA, om zo te achterhalen welke wijken kansrijk zijn als we kijken naar draagvlak onder inwoners. We zijn verder van plan om communicatiemiddelen in te zetten voor: • Een check bij de wijken die als het meest kansrijk uit de MCA komen, herkennen zij zich in deze uitkomsten? • Bewustwording en verhogen kennisniveau bij inwoners. • Inspelen op behoeftes van inwoners (persoonlijk communiceren). Scenario’s De MCA gecombineerd met de technische data resulteren in een voorlopige volgorde van wijken en laat zien in welke wijken we vóór 2030 kunnen starten.

Het is een voorlopige volgorde omdat het TVW-traject om de 5 jaar wordt geactualiseerd. Bovendien moet eerst uit een diepere analyse blijken (op het niveau van een wijkuitvoeringsplan) in welk tempo de wijk daadwerkelijk wordt voorzien van alternatieven voor aardgas. In onze analyse voor de TVW hebben we gewerkt met verschillende scenario’s. Zo hebben we eerst een ranglijst van kansrijke wijken gemaakt die zijn getoetst aan de criteria en de technische data. Daarna hebben we inzichtelijk gemaakt wat het effect is op de ranglijst van kansrijke wijken als de weging van de criteria binnen de MCA wordt aangepast. Dit geeft ons een zo’n compleet mogelijk beeld van de verschillende mogelijkheden. Op 15 juni jl. hebben we deze scenario’s en dus de kansrijke wijken getoetst bij de stakeholders en naar aanleiding daarvan hebben we de volgende conclusies getrokken: • De buurten en clusters mogen klein zijn: beter klein en realistisch beginnen, eventueel met ambassadeurs of voorbeelden en daarna groter groeien • Bepaalde weerstanden die misschien in wijken spelen ten aanzien van andere trajecten vanuit de gemeente kunnen behoorlijk invloed hebben. • De woningbouwcorporatie kan slechts ten dele gezien worden als startmotor. Juist in de wijken met wat meer particulier vastgoed worden de kansen het grootst geacht.

Het inzicht in de kansrijke wijken biedt ons een doorkijk in de mogelijke aanpak voor de wijkuitvoeringsplannen (WUP’s). Hierbij moet worden opgemerkt dat een wijkuitvoeringsplan suggereert dat het plan over een complete wijk moet gaan en dat mogelijk een buurt-actieplan een betere benaming is (het ministerie gebruikt echter de term ‘WUP’). Voor de WUP’s stellen we samen met inwoners en stakeholders een uitvoerbaar plan op om de wijk of buurt in de toekomst duurzaam te verwarmen. Voor het ontwikkelen van een WUP wordt onder andere gekeken naar:

2

Er is gesproken met Buurtteam Gerwen en de initiatiefnemer van de Verenigde Straten van Nuenen.

Pagina 3 van 4

• • • • • •

Op welke wijze willen inwoners worden betrokken en worden ondersteund in het proces? Het technisch ontwerp, op zowel buurt- als gebouwniveau (nader onderzoek) De businesscase voor warmtesystemen, gebouweigenaren en eindgebruikers Financiering, subsidies en exploitatie Koppelkansen met klimaatadaptatie, aanpak openbare ruimte etc. Risicomanagement, besluitvorming

Planning De vervolgstappen op het gebied van communicatie en participatie zijn hierboven al toegelicht. De uitkomsten vanuit de enquête zullen worden gecombineerd met de uitkomsten van de MCA, zodat een nog vollediger beeld ontstaat van de kansrijke wijken. De conceptversie van de TVW zal als laatste toets nog aan de stakeholders worden voorgelegd, voordat hij het traject van besluitvorming ingaat. Op 30 september a.s. wordt de TVW ter besluitvorming aan u voorgelegd. In deze TVW staat dus wat is onderzocht, wat daar de uitkomsten van zijn en een prioritering van wijken. Vanwege het zomerreces is er geen mogelijkheid meer om de inhoud van deze raadsinformatiebrief vooruitlopend op de TVW te bespreken. Mocht u daarom vragen en/of opmerkingen hebben naar aanleiding van deze raadsinformatiebrief, dan willen wij vragen om deze nu al te delen met ons. Wij kunnen de vragen dan zoveel mogelijk vooraf beantwoorden en uw opmerkingen meenemen in de verdere uitwerking. U kunt uw vragen/opmerkingen sturen naar griffie@nuenen.nl

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Nuenen De secretaris De burgemeester,

Drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Bijlagen 1. Participatie en communicatie aanpak (documentnummer: 246063)

Pagina 4 van 4