Ter kennisname: Bijlage 9 Taakstelling bezuiniging subsidies

Onderzoek naar de invulling van de taakstelling bezuiniging subsidies Versie ter bespreking in gezamenlijk PHO

Versie: 14 mei 2025

Samenvatting Onderzoek De afgelopen maanden is een onderzoek verricht naar de subsidies die de gemeente Noordwijk verleend. In dit rapport leest u de uitkomsten van dit onderzoek naar de mogelijkheden om te bezuinigen op de uitgaven aan subsidies.

Uitkomsten Op de onderzoeksvragen zijn de volgende antwoorden gevonden: •

Doelmatigheid: vrijwel alle subsidies zijn doelmatig, dat wil zeggen dat goed duidelijk kan worden gemaakt dat de inzet van een subsidie bijdraagt aan het realiseren van een beleidsdoelstelling.

•

Kosten-baten analyses: voor 1/3 e van de subsidies is geen maatschappelijke kosten batenanalyse beschikbaar of gevonden. De andere 2/3 e is bewezen positief of goed

•

beredeneerd; Alternatieve financiering: voor 75% van de subsidies geldt dat andere financiering kan

•

worden aangeboord. Uitvoeringspartners: in een beperkt aantal subsidies is een andere uitvoeringspartner een optie.

•

Ambitieniveau: bij ruim 2/3 e van de subsidies zou het ambitieniveau verlaagd kunnen worden.

Strategische keuzes Keuzes maken op basis van een lange termijn visie is moeilijk omdat hiervoor een nadere concretisering nodig is. De huidige visies zijn onvoldoende gekwantificeerd om de benodigde inzet in de vorm van subsidies tegen af te zetten.

Impact Bezuinigingen op subsidies kunnen leiden tot: 1. Minder participatie van kwetsbare groepen in de samenleving; 2.

Minder sociale verbinding;

3.

Minder preventie van problemen met mogelijke hogere kosten als gevolg;

Conclusie Van de 4 uitgewerkte keuzeopties is –afwegende de verwachte impact en de adviezen van de adviesraden – de optie 4 ‘Naar omvang’ als beste uit de bus gekomen. In deze optie wordt onderscheidt gemaakt tussen de maatregelen op basis van de grootte van de subsidies. Door de kleine subsidies (<20.000) uit te zonderen van maatregelen kan de impact om het maatschappelijk middenveld worden beperkt.

Pagina 2 van 48

Inhoudsopgave Samenvatting ......................................................................................................................................2 1. Inleiding ..........................................................................................................................................4 2. Opdracht .........................................................................................................................................5 3. Opzet van het onderzoek .................................................................................................................7 4. Het subsidiebestand .......................................................................................................................9 5. Analyse onderzoeksvragen ........................................................................................................... 13 6. Strategisch kiezen ........................................................................................................................ 18 7. Maatregelen .................................................................................................................................. 21 8. Impact .......................................................................................................................................... 31 9.

Inbreng adviesraden...................................................................................................................... 34 10. Conclusies en aanbevelingen ...................................................................................................... 39 11. Bijlagen ....................................................................................................................................... 42

Pagina 3 van 48

1. Inleiding Onderzoek naar subsidies Voor u ligt het rapport over de manieren om een bezuiniging op subsidies te realiseren. De gemeente Noordwijk verleende in het jaar 2023 zo’n 11,5 miljoen euro via subsidies aan maatschappelijke organisaties. Het betreft 189 subsidie verleningen aan zo’n 140 organisaties die zich inzetten voor een breed scala aan doelen.

Financieel zwaar weer De aanleiding voor dit onderzoek is de bezuinigingsopgave waarvoor de gemeente Noordwijk staat. De gemeente houdt er rekening mee dat er minder geld vanuit het Rijk binnenkomt. Ook stijgen de lonen en kosten bij de gemeenschappelijke regelingen waaraan de gemeente meedoet. 1 En zijn er oplopende kosten voor de jeugdhulp en de Wet maatschappelijke ondersteuning. De financiële vooruitzichten voor de komende jaren zijn daardoor minder positief.

Doelmatigheid verhogen Naast de financiële situatie zijn er ook beleidsmatige en bestuurlijke argumenten om subsidies periodiek tegen het licht te houden. Door ontwikkelingen in de samenleving en daarmee samenhangende verschuivingen in prioriteiten, kan het nodig zijn om subsidies die jarenlang werden verstrekt te heroverwegen. Ook kunnen innovaties of nieuwe wetenschappelijke inzichten aanleiding zijn om andere aanpakken te gaan hanteren.

Maatregelen Er is daarom al een aantal maatregelen genomen in de begroting van 2025. Er wordt bijvoorbeeld € 450.000,- bezuinigd op de financiële vrije ruimte om investeringen te doen. En er wordt gekeken of budgetten naar beneden kunnen worden bijgesteld.

Doel Met dit onderzoek wil de gemeente bepalen op welke manier invulling kan worden gegeven aan het besluit om te komen tot een bezuiniging van € 600.000 structureel vanaf 2028. Dat wil zeggen op welke subsidies een besparing kan worden gerealiseerd.

Leeswijzer In dit rapport volgt u de stappen die zijn genomen om tot het advies te komen. Dat begint bij de opdracht aan de projectgroep en hoe deze de opdracht is vertaald naar een onderzoeksopzet. De daar geformuleerde onderzoeksvragen worden beantwoord in de hoofdstukken 4 en 5 over respectievelijk het subsidiebestand en de uitkomsten op de onderzoeksvragen. In hoofdstuk 6 wordt een stap terug gedaan om van een afstand te bekijken of er onderscheid in de belangrijkheid van de subsidies is aan te brengen. Vervolgens worden in hoofdstuk 7 de maatregelen en keuzeopties geschetst. De vraag die zich daarna aandient is welke gevolgen deze maatregelen zullen hebben, welke in hoofdstuk 8 worden behandeld. Na dit hoofdstuk worden de adviezen van de adviesraden samengevat. Afgesloten wordt met de conclusie waarin de keuzeopties tegen elkaar zijn afgewogen.

1 Een gemeenschappelijke regeling is een besluit tot samenwerking tussen bestuursorganen van gemeenten,

provincies, waterschappen, rechtspersonen of andere openbare lichamen ter behartiging van een of meer bepaalde belangen van die bestuursorganen. De gemeente Noordwijk neemt deel aan 10 gemeenschappelijke regelingen.

Pagina 4 van 48

2. Opdracht In dit hoofdstuk wordt de opdracht aan het projectteam beschreven .

Perspectiefnota 2025 Het uitgangspunt voor de opdracht ligt in de perspectiefnota 2025 -2028. Hierin heeft het college aan de raad voorgesteld om: “.. naast enkele specifieke maatregelen op enkele subsidies (€ 191.000, - in 2025 en € 121.000,- vanaf 2026), een taakstelling op te nemen op subsidies van € 500.000, - in 2027 en € 600.000,- structureel vanaf 2028. Dit op het totaal van ruim € 9.000.000, - (jaarschijf 2025) aan subsidies.”

Proces Voor de invulling van deze bedragen werd in de voorgenoemde perspectiefnota tevens een procesvoorstel gedaan: “De concrete invulling van deze bedragen en het proces dat hierbij gevolgd zal worden, wordt nog uitgewerkt. Bij de programmabegroting zal de raad een plan van aanpak ontvangen voor dit proces en een overzicht van de incidentele en structurele verstrekte su bsidies per taakveld in de afgelopen jaren. Het voorstel is om de besluitvorming over de concrete invulling van de genoemde bedragen, plaats te laten vinden bij de volgende perspectiefnota. Op deze manier is er voldoende tijd voor de kaderstelling en procesontwerp, voor het gesprek met partners/gesubsidieerde partijen, het tijdig aankondigen van de uiteindelijke taakstellingen en een eventuele aanpassing van de subsidieverordening in gang te zetten. ”

Opdracht Op basis hiervan is een projectgroep Taakstelling bezuiniging subsidies in het leven geroepen welke de volgende opdracht heeft meegekregen: 1.

Een plan van aanpak op te stellen voor het te volgen proces om tot de gestelde bezuiniging te komen met daarin: a. Wie worden hierbij betrokken en wanneer; b. c.

2. 3.

Langs welke lijnen wordt de analyse gedaan; In welke mate er participatie wordt uitgevoerd;

d. De tijdsplanning. Een overzicht van de subsidies per taakveld; Meerdere keuzevarianten / maatregelen; a. Analyse van de huidige subsidies;

4.

b. Bredere perspectief vanuit strategische visie en politiek ; Toetsing bij de adviesraden;

5.

Advies op de te kiezen variant.

De opdracht is succesvol ten uitvoering gebracht als de onderstaande beoogde resultaten zijn gerealiseerd: 1.

Structurele ombuiging van subsidies waarbij de negatieve maatschappelijke effecten worden beperkt, de doelmatigheid wordt vergroot en de maatschappelijke impact is getoetst.

Pagina 5 van 48

2.

Een basis voor de cijfermatige onderbouwing van de inzet van de subsidies voor diverse beleidsvelden.

Pagina 6 van 48

3. Opzet van het onderzoek Ter uitvoering van deze opdracht is een plan van aanpak opgesteld. Een samenvatting van dit plan van aanpak vindt u in bijlage 4 van de programmabegroting 2025-2028. Hieronder worden de achtergronden van deze aanpak toegelicht en wordt een aanvullende uitleg op het proces gegeven.

Vraagstelling Reguliere beoordeling subsidies Jaarlijks worden er door de gemeente Noordwijk circa 210 subsidieaanvragen 2 behandeld. Deze worden getoetst aan zowel de wettelijke kaders als aan het gemeentelijk beleid. Dit betekent dat er binnen het reguliere proces goed wordt gekeken naar wat een activiteit bijdraagt voor onze inwoners en of de financiële noodzaak van subsid iering aanwezig is. In bijlage 1 is een beknopte samenvatting opgenomen van de wijze waarop subsidies worden beoordeeld, de verschillende vormen en het juridische kader.

Systematisch onderzoek Zoals uit de samenvatting in bijlage 1 blijkt, behoort een kritische beoordeling van de aanvraag tot het reguliere behandelingsproces van subsidieaanvragen. Het zou weinig toevoegen om in dit onderzoek deze beoordeling te herhalen. Hoewel ook bij de jaarlijkse beoordeling van subsidieaanvragen een vergelijk wordt gemaakt met de andere subsidieaanvragen, is de reikwijdte daarvan vaak beperkt tot het beleidsveld. Een systematisch onderzoek naar alle subsidies tegelijk zou aanvullende inzichten kunnen verschaffen.

Onderzoeksvragen Voor dit onderzoek is een aantal vragen geformuleerd : 1. 2.

Doelmatigheid: Worden met de subsidie de gestelde beleidsdoelen behaald? Kosten-baten analyses: Wegen de gemaakte kosten op tegen de maatschappelijke baten?

3.

Alternatieven van overheidsfinanciering: Is een eigen bijdrage vanuit inwoners/deelnemers of samenwerkingspartners mogelijk?

4. 5.

Uitvoeringspartners: Kan een andere partij het goedkoper of lichter uitvoeren? Ambitieniveau: Kan een taak op een lager niveau worden uitgevoerd, welke niveaus zijn mogelijk

6.

en welke kosten zijn daaraan verbonden? Andere afwegingen: Vragen die gaande het proces als relevant naar voren komen.

Het proces Stappen Om deze vraagstelling te beantwoorden, is het volgende proces doorlopen:

2 Dit aantal is hoger dan het eerder genoemde aantal van 189 subsidieaanvragen. Dat komt omdat in de analyse

van het subsidiebestand de afgewezen subsidieaanvragen niet zijn meegenomen.

Pagina 7 van 48

Inventarisatie

Informatie verzameling

Analyse

•Het opstellen van een overzicht van alle subsidies. •Resultaat: Data-bestand

•De inhoudelijke beantwoording van de onderzoeksvragen voor de verleende subsidies. •Resultaat: Subsidieboek

•De beoordeling van de beantwoording van de onderzoeksvragen. •Resultaat: Toevoeging scores aan het databestand

Literatuurstudie

•De bestudering van relevante visies, gemeentelijke documenten en onderzoeken die kunnen helpen om keuzes te maken. •Resultaat: Verkenning strategisch kiezen

Impactanalyse

•Het in kaart brengen van de gevolgen van bezuinigingen. •Resultaat: Verslag focusgroep subsidieontvangers en verzamelde inbreng vakspecialisten.

Doorrekening

•Het financieel doorrekenen van keuze mogelijkheden. •Resultaat: Maatregelen

Toetsing

•Adviesvraag aan de relevante adviesraden. •Resultaat: Adviezen adviesraden

Advies

•Het samenbrengen van de onderzoeksresultaten in een advies aan het bestuur. •Resultaat Eindrapport

In de volgende hoofdstukken wordt – waar nuttig – een nadere toelichting gegeven op de gehanteerde methoden bij deze processtappen.

Pagina 8 van 48

4. Het subsidiebestand Over welke subsidies gaat het eigenlijk? In dit hoofdstuk vindt u een aantal kerncijfers en grafieken die inzicht geven in het subsidiebestand. In het bijgevoegde Subsidieboek vindt u nadere informatie over specifieke subsidies en de totale subsidielijst.

Herkomst van de data Kalenderjaar 2023 Bij de inventarisatie van de subsidies is uitgegaan van het boekjaar 2023. Voor dit jaar is gekozen omdat bij de start van het project in het jaar 2024 nog subsidies konden worden aangevraagd en het bestand daardoor voor dat jaar nog onvolledig was. Dit betekent dat u mogelijk subsidies mist die in de jaren 2024 of 2025 zijn verleend. Omgekeerd is het ook mogelijk dat inmiddels van bepaalde subsidies afscheid is genomen. 3

Verschil in totaalbedrag Bij het opstellen van de totaallijst bleek al snel een verschil tussen het hierboven genoemde totaalbedrag en de nieuwe inventarisatie. In plaats van ruim € 9.000.000,- komt onze uitgebreidere inventarisatie uit op € 11.628.036. Een verschil van ruim 2 miljoen.

Verklaring Dit verschil heeft de volgende oorzaken: 1.

Financieel systeem versus zaaksysteem Het bedrag van 9 miljoen is afkomstig uit het financieel systeem. Hierin kan een zoekopdracht (query) worden gedaan op basis van de kostensoort subsidies. De projectgroep heeft hier een export van alle subsidieaanvragen uit het zaaksysteem naast gelegd. Uit deze match bleek een aantal subsidies niet op de juiste kostensoort geboekt.

2.

Bredere blik De definitie van een subsidie luidt: “de aanspraak op financiële middelen, door een bestuursorgaan verstrekt met het oog op bepaalde activiteiten van de aanvrager, anders dan als betaling voor aan het bestuursorgaan geleverde goederen of diensten. ” 4 In het licht van deze definitie kunnen een aantal betalingen die de gemeente doet en die momenteel niet als een subsidieaanvraag worden behandeld, wel als subsidie worden aangemerkt. Een voorbeeld hiervan is de vergoeding die de adviesraden krijgen voor h un onkosten en deskundigheidsbevordering. Een ander voorbeeld zijn de verstrekkingen aan de peuteropvang. Deze worden zowel in het zaaksysteem als in het financieel systeem niet als subsidies aangemerkt, maar zijn dat conform bovenstaande definitie wel.

Totaal overzicht Per focuspunt De uitgebreidere inventarisatie brengt ons tot het volgende totaaloverzicht:

3

De lijst bevat een meerdere incidentele subsidies die alleen in het jaar 2023 zijn verleend. Dit soort eenmalige verleningen komen elk jaar voor. Als zodanig maken eenmalige subsidies onderdeel uit van het subsidiebestand. 4 Algemene wet bestuursrecht, artikel 4:21, lid 1.

Pagina 9 van 48

Focuspunten Sociaal nabij Sport en cultuur voor iedereen Focus op economie Voorkomen overlast en criminaliteit Sterke basis voor onderwijs Gezonde en energieke leefomgeving Met elkaar in gesprek Eindtotaal

Aantal Bedrag 55 € 6.012.166 70 € 4.307.515 17 € 992.718 10 € 123.433 2 € 113.475 33 € 66.729 2 € 12.000 189 € 11.628.036

Voor de indeling van de subsidies hebben we aansluiting gezocht bij de Uitvoeringsagenda 20242026. Hierin staan de plannen van het college voor deze 2 jaar. De basis voor de agenda is de raadsagenda, de perspectiefnota 2024, de begroting 2024 en het collegewerkprogramma 2022 -2026. Het antwoord op de vraag welke subsidies onder welk thema vallen, vindt u in het Subsidieboek.

Bedragen en aantallen De volgende grafiek geeft een beeld van de verhoudingen in zowel de bedragen als aantallen verleningen per focuspunt.

Subsidies ingedeeld naar focuspunt € 7.000.000

80

€ 6.000.000

70 60

Astitel

€ 5.000.000

50

€ 4.000.000

40 € 3.000.000

30

€ 2.000.000

20

€ 1.000.000

10

€Focus op economie

Voorkome n overlast en criminalite it

€ 4.307.5

€ 992.718

70

17

Sociaal nabij

Sport en cultuur voor iedereen

Bedrag

€ 6.012.1

Aantal

55

0

Sterke basis voor onderwijs

Gezonde en energieke leefomgev ing

Met elkaar in gesprek

€ 123.433

€ 113.475

€ 66.729

€ 12.000

10

2

33

2

Omvang Het subsidiebestand is op te delen naar omvang van het subsidiebedrag. In de onderstaande tabel zijn drie categorieën onderscheiden, namelijk groot (€ 100.000+), middel (tussen € 100.000 en € 20.000) en klein (minder dan € 20.000).

Pagina 10 van 48

Omvang Aantal Bedrag % aanvragen % bedrag Groot 12 € 9.402.314 6% 81% Middel 38 € 1.379.665 20% 12% Klein 139 € 846.057 74% 7% Eindtotaal 189 € 11.628.036 100% 100% Opvallend is het relatief grote aantal aanvragen voor kleine subsidies. Deze maken 74% uit van het totaal aantal toegekende aanvragen. Het bedrag dat hiermee wordt verleend is echter slechts 7% van het totaal.

Een niveau dieper Top 10 De tabel maakt duidelijk dat in de grote subsidies veruit het meeste geld omgaat. Het betreft hier een klein aantal subsidieontvangende organisaties (11) 5 die gemiddeld € 726.625 aan subsidie ontvangen. Het gaat om de volgende organisaties.

Omvang Bedrag Groot € 9.402.314 Stichting Voor ieder 1 € 2.673.293 Sportbedrijf Noordwijk € 2.027.709 Stichting Welzijn Noordwijk € 1.145.000 Bibliotheek Bollenstreek € 1.009.935 Noordwijk Marketing € 749.250 Welzijnskwartier € 458.002 Stichting De Muze € 454.940 Hecht € 352.494 Stichting VluchtelingenWerk Nederland € 225.462 Stichting 's Heeren Loo Zorggroep € 176.496 Stichting Wassenaar € 129.733

Wettelijke verplichting Van de in totaal 189 subsidies in 2023 kan een deel worden aangemerkt als voortvloeiend uit een wettelijke taak. Dat wil zeggen dat er een wet is die bepaalt dat een gemeente een bepaalde dienst of voorziening moet aanbieden aan diens inwoners. Een voorbeeld van een dergelijke wettelijke verplichting is bijvoorbeeld het aanbieden van een toegang tot een anti -discriminatievoorziening. 6 De onderstaande tabel toont bij hoeveel subsidies sprake is van een wettelijke verplichting.

5 De tabel hierboven noemt 12 grote subsidies. Dat er 11 organisaties zijn die deze subsidies ontvangen

betekent dat één organisatie 2 grote subsidies ontvangt. Het betreft hier de Stichting Noordwijk Marketing. 6 Wet gemeentelijke antidiscriminatievoorzieningen, artikel 1 en 2.

Pagina 11 van 48

Wettelijk verplicht Ja Nee Deels Eindtotaal

Aantal Bedrag Aantal % Bedrag % 35 € 5.978.038 19% 51% 146 € 4.912.108 77% 42% 8 € 737.890 4% 6% 189 € 11.628.036 100% 100%

In totaal gaat het om 44 subsidies waarbij een wettelijke of deels wettelijke taak wordt uitgevoerd. Deze subsidies maken samen 23% uit van het totale subsidiebestand, maar zijn samen verantwoordelijk voor 57% van het uitgegeven subsidiebedrag. Bewegingsruimte Voor dit onderzoek is het van belang om aan te geven dat een wettelijke verplichting niet betekent dat er helemaal geen bewegingsruimte is. Dat komt doordat: •

De betreffende wetten gemeenten vaak wel ruimte bieden in de manier waarop aan de verplichting invulling wordt gegeven. Zo kan er ruimte zijn voor verschillende ambitieniveaus om invulling te geven aan de verplichting al naar gelang een onderwerp in meer of mindere mate speelt in een gemeente.

•

De subsidie aan organisaties mogelijk niet in zijn geheel voor een wettelijke verplichting wordt verstrekt. De organisatie voert dan vaak flankerende werkzaamheden uit op basis van het gemeentelijk beleid.

Niet verplicht maar Omgekeerd komt het overigens ook voor dat bepaalde subsidies niet op een wettelijke verplichting berusten, maar wel een preventieve werking hebben op taken die wel wettelijk verplicht zijn. Zo subsidieert de gemeente Noordwijk een laagdrempelige algemene voorziening zoals Reuring om te voorkomen dat inwoners gebruik moeten maken van een dure maatwerkvoorziening (dagbesteding) via de Wet maatschappelijke ondersteuning. Fijner inzicht Een uitsplitsing van de kosten van wettelijke en niet -wettelijke werkzaamheden is niet standaard opgenomen in de begrotingen van de organisaties die subsidie ontvangen. Dat maakt dat deze uitsplitsing binnen de scope van dit onderzoek niet mogelijk is. Dat betekent dat een zekere terughoudendheid met betrekking tot subsidies voor wettelijke taken gepast en dat een mogelijk vervolgonderzoek nuttig is om de bewegingsruimte te bepalen.

Mutaties Geen uitzonderingen Zoals hierboven al benoemd is, is het subsidiebestand sinds eind 2023 op diverse manieren gewijzigd. Van belang voor dit onderzoek is dat er met deze mutaties geen rekening is gehouden. Er zijn met andere woorden geen subsidies uitgezonderd omdat er sindsdien besluiten zijn genomen over afzonderlijke subsidies. De redenen hiervoor zijn dat de opdracht is om naar alle subsidies kijken, dat over alle subsidies in principe jaarlijks besluiten worden genomen én omdat in dit onderzoek een vergelijking tussen subsidies wordt betracht die bij afzonderlijkere besluiten niet is gedaan. Dit kan betekenen dat dit rapport gaat over subsidies die niet meer worden verleend. Of dat er maatregelen ter bezuiniging worden voorgesteld terwijl vorig jaar juist is besloten tot verhoging van de subsidie.

Pagina 12 van 48

5. Analyse onderzoeksvragen Nu we een beeld hebben verkregen van het subsidiebestand, de aantallen en bedragen, kan verder worden ingezoomd. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op de beantwoording van de onderzoeksvragen.

Methode Beantwoording per categorie subsidies De onderzoeksvragen zijn op het niveau van de subsidiecategorieën beantwoord. Subsidiecategorieën zijn clusters van subsidies die wat betreft inhoud en doel sterk op elkaar lijken. De reden voor deze aanpak is dat er veelal geen specifiek onderzoek beschikbaar is ten aanzien van de afzonderlijke subsidies. Zo is er geen onderzoek gedaan naar de effectiviteit van het werk van Welzijnskwartier in de uitvoering van het jongerenwerk. Maar voor de doelmatigheid van het jongerenwerk in het algemeen is wel onderzoek beschikbaar.

Informatie verzameling Voor de inhoudelijke beantwoording van de onderzoeksvragen is de volgende methodiek gehanteerd. •

De betrokken beleidsadviseurs (hierna vakspecialisten genoemd) zijn gevraagd de

•

subsidies binnen hun beleidsveld onder te brengen in subsidiecategorieën. Vervolgens hebben de vakspecialisten de onderzoeksvragen per subsidiec ategorie

•

beantwoord. Deze beantwoording is in interviews van het projectteam met de vakspecialisten

•

doorgesproken en bijgesteld. Alle subsidiecategorieën zijn daarna bij elkaar gebracht in het Subsidieboek en georganiseerd op basis van de focuspunten van de Uitvoeringsagenda 2024 -2026.

Objectiveren In dit proces heeft de nadruk gelegen op het zo objectief mogelijk beantwoorden van de onderzoeksvragen. Hiertoe zijn de vakspecialisten gevraagd om relevante wetenschappelijke onderzoeken te verzamelen ter onderbouwing van hun beantwoording. Bij deze verz ameling is gebruik gemaakt van de eigen vakkennis, de vakkennis van maatschappelijke organisaties en de zoekkracht van AI (Artificiële Intelligentie).

Analyse Het projectteam heeft de antwoorden beoordeeld door deze in te delen in 3 smaken. Hieronder worden de resultaten daarvan per onderzoeksvraag beschreven.

Doelmatigheid Beoordeling Worden met de subsidie de gestelde beleidsdoelen behaald? Is het subsidiëren met andere woorden doelmatig? De antwoorden van de vakspecialisten op deze vraag zijn door het projectteam beoordeeld in drie categorieën. Deze zijn: 1.

Geen informatie of matig bewijs;

2.

Goed beredeneerd;

3.

Uit onderzoek bewezen effectief gebleken

Pagina 13 van 48

Uit deze scoring komt het volgende beeld naar voren:

Doelmatigheidscore Geen informatie of matig bewijs Goed beredeneerd Uit onderzoek bewezen effectief gebleken Totaal

Aantal

Bedrag 2 € 66.997 103 € 5.037.341 84 € 6.523.698 189 € 11.628.036

Bij 2 subsidies is de doelmatigheid niet aangetoond. Het betreft:

Nr. 1 2 Totaal

Niet doelmatig Stichting MEE Zuid-Holland Noord Vereniging voor Natuur- en Vogelbescherming "Noordwijk" (VNVN)

Totaal bedrag € 33.522 € 33.475 € 66.997

Stichting Mee Zuid-Holland Noordwijk Deze organisatie voert cliëntenondersteuning uit. Dit is een wettelijke taak op grond van de Wet maatschappelijke ondersteuning. De reden dat deze subsidies als ondoelmatig wordt beoordeeld is omdat er geen onderzoeken naar de doelmatigheid beschikbaar zijn. Bezuinigen lijkt echter niet mogelijk zolang er geen andere manier is gevonden om deze taak in te vullen. Vereniging voor Natuur- en Vogelbescherming Noordwijk Hiervoor zijn geen beleidsdoelen geformuleerd. Dat komt omdat er momenteel nog gewerkt wordt aan een nota Dierenwelzijn. Een bezuiniging vanwege het gebrek aan doelmatigheid zou daarom voorbarig zijn.

Conclusies Voor een aanzienlijk deel van de verstrekte subsidies blijkt een stevige fundering in de vorm van (wetenschappelijk) onderzoek. Voor een bedrag van bijna 5 miljoen euro is dit onderzoek niet voorhanden, maar kan de doelmatigheid wel goed beredeneerd worden. Hierbij speelt mee dat op niet alle subsidiecategorieën specifiek onderzoek beschikbaar is. Voor een bedrag van circa € 67.000 is de informatie ontoereikend of matig overtuigend. Een nadere blik op die subsidies wijst uit dat hiervoor nog beleid in ontwikkeling is. Besparingen wegens ondoelmatigheid blijkt hiermee niet haalbaar.

Maatschappelijke kosten baten Beoordeling Wegen de gemaakte kosten op tegen de maatschappelijke baten? Ook hiervoor is de voorgenoemde scoringsmethode gehanteerd met de volgende uitkomst:

Kosten-baten verhouding Geen informatie of matig bewijs Goed beredeneerd Uit onderzoek bewezen effectief gebleken Eindtotaal

Aantal

Bedrag 67 € 2.466.495 83 € 6.993.273 39 € 2.168.268 189 € 11.628.036

Conclusies Bepaalde subsidiecategorieën blijken wetenschappelijk goed onderzocht. Het betreft de relatie

Pagina 14 van 48

tussen sport en gezondheid, lotgenotencontact, jongerenwerk en welzijnswerk. Voor subsidiecategorieën zoals, preventie psychische problematiek, armoedebestrijding, toerisme, volksfeesten, wijkverenigingen en veiligheidskosten evenementen is er vaak wel een goede onderbouwing. Voor subsidiecategorieën, zoals buurtinitiatieven, bevordering integratie samenleving, culturele evenementen, sportevenementen en erfgoedorganisaties is die informatie niet altijd aanwezig.

Alternatieven van overheidsfinanciering Beoordeling Is een (hogere) eigen bijdrage vanuit inwoners/deelnemers of samenwerkingspartners mogelijk? Zijn er met andere woorden alternatieven voor overheidsfinanciering?

Alternatieve financiering Ja Nee Deels Eindtotaal

Aantal

Bedrag 142 € 5.145.229 38 € 5.936.652 9 € 546.155 189 € 11.628.036

Wat opvalt is dat in veel gevallen alternatieve financiering mogelijk is. Veelal wordt verwezen naar fondsen of het vragen van een eigen bijdrage van deelnemers. Hiervan wordt echter ook in veel gevallen al gebruik van gemaakt en vaak blijkt externe financiering via fondsen niet duurzaam . Ook wordt aangegeven dat een (hogere) eigen bijdrage mogelijk is, maar wel drempelverhogend werkt, hetgeen bij met name activiteiten voor kwetsbare groepen problematisch kan zijn.

Conclusies Bij het merendeel van de subsidies worden bronnen voor alternatieve financiering genoemd. De conclusie dat dit kan leiden tot een grote kostenverschuiving van gemeente naar anderen is echter voorbarig. In het geval van fondsen is vaak sprake van een tijdelijk karakter en een hoge drempel kan er voor zorgen dat een subsidie minder doelmatig is.

Uitvoeringspartners Beoordeling Kan een andere partij het goedkoper of lichter uitvoeren? Hier lijken de minste kansen te liggen zoals uit de onderstaande tabel blijkt.

Andere uitvoeringspartners Ja Mogelijk Nee Eindtotaal

Aantal

Bedrag 8 € 229.424 25 € 479.515 156 € 10.919.097 189 € 11.628.036

In veel gevallen worden de activiteiten uitgevoerd door vrijwilligers of door vrijwilligers in combinatie met een betaalde coördinator. Waar mogelijk is aangegeven betreft het veelal een reorganisatie van werkzaamheden of een fusie van organisaties.

Pagina 15 van 48

Conclusies Deze onderzoeksvraag biedt minder aanknopingspunten, tenzij aannemelijk kan worden gemaakt dat met fusies echt kosten kunnen worden bespaard terwijl de identiteit behouden kan blijven .

Ambitieniveau Beoordeling Kan een taak op een lager niveau worden uitgevoerd?

Ambitieniveau Ja Mogelijk Nee Eindtotaal

Aantal

Bedrag 126 € 9.183.541 7 € 1.894.128 56 € 550.367 189 € 11.628.036

Deze vraag wordt voor twee derde van de subsidies bevestigend beantwoord. Voor de subsidies waarbij dit niet mogelijk wordt geacht, speelt vaak mee dat activiteiten en werkzaamheden al op een minimum niveau worden uitgevoerd of verlaging tot onveiligheid kan leiden . Het gaat hierbij vooral ook om de kleinere subsidies.

Conclusies De ambitie verlagen is in veel situaties een mogelijkheid. De effecten daarvan worden verderop belicht in het hoofdstuk Impact bezuinigingen.

Andere afwegingen Beoordeling Zijn er andere overwegingen die in dit proces naar voren komen? De vakspecialisten benoemen hierbij een aantal aspecten: a.

b.

Al bezuinigd Bij een aantal subsidies wordt aangegeven dat in voorgaande jaren al een bezuiniging is gerealiseerd. Omgekeerde beweging In enkele gevallen is vrij recent door college of raad besloten om extra budget ter beschikking te stellen en of beleid vast te stellen.

c.

Financiering vanuit een andere bron Bij een aantal subsidies is sprake van financiering uit regionale of Rijks middelen. In dat geval heeft de gemeente de subsidie weliswaar verleend, maar zou een bezuiniging niet leiden tot een vermindering van de uitgaven in de gemeentelijke begroting.

d.

Wisselende partijen Aan een aantal budgetten, met name op het vlak van evenementen (toerisme, sport, cultuur en erfgoed) zijn geen vaste subsidies verbonden. Dit maakt dat mindering op de omvang van die budgetten niet direct een bepaalde organisatie raakt.

e.

Verbeteringen Op sommige categorieën worden mogelijkheden gezien tot verbetering van de onderlinge

Pagina 16 van 48

samenwerking tussen organisaties. Dit zou de kwaliteit van de activiteiten kunnen versterken, maar mogelijk ook tot efficiencywinst kunnen leiden. f.

Gebruik maatschappelijk vastgoed Bij een aantal subsidies bestaat de subsidie voor een belangrijk deel uit huisvestingskosten. Het betreft daarbij meestal huurkosten die de gemeente zelf incasseert voor het gebruik van maatschappelijk vastgoed. Hierdoor kan ten onrechte een beeld ontstaan van relatief zware uitvoeringsorganisaties met veel personeel en overhead.

Conclusies Al deze punten zijn van belang om bij de keuzebepaling af te wegen. Het punt van mogelijke verbeteringen is verder uitgewerkt in bijlage 3. Hierin liggen wellicht mogelijkheden, echter dit vergt nader onderzoek. Dit valt buiten de scope van deze opdracht.

Pagina 17 van 48

6. Strategisch kiezen In de voorgaande hoofdstukken heeft de nadruk gelegen op de analyse van het huidige subsidiebestand. In dit hoofdstuk richten we ons op de vraag of het mogelijk is om strategische keuzes te maken in wat wel en niet langer gesubsidieerd wordt.

Onderscheid maken in belangrijkheid Alles belangrijk Aan de meeste subsidies ligt beleid ten grondslag dat door de gemeenteraad is vastgesteld. Al deze beleidsvelden worden daarmee belangrijk gevonden. Is het mogelijk om een volgorde in belangrijkheid aan te brengen? En op deze volgorde de keuzes voor bezuinigingen te baseren?

Appels en peren Deze vraag brengt ons bij een bijna filosofisch vraagstuk. Hoe kan je verschillende beleidsvelden met elkaar vergelijken? Het ene probleem is namelijk het andere niet. Het ene beleidsveld heeft meer impact in het aantal mensen dat ermee te maken krijgt. In het andere beleidsveld kan de impact weer groter zijn doordat de gevolgen van de problematiek ingrijpender zijn. Sommige inspanningen richten zich op acute problemen, andere werkzaamheden zorgen voor een verbeterde situatie op de lange termijn.

Denkwerk van anderen Om deze vragen te beantwoorden, bouwen we hieronder voort op het reeds verrichte denkwerk op dit vraagstuk. Dat doen we op drie manieren: a.

In de eerste plaats kan op basis van visies en andere leidende documenten worden afgeleid wat voor Noordwijk en de regio Duin- en Bollenstreek belangrijk wordt gevonden. De

b.

belangrijkheid wordt dan bepaald door de specifieke Noordwijkse situatie en diens omgeving. In de tweede plaats kan worden gekeken naar de onderwerpen die landelijk hoog op de

c.

agenda staan. Welke landelijke problematiek is ook relevant voor Noordwijk? En tenslotte kunnen toekomstige ontwikkelingen worden betrokken. Welke ontwikkelingen verwachten we op de langere termijn? De belangrijkheid wordt dan bepaald door de mate waarin een inspanning bijdraagt aan het voorkomen van toekomstige problemen of juist bijdraagt tot vooruitgang.

Gelaagde opbouw In bijlage 4 is een Verkenning strategisch kiezen opgenomen waarin deze vragen worden behandeld. Hieronder zullen wij ons beperken tot de aanknopingspunten die uit deze verkenning naar voren komen met betrekking tot de bezuiniging op subsidies.

Aanknopingspunten 1.

Visie gericht op volledigheid

De Omgevingsvisie is een complete visie op de leefomgeving, voor de lange termijn en voor de hele gemeente. Het ideale toekomstplaatje is breed en veelzijdig . Hierbij is (nog) niet de slag gemaakt hoe dit ideale Noordwijk eruit ziet als er schaarste optreedt in bijvoorbeeld ruimte en financiële middelen. Dat maakt deze visie minder geschikt om keuzes op te baseren. Een algemene conclusie

Pagina 18 van 48

die wel kan worden getrokken is dat het niet zinnig is om de bezuiniging specifiek te richten op één van de vijf thema’s die genoemd worden in het de Omgevingsvisie. De visie spreekt namelijk uit dat al de benoemde sectoren van belang zijn om de totale ervaring te realiseren.

2.

Politieke prioriteiten gericht op kortere tijdslijn

De raadsagenda en de uitvoeringsagenda hebben nog maar beperkte looptijd. In maart 2026 zijn er nieuwe gemeenteraadsverkiezingen en zal een nieuwe coalitie wellicht met nieuwe focuspunten komen. De taakstelling voor de bezuiniging op subsidies zal ingaan vanaf 2027 . Daardoor ligt het niet direct voor de hand om de keuzes voor bezuiniging en geheel te baseren op de huidige focuspunten. Aan de andere kant ligt het ook niet voor de hand dat een nieuwe coali tie op alle focuspunten 180° van koers zal veranderen.

3.

De regio richt zich op natuur, gezondheid en de kenniseconomie

De Strategische Agenda Ruimte Duin- en Bollenstreek gaat over hoe wij willen dat onze regio er in 2040 uit ziet. Welk beleid er voor de fysieke leefomgeving nodig is en hoe we omgaan met ingrijpende transities. Maar ook hoe we ons verhouden tot elkaar en o nze omgeving. Op basis van deze visie ligt de stimulering van de sectoren space, toerisme, gezondheid en duurzame bollenteelt in de rede.

4. Woningbouw, koopkracht & bestaanszekerheid en klimaatbeleid landelijk hoog op de agenda Landelijk bekeken staan onderwerpen, zoals koopkracht, woningbouw, klimaatbeleid en arbeidsmarkt, hoog op de politieke agenda. Van deze onderwerpen hebben een aantal ook een lokale subsidie component, zoals armoedebestrijding, arbeidsmarkt en sociale cohesie. Het ligt niet voor de hand om bezuinigingen door te voeren die haaks op het Rijkbeleid staan.

5. Woningbehoefte, vergrijzing, klimaatverandering en sociale cohesie blijven op de lange termijn belangrijke thema’s Uit de toekomstverkenningen komt een beeld naar voren waarbij de bevolking blijft groeien en daarmee ook de woningbehoefte. De samenleving vergrijst , hetgeen een druk legt op zowel de formele als de informele zorg. De gevolgen van klimaatverandering op de omgeving en op de gezondheid doen zich nadrukkelijker gelden. De sociale cohesie zal redelijk stabiel blijven , maar ook kwetsbaar zijn door sociale ongelijkheid tussen hoger- en lager opgeleiden en verminderde sociale participatie, vooral via verenigingen en vrijwilligerswerk, bij lager opgeleiden, jongeren en mensen met een migratieachtergrond.

Conclusies Geen eenduidig beeld Uit deze verkenning naar wat prioriteit zou moeten krijgen, komt dus geen eenduidig antwoord naar voren. Dat lijkt te komen door twee oorzaken. Ten eerste heeft de samenleving allerlei componenten nodig om goed te functioneren en kan er daardoor geen beperkte focus worden aangebracht. Ten tweede kan wel degelijk rekening worden gehouden met bestaande problema tiek en toekomstige ontwikkelingen, maar zijn die (nog) niet voldoende gekwantificeerd om keuzen op te baseren.

Programma niveau Voor een dieper inzicht lijkt het dus nodig om op een concreter niveau – bijvoorbeeld dat van op data gebaseerde beleidsprogramma’s in plaats van visies - de omvang van beleidsuitdagingen met elkaar te vergelijken. Dit gaat de scope van deze opdracht echter te boven. Dat betekent dat we

Pagina 19 van 48

terughoudend moeten zijn om de keuzes ten aanzien van de bezuiniging op subsidies op deze strategische verkenning te baseren.

Pagina 20 van 48

7. Maatregelen Hoe maak je op basis van al de bovengenoemde resultaten keuzes over subsidies? In dit hoofdstuk pakken we dat als volgt aan. We beginnen met een lijst van manieren om keuzes te maken. Vervolgens bespreken we welke maatregelen zouden passen bij de uitkomsten van de analyse van de onderzoeksvragen. Op basis daarvan komen we tot een arg umentatie voor toe te passen maatregelen per groep subsidies. Daarna rekenen we deze maatregelen financieel door. Hiermee beantwoorden we de vraag wat elke maatregel potentieel oplevert. Tenslotte brengen we verschillende maatregelen samen in keuzeopties. Dit zijn pakketten waarbij een combinatie van maatregelen tot het gestelde bezuinigingsbedrag optellen.

Manieren om keuzes te maken Er zijn grofweg 3 lijnen om tot realisatie van de bezuiniging te komen. Daarbinnen kunnen meerdere manieren worden gehanteerd. Deze zijn:

Op de inhoud a. b.

De minst doelmatige subsidies beëindigen of verminderen; De subsidies die de minste baten ten opzichte van de lasten opleveren beëindigen of

c.

verminderen; Organisaties verplichten tot andere bronnen van financiering;

d. e.

Andere uitvoeringspartners zoeken; Het ambitieniveau verlagen;

f. g.

Op basis van strategische keuzes; Het aantal subsidies voor hetzelfde doel verminderen;

h.

De aanwezigheid van een wettelijke verplichting meewegen;

i.

Een combinatie van deze punten.

Op de financiën a. b.

Ongebruikt budget afromen; Een subsidieplafond verlagen;

c. d.

Niet indexeren; Een budget met een vast bedrag (lump sum) te verlagen;

e.

Een kortingspercentage opleggen (een extra korting bovenop het niet indexeren) ;

f.

Een combinatie van deze punten.

Op de langere termijn a.

Nader onderzoek / uitwerking;

b.

Investeren of innoveren om in de toekomst te besparen.

Toepassing uitkomsten analyse Ordening subsidiebestand In het hoofdstuk 5 ‘Analyse onderzoeksvragen’ hebben we de antwoorden beschreven op de onderzoeksvragen. Uit deze antwoorden blijkt dat het subsidiebestand op verschillende manieren kan worden geordend. Bijvoorbeeld in subsidies die wettelijk verplicht zijn, waarop deels een wettelijke verplichting zit en subsidies die op eigen gemeentelijk beleid berusten. D it maakt het mogelijk om maatregelen af te stemmen op een bepaalde groep subsidies.

Pagina 21 van 48

Welke maatregel bij welke groep? De volgende vraag is welke maatregel passend is bij welke groep subsidies. De beschreven antwoorden bij de onderzoeksvragen wijzen al in een bepaalde richting, namelijk: 1. Doelmatigheid We hebben gezien dat vrijwel alle subsidies doelmatig worden verstrekt. Bij slechts twee subsidies blijkt dit onvoldoende, maar zijn daar specifieke redenen voor. Deze onderzoeksvraag leidt daarmee niet tot een toepasbaar criterium. 2. Kosten-baten analyses Bij deze onderzoeksvraag blijkt voor 41 subsidies onderzoek te zijn gevonden voor een positief resultaat wat betreft de verhouding tussen maatschappelijke kosten en baten. Dat wil zeggen dat een subsidie significant en aantoonbaar meer maatschappelijke winst oplevert dan erin geïnvesteerd wordt. Omgekeerd betekent dit ook dat een groter bed rag aan maatschappelijke baten verloren gaat dan wordt bespaard met een bezuiniging. Ergo: bezuiniging op deze groep is onverstandig. 3. Alternatieven voor overheidsfinanciering Voor de overgrote meerderheid van subsidies zijn alternatieve financieringsbronnen mogelijk. De groep waarbij dit niet kan, is wat betreft de omvang van het subsidiebedrag echter groter. Voor mogelijk toe te passen maatregelen betekent dit antwoord dat een bezuiniging op veel subsidies mogelijk is omdat het verlies aan inkomsten uit andere bronnen kan worden aangevuld.

Voor de groep waarop dit niet kan zal de verminderde inkomsten gevolgen hebben voor de hoeveelheid of kwaliteit van de werkzaamheden. 4. Uitvoeringspartners Slechts bij enkele subsidies worden hier mogelijkheden gezien. Het aansturen op fusies van organisaties of het veranderen van uitvoeringspartner, lijken daarmee niet echt reële maatregelen om tot een bezuiniging te komen. 5. Ambitieniveau Het verlagen van het ambitieniveau is vaak mogelijk, behalve bij subsidies die al op een minimumniveau worden uitgevoerd. De voor de hand liggende maatregel om de ambitie te verlagen is door subsidies een korting op te leggen dan wel door een subsidieplafo nd te verlagen. 6. Andere overwegingen Vanuit de ingebrachte andere overwegingen zouden in de berekening op drie manieren correcties kunnen plaatsvinden. Die correcties zijn: a.

Subsidies waarop al een bezuiniging is gerealiseerd ontheffen;

b.

Subsidies die door een andere partij (Rijk of provincie) worden gefinancierd buiten beschouwing laten omdat een bezuiniging dan niet tot een besparing voor de gemeente zou leiden.

Maatregelen Op basis van de bovengenoemde overwegingen, zijn wij tot de volgende 7 maatregelen gekomen. Hieronder worden deze maatregelen kort beschreven en beargumenteerd. In het Subsidieboek zijn specificaties opgenomen van de organisaties die per maatregel worden geraakt.

Pagina 22 van 48

1. Vrijval ruimte in budgetten benutten Op sommige budgetten is sprake van een budget dat wordt gebruikt om wisselende projecten te subsidiëren of om onvoorziene kosten op te vangen. Een kanttekening daarbij is dat hiermee wel de vrije ruimte uit budgetten wordt ingeperkt. Dat maakt het lastiger om in te spelen op initiatieven vanuit de samenleving of om activiteiten op te starten die nodig worden geacht. 2. Verlagen subsidieplafonds van budgetten waar wisselende partijen gebruik van maken Op sommige budgetten is sprake van een budget waaruit jaarlijks projecten kunnen worden gefinancierd. Deze budgetten zijn daarmee niet verbonden aan vaste organisaties. Wel zijn het meestal dezelfde organisaties die gebruik maken van dit projectenbudget. D oor het plafond van deze budgetten te verlagen kan een besparing worden gerealiseerd. Een kanttekening hierbij is dat op sommige budgetten de afgelopen jaren al een bezuiniging is doorgevoerd. 3. De ambitie verlagen als het niet-wettelijke taken betreft Bij niet wettelijke subsidies zit meer ruimte tot bezuiniging dan bij subsidies waarvoor een wettelijk kader geldt. De gemeente heeft hier immers meer keuze vrijheid in. Daarom zal voor (deels) wettelijke subsidies een andere benadering wordt voorgesteld. 4.

Onderzoek naar de mogelijkheid om ambitie verlagen als het (deels) wettelijke taken betreft Het beeld vanuit het Subsidieboek op de wettelijke taken is nog niet scherp genoeg. Een nadere specificatie is nodig waarop de wettelijke verplichting precies berust, hoe omvangrijk die verplichting is en welke keuzeruimte gemeenten daarin nog hebben. 5. Subsidies die bewezen meer opleveren dan ze kosten geheel of deels uitzonderen Dit is geen aparte maatregel, maar een extra criterium dat bij de andere maatregelen kan overwogen. Het argument is dat het niet zinvol is om ingrijpend te bezuinigen op iets dat de maatschappij bewezen meer oplevert dan kost. 6. Niet of beperkt indexeren De meest simpele maatregel is om het gehele subsidiebestand gedurende een aantal jaar niet te indexeren. Hierbij kunnen alle subsidiecategorieën gelijk worden behandeld, maar er kan ook in gedifferentieerd worden. In de gemeentelijke meerjarenbegroting wordt rekening gehouden met een indexatiepercentage van 2,6% per jaar. Dat betekent dat een lagere indexatie leidt tot een besparing.

Doorrekening De bovengenoemde maatregelen kunnen worden vertaald naar een berekening van de mogelijke besparing. 1. Vrijval ruimte in budgetten benutten Uit de inventarisatie blijkt dat er op de onderstaande budgetten nog ruimte in het budget zit. Deze ruimte is gevonden door van de jaarrekening 2024 resterende subsidiebudgetten op een rij te zetten. Vervolgens is gekeken of hiervoor een eenmalige of structurele oorzaak is. Van de budgetten waar een structurele oorzaak aanwezig is, is hieronder de helft van het bu dget afgeraamd. Er blijft met andere woorden speling in het budget aanwezig.

Nr. 1 2 3

Post Muziekverenigingen Subsidie peuteropvang Raad voor de Zorg

Pagina 23 van 48

Aframing € 13.154 € 15.000 € 8.469

4 5 6

Jeugdraad Projecten gelukkig leven (welzijnsbeleid) Sportbeleid

€ € €

3.301 30.000 15.000

Totaal

€

84.924

2. Verlagen subsidieplafonds van budgetten waar wisselende partijen gebruik van maken Op een aantal budgetten is sprake van subsidies waarop elk jaar andere initiatieven kunnen worden ingediend. Het betreft:

Nr. Omschrijving 1. Sportevenementen 2. Culturele evenementen 3. Toeristische evenementen 4. Erfgoedprojecten 5. Buurtinitiatieven Totaal

Budget € 20.000 € 15.000 € 25.000 € 80.000 € 5.754 € 145.754

Hieronder is de besparing van de percentages tussen de 10% en 50% uitgerekend:

Maatregel Verlagen subsidieplafonds

Totaal bedrag € 145.754

10% € 14.575

20% € 29.151

30% € 43.726

40% € 58.302

50% € 72.877

3. De ambitie verlagen als het niet-wettelijke taken betreft Uit de specificatie blijkt dat het hierbij gaat om 83 subsidies die met elkaar een bedrag van € 4.577.691,- ontvangen. De onderstaande tabel laat zien tot welke besparing een bepaald percentage subsidiekorting zou leiden. Daarbij is een uitsplitsing gemaakt op basis van de kosten baten analyse. Maatregel Ambitie verlagen KB niet Ambitie verlagen KB wel Totaal

Totaal bedrag 3% 6% 9% 12% 15% € 4.076.302 € 122.289 € 244.578 € 366.867 € 489.156 € 611.445 € 501.390 € 15.042 € 30.083 € 45.125 € 60.167 € 75.208 € 4.577.691 € 137.331 € 274.661 € 411.992 € 549.323 € 686.654

4. Onderzoek naar de mogelijkheid om ambitie verlagen als het (deels) wettelijke taken betreft Uit de specificatie blijkt dat het hierbij gaat om 23 subsidies die met elkaar een bedrag van € 6.499.977,- ontvangen. Zoals aangegeven is nader onderzoek nodig om te bepalen in welke mate hierin naar bewegingsruimte voor de gemeente zit. Daarom is in de onderstaande tabel met lagere percentages gerekend voor het berekenen van de potentiële besparing . Daarbij is een uitsplitsing gemaakt op basis van de kosten-baten analyse. Maatregel Ambitie verlagen KB niet Ambitie verlagen KB wel Totaal

Totaal bedrag 2% 4% 6% 8% 10% € 4.859.975 € 97.200 € 194.399 € 291.599 € 388.798 € 485.998 € 1.640.002 € 32.800 € 65.600 € 98.400 € 131.200 € 164.000 € 6.499.977 € 130.000 € 259.999 € 389.999 € 519.998 € 649.998

5. Niet of beperkt indexeren Het toepassen van geen of een beperkte indexatie leidt tot lagere uitgaven. De onderstaande tabel toont de besparing bij het hanteren van verschillende percentage s voor de indexatie over het gehele

Pagina 24 van 48

subsidiebestand. Ook is doorgerekend hoe de stapeling van niet of beperkt indexeren doorwerkt als dit over meerdere jaren wordt toegepast.

Indexaties totaal 2027 2028 Totaal

€ € €

0% 325.893 € 334.366 € 660.259 €

2,6% € € €

1,5% 137.878 € 141.462 € 279.340 €

1% 200.549 205.764 406.313

In de tabel hierboven wordt eerst de maximale besparing benoemd, namelijk bij 0% indexatie. De kolom daarna geeft de indexatie weer zoals deze nu in de begroting is opgenomen, namelijk 2,6%. Als met dit percentage wordt gerekend, leidt dit niet tot een bes paring.

Keuzeopties Combinaties Uit de bovenstaande maatregelen blijkt al dat een combinatie (stapeling) van maatregelen nodig zal zijn om de beoogde bezuinigingsdoelstelling te halen. Hieronder is deze stapeling in een aantal keuzeopties uitgewerkt.

Overlap tussen groepen Het totaal bedrag van de bezuiniging is in de berekening waarschijnlijk hoger dan in de realiteit. Dat komt omdat subsidies in meerdere groepen kunnen vallen. Zo is er bijvoorbeeld een overlap tussen de niet-doelmatige subsidies en de verlaging van de subs idieplafonds. Ook is er een overlap tussen de subsidieplafonds en het verlagen van de ambitie op niet-wettelijke taken.

1. Impact spreiden In deze optie wordt de bezuiniging zoveel mogelijk doorgerekend naar alle organisaties op dezelfde wijze. Daarom wordt het leeuwendeel gerealiseerd via het slecht beperkt indexeren van de subsidies met 0,6%. Dit betekent een besparing ten opzichte van de reeds opgenomen 2,6 % inflatiecorrectie in de begroting. Daarnaast wordt alleen nog de vrij ruimte afgeraamd en een minimale verlaging van de subsidieplafonds voor incidentele aanvragen.

Maatregel 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds 3. Ambitie verlagen (niet-wettelijk) Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 4. Ambitie verlagen (wettelijk) Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 5. Besparing bij indexatie 0,6% Totaal

Pagina 25 van 48

Organisaties N.v.t. N.v.t.

Omvang Volledig 10%

59 24

0% 0%

18 5 141

0% 0% 0,6%

Besparing € 84.924 € 14.575 €0 €0 €0 €0 € 507.891 € 607.390

2. Niet-wettelijke taken In deze optie wordt de bezuiniging vrijwel volledig toegerekend aan de niet-wettelijke taken. Dat zie je terug in de verlaging van de subsidieplafonds voor incidentele subsidies met 30%. Er vindt een flinke subsidiekorting plaats op de niet-wettelijke subsidies. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen bewezen positieve kosten baten analyses en niet bewezen. Wel worden alle subsidies met 2,6% geïndexeerd, hetgeen de korting beperkt tot 9,4%.

Maatregel 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds 3. Ambitie verlagen (niet-wettelijk) Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 4. Ambitie verlagen (wettelijk) Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 5. Besparing bij volledige indexatie 2,6% Totaal

Organisaties N.v.t. N.v.t.

Omvang Volledig 30%

59 24

12% 0%

€ 489.156 €0

18 5 141

0% 0% 2,6%

€0 €0 €0 € 617.806

3. Gericht en realistisch In deze optie wordt de bezuiniging gespreid, maar worden er ook gericht keuzes gemaakt. Daarbij wordt meer gekeken naar wat realistisch is voor organisaties. De vrije ruimte wordt afgeraamd, de subsidieplafonds licht verlaagd, de niet wettelijke subsidies krijgen een korting van 4% en de wettelijke van 2%. Daarin wordt onderscheid gemaakt tussen bewezen positieve kosten baten analyses en niet bewezen. Alle subsidies worden beperkt 1,5% geïndexeerd, hetgeen de korting beperkt tot 2,5% voor niet wettelijke subsidies en 0,5% voor wettelijke subsidies.

Pagina 26 van 48

Besparing € 84.924 € 43.726

Maatregel 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds 3. Ambitie verlagen (niet-wettelijk) Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 4. Ambitie verlagen (wettelijk) Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 5. Besparing bij beperkte indexatie 1,5% Totaal

Organisaties N.v.t N.v.t

Omvang Volledig 20%

59 24

3% 0%

€ 122.289 €0

18 5 141

2,5% 0% 1,5%

€ 121.499 €0 € 279.340 € 637.203

4. Naar omvang Het is ook mogelijk om te differentiëren in maatregelen naar gelang de omvang van de subsidies. Daarbij kan worden geredeneerd dat kleine subsidies voornamelijk naar vrijwilligersorganisaties gaan en dat de bezuinigingsmogelijkheden hier beperkt zijn. In het onderstaande scenario wordt alleen bezuinigd op de middelgrote en grote subsidies. Daarbij is onderscheid gemaakt tussen wettelijke en niet-wettelijk verplichte taken. Er is ook onderscheid gemaakt tussen wel of niet bewezen positieve kosten-baten analyses. Door het doorvoeren van een beperkte indexatie van 1,5% zijn de daadwerkelijke kortingen 2,5% en 0,5%.

Pagina 27 van 48

Besparing € 84.924 € 29.151

Maatregel 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds Kleine subsidies vrijlaten 5. Besparing bij volledige indexatie 2,6% Middelgrote subsidies 3. Ambitie verlagen niet wettelijk Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 4. Ambitie verlagen wettelijk Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 5. Besparing bij beperkte indexatie 1,5% Grote subsidies 3. Ambitie verlagen niet wettelijk Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 4. Ambitie verlagen wettelijk Kosten<baten niet bewezen Kosten<baten wel bewezen 5. Besparing bij beperkt indexeren 1,5% Totaal

Organisaties N.v.t. N.v.t. 115

Omvang Volledig 20% 2,6%

12 3

4% 0%

€ 26.222 €0

9 1 32

2% 0% 1,5%

€ 10.176 €0 € 33.144

3 1

4% 0%

€ 129.276 €0

5 2 11

2% 0% 1,5%

€ 87.818 €0 € 225.871 € 626.582

Besparing € 84.924 € 29.151 €0 €0

Spreiding Ongelijk verdeeld In de bovenste keuzeopties is de totale besparing berekend in 2028. In de opdracht is echter aangegeven dat in 2027 € 500.000 bespaard dient te zijn en € 100.000 aanvullend in 2028. Dit betekent dat de besparing niet gelijk over de jaren uitgespreid kan worden.

Verdeling De eerste twee maatregelen kunnen direct in 2027 worden toegepast. De maatregelen 3, 4 en 5 werken met percentages die 2 jaar toegepast de beoogde besparing opleveren. Deze percentages kunnen worden veranderd om een groter deel van de besparing al in 2027 te realiseren. In de onderstaande tabellen is voor beide jaren per keuzeoptie een verdeling aangebracht:

Pagina 28 van 48

1. Impact spreiden

Impact spreiden Maatregelen 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds 5. Besparing bij indexatie Subtotaal Totaal

2027 Index -

2028 Bedrag Index Bedrag € 84.924 € 14.575 0% € 325.893 1,1% € € 425.392 € €

188.015 188.015 613.407

2. Niet wettelijk

Niet wettelijke taken Maatregelen 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds 3. Ambitie verlagen (niet-wettelijk) Subtotaal Totaal

2027

Index -

2028 Bedrag Index Bedrag € 84.924 € 43.726 9,2% € 375.019 2,8% € € 503.669 € €

114.136 114.136 617.805

3. Gericht en realistisch

Gericht maar realistisch Maatregelen 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds 3. Ambitie verlagen (niet wettelijk) 4. Ambitie verlagen (wettelijk) 5. Besparing bij geen indexatie Subtotaal Totaal

2027 Index -

2028

Bedrag Index Bedrag € 84.924 € 29.151 1,50% € 61.144 1,5 1,25% € 60.749 1,25 0,5% € 263.221 2,6% € € 499.189 € €

61144 60749 121.893 621.082

4. Naar omvang

Naar omvang Maatregelen 1. Vrije ruimte wegnemen 2. Verlagen subsidieplafonds Middelgrote subsidies 3. Ambitie verlagen niet wettelijk 4. Ambitie verlagen wettelijk 5. Besparing bij beperkte indexatie Grote subsidies 3. Ambitie verlagen niet wettelijk 4. Ambitie verlagen wettelijk 5. Besparing bij beperkte indexatie Subtotaal Totaal

Pagina 29 van 48

2027 Index -

2028 Bedrag Index € 84.924 € 29.151 -

Bedrag -

2% € 1% € 0,4% €

13.111 5.088 32.718

2% € 1% € 2,6% €

13.111 5.088 -

2% € 1% € 0,4% € €

64.638 43.909 222.973 496.512

2% € 1% € 2,6% € € €

64.638 43.909 126.746 623.258

Implementatie Is de uitvoering van deze 7 maatregelen administratief uitvoerbaar? En is deze uit te leggen aan de organisaties die subsidie ontvangen?

Uitvoering Afhankelijk van de gekozen optie zullen grofweg de volgende stappen moeten worden genomen: a. b.

Aanschrijven groepen subsidies met de op hen betrekking hebbende maatregelen; Aanpassing van de subsidieaanvraag uiterlijk voor 1 juni 2026 door de organisaties;

c.

Eventueel overleg over de aanpassing van taken.

Uitlegbaarheid Dit rapport maakt inzichtelijk op basis van welke overwegingen de gemeente kan bezuinigen. De maatregelen zijn gekoppeld aan groepen subsidies. De indeling van de subsidies in deze groepen is gebaseerd op objectieve criteria of op een ambtelijke beoordelin g.

Vervolgonderzoek Op twee punten is vervolgonderzoek naar het oordeel van het projectteam nodig. 1. Wettelijke taken De eerste is de invulling van wettelijke taken. Het is van belang om beter in beeld te krijgen waartoe de wet gemeenten verplicht en hoeveel bewegingsruimte de gemeente hierin heeft. Het betreft een onderzoek naar 28 subsidies met een totaalbedrag van € 6. 715.928. 2. Inregeling proces Tijdens dit onderzoek zijn enkele inzichten opgedaan ten aanzien van het administratieve proces van de afhandeling van subsidies. Het uitwerken van deze inzichten naar het werkproces en gemeentelijke ICT-systemen zou de herhaalbaarheid van dit onderzoek aa nzienlijk kunnen vereenvoudigen. Zowel de bestuurlijke sturing als de sturing op de effectiviteit van subsidies zou hiermee kunnen worden vergroot.

Pagina 30 van 48

8. Impact Welke gevolgen hebben bezuinigingen op subsidies op de samenleving? In dit hoofdstuk vind u een samenvatting van de twee perspectieven die we hebben verzameld om deze vraag te beantwoorden.

Impact bepalen Wat zijn de gevolgen? De vraag naar de impact van bezuinigingen is bijzonder moeilijk te beantwoorden. Hiervoor zijn vier redenen: 1.

Je doet een voorspelling Gevolgen liggen in de toekomst. Zeker voorspellingen op de langere termijn zijn lastig , omdat er van alles kan gebeuren dat van invloed is op het terrein waarop subsidies worden ingezet.

2.

Een causaal verband is meestal slecht aantoonbaar De gevolgen van subsidiering zijn vaak alleen op het niveau van de productie (output) te bepalen. Dat wil zeggen de concrete inspanningen of activiteiten die zijn gerealiseerd. Het resultaat van deze inspanningen (outcome) is moeilijker te duiden omdat hierop meerdere factoren een rol spelen. Daarom is het leggen van een causaal verband tussen subsidie en resultaat moeilijk aantoonbaar.

3.

Gevolgen voor wie? Gesubsidieerde activiteiten moeten ten goede komen aan inwoners van de gemeente Noordwijk. Hierin zijn diverse groepen te onderscheiden die verschillen in de mate waarin ze met een subsidie te maken hebben. Neem een subsidie binnen het beleidsveld onderwij s. Deze treft de jeugd, als actieve gebruikers, directer dan ouderen die geen onderwijs meer genieten.

4.

Gevolgen voor organisaties Bij heroverwegingen van subsidies zijn er direct gevolgen voor de organisaties die deze subsidies ontvangen. Deze moeten dan uitwijken naar andere vormen van financiering, personeel ontslaan, locaties afstoten, diverse kosten schrappen, activiteiten vermin deren of in kwaliteit verlagen. Het zijn vaak ook organisaties waarmee de gemeente een langdurige relatie heeft en constructief samenwerkt. Deze gevolgen vestigen door hun zichtbare effect de aandacht op zich. Hierdoor kan het primaire doel van subsidies (activiteiten en voorzieningen mogelijk maken die anderszins niet gerealiseerd kunnen worden) worden overschaduwd door organisatiebelangen.

Drie perspectieven Vanuit deze overwegingen zijn wij op zoek gegaan naar perspectieven op de impact van bezuinigingen, namelijk die van subsidieontvangers, van beleidsmakers en die van belangenbehartigers. Voor het perspectief van belangenbehartigers hebben we de adviesraden om advies gevraagd. Omdat hun advies breder is dan alleen de impact van de bezuinigingen, zal hun inbreng in het volgende hoofdstuk aan bod komen.

Pagina 31 van 48

Perspectief van subsidieontvangers Focusgroep De organisaties die in de gemeente Noordwijk subsidie ontvangen weten goed waarom onze inwoners gebruik maken van hun activiteiten. Zij kunnen zich goed verplaatsen in hun deelnemers en staan het meest in contact met hen. Vanuit deze optiek hebben wij subsidieontvangende organisaties uitgenodigd voor een focusgroep. In bijlage 5 vindt u het verslag van deze bijeenkomst en een samenvatting van de aanvullingen die daarop zijn gekomen.

Drie leeftijdsgroepen De focusgroep richtte zich op de effecten van bezuinigingen op de volgende drie leeftijdsgroepen: Jeugdigen (0-19) en jong volwassenen

Middelbare leeftijd (30-64)

Ouderen

(20-29)

(65+)

Uitkomsten De onderstaande tabel toont per cluster subsidies de verwachte impact. Jeugd en Jongvolwassenen (0-

Middelbare leeftijd (30-64 jaar)

Ouderen (65+ jaar)

Minder beweging,

Bewegen wordt duurder,