2021-14 RV Bijlage 3 - Nota van zienswijzen Nuenen

Nota van zienswijzen Concept afwegingskader zonne- en windenergie

Behoort bij het besluit van het college van 16 februari 2021. Zaaknummer: 11051 Documentnummer: 124982

pagina 1 van 12

Inhoudsopgave 1. Inleiding

3

2. Concept afwegingskader zonne- en windenergie

3

3. Ingediende zienswijzen a. Zienswijzen

3

b. Ontvankelijkheid

3

c. Behandeling zienswijzen

4

pagina 2 van 12

1. Inleiding Het concept afwegingskader zonne- en windenergie heeft van 9 november 2020 tot en met 21 december 2020 voor een ieder ter inzage gelegen. Binnen de periode van de terinzagelegging konden zienswijzen worden ingediend. Er zijn 2 schriftelijke zienswijzen ingekomen. Er zijn geen mondelinge reacties ingediend. 2. Procedure afwegingskader zonne- en windenergie Deze nota van zienswijzen maakt deel uit van het proces voor het aan de raad ter besluitvorming aanbieden van het afwegingskader zonne- en windenergie. Het doel van het ter inzage leggen van het concept afwegingskader zonne- en windenergie is om inwoners en andere belanghebbenden de mogelijkheid te geven om te reageren op het afwegingskader. De reacties zijn verzameld en behandeld. Vervolgens wordt het afwegingskader ter vaststelling aangeboden aan de raad. 3. Ingediende zienswijzen a. Zienswijzen Er zijn in totaal 2 schriftelijke zienswijzen ingediend. In onderstaande tabel zijn de ingediende zienswijzen opgenomen. Nummer 1. 2.

Indiener … …

Ingekomen 12 november 2020 9 december 2020

Registratie Corsanummer: 2020.17575 Zaaknummer: 97933

b. Ontvankelijkheid Beide zienswijzen zijn binnen de terinzageleggingstermijn ontvangen.

pagina 3 van 12

c. Behandeling inspraakreacties In onderstaande tabel zijn de ingediende zienswijzen terug te zien. Opvolgend is een reactie door het college toegevoegd. Tot slot is aangegeven welke punten al dan niet zijn verwerkt in het afwegingskader zonne- en windenergie.

Nummer 1.

Zienswijze Geachte Burgemeester en Wethouders, Het is vijf voor twaalf... Zonder twijfel MOETEN alle gemeentes en dus ook gemeente Nuenen z.s.m. overgaan van vuile fossiele energie naar wind- en zonne-energie. Daar zijn zeker geschikte plekken voor. Gemeente bepaalt (en peilt, dus communicatie en betrekken bewoners en voordelen benadrukken, evt. verdienmodel voor iedereen!) plekken waar parken komen. Verdeeld in kleine clusters kan ook (bijv. bij boeren op het land of bovenop de golfbaan!). Maar ook grote projecten. Ook alle platte daken van bedrijven en organisaties moeten uiteindelijk (verplicht, dus wetgeving daarop aanpassen) bedekt worden OF gekoppeld zijn aan die wind- en/of zonne-energie van gemeentelijke parken. Ook huizen moeten daarmee bedekt worden OF gekoppeld worden aan onze parken. In beginsel door gezamenlijkheidsprojecten aan te bieden vanuit de gemeente en uiteindelijk toch realiseren dat groene energie verplicht wordt). Zorg met goede communicatie en voorlichting dat tegenargumenten zoals horizonvervuiling en overlast gelijk kunnen worden weerlegd: we hebben inmiddels zoveel (horizon)vervuiling en overlast (denk bijv. aan al die straten vol rijdende en geparkeerde 'blikkendozen', vrachtwagens, lelijke gebouwen, herrie, stank, fijnstof etc.

waar we schandelijk aan gewend zijn geraakt..) dat men aan wind- en zonneparken ook snel genoeg gewend gaat raken en dit de normaalste zaak van de wereld gaat worden. Effe doorbijten dus! Over een tijd weet niemand beter en denken we terug aan die achterlijke tijd dat we onze eigen directe lucht en leefruimte op moeder aarde, EN moeder aarde zelf, nog zo naar de vernieling hielpen! Heel veel succes!

Inhoudelijke reactie college Nuenen wil met het afwegingskader zonneen windenergie bijdragen aan de overstap van fossiele energie naar duurzame energie en het mogelijk maken om zonnevelden en windturbines te realiseren.

Vervolg De inspraakreactie leidt niet tot een inhoudelijke aanpassing van het afwegingskader zonne- en windenergie.

Zonnepanelen op (grote) daken hebben in ons afwegingskader prioriteit. Momenteel is er nog geen landelijke wetgeving die het mogelijk maakt om zonnepanelen op daken te verplichten. Er is aangekondigd dat er in 2022 wetgeving komt waarmee een gemeente zonnepanelen kan verplichten. Te zijner tijd gaan wij die mogelijkheden daarvoor onderzoeken. Voor nu probeert de gemeente, waar mogelijk, het leggen van zonnepanelen op daken te stimuleren. We zijn het met u eens dat de energietransitie vraagt om een zekere mate van acceptatie van de gevolgen daarvan voor inrichting van ons landschap. We proberen tegelijkertijd echter wel met dit afwegingskader te borgen dat de initiatiefnemers zorgen voor een zo goed mogelijke (landschappelijke) inpassing, communicatie/participatie, ruimte voor innovatie, maatschappelijke meerwaarde etc.

pagina 4 van 12

2.

Naar aanleiding van het concept-afwegingskader zonne- en windenergie Nuenen hebt u een oproep gedaan om hier een reactie op te geven. Bij deze wil als inwoner van de gemeenten Nuenen mijn zienswijze geven. 1. Inleiding Voor mijn zienswijze heb ik uiteraard de website van de gemeenten geraadpleegd. Een paar zaken valt mij daarbij op: - Nuenen wil stappen zetten op weg naar een duurzame gemeente; - wereldwijd is afgesproken om het gebruik van fossiele brandstoffen terug te dringen - naast energiebesparing is daartoe het grootschalig opwekken van duurzame energie noodzakelijk - in ieder geval tot 2030 wordt ingezet op bewezen technieken: zonnepanelen en windmolens Gelukkig wordt er ook nog bij vermeld dat inwoners goed zullen worden meegenomen in het proces. Bij dit laatste wil ik een beroep op u doen, omdat ik van mening ben dat er hier stappen genomen dreigen te worden die niet goed zullen uitpakken voor de inwoners van Nuenen. Ik zal dit onderstaand beargumenteren. Bovendien zal ik daarbij nog onderbouwen waarom de beoogde algemene doelstellingen in het kader van duurzaamheid hiermee niet zullen worden behaald. 2.

Directe nadelen voor de burgers van Nuenen Als gevolg van het plaatsen van zonne- en windparken zijn er direct voor de inwoners van Nuenen de volgende directe nadelen te noemen: - Aanzienlijke horizonvervuiling om nog enig rendement te kunnen behalen dienen de windmolens een hoogte te hebben van bijna 200 m. Deze zullen het aanzien van Nuenen enorm beïnvloeden. De zonneparken zijn weliswaar minder dominant in het zicht, maar zijn ook erg storend vanwege de aanblik en de hinderende spiegeling.

De gevolgen van klimaatverandering zullen we wereldwijd en in heel Nederland ondervinden. Iedereen zal hier een bijdrage aan moeten doen, ook Nuenen neemt hierin haar verantwoordelijkheid. Dit doen we door primair in te zetten op energiebesparing. Daarnaast doen we dat door plannen te maken om onze woningen en kantoren duurzaam te verwarmen en door energie duurzaam op te wekken. Nuenen heeft reeds aangegeven terughoudend om te gaan met initiatieven voor zonneparken en windmolens. Wel is afgesproken dat er voor Nuenen een afwegingskader zonne- en windenergie wordt gemaakt. Initiatieven die worden ingediend worden hiermee zorgvuldig afgewogen.

De inspraakreactie leidt niet tot een inhoudelijke aanpassing van het afwegingskader zonne- en windenergie.

Voor het duurzaam opwekken van energie zetten we in op reeds bewezen technieken zoals zonne- en windenergie. Voor zowel het realiseren van zonneparken en windmolens betrekken we verschillende stakeholders: inwoners, ondernemers, natuurorganisaties, de veiligheidsregio, de omgevingsdienst, het waterschap, de energiecoöperatie, ZLTO, de GGD, Enexis etc. Zo proberen we te borgen dat er een veilig, goed ingepast plan komt waar geen of zo min mogelijk overlast van wordt ervaren en waarbij we in de toekomst de gronden weer voor iets anders kunnen gebruiken. In het afwegingskader kunt u teruglezen dat veel van de zorgen die u uit getoetst en gewogen zullen worden. Daarnaast vinden op het gebied van zonnepanelen en windmolens constant innovaties plaats waardoor bijvoorbeeld de recyclebaarheid wordt vergroot pagina 5 van 12

-

-

-

Geluid windturbines Zoals bekend mag worden geacht geven windmolens een laagfrequent geluid dat zeer hinderend is en een bewezen nadeel heeft op de gezondheid voor de omwonenden. Waar hoogfrequente geluiden terugkaatsen, daar dringt laagfrequent geluid dwars door alles heen en is daarmee een sluipmoordenaar. Bovendien draagt de zoemtoon van het laagfrequent geluid zeer ver en niet denkbeeldig is dat alle inwoners van de gemeente Nuenen hiervan last zullen hebben. Ik wil u in dit verband wijzen op het verdragende geluid van de snelweg richting Helmond die in heel Nuenen-Zuid is te horen en het geluid van de spoorlijn die bij westenwind (die meestal uit deze richting komt) overal in Nuenen is te horen. Uiteraard gelden deze nadelen ook voor de dieren die, als gevolg van het vaak superieure gehoor ten opzichte van de mens, hier nog veel meer last van hebben, denk bijv. aan de vleermuizen die via het terughoren van ultrasoon geluid voortdurend hun vliegrichting bijstellen. Onderzoek 1 heeft laten zien dat er vergroeiingen en andere ernstige gezondheidsnadelen optreden bij ratten, kuikens, nertsen en paarden. Knipperlichten windturbines De rode knipperlichten aan de wieken zorgen ’s nachts voor aanzienlijke lichthinder. Omdat deze wieken zo hoog zijn zal een groot deel van de Nuenense bevolking hier last van krijgen.

Als gevolg van de wisselende stroomopbrengsten door zonne- en windmolenparken kan het elektriciteitsnet de pieken en dalen niet goed aan waardoor de burgers, veel meer dan voorheen, te maken zullen krijgen met de nadelige gevolgen van stroomuitval. Een voorbeeld hiervan is Californië

of waardoor energieopslag steeds beter mogelijk wordt. Wij volgen deze ontwikkelingen op de voet en nemen dit mee in het beoordelen van de plannen. Tot slot kunt u in het afwegingskader ook teruglezen dat we de inwoners van Nuenen mee willen laten profiteren van het opwekken van duurzame energie. Dit kan door bijvoorbeeld door deels eigenaarschap voor hen te borgen, maar ook door de initiatiefnemer een deel van de opbrengst te laten storten in een duurzaamheidsfonds. Hierbij kunnen de opbrengsten uit het duurzaamheidsfonds bijvoorbeeld weer worden gebruikt om inwoners te helpen met energiebesparing. Wij vragen de initiatiefnemer voor een zonne- of windpark om de omgeving zo vroeg mogelijk in het proces te betrekken. Op dit moment kunt u dan uw ideeën of zorgen kenbaar maken. Daarnaast heeft u de mogelijkheid om bezwaar te maken wanneer de omgevingsvergunning wordt aangevraagd.

1 O.m. via professor M. Alves-Pereira

pagina 6 van 12

-

-

-

waar de voortdurende stroomuitval in Californië deze zomer veroorzaakt werd door decennia van kostbare en slecht geplande beslissingen om kolen-, nucleaire en gasgestookte centrales te vervangen door zon en wind. Slagschaduw windturbines De omwonenden hebben last van de voortdurende slagschaduw van de windturbines. Als gevolg van de enorme hoogte wordt dit niet beperkt voor de direct omwonenden, maar breidt zich dit uit tot een aanzienlijk deel van Nuenen dat zicht heeft op de wieken. Nadelen voor de natuur Insecten, vleermuizen en vogels worden letterlijk vermalen door de wieken van de windturbines 2. Het hoeft geen nader betoog dat dit tot een verarming van de natuur leidt en tot niet voorziene effecten kan leiden voor het natuurlijk evenwicht (denk bijv. aan het gif tegen de processierups dat tot een grote daling heeft geleid van het aantal koolmeesjes). Schade voor het milieu van Nuenen Zonnepanelen bevatten verontreinigende stoffen zoals lood of carcinogeen cadmium. Via het regenwater kunnen deze stoffen vrijwel volledig wegspoelen uit de fragmenten van zonnemodules gedurende een periode van enkele maanden. Dat betekent dat de grond waarop deze zonnepanelen worden geplaatst enorm verontreinigd kunnen raken en daarmee totaal onbruikbaar wordt voor landbouw.

Ook bij de ontmanteling van de zonnepanelen in de toekomst ontstaat er als gevolg van de giftige stoffen een milieuprobleem. Dit betekent nl. een enorme, nauwelijks te recyclen, afvalberg. Dit laatste treedt ook op bij de gigantische wieken van de windturbines die niet kunnen worden hergebruikt en daarom vaak maar in de grond worden begraven. Zo zijn op de vuilnishoop in Casper in de Amerikaanse staat Wyoming

2 Bijzonder is dat de Partij van de Dieren dit ook vermeldt op haar website, maar desondanks nog steeds achter de windturbines staat

pagina 7 van 12

-

inmiddels al 870 van deze wieken begraven. Het verbranden in ovens is ook geen optie omdat daarbij vervuilende stoffen vrij komen. Risico’s Als gevolg van het opwekken van elektriciteit via zonne- en windparken worden aanzienlijke risico’s genomen bij optredende kortsluiting3. Zowel windturbines als zonneparken kunnen hierdoor vlam vatten waarvan het vuur in de praktijk niet meer te blussen is. Dit leidt in die situatie direct tot een aanhoudende giftige gaswolk voor de burgers en mogelijke gevolgen van omlaag vallende wieken. In het verleden is dit al meerdere keren voorgekomen.

3. Bezwaren in verband met de veronderstelde duurzaamheid Bij de veronderstelde duurzaamheid van zonne- en windparken zijn de nodige kanttekeningen te plaatsen: - Productie niet milieuvriendelijk De productie van zonnepanelen en windturbines zijn verre van milieuvriendelijk te noemen. Er worden nl. zeldzame delfstoffen gebruikt die tot veel milieuschade leiden. Zo is er in China als gevolg van de delving van Neodymium (dat voor de magneten van de windturbines wordt gebruikt) enorme gifmeren ontstaan die tot talloze doden leiden. Bij de productie van zonnepanelen worden vaak giftige metalen zoals lood, zilver en cadmium gebruikt. Maar ook de productie van het basismateriaal silicium is niet milieuvriendelijk omdat het productieproces hiervan heel kostbaar dat veel energie vergt. - Milieuschade bij ontmanteling Zoals eerder al vermeld ontstaat er ook aanzienlijke milieuschade bij de ontmanteling van de zonnepanelen en de windturbines als gevolg van de vrijkomende gifstoffen en het niet tot nauwelijks kunnen worden recycled. Hoe kun je 3

Zo zijn er in 2018 twee monteurs overleden in Ooltgensplaat

pagina 8 van 12

-

-

nu zeggen dat iets goed is voor de planeet als je het niet kunt recyclen? Beperkte levensduur De levensduur van zowel de zonnepanelen als de windturbines is erg laag, nl. 25 jaar voor zonnepanelen en maximaal 20 jaar voor windturbines. Dit betekent dat de genoemde nadelen bij het proces van productie tot ontmanteling vaak voorkomt. Opbrengsten te laag De opbrengsten zijn als gevolg van de beperkte energiedichtheid te laag. Indirect blijkt dit al uit de enorme subsidiestroom die vanuit de overheid wordt aangewend voor de stimulering van zonne- en windparken. Windparken wekken te weinig stroom op eenvoudig omdat het niet altijd waait. Bij geringe windkracht is de opbrengst nagenoeg nihil rekening houdend met energieverliezen door het transport. Pas vanaf windkracht 6 draait een windturbine op volle kracht, maar vanaf windkracht 9 of 10 wordt de turbine afgeschakeld vanwege de veiligheid. De lage opbrengsten gelden ook voor de zonneparken als er geen zon aanwezig is of de zon heel laag staat. Indien beide bronnen wel aanwezig zijn (soms gelijktijdig) ontstaat er bovendien een piekbelasting die het stroomnet nauwelijks aan kan en bovendien kan de extra energie niet worden opgeslagen. Bij geen of te lage energieopwekking is het gevolg dat er altijd een backup nodig is via een energiecentrale met fossiele energie of een kerncentrale.

Deze backup dient ook voortdurend uit- en aan te worden geschakeld door de voortdurende wisseling van wind- en zonnekracht. Deze extra (capaciteits-) kosten worden vaak niet meegerekend bij de kosten van zonne- en windparken, maar hebben wel degelijk te maken met de gemaakte keuze hiervoor. In Nuenen zijn de opbrengsten via de wind bovendien extra laag gelet op de sterk landinwaartse ligging en het gegeven

pagina 9 van 12

-

dat Nuenen in de “windschaduw” ligt van de grote buur Eindhoven die bovendien plannen heeft voor meer hoogbouw. Leidt tot hogere temperaturen In de staat Texas is er, in een gebied waar veel windturbines staan, via satellieten over de periode 2003-2011 onderzoek gedaan naar de invloed op het klimaat. Hieruit bleek dat t.o.v. het gebied aangrenzend aan het windmolenpark de gemiddelde temperatuur 0,5 graad (’s winters) tot 0,7 graad (‘s zomers) hoger is geweest.

4. Indirecte gevolgen voor de burgers Het via de landelijke overheid en de provincie pushen van zonneen windmolenparken heeft ook in indirecte zin gevolgen voor de Nuenense burgers: - Nadelen subsidies Als gevolg van het enorme bedrag aan subsidies (er is sprake van honderden miljard euro’s in de komende jaren) worden alle burgers financieel benadeeld, omdat hierdoor rijksmiddelen niet op een alternatieve, meer efficiënte manier, kunnen worden aangewend ten behoeve van de welvaart en het welzijn. - Bevorderen ongelijkheid Omdat de subsidies naar de superkapitalisten gaan, die hierin een groot verdienmodel zien, ontstaat er een (nog) grotere ongelijkheid. Ze krijgen hiermee nl. (door de overheid) gegarandeerde rendementen, terwijl de burgers (zie het vorige punt) feitelijk op achterstand worden gezet. - Toename armoede bij minderbedeelden Om de subsidies voor zonne- en windenergie te kunnen betalen heeft de rijksoverheid o.m. de Opslag Duurzame Energie (ODE) ingevoerd waardoor inmiddels bovenop de kale gasprijs incl. BTW van gemiddeld € 0,27 per m3 een totale

pagina 10 van 12

energiebelasting van € 0,49 per m3 is gekomen4. Dit is feitelijk een belastingtarief van bijna 170% (!). Met name voor huishoudens in de lagere inkomenscategorieën betekent dit een aanzienlijke aanslag op hun huishoudbudget. Omdat ze in de regel in (minder goed geïsoleerde) huurhuizen wonen hebben ze ook weinig mogelijkheden tot energiebesparende maatregelen. Het lijkt erop dat de gemeenten Nuenen met dit afwegingskader zwicht voor de dwang en druk vanuit de rijksoverheid en provincie, waarbij ik partijbelangen ook niet wil uitsluiten. Ik zou hierbij willen benadrukken dat het varen van een eigen koers door de gemeenten Nuenen, zoals bijvoorbeeld bij het afgeblazen fusieproces met Eindhoven, een reële optie dient te zijn, met name indien dit in het belang is voor de burgers van Nuenen. Ik kan me voorstellen dat er via rijksoverheid en provincie extra gelden beschikbaar worden gesteld, maar gezien mijn betoog met betrekking tot de diverse nadelen, zou dit geen valide argument dienen te zijn. Hierbij zou ik ook nog willen wijzen op de nadelige gevolgen voor het milieu door het eerdere gebruik van Europese subsidies voor de busbaan op de Europalaan door de honderden (fijnstof-absorberende) bomen die zijn gekapt, de extra CO2 uitstoot als gevolg van de files rondom de spits en het minimaal gebruik van de busbaan door bussen waarin nauwelijks mensen zitten.

Ik hoop hierbij niet dat de burgers van Nuenen op een of andere manier gepaaid zullen gaan worden met enkele voordeeltjes om ze over de streep te krijgen, bijv. in de vorm van een verlaging van de OZB of iets dergelijks. Als negatief voorbeeld moge de gemeente Wieringermeer dienen, waarbij de voordelen uiteindelijk naar een datacentrum gingen i.p.v. naar de burgers, terwijl meer in positieve zin, het College van B&W van de gemeente Oud-Beierland negatief heeft besloten over een geplande locatie van een windmolenpark. Voor de burgers van Nuenen dient in ieder geval de best mogelijke 4 Bron: CBS met cijfers over november 2020

pagina 11 van 12

oplossing te worden gekozen. Daarom zou Ik willen aandringen op een zo optimaal mogelijk democratisch besluitvormingsproces, bij voorkeur via een (bindend) referendum.

pagina 12 van 12