2021-23 Raadsvoorstel Blink Zienswijze Begroting 2022

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Afdeling: Behandelend ambtenaar: Portefeuillehouder: Zaaknummer:

3 juni 2021 4 mei 2021 Openbare Werken Moire H. Mahabier J. Pernot 188995

Onderwerp Zienswijze begroting 2022 Blink Beslispunten 1. Kennis te nemen van:  Aanbiedingsbrief begroting 2022 Blink;  Begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Blink; 2. In te stemmen met bijgaande zienswijze waarin om een halfjaarlijkse update wordt verzocht en tussentijdse rapportage over de uitwerking van het evaluatie-onderzoek; 3. In te stemmen met het verwerken van de financiële gevolgen voor de gemeente Nuenen c.a. in de meerjarenbegroting 2022 - 2025 Inleiding Op basis van de Gemeenschappelijke Regeling Blink is het bestuur verplicht de raden in de gelegenheid te stellen om een zienswijze kenbaar te maken ten aanzien van de begroting. De ingediende zienswijzen betrekt het bestuur bij de voorbereiding van zijn begrotingsvoorstel aan het Algemeen Bestuur van Blink. Behandeling van dit begrotingsvoorstel in het Algemeen Bestuur is gepland op 30 juni 2021. De definitieve begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2025 worden vervolgens door het bestuur Blink voor 1 augustus 2021 aan Gedeputeerde Staten aangeboden. De gemeente Nuenen is, samen met Asten, Deurne, Gemert-Bakel, Heeze-Leende, Helmond, Laarbeek en Someren, deelnemer in de gemeenschappelijke regeling Blink. De private partner in de gemeenschappelijke regeling is SUEZ, die op het moment van schrijven in een overname door PreZero is verwikkeld.

Wat willen we bereiken Door het geven van een zienswijze kan de raad invloed uitoefenen op het beleid van de gemeenschappelijke regeling. Invloed betekent de uitvoering van door de deelnemende gemeenten ingebrachte taken op een efficiënte en effectieve wijze tegen de laagst mogelijke kosten binnen de kaders die hiervoor in de gemeenschappelijke regeling Reiniging Blink en haar Strategisch Meerjarenplan zijn opgenomen.

Pagina 1 van 8 2021.03715

Argumenten 1.1 De ontwerpbegroting 2022 van Blink (Bijlage 2) heeft financiële gevolgen voor de gemeente. Een uitgebreide toelichting op de begroting 2022 van Blink vindt u in bijlage 3 “Toelichting ontwerpbegroting 2022 (meerjarenbegroting 2023 t/m 2025)”. Hierin is te lezen dat onder andere landelijke indexeringen, andere contracten door aanbestedingen en het uitbreiden van het dienstenpakket van Blink hieraan ten grondslag liggen. Blink is een kostprijsorganisatie, zonder winstoogmerk. Dit betekent wel dat wanneer er meer taken vanuit gemeenten bij Blink neergelegd worden, de totale Blink begroting stijgt. 1.2 De ontwerpbegroting 2022 van Blink specifiek voor Nuenen (bijlage 4) en inzicht in de taken die door Blink worden uitgevoerd alsook een toelichting op de verschillen met het lopend jaar. Een uitgebreid overzicht van de begroting 2022 van Nuenen in Blink vindt u in bijlage 4. De ontwikkelingen die in de “Toelichting ontwerpbegroting 2022 (meerjarenbegroting 2023 t/m 2025)” zijn genoemd, hebben hun effect op de kosten van de gemeente Nuenen. Nu volgt een toelichting op de grootste verschillen tussen de vastgestelde begroting 2021 en de ontwerpbegroting 2022 voor Nuenen. In de tabel op de volgende pagina ziet u een overzicht van deze twee begrotingscijfers. De begroting 2022 laat een stijging zien van de kosten met € 67.000,- ten opzichte van 2021.

De belangrijkste oorzaken van deze stijging zijn: 1. Verwerking en transport van het GFT-afval via Blink per 1 januari 2021. In 2020 is dit door Blink aanbesteed en is Blink de opdrachtgever in plaats van de gemeente. Het verwerkingstarief van deze aanbesteding is met 64% gestegen ten opzichte van 2020 (van € 40,88/ton in 2020 naar € 66,-/ton voor de contractperiode van 2 jaar). Op basis van 1850 ton gft-afval dat jaarlijks in Nuenen wordt opgehaald is de kostentoename op de begroting € 130.000,-. 2. Verwerking van groenafval en afval van de milieustraat. We constateren een alsmaar toenemend aanbod van groenafval (uit de openbare groenbakken) en afval op de milieustraat. Tevens zien wij dat de tarieven van verwerking van bepaalde afvalstromen zoals asbest, dakleer, matrassen en grof vuil (CO2 heffing) blijven stijgen. Rekening houdende met deze ontwikkelingen en verhoging van de indirecte kosten door het nieuwe allocatiemodel komen de kosten € 95.000 hoger uit ten opzichte van 2021. In 2020 heeft Blink een onderzoek laten uitvoeren door IPR-Normag naar een andere opzet van de kostenverdeling (het kostenallocatiemodel en tarievenbeleid). Het nieuwe kostenallocatiemodel is door het Algemeen Bestuur van Blink vastgesteld1 en treedt vanaf begrotingsjaar 2022 in werking. 3. Vegen en onkruid.

De stijging van deze post met € 35.000 heeft te maken met de verhoging2 van indirecte kosten op grond van het nieuwe kostenallocatemodel. Een gevolg hiervan is dat een deel van de indirecte kosten dat voorheen ten laste van de post ‘’Afval’ werd gerekend, vanaf 2022 ten laste wordt gebracht van de ‘BOR-taken (Beheer Openbare Ruimte)’. 4. Post Onvoorzien3. Een van de uitvloeisels van het project ‘Financieel Fundament” is het opnemen vanaf het begrotingsjaar 2022 in de begroting van een Post Onvoorzien van € 24.000,-. Meer hierover leest u in paragraaf 2.1 Weerstandsvermogen en 1 Besluit Algemeen Bestuur van 28 oktober 2020 hield in het vaststellen van het nieuwe Financieel

Fundament van Blink op basis van het Kostenallocatiemodel uit het onderzoek van IPR Normag. 2 We kunnen hier beter spreken van verschuiving van indirecte kosten van de produktgroep Afval naar produktgroep BOR. 3 Het gebruik van de post Onvoorzien wordt aan strikte regels gebonden die door het AB van Blink wordt vastgesteld. 2021.03715 Pagina 2 van 8

risicobeheersing van de “Toelichting ontwerpbegroting 2022 (meerjarenbegroting 2023 t/m 2025)” in de bijlage. Begroting Nuenen x € 1.000

begroti begroti Versc ng 2021 ng 2022 hil

Domein Huishoudelijk afval Primaire taken 1 Afval-inzameling 2 Afval-verwerking & transport 3 Afval-verwerking & transport 4 Afval-verwerking & transport Afval-inzameling,transport & 5 verwerking Secundaire taken 6 Afval-containermanagement 7 Digitale dienstverlening 8 Projecten (SMP)

minicontainers, ondergrondse, glas restafval pmd gft Milieustraat Nuenen en groenafval en bladcampagne beheer, onderhoud en vervanging mini- en ondergrondse containers Burgerportaal, afvalwijzer, informatie- en klachtenmanagement obv strategisch meerjarenplan 2018-2022 Blink

Domein Beheer openbare ruimte 9 Vegen en Onkruid 1 0 Calamiteitenbestrijding 1 1 Gladheidbestrijding Overig 1 2 Taakstelling 1 3 Post Onvoorzien Totaal

Optimalisatie milieustraten

637 62 0 0

595 49 0 130

42 13 0 -130

689

784

-95

101

52

49

0

38

-38

23

14

9

296

331

-35

56

36

20

7

7

0

0

-21

21

0 1871

24 2038

-24 -167

Tegenover de kostenstijgingen heeft Blink een kostenreductieopgave zich ten doel gesteld. De eerste opgave met een waarde van € 534.000 is door het Algemeen Bestuur reeds in 2019 vastgesteld. Deze opgave is zeer beperkt gerealiseerd. In hoofdstuk 6 van bijlage 3 “Toelichting ontwerpbegroting 2022 (meerjarenbegroting 2023 t/m 2025)” vindt u nadere toelichting op het kostenreductie-programma. Een tweede kostenreductieopgave (aanvullend op de eerste) behelst o.a.: 1. Verhogen productiviteit personeel € 75.000 2021.03715 Pagina 3 van 8

2. Verhogen productiviteit wagens € 115.000 3. Optimalisatie Milieustraten € 150.000 (hiervan is € 21.000 expliciet opgenomen voor de milieustraat Nuenen, Zie post 12 in de tabel hierboven). Deze aspecten komen ook aan de orde bij onderstaande ‘Kanttekeningen 2.2’.

2021.03715 Pagina 4 van 8

Opgemerkt dient te worden, dat in de begroting van Blink alleen de kosten van de aan Blink opgedragen taken zijn opgenomen. De verwachte opbrengsten voor de stromen textiel (compensatie vanuit het sociaal domein/Het Goed), pmd, glas, papier en de poortopbrengsten milieustraat zijn op geen enkele wijze verdisconteerd in de begrotingen van Blink. 2.1 De begroting 2022 Blink is ambtelijk en bestuurlijk besproken en er is geen aanleiding om inhoudelijke opmerkingen te maken. De begroting is op advies van het dagelijks bestuur bijgesteld en in het Algemeen Bestuur van 18 maart 2021 besproken en verwerkt in de voorliggende begroting. 2.2 In de zienswijze vragen we Blink om een halfjaarlijkse update te geven in augustus 2021 gezien enkele risico’s en onzekerheden. Gezien enkele risico’s en onzekerheden voor 2022, zoals de ontwikkeling van verwerkingstarieven4 en de directe en indirecte gevolgen van de corona-crisis voor Blink, stellen wij voor om Blink te verzoeken een halfjaarlijkse update te geven in augustus 2021. Hierdoor worden we in staat gesteld om de ontwikkelingen te volgen en de tarieven afvalstoffenheffing voor 2022 op basis van zo recent mogelijke informatie te kunnen vaststellen. Een gewijzigde begroting in mei 2022 komt daarvoor te laat.

We verzoeken Blink om tijdig signalen aan gemeenten door te geven als het gaat om kostenverhogingen/begrotingswijzigingen zodat we kunnen sturen op tarieven afvalstoffenheffing. 2.3 Doorpakken op projecten met maatschappelijke meerwaarde en projecten organisatieontwikkeling Blink. Projecten met maatschappelijke meerwaarde zijn projecten die moeten leiden tot verbeterd scheidingsgedrag of vermindering van afvalstromen of kostenreductie voor de verwerking daarvan. Projecten voor de organisatie-ontwikkeling Blink moeten leiden tot duidelijkere financiële verslaglegging en betere aansluiting op gemeentelijke processen. Vanuit dit kader werd door Blink in 2020 onder andere de productiviteit inzamelpersoneel/-wagens verhoogd, doorgereden met afgeschreven voertuigen en de hoeveelheid GHRA op milieustraten gereduceerd. Gezien deze ontwikkelingen is er voor ons geen reden om hierover een zienswijze in te dienen. 3.1 De begroting 2022 en verder van Blink verwerken in de gemeentebegroting 2022. De in de toelichting bij de begrotingen GGR Blink genoemde kostenverhogende aspecten, hebben ook hun invloed op de gemeentelijke begrotingen 2022 en verder. Deze is/zijn echter nog niet opgesteld resp. door u vastgesteld. Deze ontwikkelingen worden daarom betrokken bij het opstellen van de gemeentebegroting 2022 die aan u nog zal worden aangeboden.

Kanttekeningen 2.1 De kwaliteit van de dienstverlening van Blink lijdt onder groei van Blink. Blink heeft de afgelopen jaren een enorme groei doorgemaakt en zal met de aansluiting van de gemeente Son en Breugel per 1 januari 2022 nog groter worden. We constateren dat deze groei leidt tot verlies van kwaliteit van de dienstverlening. Alvorens hieromtrent een reactie af te geven aan Blink willen we de resultaten afwachten van het evaluatie-onderzoek dat in 2020 is uitgevoerd door Berenschot.

4 Denk hierbij aan stijgende belastingen voor verbranding en CO2-uitstoot

2021.03715 Pagina 5 van 8

2.2 Vanuit een aantal gemeenten, waaronder de gemeente Deurne, wordt al aan Blink de specifieke opdracht gegeven voor het doorvoeren van bezuinigingen. Een aantal gemeenten zal in de zienswijze de opdracht van het college aan Blink voor het doorvoeren van bezuinigen noemen. In dat verband mag genoemd worden het college van de gemeente Deurne dat aan alle GR-s, waaronder de GR Blink, de generieke opdracht heeft gegeven voor 5 % kostenreductie. Voor Blink zal de invulling van deze taakstelling in gezamenlijkheid bekeken worden in relatie tot de eerdergenoemde eerste kostenreductieprogramma van € 534.000,-. Zoals eerder is gesteld is ook dit jaar kritisch gekeken naar waar besparingen op de Blink begroting mogelijk zijn die niet ten koste gaan van de wettelijke taak van inzameling huis aan huis afval. Voorop staat dat Blink een kostprijs organisatie is. Blink ontzorgt, waar mogelijk, haar gemeenten. In het huidige onderzoeks- en evaluatietraject door Berenschot is geconstateerd dat de kostprijs van Blink 24% lager ligt dan het gemiddelde van Nederland. De taken van Blink nemen toe. Deze taken werden eerder door de deelnemende gemeenten zelf uitgevoerd. Dit resulteert in een toename van kosten in de Blink begroting, dit levert soms ook besparingen op in de gesloten exploitatie afval van Nuenen door gezamenlijk inkoopvoordeel.

Doorgevoerde kostenbesparingen voor begrotingsjaar 2022:  Post Strategisch Meerjaren Plan (SMP) Projecten is uit de begroting gehaald - €100.000. Elke gemeente afzonderlijk kan ervoor kiezen om in de eigen gesloten exploitatie afval hier €1 per huishouden voor te ramen om met dit budget deel te nemen in SMP projecten  Kostenreductie door optimalisatie van milieustraten toegevoegd - €150.000 (impact voor alle gemeenten m.u.v. Heeze-Leende en Asten).  Binnen het lopende Onderzoeks & Evaluatietraject van Blink (wordt conform statuten eens per 3 jaar uitgevoerd) is de fee aan partner Suez (4% op de totale Blink begroting) ook onderdeel van gesprek voor de toekomst van Blink. Op 21 en 22 april worden de raden in de breedte bijgepraat over dit traject. Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden De bijgevoegde (concept)brief gericht aan het Algemeen Bestuur van BLINK verzenden. Planning Zoals eerder is aangegeven stelt het bestuur van BLINK in de vergadering van 30 juni 2021 de begroting van BLINK vast. De begroting 2022 en de (meerjaren)begroting 2023-2025 worden na vaststelling door het bestuur BLINK voor 1 augustus 2021 bij Gedeputeerde Staten aangeboden. Communicatie Niet van toepassing. Wat mag het kosten BLINK verkrijgt haar middelen van de deelnemende gemeenten.

De hoogte van de bijdragen wordt gebaseerd op de kosten van de uitvoering van de werkzaamheden welke door de desbetreffende gemeente aan BLINK zijn opgedragen en wordt jaarlijks in de conceptbegroting van BLINK opgenomen. Dekking van de kosten vindt voornamelijk plaats binnen de exploitatie afval in de begrotingen van de afzonderlijke gemeenten. Door de uitbreiding van de werkzaamheden door Blink bij diverse gemeentes (zowel qua aantal als omvang), de diverse indexering, de (financiële) afwikkeling van (verwerkings-)contracten, 2021.03715 Pagina 6 van 8

containerbeheer ed. via Blink, stijgt de totale begroting (incl. de projectkosten SMP) van de GRR Blink in 2022 tot bijna € 21 miljoen euro op jaarbasis. Het Nuenense aandeel hierin is € 2 miljoen. De kosten van de gemeente Nuenen aan BLINK voor 2022 (begroting BLINK voor Nuenen) en verder zullen worden verwerkt in de nog op te stellen (afval)begroting 2022 van de gemeente Nuenen. Daarbij geldt dat voor het product afval dit verplicht kostendekkend dient te zijn (baten/ lasten) en zal leiden tot stijging van de tarieven afvalstoffenheffing. Evaluatie Indien nodig tussentijds anders via het jaarverslag 2021. Bijlagen 1. Aanbiedingsbrief van Blink inzake begroting Blink 2022 en MJB 2023-2025 (189006) 2. Ontwerpbegroting 2022 (Meerjarenbegroting 2023 t/m 2025) (189007) 3. Toelichting ontwerpbegroting 2022 (Meerjarenbegroting 2023 t/m 2025) (189008) 4. Begroting 2022 en MJB 2023-2025 van Nuenen (195731) 5. Brief zienswijze (195732) Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

2021.03715 Pagina 7 van 8

Onderwerp: Zienswijze begroting 2022 Blink

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 4 mei 2021 gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet; BESLUIT: 1. Kennis te nemen van:  Aanbiedingsbrief begroting 2022 Blink;  Begroting 2022 en de meerjarenbegroting 2023-2025 van de Gemeenschappelijke Regeling Blink; 2. In te stemmen met bijgaande zienswijze waarin om een halfjaarlijkse update wordt verzocht en tussentijdse rapportage over de uitwerking van het evaluatie-onderzoek; 3. In te stemmen met het verwerken van de financiële gevolgen voor de gemeente Nuenen c.a. in de meerjarenbegroting 2022 - 2025

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 3 juni 2021 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.C.P. Laurenssen Msc

M.J. Houben MBA

2021.03715 Pagina 8 van 8