11c. MRE - Nota van beantwoording zienswijzen concept-Samenwerkingsakkoord 2023-2026

Energie Deze punten hebben inderdaad prioriteit. Met Brainport Development stemmen we af, waarbij we zorgen voor een verbinding met de gemeenten.

Vitaal landelijk gebied Inzet op ‘schone lucht’ in relatie tot intensieve veehouderij, waarbij de eiwittransitie als leidraad dient en het realiseren van (innovatieve) voorbeeldprojecten voor de transitie landelijk gebied.

Landelijk gebied In 2022 is besloten niet op regionaal niveau het Schone lucht akkoord te ondertekenen. De regio gaat zelf geen voorbeeldprojecten realiseren. Voorzien is om voor het onderwerp transitie van de voedselketen

100526-2881\SVE\HLE\-20

Economie De twee genoemde aandachtpunten vormen belangrijke kernopdrachten in het thema economie. Ze zijn terugkerend agendapunten in het portefeuillehoudersoverleg en ambtelijk overleg economie.

Regionaal perspectief 2040 Op dit moment ontbreekt een integrale lange termijn visie voor de MRE. We roepen op het regionaal perspectief 2040 als basis hiervoor te gebruiken. Het is belangrijk om op korte termijn tot een visie te komen aangaande de thema’s waar de MRE over gaat alsmede de integraliteit daartussen. We roepen ook op om in voorbereiding op het regionaal perspectief 2040 verschillende scenario’s uit te werken. Deze scenario’s laten onder meer zien welke sociaal-maatschappelijke en ecologische doelen bereikt kunnen worden en wat daarvoor nodig is. Het is wenselijk dat deze scenario’s in 2024 naar de gemeenteraden in de MRE toekomen en dat de MRE een regiobrede discussie over de scenario’s en verdere uitwerking van een integrale visie op de MRE in 2040 faciliteert. Hierbij verzoeken wij het regiobestuur ook om de gemeenteraden in de MRE de kans te geven kaders mee te geven voor het regionaal perspectief 2040. MRE barcode Het is belangrijk dat groei op een gebalanceerde en duurzame manier plaatsvindt. Extra woningbouw moet bijvoorbeeld niet zorgen voor een te hoge druk op scholen of groen. Wat ons betreft wordt er een voorbeeld genomen aan de ‘Utrechtse Barcode’ uit de Ruimtelijke Strategie Utrecht 2040. Er moet een ‘MRE barcode’ worden ontwikkeld waarin integraal gekeken wordt naar wat de ruimtevraag is voor de MRE en hoe de omgeving leefbaar gehouden kan worden.

Geldrop-Mierlo

Verankeren en uitvoeren De groeiopgave waar we als regio voor staan wordt steeds zichtbaarder en merkbaarder en dat vraagt ook een effectievere samenwerking en inzet. Wat ons betreft ligt de komende periode de hoogste prioriteit bij het realiseren van een toekomstbestendig energiesysteem en vitaal landelijk gebied en bij het verankeren en uitvoeren van de actuele versnellingsopgave wonen, werken en bereikbaarheid als onderdeel van de Strategische Agenda Brainport. Daarbij onderschrijven wij de notie in hoofdstuk 5 dat de MRE-organisatie moet worden versterkt. Als centrumstad willen we nadrukkelijk onze verantwoordelijkheid nemen hierin door proactief bij te dragen aan de inhoudelijke regionale strategie en opgaven én op de wijze van samenwerking. Wij verzoeken u bovengenoemde opmerkingen mee te nemen in het proces van besluitvorming over het definitieve samenwerkingsakkoord en bovenal te betrekken bij het opstellen van de jaarlijkse werkprogramma’s. We onderschrijven de noodzaak van een goede samenwerking tussen de 21 gemeenten in Zuidoost-Brabant. We staan voor grote uitdagingen in de regio: de energietransitie, de transitie van het landelijk gebied en het in goede banen leiden van de schaalsprong die we in Zuidoost-Brabant doormaken. Deze transities komen allemaal bij elkaar en dat vraagt regionale koersbepaling.

We onderschrijven dan ook de noodzaak om in regionaal verband samen de koers te bepalen op thema’s als wonen en ruimtelijke ordening.

100526-2881\SVE\HLE\-21

met partners bij te dragen aan twee voorbeeldprojecten. Samenwerking en strategie We delen uw mening over het belang van een regionaal perspectief 2040, waarbij de sociaal-maatschappelijke en ecologische doelen ook in worden geborgd. Dit perspectief heeft ook een doorwerking in uw lokale beleidsdocumenten. We zullen in dit proces nadrukkelijk u als gemeenteraden betrekken, zodat u uw kaderstellende rol daarin kunt vervullen. Samenwerking en strategie De impact van de groei voor ons brede voorzieningenniveau van de regio is nog onvoldoende in beeld. In het samenwerkingsakkoord zal de werkwijze van de “Utrechtse barcode” vanuit een strategische verkenning expliciet worden toegevoegd. Dit, zodat we een goed beeld krijgen wat de ‘MRE-barcode’ straks is en deze ook inzicht geeft in de sociaalmaatschappelijke impact van de groei.

Voorstel: Expliciet de betrokkenheid van gemeenteraden vanuit de kaderstellende rol in dit proces benoemen.

Voorstel: Actief benoemen toepassing ‘Utrechtse barcode’ in doelen in relatie tot de regionale strategie.

Wij herkennen in het concept-akkoord de opgaven die we de komende jaren in de regio op ons af zien komen en kunnen de richting op veel onderwerpen onderschrijven. Hierna geven wij op een aantal onderwerpen ons perspectief. Wij zien graag dat u dit perspectief meeneemt richting de vaststelling van het akkoord en in de uitvoering ervan. Brede welvaart als essentie, boven economische groei In het samenwerkingsakkoord wordt brede welvaart benoemd als verbindend perspectief voor de twee ontwikkellijnen. Ondanks dat, ademt het akkoord een sfeer uit alsof economische groei een doel op zich is. Dat zien wij anders: economische groei is een keuze. Wij vinden dat brede welvaart vooropgesteld moet worden. Economische groei is daar een onderdeel van. Wij verzoeken om brede welvaart concreter vorm te geven binnen het akkoord en dit in de vijf strategische hoofdopgaven een plek te geven. Wij verzoeken daarbij specifiek om aandacht voor het meegroeien van voorzieningen, het inbouwen van een goede balans met zorg en onderwijs en voldoende natuur binnen de regio. In het verlengde hiervan doen wij de suggestie om te kijken naar een methodiek om ambities op een goede manier tegen elkaar af te zetten en daar brede welvaart prominent in te betrekken, zoals bijvoorbeeld de Utrechtse barcode.

Voortborduren op het verstedelijkingsakkoord SGE Het is goed dat we de schaalsprong nu op een regionaal niveau in goede banen gaan leiden. De schaalsprong heeft impact op alle 21 gemeenten en vraagt ook iets van alle gemeenten. Dat neemt niet weg dat we voortborduren op het verstedelijkingsakkoord dat in juni 2022 is aangegaan tussen de negen gemeenten die samenwerken in het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE), de Waterschappen De Dommel en Aa en Maas, de Provincie Noord Brabant en de ministeries van Binnenlandse Zaken (BZK), Infrastructuur en Waterstaat (I&W), Economische Zaken (EZK) en Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV). Dit verstedelijkingsakkoord is een belangrijke basis voor verschillende subsidies die naar de regio vloeien. We begrijpen dat er ruimte moet zijn om nu in regionaal verband nuances aan te brengen en te bezien welke opgaven waar in de regio kunnen landen. We zien echter graag bevestigd dat de verdere koersbepaling binnen de regionale samenwerking in het verlengde komt te liggen van het Verstedelijkingsakkoord. Alsnog benutten reactie op Bouwstenennotitie In oktober 2022 hebben we in Geldrop-Mierlo op uw verzoek een uitgebreid gesprek gevoerd tussen raad en college aan de hand van de Bouwstenennotitie. In een reactie aan u zijn de aandachtspunten aangegeven die wij belangrijk vinden.

We hebben echter geen reactie op deze brief mogen ontvangen en onze aandachtspunten niet kunnen herkennen in het samenwerkingsakkoord. Wij vragen u om nogmaals kennis te nemen van die reactie en de genoemde aandachtspunten mee te nemen. Ook ontvangen wij graag alsnog een reactie op de brief.

100526-2881\SVE\HLE\-22

Brede welvaart Verwijzing naar reactie Son en Breugel. Daarnaast zal concreet de systematiek van de Utrechtse Barcode via een strategische verkenning verder bekeken worden. Daarbij zal dan toegespitst worden op het versterken van de brede basisvoorzieningen i.r.t. de schaalsprong.

Samenwerking en strategie Uit de gemaakte afspraken van het Verstedelijkingsakkoord zijn ook meerdere afspraken met het Rijk voortgekomen. De meest belangrijke daarvan is het totaalpakket van 1,6 miljard rondom mobiliteitsmaatregelen voor de regio met o.a. snelfietspaden en hubs. Deze afspraken zullen altijd meegewogen worden bij verdere strategische ontwikkelingen. De witte vlekken uit het Verstedelijkingsakkoord, die destijds minder ver zijn uitgewerkt (zoals o.a. bedrijventerreinen en de impact van de regionale hubs) zullen bij de regionale koersbepaling meegenomen worden. Samenwerking en strategie We zullen separaat nog een reactie toezenden. Daarnaast heeft er ook een gesprek plaatsgevonden tussen het stedelijk gebied en het Dagelijks Bestuur MRE, waar noties uit uw reactienota ook aan bod zijn gekomen. Het is uiteindelijk een overweging van alle reacties en zienswijzen van de gehele regio om tot het voorstel te komen, zoals dat nu in het samenwerkingsakkoord is opgeschreven.

Uitwerking governance We zijn erg benieuwd naar de uitwerking van het principe dat de samenwerking in MRE-verband gericht is op de strategische koersbepaling. Dit vraagt de komende maanden om een kritische blik op het werkpakket dat we binnen de MREsamenwerking oppakken. We signaleren dat er momenteel binnen de MREsamenwerking werkzaamheden liggen die voorbijgaan aan regionaal koers bepalen. In het samenwerkingsakkoord zien we voorbeelden van operationele activiteiten staan. Het is dus zaak om hier in de portefeuillehoudersoverleggen en ambtelijke overleggen stappen in te zetten, waar relevant in afstemming met de samenwerkingen op subregionaal niveau. Relatie MRE – subregio’s We zien graag de relatie tussen de samenwerking in MRE-verband en de gemeentelijke samenwerking binnen subregio’s scherper geduid. Er lijkt in het samenwerkingsakkoord een hiërarchische relatie ingetekend. Dat zou bijvoorbeeld kunnen worden afgeleid uit de figuur op p. 29 en de zinsnede op p.28 “… door het borgen van strategische programmasturing, gericht op uitvoering van de programma’s in de subregio’s.” We gaan ervanuit dat u niet bedoeld dat subregio’s een uitvoeringsorgaan zijn binnen de MRE-samenwerking, maar we willen dat graag bevestigd krijgen. De MRE-samenwerking, SGE-samenwerking en onze lokale inzet zien wij naast elkaar staan en kunnen elkaar versterken.

We zien een continue dialoog voor ons tussen de subregio’s onderling en tussen de subregio’s en de samenwerking in MRE-verband. De lokale gemeenten kunnen de koers die we samen regionaal bepalen lokaal vertalen in opgaven, keuzes en uitvoering en ook als uitgangspunt meenemen binnen subregionale samenwerkingen. Aanspreekpunt voor Rijk en provincie In het akkoord komt naar voren dat de MRE het meeste logische aanspreekpunt is voor onderwerpen die spelen in de relatie met provincie en Rijk. In dat verband wordt ook gesproken over de extra inzet en realisatiekracht die dat vraagt. Wij zien zeker voor ons dat de relatie met provincie en Rijk sterk vanuit de regionale samenwerking wordt ingevuld. We willen hierop aanvullen dat wij dit een taak vinden die bij kartrekkende portefeuillehouders en eventueel ambtelijke trekkers vanuit de gemeenten ligt. Zij kunnen de regio vertegenwoordigen, daarvoor input ophalen in portefeuillehouderoverleggen en ambtelijke overleggen en in diezelfde overleggen voor terugkoppeling zorgen. Als uit het akkoord moet worden afgeleid dat dit een rol is die binnen het MRE-team komt te liggen, dan zijn wij daarop tegen. Rol MRE-team i.r.t. capaciteit Wij spreken onze verwachting uit dat het MRE-team een compact team blijft dat zich richt op de ondersteuning van het samenwerken.

Het heeft onze voorkeur dat op de inhoud de gemeenten aan zet zijn, daar eigenaarschap in hebben, onze ambtenaren hun kennis verrijken en we onze samenwerking verder verstevigen We gaan er daarom vanuit dat de uitspraak “De regionale organisatie van de MRE zal daartoe worden versterkt” (p. 25) moet worden geïnterpreteerd als dat de inzet vanuit de deelnemende gemeenten moet worden versterkt. En dat niet wordt voorgesorteerd op een uitbreiding van het MRE-team. De rollen die op p. 28 zijn opgesomd, zien wij dan ook als rollen die grotendeels worden ingevuld door portefeuillehouders en ambtenaren (namens de regio). Waarschijnlijk vraagt dit van ons als gemeenten dat we rekening houden met extra bestuurlijke en

100526-2881\SVE\HLE\-23

Samenwerking en strategie E.e.a. wordt verder uitgewerkt in realisatievoorstel samenwerkingsakkoord en de werkprogramma's. Daarnaast is een model opgenomen hoe regio en subregionale activiteiten zich tot elkaar verhouden. Strategie-tactisch-operationeel. Zie ook schematische weergave in hoofdstuk 5 van het samenwerkingsakkoord. Samenwerking en strategie Verwijzing naar reactie hierboven

Samenwerking en strategie Het is van belang dat er een duidelijk aanspreekpunt is bestuurlijk vanuit de regio. Dit is per definitie een bestuurder uit een van de 21 gemeenten en daarmee vertegenwoordigd deze ook het geheel. Daarmee sluit dit onzes inziens aan op het eerste deel van uw zienswijze.

Samenwerking en strategie Gelet op de grootte van de opgaven en snelheid, waarmee we als samenwerkende overheden een invulling moeten geven hieraan vraagt dit een extra inspanning op alle niveaus. Er zijn extra opgaven (wonen, brede welvaart, schaalsprong) op zowel gemeenten als regio afgekomen, waarvan brede consensus is om dit in gezamenlijkheid op te pakken. Over de wijze hoe dit te organiseren is een realisatievoorstel opgesteld. Daarin is

ambtelijke inzet voor de regionale samenwerking. We zullen moeten onderzoeken wat dit concreet van ons vraagt.

Gemert-Bakel

Versterken positie raden De nadere uitwerking van de governance die moet plaatsvinden, biedt direct kansen om de positie van de raden hierin mee te nemen. Wij zien deze positie graag versterkt. Het is naar ons idee opportuun om vooruit te kijken naar een eventuele formalisatie van de Raadstafel21 als adviescommissie. Wij vertrouwen erop dat u met aandacht kennisneemt van onze zienswijze en dat we met deze en andere zienswijzen ons voordeel doen richting de vaststelling van het samenwerkingsakkoord en de uitvoering ervan. Tot slot doen wij nog de suggestie om het samenwerkingsakkoord in een toegankelijke vorm beschikbaar te maken, zodat ook de inwoners en ondernemers in de regio meer te weten kunnen komen over de ambities in onze mooie regio. Zoals beschreven in het samenwerkingsakkoord voorzien ook wij dat de complete regio een schaalsprong gaat doormaken. Dit brengt grote opgaven met zich mee waar we als regio mee aan de slag moeten, met brede welvaart als uitgangspunt. Gemert-Bakel wil meegroeien in de schaalsprong, we hebben de ambitie om door te groeien naar 35.000 inwoners in 2030. Met deze ambitie kunnen we de regio ook helpen met de versnellingsopgaven die er liggen. We hebben elkaar nodig om de diverse grote opgaven in de regio te realiseren.

Een gezonde balans tussen stad en platteland vinden wij daarbij een randvoorwaarde om tot brede welvaart te kunnen komen én ruimtelijk onze opgaven slim te organiseren. Wij stellen het zeer op prijs dat de opgaven integraal zijn beschreven én in regioverband worden opgepakt, waaronder de toevoeging van de opgave schaalsprong wonen en ruimte. Het is belangrijk dat de schaalsprong die de regio doormaakt, ten goede komt aan de welvaart én het welzijn van alle inwoners van de regio. Gemert-Bakel wil bijdragen om de genoemde ambities waar te maken, o.a. door versneld woningen te bouwen. We hebben op de inhoud van het samenwerkingsakkoord nog de volgende opmerkingen. Schaalsprong wonen en ruimte Om de ambities van de woningbouwopgave van het MRE te kunnen behalen is versnelling en extra (snel te realiseren) plancapaciteit nodig. Gemert-Bakel wil 2400 woningen bouwen tot 2030. Daarmee dragen wij ons steentje bij aan de totale woningbouwopgave. Om dit mogelijk te maken moet er niet alleen naar bestaande plannen gekeken worden, maar ook ruimte zijn voor nieuwe plannen die aan dit doel een bijdrage leveren. De afspraken daarover maken we graag met de regio en zien we graag landen in de regionale ontwikkelstrategie.

100526-2881\SVE\HLE\-24

voorzien in een meer programmatische sturing vanuit het Team MRE en dit vraagt om versterking van zowel regionale organisatie als gemeentelijk. Samenwerking en strategie Verwijzing reactie Bladel

Samenwerking en strategie We maken een magazine, dat beschikbaar wordt gesteld.

Ruimte en wonen In de regionale ontwikkelstrategie vindt ook de doorkijk naar toekomstige plannen plaats en de wijze waarop deze ruimtelijk ingebed kunnen worden, hiervoor worden nu de ontwikkelscenario's uitgewerkt. Daarnaast vormt de Woondeal een kader voor toekomstige woningbouw (onderdeel opdracht Wonen MRE) tot 2030 en later. Gezien de verwachte schaalsprong van de regio, zal hier een aanvullende opgave liggen t.o.v. wat nu voorzien is tot 2030. Er zal nadere afstemming moeten plaatsvinden (o.a. met Gemert-Bakel) hoe

Toekomstbestendig mobiliteitssysteem Onder 4.2 Toekomstbestendig mobiliteitssysteem zijn de volgende opgaven benoemd: • Minder reis- en minder transportbewegingen, met een betere spreiding over de verschillende vervoermiddelen, over de bijbehorende netwerken en over de dag. • Meer gebruik van de vervoer- en transportmiddelen die een gering beslag leggen op ruimte, energie en hun omgeving. • Het gebruik van schone, stille en veilige voertuigen. Wij missen daarbij de volgende opgaven: • Voor de realisatie van een vitale regio met leefbare kernen is het realiseren van kwalitatieve stad-land verbindingen noodzakelijk. Onze kernen moeten goed verbonden zijn met de steden in onze regio. Daar waar OV geen oplossing biedt kijken we naar andere oplossingen. • Het garanderen van regionale bereikbaarheid Bij het subkopje “toekomstig mobiliteitssysteem 2040” is enkel weergegeven dat er inbreng in het regionaal perspectief vanuit mobiliteit wordt gegeven. Wij willen dit uitgediept hebben door aan te geven wat verstaan wordt onder inbreng in het regionaal perspectief. We willen daarbij aandacht voor alle modaliteiten met een volwaardig netwerk passend bij de diversiteit van de regio en gericht op regionale bereikbaarheid.

deze extra te realiseren plannen invulling te geven. Mobiliteit Opgaven zijn aan elkaar verwant. Daarom voorstel om er 1 opgave van te maken en als volgt op te nemen.

Voorstel toevoegen aan de opgaven op p. 19: Voor een vitale regio met leefbare kernen is een goede mobiliteit tussen stad en land nodig. Daar waar OV geen oplossing biedt, kijken we naar andere oplossingen.

Mobiliteit Dit wordt meegenomen in het opstellen van de regionale mobiliteitsagenda.

Daarnaast willen we dat de eerder vastgestelde robuuste randen, de bundelroutes en inprikkers en de gezamenlijke aanpak hierin met het Rijk, provincie en regio meegenomen wordt. Tenslotte willen we dat de regio ook over de grenzen heen kijkt voor wat betreft het mobiliteitssysteem. Voor Gemert-Bakel betekent dat richting Boxmeer/Nijmegen, Den Bosch en Venlo. Daarbij verwachten wij een stevige lobby-rol van het MRE richting het Rijk. Bij het subkopje “Doorontwikkeling mobiliteitsaanpak 2023-2030” ontbreekt de eerder benoemde “aanpak aan de oostkant van de regio die noodzakelijk is zodat er een volwaardig pakket van maatregelen verkregen wordt voor de regio”. Ook ontbreekt de benoeming van het toekomstbestendig maken van de robuuste randen en bundelroutes onder dit kopje.

Toekomstbestendig energiesysteem Het toekomstbestendig energiesysteem vormt de spil binnen alle andere ontwikkelingen. Gelet op de enorme opgave en de schaalsprong die de Brainportregio wil maken wordt het een grote uitdaging om te kunnen voldoen aan de eisen die in 2050 gaan gelden. Daarbij bepaalt de netcongestie het tempo en de volgorde. Om dit te doorbreken moet er binnen de MRE prioriteit 1 worden gegeven aan het uitbreiden van de capaciteit op het elektriciteitsnetwerk. Met

100526-2881\SVE\HLE\-25

Mobiliteit Aangegeven is dat we voor een totale regionale aanpak gaan, dit is inclusief de oostkant, maar ook de andere drie subregio's.

Energie Het thema netcongestie heeft inderdaad prioriteit. Zie ook de voorgestelde tekstaanvullingen n.a.v. zienswijze Bergeijk.

Voorstel toevoegen aan ”Versterken ketenmobiliteit 2030” (wordt “Versterken multimodale mobiliteitssysteem 2030”) na openbaar vervoer: Toekomstbestendig maken robuuste randen en bundelroutes, om sluipverkeer tegen te gaan.

name in het landelijk gebied om minimaal de achterstand met het stedelijk gebied in te lopen. Om te voorkomen dat de bouw van de 5 pilot zonnevelden geen vertraging hierdoor oploopt. Dat de nieuwbouw van 2400 woningen voor 2030 in GemertBakel ook daadwerkelijk gerealiseerd kan worden. Dat bedrijven binnen de gemeente, die nu veel gas gebruiken vlekkeloos kunnen overstappen op elektriciteit. Daarvoor is een continue lobby samen met de RES-regio's, provincies en Nationaal Programma RES voor experimenteerruimte en versnelling van nieuwe wetgeving (gericht op de toekomst) nodig.

Energie Breed wordt onderkend dat lobby voor experimenteerruimte en versnelling van nieuwe wet- en regelgeving van groot belang is. Hierbij trekken we samen op met onze partners (Brainport, provincie en andere RES-regio's). Dit staat ook benoemd onder het kopje ‘Toekomstig energiesysteem’ op p. 21. Daarnaast ter aanvulling zie het tekstvoorstel n.a.v. zienswijze Bergeijk.

Algemeen wordt aangenomen dat om de energietransitie succesvol te laten verlopen er ook nieuwe vormen van energie-opslag nodig zijn. Specialisten geven aan dat er (in theorie) voldoende schone energie opgewekt kan worden, alleen niet altijd op de tijden dat consumenten daarom vragen. Nu met name het aantal zonnepanelen en windmolens toenemen is het te verwachten dat op niet al te lange termijn het vaker zal voorkomen dat het energie-aanbod groter is dan de energievraag. Op dat moment wordt er schone en duurzaam opgewekte energie vernietigd. Noch in het MRE-werkdocument, noch in het MREsamenwerkingsakkoord wordt hier aandacht aan besteed. Binnen de MRE moeten daarom nu initiatieven worden genomen om de energie, die in de toekomst te veel wordt opgewekt langdurig kan worden opgeslagen, en vervolgens weer kan worden gebruikt wanneer er minder energie wordt opgewekt. Te denken valt bijvoorbeeld aan batterijopslag voor de korte duur en waterstof en de Iron-FuelTechnology voor de lange duur.

Energie De opslag van energie is inderdaad een belangrijke schakel in het energiesysteem van de toekomst. Brainport Development speelt ook een belangrijke rol in het aanjagen van pilots. Zie tekstvoorstel hiernaast.

Economie: een veerkrachtig economisch systeem Wat we belangrijk vinden bij het versterken van de lokale en subregionale economieën is dat we daarmee voldoende kansen bieden om de vitaliteit van onze kernen overeind te houden. Wij willen op dit onderwerp meer coördinatie op de schaal van Zuidoost Brabant en een betere afstemming en/of lobby bij de provincie.

Economie Vanuit pijler 3 binnen de Brainport Agenda en vanuit de schaalsprong hebben we aandacht voor een evenwichtige groei van de regio, waarmee kansen ontstaan om de (economische) vitaliteit op peil te houden vanuit wonen, werken en mobiliteit. Landelijk gebied In het conceptakkoord worden niet de mogelijke uitkomsten voor de transitie in het landelijk gebied gepresenteerd, maar de weg er naartoe. Die loopt via een gebiedsgerichte aanpak van het landelijk gebied en van de transformatie van de landbouw, waarbij water en bodem sturend

Vitaal landelijk gebied Als regio streven we naar een landelijk gebied dat leefbaar, toekomstbestendig en economisch vitaal is. Daar staan we als Gemert-Bakel volledig achter. Wat we daar samen voor gaan doen is in onze ogen niet voldoende concreet gemaakt. Wat gaan we als regio bijvoorbeeld doen om de hoge stikstofuitstoot te verminderen en verdroging tegen te gaan? Wat gaan we doen om minder (intensieve) veeteelt voor elkaar te krijgen? We willen deze punten concreter uitgewerkt zien en plaatsen daarbij meteen de kanttekening dat het wel realistisch en haalbaar moet zijn. Waar hebben we wel invloed op en waar niet en welke

100526-2881\SVE\HLE\-26

Voorstel aanvulling tekst op p. 21 (na “Een optimale benutting van het energienetwerk in onze regio"): “Hierbij zetten we in op het uitbreiden en slimmer gebruik maken van het elektriciteitsnetwerk om de toekomstige vraag en aanbod te kunnen faciliteren" (voorstel Bergeijk). “De opslag van energie is hierbij een belangrijke schakel".

Voorstel: Verwijzing naar reactie Deurne

middelen hebben we daarvoor beschikbaar? We willen ruimte voor (agrarische) bedrijven met het oog op de transitie van het landelijk gebied.

zijn. Daarvoor investeren we op de trajecten van het NPLG en NOVEX De Peel. Ten aanzien van uw opmerking voor ruimte voor (agrarische) bedrijven is toegevoegd dat We werken aan een vitale en volhoudbare landbouwsector, die in balans is met de fysieke leefomgeving.

Governance We zijn blij met de inzet van de MRE om de komende periode samen te komen tot een vereenvoudiging van de governancestructuren in de regio. Daarnaast staan we positief tegenover het toevoegen van de hoofdopgave schaalsprong wonen en ruimte in de bestaande structuur van portefeuillehoudersoverleggen.

Samenwerking en strategie Er wordt momenteel een realisatievoorstel voorbereid. De extra activiteiten en opgaven die op alle 21 gemeenten en regio afkomen kunnen niet op de huidige wijze opgepakt en gerealiseerd worden. Het niet oppakken van deze opgaven betekent dat de opgaven er niet kleiner op worden en uiteindelijk voor alle gemeenten nog nadeliger uit kunnen pakken en kosten maar vooral maatschappelijk onbehagen groeit. De wijze waarop dekking voorgesteld wordt zal via een begrotingswijziging 2023 en begrotingsvoorstel 2024 aan u voorgelegd worden voor zienswijzen.

Wij gaan ervan uit dat deze wijzigingen niet gaan leiden tot een hogere inwonersbijdrage. Zoals aangegeven in het concept-samenwerkingsakkoord moeten we samen keuzes maken en prioriteiten stellen om binnen de beschikbare capaciteit te kunnen werken en toch slagvaardig te zijn. Tenslotte vinden we de positie van de Raadstafel21-leden een sterke verbetering zoals dit nu ook opgenomen is.

Heeze-Leende

Eerder hebben wij aan de hand van uw Bouwstenennotitie een goed gesprek gevoerd over de MRE samenwerking, onze relatie als gemeente Heeze-Leende met deze samenwerking en de toekomst van onze regio. De basis van het gesprek dat wij destijds gevoerd hebben, was een positieve. We zien duidelijk de meerwaarde van de MRE en zien deze meerwaarde ook terug in de plannen en ambities zoals opgenomen in het concept Samenwerkingsakkoord. Thema’s en schaalsprong wonen/ruimte De keuze voor de bekende MRE-thema’s (economie, mobiliteit, energietransitie, transitie landelijk gebied) is een begrijpelijke keuze om scherpte aan te brengen en te behouden in het vehikel van deze samenwerking. De aanvulling van het thema schaalsprong wonen en ruimte past op natuurlijke wijze binnen deze set van ruimtelijk georiënteerde aandachtsvelden. Deze aanvulling kan onze goedkeuring dan ook wegdragen. Energie We kunnen ons ook vinden in het citaat: ‘Strategieversnelling zon op bedrijfsdaken en ‘restruimten’ als taluds, op parkeergarages of langs vliegvelden, ‘zon op land’ na afweging zonneladder.’ De gemeenteraad van Heeze-Leende wil wel zelf de volledige regie houden of er in de gemeente Heeze-Leende ruimte is voor grootschalige opwek van energie met windturbines en/of zonneweiden. Dit wil de gemeenteraad zelf afwegen in

100526-2881\SVE\HLE\-27

Energie Deze lijn is ook afgesproken in de leidende principes in onze RES 1.0: Iedere gemeente is verantwoordelijk voor een deel van de opgave, maar gaat zelf over invulling en realisatie van de uitvoeringsagenda, binnen de afgesproken kaders (‘verbondenheid in vrijheid’).

relatie met de bescherming van de natuurgebieden, die in Heeze-Leende liggen in samenhang met het recreatieve karakter van de ruimte in Heeze-Leende. Aanvullend op onze positieve houding ten opzichte van de MRE samenwerking, geven we middels deze zienswijze echter ook enkele aandachtspunten en punten van zorg mee. Afbakening aandachtsvelden Een eerste belangrijk, zo niet essentieel punt van zorg zit in de afbakening van de aandachtsvelden van de MRE. Het Samenwerkingsakkoord constateert op vrijwel elke pagina het belang van brede welvaart en de noodzaak dat economische ontwikkelingen hand in hand gaan met ontwikkelingen in ruimtelijke én sociaalmaatschappelijke zin. Deze noodzaak onderschrijven wij ten volle. Door als MRE echter voornamelijk focus aan te brengen op ruimtelijke thema’s, vrezen wij dat deze drie ontwikkellijnen op termijn mank dreigen te gaan. Brede welvaart Bij brede welvaart worden er naast economische doelen ook maatschappelijke, sociale en ecologische doelen nagestreefd. Hierbij hebben we het o.a. over in voldoende tempo meegroeien van bassivoorzieningen als kinderopvang, huisartsen, welzijn en onderwijs. Voor een goed evenwicht zien wij bij de verdere uitwerking graag concrete ambities op al deze doelen, niet alleen op economie.

Ook vragen wij om de uitwerking van brede welvaart naar concrete indicatoren voor een meetlat zo snel mogelijk op te pakken en dit op te nemen in het werkprogramma voor 2023. Financiën Tweede punt van zorg is de financiële situatie van de MRE. Overal om ons heen stijgen de kosten. Gemeenten zijn hiervan niet uitgezonderd en de verwachting is dat ook de MRE hierdoor geraakt zal worden. Hiervan zijn wij ons bewust en wij beseffen dat dit mogelijk impact gaat hebben op de bijdrage die gemeenten nu aan de MRE leveren. Wij verzoeken u ons tijdig op de hoogte te brengen van eventuele kostenstijgingen binnen de MRE en de impact die deze hebben op de gemeentelijke bijdragen. Naast deze punten van zorg, geven we u aandachtspunten mee voor het geheel en per hoofdopgave. Vergezicht/streefbeeld MRE over 20 jaar We missen in het concept-samenwerkingsakkoord een gezamenlijk streefbeeld/visie van hoe we willen dat Zuidoost-Brabant er over 20 jaar uitziet. We zien graag dat de uitwerking van een dergelijk streefbeeld/visie als actiepunt opgenomen gaat worden in het samenwerkingsakkoord. Schaalsprong wonen en ruimte Zoals reeds gemeld in onze reactie op de Bouwstenennotitie zien wij geen grote rol voor de gemeente Heeze-Leende als het gaat om het verhogen van het woningaanbod. We zetten in op beperkte mate van aanbreiden en we willen meewerken aan goede plannen op inbreidingslocaties.

We willen een beperkte groei ten opzichte van onze huidige plannen.

100526-2881\SVE\HLE\-28

Samenwerking en strategie Verwijzing naar reacties Son en Breugel en Bladel/ Bergeijk

Brede welvaart Verwijzing naar reacties Son en Breugel en Bladel/Bergeijk

Financiën Zoals toegezegd aan de leden van de Commissie van advies voor financiën zal dit tijdig kenbaar worden gemaakt.

Samenwerking en strategie Dit staat als een van de opgaven geformuleerd en vanuit de Regionale Ontwikkelstrategie wordt daar nu hard aan gewerkt met een doorkijk naar 2040.

Toekomstbestendig mobiliteitssysteem Het is goed om te zien dat binnen dit thema de nadruk zoveel ligt op meer duurzame, gezonde, schone en veilige mobiliteit. Wij als Heeze-Leende zien hierin de aansluiting op de focus voor wat betreft het neerzetten van een verbetering in het openbaar vervoer en de keuze van de fiets boven die van de auto. Gezien de ligging van Heeze-Leende t.o.v. van bedrijvenlocaties biedt het aanleggen van doorfietsroutes grote kansen. Hetgeen we graag nog nadrukkelijk terug zouden zien, en niet uitsluitend vanuit lokaal oogpunt, maar ook vanuit sub regionaal en provincie overschrijdend belang, om het intensiverend sluipverkeer, als gevolg van het dichtslippen van de A2 en A67, terug te dringen en in te zetten op een verbetering van die bestaande rijkswegen en lokale verbindingswegen. Wij staan ervoor open om deze op te waarderen, zodat er minder doorgaand verkeer door de kernen gaat rijden en ook een regionale/provinciale functie kunnen vervullen. In het concept samenwerkingsakkoord is opgenomen dat aan de oostkant van de regio een pakket aan maatregelen nodig is. Wij zien dit breder. De regio zuid wil samen met de gemeenten aan oostkant komen tot een pakket van maatregelen om de bereikbaarheid te verbeteren.

Toekomstbestendig energiesysteem Wij vinden het goed om terug te zien dat de regio zich inzet om in 2050 klimaatneutraal te zijn met als tussenstap om in 2030 al 55% CO2 reductie te willen bereiken. Inzet op een optimale benutting van het energienetwerk in onze regio is zeker van belang. Hierbij willen we wel de opmerking maken dat er ten allen tijde sprake moet zijn van voldoende netwerkcapaciteit. Niet enkel om de verschillende duurzame ontwikkelingen voor wat betreft opwek te kunnen realiseren, maar ook aansluitingen te kunnen waarborgen. Wij adviseren om eerst te zorgen dat de basis op de orde is voordat andere ontwikkelingen plaats gaan vinden die een druk gaan vormen op het elektriciteitsnetwerk. Anders wordt elektriciteitsnetwerk de remmende factor voor nieuwe ontwikkelingen zoals beoogd met de schaalsprong. In onze reactie op de concept RES 1.0 hebben wij aangegeven dat innovatie zeer belangrijk is om onder andere het capaciteitsprobleem (teruglevering van duurzame opgewekte energie) van het energienetwerk op te lossen. Het onderwerp innovatie mag wat ons betreft sterker naar voren komen en dan het nu doet bijvoorbeeld binnen RES MRE. Economie Een veerkrachtig economisch systeem We onderschrijven de doorontwikkeling op mainport en het versterken van het vestigingsklimaat, maar vinden het ook van belang dat economie ook lokaal geborgd wordt.

Specifiek voor Heeze-Leende krijgt dat uiting in de vorm van lokaal ondernemerschap, maar ook in de vorm van meer inzetten op recreatie en toerisme, zoals we ook als sub regio A2 uitdragen, waarbij deze laatste twee ook een zeer belangrijke bijdragen kunnen leveren in de regio als zijnde het kunnen leven in de regio. Vitaal Landelijk gebied Naast het inzetten op recreatie en toerisme vinden we het van belang dat er ruimte wordt behouden voor onze agrarische sector. Het past ons dan ook dat

100526-2881\SVE\HLE\-29

Mobiliteit Verwijzing naar reactie Gemert-Bakel

Mobiliteit Pakket maatregelen verbreden

Energie Verwijzing naar reactie Bergeijk. Ook het punt van innovatie komt hierin terug.

Economie Vanuit pijler 3 binnen de Brainport Agenda en vanuit de schaalsprong hebben we aandacht voor een evenwichtige groei van de regio, waarmee kansen ontstaan om de (economische) vitaliteit op peil te houden vanuit wonen, werken en mobiliteit. Landelijk gebied We zijn met u van mening dat er ruimte behouden moet blijven voor de agrarische

Voorstel toevoegen p. 19 aan oostkant van de regio: oost- en zuidkant van de regio

gesproken wordt over een vitale landbouwsector die in balans is met de fysieke leefomgeving, maar waarbij we wel de nadruk willen leggen op het feit dat die sector kan blijven functioneren en niet in onbalans geraakt. Capaciteit Om uiteindelijk ook invulling te kunnen geven aan voornoemde opgaven is het van belang dat er in voldoende mate (strategische) capaciteit is. Wij nodigen u dan ook uit om hier met ons het gesprek over aan te gaan.

Gemeenteraden Tot slot vragen wij uw aandacht voor het goed aangehaakt houden van gemeenteraden. Voor de democratische legitimiteit van de MRE is dit essentieel.

Helmond

Wij stemmen in met het samenwerkingsakkoord MRE 2023 -2026. Graag zet Helmond zich ook de komende jaren weer in voor de welvaart van de regio en het welzijn van haar inwoners. Proces Eerder mochten wij onze reactie geven op het Ambitiedocument (december 2021). Ook hebben verschillende raadsleden deelgenomen in september aan het lokale gesprek over de Bouwstenen notitie en de regioconferentie op 5 oktober jl. Een zorgvuldig proces is hiermee doorlopen dat heeft geleid tot het voorliggende concept akkoord. Wij spreken onze waardering uit voor het proces. Schaalsprong als kans De regio Zuidoost-Brabant groeit snel. De regio maakt een schaalsprong door, die in goede banen moet worden geleid. Wij zien deze groei ook terug in Helmond met inmiddels circa 95.000 inwoners. Wij zien de aanstaande schaalsprong van Helmond ook als een kans om opgaven met elkaar te verbinden. De kwantitatieve schaalsprong dient bovenal te leiden tot een kwaliteitssprong van de regio. Wij zien deze kwaliteitssprong graag sterker tot uitdrukking komen in het samenwerkingsakkoord. Nieuwe balans landelijk gebied Wij onderschrijven de noodzaak om tegelijk een nieuwe balans in het landelijk gebied te vinden en de kwaliteit daarvan te verbeteren. Zeker in de Peelregio is dit een opgave waaraan ook de in Helmond aanwezige foodsector met kennis en kunde (Food Tech Brainport) een bijdrage kan en wil leveren.

Graag aandacht hiervoor in het akkoord en de uitwerking.

100526-2881\SVE\HLE\-30

sector. Dit past bij de inzet, die we kiezen voor het BPLG (Brabants programma Landelijk Gebied) en NOVEX De Peel. Samenwerking en strategie Op verschillende niveaus (o.a. kring van gemeentesecretarissen) hebben hiervoor al gesprekken plaatsgevonden. E.e.a. is meegenomen in het realisatievoorstel wat uitgewerkt zal worden in het voorstel begrotingswijziging 2023 en begrotingsvoorstel 2024 Samenwerking en strategie Samen met u betrekken we de gemeenteraden en raadsleden actief in het proces via Raadstafel21, conferenties, dialogen, verbinding met portefeuillehoudersoverleg en het Algemeen Bestuur. Daarnaast investeren we actief in kennisontwikkeling en informatievoorziening gericht op o.a. raadsleden.

Samenwerking en strategie De notitie is aangepast

Landelijk gebied

Voorstel invoegen p. 22 na … voedselproducerende regio’s van Nederland.: Hierbij wordt verbinding gemaakt met kennis en kunde, die in de foodsector

in onze regio (Food Tech Brainport) aanwezig is. Ruimte en wonen In het concept akkoord worden vijf strategische hoofdopgaven benoemd. Dit zijn de huidige hoofdopgaven aangevuld met de schaalsprong wonen en ruimte waarvoor ook een portefeuilleoverleg zal worden ingericht binnen de MRE governance. Wij onderschrijven de toevoeging van deze opgave. In de afgelopen maanden is gewerkt aan een Regionale Woondeal. De MRE zou een goede rol kunnen vervullen bij het coördineren van de Woondeal met het Rijk en de provincie. In onze eerdere reacties hebben we aandacht gevraagd voor de verschillen in dynamiek tussen de westkant en de oostkant van de regio die door de schaalsprong nog kunnen toenemen. In de uitwerking van de Ontwikkelstrategie voor Zuidoost Brabant (tot 2030) en het aansluitend perspectief tot 2040 zien wij ook graag terug, hoe dankzij het economisch succes en de groei van onze regio, we de kwaliteiten van de regio als een aantrekkelijke plaats om te wonen, werken, recreëren en bezoeken kunnen behouden en versterken. Daarbij vragen we in de strategische lange termijn visie aandacht te besteden aan de effecten van de groei in volle breedte, inclusief de sociale dimensie, zoals de vraag naar extra voorzieningen bijvoorbeeld voor onderwijs, zorg, cultuur en sport. Ook de vraag naar de draagkracht van de regio om de groei in goede banen te blijven leiden is daarbij aan de orde.

Een nauwere samenwerking met relevante partners, zoals arbeidsmarktregio’s, GGD en dergelijke is belangrijk voor de strategische coördinatie van de sociale dimensies van de schaalsprong. Gelet op het integrale karakter van een dergelijke visie, vragen wij uw bestuur te overwegen om die strategische lange termijn visie te laten vaststellen door de raden. Graag zien wij in het Samenwerkingsakkoord nog een toelichting opgenomen waarom, in weerwil van de constatering dat er op gezondheid en veiligheid werk aan de winkel is, een keuze is gemaakt voor aandacht aan kwetsbaarheden op het gebied van de fysieke leefomgeving Perspectief Brede Welvaart In het lokale gesprek hebben we ook aandacht gevraagd voor de sociale dimensies van de opgaven. Brede welvaart is het perspectief bij het zoeken naar oplossingen voor de opgaven. Wij vragen u om het perspectief van Brede Welvaart in de verdere uitwerking van het akkoord verder te brengen zodat het bredere effect van de oplossingen voor de 5 hoofdopgaven beoordeeld en verbonden kan worden in de context van Brede Welvaart. Ook vragen we bij dit perspectief het vraagstuk van inclusiviteit (iedereen moet mee kunnen doen) te betrekken. Duurzaamheid: ambitie en uitwerking Wij onderschrijven de ambitie om de duurzame verstedelijkingsopgave en de opgaven voor een vitaal landelijk gebied die in onze regio samenkomen met

100526-2881\SVE\HLE\-31

Ruimte en wonen Deze opgave is opgenomen in de opdracht Wonen 2023.

Brede welvaart In de Regionale Ontwikkelstrategie zal een aanzet gemaakt worden voor criteria om dit verder te koppelen aan de Regionale Ontwikkelstrategie.

Samenwerking en strategie Verwijzing naar reactie Deurne

Brede welvaart Verwijzing naar reactie Son en Breugel

Duurzaamheid De onderdelen in brede welvaart omvatten ook de duurzaamheidsaspecten, waar u in

Voorstel Daarnaast zal dit ook in het werkprogramma meegenomen worden.

elkaar te verbinden. Duurzaamheid -en nauw verwant hiermee, klimaatadaptatiein deze ambitie is voor ons niet alleen een kwestie van het behoud en verbetering van de huidige omgevingskwaliteit. Het is voor ons ook een verbindend thema. Wij vragen om in de uitwerking van de 5 opgaven invulling te geven aan afspraken en ambities met betrekking tot onder meer klimaatbestendigheid, klimaatneutraliteit, verminderde afhankelijkheid van gas als energiebron. De ambitie(s) van de regio op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie (dit gaat breder dan in 2030 minimaal 55% minder CO2) missen wij in dit akkoord. Wij vragen u om de ambities op het gebied van duurzaamheid en klimaatadaptatie beter te omschrijven en wij vragen om bij de uitwerking van het akkoord hier in alle 5 hoofdopgaven invulling aan te geven. Slagkracht In de afgelopen jaren zijn er slagen gemaakt in de regionale opgaven. U constateert dat vanuit de provincie en Rijk steeds meer vragen direct naar het niveau van de regio komen. In dat verband vragen wij ook om te bezien hoe versterkt kan worden dat het draagvlak hiervoor in de regio gestoeld is op democratische legitimering (betrokkenheid van de raden).

Laarbeek

De beoogde schaalsprong zal ook om meer slagkracht vragen. Wij kijken met belangstelling uit naar de uitgewerkte voorstellen. Ook in Helmond zien we de behoefte aan capaciteit toenemen om uitvoering te geven aan de lokale schaalsprong. Ook in de regio neemt Helmond zowel bestuurlijk als ambtelijk haar verantwoordelijkheid. Wij zien daarbij de noodzaak om in de uitwerking van de opgaven scherp te definiëren, wat daarbij de taken zijn die in de samenwerking op de schaal van de regio opgepakt moeten worden, en welke taken in de samenwerking op subregionale schaal passend zijn. Wij denken met name aan taken rond de opgaven economie, ruimte, wonen en mobiliteit. De regionale en subregionale samenwerking zoals die de afgelopen jaren is opgebouwd, moeten als het ware een tandem vormen. Samen komen we verder én gaan we sneller. Dit document is het slotstok van vele overleggen, discussies, en presentaties met diverse gemeente en andere betrokkenen. Middels diverse formats en overlegtafels. Wij waarderen dat onze gemeente op diverse manieren en aan diverse tafels input kon geven. Het is een mooi voorbeeld hoe regionaal goed geparticipeerd kan worden in onze verbonden partij. Wij zijn positief over de intentie en visie van het samenwerkingsakkoord en onderschrijven deze ook. Wij geven graag nog het onderstaande mee ter overweging en verwerking in het concept-samenwerkingsakkoord

100526-2881\SVE\HLE\-32

uw zienswijzen naar verwijst. Aanvullend wordt binnen de agenda ook invulling gegeven aan de opgaven uit het Klimaatakkoord. Ambities met betrekking tot klimaatneutraliteit en verminderde afhankelijkheid op het gebied van energie zijn opgenomen onder de hoofdopgave ‘energietransitie'. De opgaven op het gebied van klimaatbestendigheid/ klimaatadaptatie en de ruimtelijke inpassing daarvan zijn benoemd onder de hoofdopgave ‘Vitaal landelijk gebied’. In de werkprogramma's wordt dit voor de 5 hoofdopgaven verder uitgewerkt. Samenwerking en strategie De betrokkenheid van gemeenten en gemeenteraden staat voorop, zeker nu de opgaven in complexiteit en samenhang regionaal toenemen. Anderzijds willen we ook de snelheid behouden. Op dit moment wordt een realisatievoorstel uitgewerkt voor het samenwerkingsakkoord hoe taken vanuit strategisch, tactisch en uitvoerend perspectief daarin het beste verdeeld kunnen worden.

Maak het samenwerkingsakkoord concreter en pragmatisch Het concept samenwerkingsakkoord is mooi geformuleerd. Hier kan je eigenlijk ook niet op tegen zijn. Echter het is wel zo hoog over en zeer ambitieus geformuleerd dat het weinig concreet is. Om een voorbeeld te noemen, zo staat er op pagina 21 bij de doelen wat gaan we samen oen: “een optimale benutting van het energienetwerk in onze regio” en iets verder staat “stimuleren innovatie”. Wat wordt hier dan concreet voor gedaan? Wanneer is dit doel bereikt? Welke norm willen we behalen? En wat wordt er van de gemeente verwacht. Uiteraard begrijpen wij dat een verdere concretisering wordt aangebracht in het werkprogramma 2023 (en opvolgende werkprogramma’s). Echter missen wij nu wel iets meer diepgang. Voornamelijk op het gebied van wat betekent dit voor de gemeente (naast inzet / capaciteit), wat merken onze inwoners, wat is er bereikt in 2026 en wanneer is het samenwerkingsakkoord succesvol. Concrete normen / kengetallen met streefwaarden ontbreken. Het samenwerkingsakkoord is ook zeer ambitieus (wat ook goed is) maar hierdoor hebben wij wel zorgen over de uitvoering en dat het ook pragmatisch blijft. Dit samenwerkingsakkoord gaat veel vragen van de deelnemende gemeenten en dat er aan de gezamenlijke en niet individuele belangen gewerkt wordt.

Samenwerking en strategie Het samenwerkingsakkoord is bedoeld om met elkaar de koers voor de lange termijn vast te stellen. Een specifiekere uitwerking zal plaatsvinden in de werkprogramma's. Daarbij blijft er sprake van inspanning en activiteiten op regionaal niveau, die niet altijd concreet te vertalen zijn in bijvoorbeeld de aanleg van een rotonde. Uitvoering van de regionale afspraken is een verantwoordelijkheid van de afzonderlijke gemeenten.

Hoe uitvoering wordt gegeven aan het samenwerkingsakkoord en wat de financiële gevolgen zijn is nog onduidelijk In de aanbiedingsbrief wordt ook aangehaald dat er begin 2023 een voorstel zal volgen met betrekking tot een organisatievoorstel. Wij zullen dit voorstel afwachten. Het maakt echter het instemmen met het samenwerkingsakkoord wel moeilijk omdat aan de voorkant nog niet duidelijk is of het samenwerkingsakkoord, uitvoerbaar / realistisch en betaalbaar is. Aandacht voor de kleinere gemeenten De aandacht voor de kleinere gemeenten heeft onze gemeenteraad al vaker ingebracht. Echter zien we dit nu onvoldoende terug komen in het samenwerkingsakkoord. Uiteraard gaat het om alle gemeenten. Maar realistisch gezien zal het vaker gaan over de grotere gemeenten. Daar zitten immers ook de grotere bedrijven, de grotere belangen, meer ambtelijke capaciteit etc. Maar hoe wordt er nu voor gezorgd dat de lusten en de lasten evenwichtig worden verdeeld? Hoe wordt de woonopgave eerlijk, maar met behoud van de lokale belangen en waarden van het buitengebied, eerlijk verdeeld / gezamenlijk opgepakt. Hoe wordt er gezorgd dat een betere mobiliteit aandacht krijgt voor de hele regio? Etc. Dat het dus niet alleen gaat over de transitie in het landelijk gebied maar over hoe zorgen we voor een verdere versterking van de leefbaarheid binnen de plattelandsgemeenten.

Bedrijventerreinprogrammering De ontwikkeling van bedrijventerreinen wordt, mede gezien de schaalsprong, steeds belangrijker. Dit vraagt ook afstemming en coördinatie op regionale schaal. Voorheen was dit ondergebracht bij de SGE. Wij zijn van mening dat dit belegd moet worden bij de MRE en zij hier een sterkere proactieve rol in dient te vervullen.

Samenwerking en strategie De financiële gevolgen op het samenwerkingsakkoord zullen verwerkt worden in de Begrotingswijziging 2023 en Begrotingsvoorstel 2024.

100526-2881\SVE\HLE\-33

Samenwerking en strategie Alle 21 gemeenten en hun inbreng wordt als gelijkwaardig beschouwd in de samenwerking.

Economie/bedrijventerreinen Zowel in het samenwerkingsakkoord als in het Werkprogramma 2023 is de coördinerende rol van de MRE benoemd.

Aandacht voor zorg en gezondheid in de brede welvaart We steunen de aandacht die de MRE heeft voor de brede welvaart in onze regio. Daarbij willen we graag extra aandacht vragen om aspecten rondom gezondheid en zorg nog beter aan te laten haken.

Brede welvaart Ook verwijzing naar reactie Deurne De komende jaren intensiveren we ook op samenwerking met nationale partners[1] om de impact van de groei op de sociaalmaatschappelijke aspecten beter in beeld te krijgen. Dit alles neemt ook niet weg dat we de komende jaren ook meer de verbinding op zullen zoeken met samenwerkingen gericht op het sociaal domein. Waarbij we vanuit ieders rol, de ruimtelijke en sociaalmaatschappelijke vraagstukken op elkaar zullen verbinden. [1] Nationaal netwerk Brede Welvaart, CBS,

Provincie Noord-Brabant Nuenen c.a.

Samenwerking in de regio Wij onderschrijven het belang, nut en noodzaak om op regionaal samen te werken. De economische groei in de regio en de daarmee gepaard gaande schaalsprong zullen onze gemeente en anderen in de regio voor grote uitdagingen stellen. Het is goed om daarbij ook oog te hebben voor de welvaart en het welzijn van alle inwoners binnen de regio en voor hun leef- en woonomgeving. Dit vergt van onze samenwerking het maken van duurzame keuzes, zowel op inhoud als in tijd. Niet alleen van de 21 gemeenten binnen de MRE-samenwerking, maar ook van anderen. Als lokale overheid kunnen we op veel zaken invloed hebben, maar lang niet op alles. Daarom onderstrepen wij het belang om als één complete regio met andere partners samen te werken en daarbij, als het kan, aan te sluiten bij bestaande overlegstructuren. Het Samenwerkingsakkoord gaat hier ook vanuit. Samenwerking op verschillende niveaus Wat ons betreft worden binnen de MRE-samenwerking strategische afspraken gemaakt en wordt de uitvoering belegd bij de subregio’s en/of bij de gemeenten zelf. Wij zien een rol voor MRE-bestuurders en de MREondersteuningsorganisatie bij het aan elkaar verbinden van partijen, het gesprek op gang houden en het organiseren van netwerken kennissessies en als gesprekspartner namens de regio richting het Rijk, de provincie Noord-Brabant en andere partners.

Deze rolverdeling sluit mede aan op het rapport “MRE & SGE regionale opgaven” naar aanleiding van een onderzoek door enkele gemeentelijke rekenkamer(commissie)s, waaronder de rekenkamercommissie van de gemeente Nuenen. In het rapport zijn aanbevelingen gedaan om de ambities en de doelen van de MRE beter aan te laten sluiten op de strategische procesmatige rol van de MRE en te komen tot een heldere rol-/taakverdeling tussen MRE, subregio en de gemeente.

100526-2881\SVE\HLE\-34

Samenwerking en strategie Verwijzing naar reactie Best

Het Samenwerkingsakkoord biedt voldoende aanknopingspunten om dit nader uit te werken. Van belang is dat we met elkaar hierover de aankomende periode het gesprek voeren en tot afspraken komen. We realiseren ons dat elke subregio anders georganiseerd is. De urgentie en samenhang tussen en binnen de regionale opgaven maken het echter noodzakelijk om hier stappen in te zetten met respect voor ieders positie. Wij hechten zelf veel belang aan onze samenwerking binnen het samenwerkingsverband Stedelijk Gebied Eindhoven, één van de subregio’s binnen de MRE. We willen deze samenwerking voortzetten en zelfs versterken. Onze oproep is dan ook om zo snel mogelijk met elkaar in gesprek te gaan over rol-/taakverdeling tussen MRE, subregio’s en gemeenten om zodoende duidelijkheid te creëren en overlap dan wel hiaten te voorkomen. Wij zien een meerwaarde in (sub)regionale samenwerking en in het bijzonder in de onderlinge afstemming. Uiteindelijk is het meestal aan het gemeentebestuur en de ambtelijke organisatie zelf om lokaal uitvoering te geven aan de regionale opgaven. Voor ons is het geen vanzelfsprekendheid dat uitbreiding van het aantal thema’s (i.c. hoofdopgaven uit het Samenwerkingsakkoord) leidt tot een hogere inwonersbijdrage vanuit de gemeenten.

Toekomstbestendig mobiliteitssysteem Wij onderstrepen de doelstelling op het thema mobiliteit en pleiten nogmaals voor een steviger accent op de mobiliteitsvraagstukken in het oosten van de MREregio. Op dit moment ondervinden we in Nuenen dagelijks overlast en hinder van het gemotoriseerd doorgaand verkeer door onze woonkernen. Dit vraagt om oplossingen, zowel voor de korte als (middel)lange termijn. Bij de doorontwikkeling mobiliteitsaanpak 2023-2030 moeten mobiliteitsvraagstukken in brede zin, dus niet alleen bereikbaarheid maar ook verkeersveiligheid en leefbaarheid, uitdrukkelijk op de agenda staan. Wij verwachten dat de mobiliteitstransitie zich minder snel ontwikkelt dan geprognotiseerd. Veel mensen zullen de auto blijven gebruiken, vooral in de meer landelijk gelegen gebieden. Oplossingen kunnen niet alleen gezocht worden in investeringen in openbaar vervoer en fietsverbindingen. Toekomstbestendig energiesysteem In onze reactie (van 21 oktober 2022) op de bouwstenennotitie hebben we aandacht gevraagd voor het aspect netwerkschaarste. Dit aspect zien we niet terug in de opgaven, doelen en/of afspraken in het Samenwerkingsakkoord. Wij verzoeken u om dit aspect uitdrukkelijk aan de orde te stellen bij het vraagstuk optimale benutting van het energienetwerk.

In het Samenwerkingsakkoord is opgenomen dat we gezamenlijk werken aan een strategie versnelling zon op bedrijfsdaken en ‘restruimten’. In het coalitieprogramma van de gemeente Nuenen is opgenomen dat we het opwekken van zonne-energie op (bedrijfs)daken stimuleren en dat het gemeentebestuur deze bestuursperiode niet mee werkt aan grondgebonden grootschalige

100526-2881\SVE\HLE\-35

Financiën Indien er sprake is van structurele kostenstijging zal hier conform de financiële voorschriften structurele dekking tegenover moeten staan. Indien deze situatie zich voordoet, zal in overleg met de gemeenten bekeken worden welke structurele dekking het meest passend is. Mobiliteit Verwijzing naar reactie Gemert-Bakel

Energie Verwijzing naar reactie Bergeijk

opwekking van duurzame zonne-energie. Wij vinden het belangrijk het groene karakter van onze gemeente te behouden en zijn terughoudend in het toelaten van ontwikkelingen die het landschap ontsieren. We volgen deze ontwikkeling kritisch. Een veerkrachtig economische systeem Met betrekking tot deze opgave onderstrepen wij het belang van de verbinding tussen de overheidsagenda en Brainportagenda. Deze strategische samenwerking is noodzakelijk om de economische doorontwikkeling van de regio te faciliteren. Het coördineren van de regionale programmeringsafspraken kan hier een positieve bijdrage aan leveren. Belangrijk hierbij is dat de subregio’s, zoals in ons geval het Stedelijk Gebied Eindhoven, inhoudelijk deze programmeringsafspraken vullen. Ruimtelijke impact van economische ontwikkelingen is een thema binnen het samenwerkingsverband Stedelijk Gebied Eindhoven. Afstemming binnen de MRE-samenwerking kan dit kwalitatief versterken Leefbaarheid Zoals door ons eerder is aangegeven, vinden wij het verbeteren van de leefbaarheid een belangrijke opgave en pleiten er voor deze opgave als zelfstandig thema op te pakken. Dit is niet overgenomen in het Samenwerkingsakkoord. We zien in het Samenwerkingsakkoord dat er aandacht is voor leefbaarheid en dan vooral als tegenhanger van economische groei.

Wij menen dat hiermee onvoldoende recht wordt gedaan aan het perspectief brede welvaart, mede gelet op de spanning tussen enerzijds economisch groei faciliteren en anderzijds de gevolgen van deze groei voor onder meer huisvesting, bereikbaarheid, klimaatadaptatie, (zorg- en nuts)voorzieningen en onderwijs op te vangen. Binnen de MRE-samenwerking zullen nog lastige dilemma’s op tafel komen en complexe, strategische keuzes gemaakt moeten worden waarbij ons inziens economische belangen niet altijd kunnen prevaleren boven welzijn van alle inwoners in de regio. Door leefbaarheid als afzonderlijk thema op te pakken denken wij dat een evenwichtige afweging van de verschillende belangen beter geborgd kan worden. Rollen van MRE De rollen zoals opschreven op pagina 28 van het concept Samenwerkingsakkoord sluiten aan op ons beeld van MRE. Alleen de rol onder analyse, verkenning en kennisuitwisseling leidt bij ons nog tot onduidelijkheid. Het bevorderen van kennisuitwisselingen vinden wij goed passend. Wij stellen voor om met het uitvoeren van analyses en verkenningen ten einde nieuwe opgaven in beeld brengen terughoudend te zijn. In plaats daarvan zouden we ons gezamenlijk moeten focussen op de opgaven, doelen en afspraken opgenomen in het Samenwerkingsakkoord en hierop de beschikbare middelen en capaciteit inzetten.

Daarbij is het van belang dat de MRE geen vrijblijvend mandaat krijgt van de 21 gemeenten. De MRE heeft wel een rol als aanspreekpunt namens de gemeenten. Deze rol kan alleen vervuld worden na overleg met en akkoord vooraf van de 21 betrokken gemeenten, inclusief de betrokken gemeenteraden.

100526-2881\SVE\HLE\-36

Economie Ruimtelijke impact van regionale en subregionale ambities komt samen in de Regionale Ontwikkelstrategie.

Samenwerking en strategie We zullen dit actief meenemen in de wijze hoe brede welvaart als perspectief zal worden toegepast. Verwijzing naar reactie Son en Breugel.

Samenwerking en strategie De huidige ontwikkelingen hebben ons geleerd dat we adaptief moeten blijven op nieuwe ontwikkelingen. Verkenning en kennisdeling worden als cruciaal beschouwd om met elkaar koers te behouden.

Oirschot

We onderkennen de behoefte vanuit het Rijk, de provincie en andere partners om één aanspreekpunt binnen de regio te hebben die tevens mandaat heeft om namens de regio te spreken en afspraken te maken. De MRE meent dit aanspreekpunt te (kunnen) zijn. Tegelijkertijd blijkt deze specifieke rol niet uit het schema op pagina 28. Ook wordt niet duidelijk of het hier gaat om MREbestuurders en/of MRE-ondersteuningsorganisatie. Wij verzoeken u het Samenwerkingsakkoord zo aan te passen dat deze onduidelijkheid weg wordt genomen Wij verzoeken u naar aanleiding van onze zienswijze de tekst van het Samenwerkingsakkoord op enkele punten aan te passen en de aandachtpunten mee te nemen in de verdere uitwerking, zoals het jaarlijkse werkprogramma. Wij zien met belangstelling het definitieve Samenwerkingsakkoord tegemoet. Brede welvaart Aandacht houden voor brede welvaart, goed voor iedereen waarbij de voorzieningen niet in de knel komen.

Economische groei Vanuit de MRE koppeling leggen met verduurzamen van/langs infrastructuur met betrekking tot aanpak grootschalige energie. Bedrijven stimuleren tot (door)ontwikkeling van nieuwe (slimme) technieken met betrekking energie opwekken en energie opslaan.

Reusel-De Mierden

Subregio's MRE Er dient aandacht te zijn voor een goede uitwerking van de rolverdeling tussen MRE en subregio's. Hierbij is helderheid van de integrale afstemming tussen de verschillende beleidsvelden en inhoudelijke poho's binnen MRE gewenst. De rol van het SGE en de overige subregio's vraagt om een duidelijke formulering. Streven wordt in de gemeente Reusel-De Mierden herkend en erkend, dat geldt ook voor de flinke slagen die de regio op inhoudelijke opgaven en in de samenwerking heeft bereikt de afgelopen jaren. Het is goed om in het samenwerkingsakkoord te lezen dat het streven naar welvaart en welzijn van alle inwoners in de regio benoemd is tot belangrijkste doel, naast het behoud van de economische kracht. Op het voorliggende conceptsamenwerkingsakkoord van de Metropoolregio Eindhoven voor de periode 2023-2026 brengt de raad een zienswijze uit op de ambitie en strategie op zes essentiële onderdelen.