Raadsvoorstel Voortzetting ondersteuning sociaal en mentaal welbevinden 2023-2024.docx

Raadsvoorstel

Voortzetting ondersteuning sociaal en mentaal welbevinden Aan Van Datum Portefeuillehouder: Programma Zaaknummer

: de gemeenteraad : College van B&W : 30-11-2022 : D. Salman : 7. Sociaal Domein : 332284

Voorgesteld besluit I)

Voor de voortzetting van de ondersteuning voor het sociaal en mentaal welzijn een budget van € 230.000 ter beschikking te stellen uit de algemene reserve.

II)

Voor de jaren 2023 en 2024 een budgetplafond van € 115.000 per jaar vast te stellen.

Kern van het voorstel De coronacrisis heeft impact gehad op het sociaal en mentaal welzijn van mensen in alle lagen van de bevolking. Om de effecten hiervan tegen te gaan heeft het Rijk een steunpakket voor sociaal en mentaal welbevinden aan gemeenten beschikbaar gesteld. In Noordwijk is met dit steunpakket een aantal cursussen en activiteiten tegen lage kosten aangeboden ter versterking van de veerkracht van inwoners. In dit voorstel wordt geadviseerd dit aanbod voor twee jaar voort te zetten en het aanbod voor jeugd beter bekend te maken, met speciale aandacht voor meisjes.

Aanleiding Met name kwetsbare groepen – chronisch zieken, minima, eenzamen, ouderen – hebben de negatieve effecten van de coronacrisis het meest gevoeld. Om deze effecten en groepen te dempen is het Extraatje voor je welzijn ontwikkeld. In dit Extraatje zitten de cursussen Mindfulness, Vriendschapsvaardigheden, Running Therapie en Kleur je leven. Voor jongeren is Mindfulness voor jeugd aangeboden. Zie bijlage A voor de folder.

Wat willen we bereiken? (Beoogd effect) De bedoeling van dit ondersteuningspakket is om inwoners – die dat nodig hebben – handvatten te geven om om te gaan met tegenslagen in het leven, negatieve gedachten te reguleren en depressieve gevoelens te relativeren. Hiermee wordt de behoefte aan (mentale) zorg verminderd en de regie over het leven versterkt.

Wat gaan we daarvoor doen? (Oplossingsrichtingen/maatregelen/onderbouw per oplossingsrichting met argumenten) I.

Voor de voortzetting van de ondersteuning voor het sociaal en mentaal welzijn een budget van € 230.000 ter beschikking te stellen uit de algemene reserve.

1.1 De ondersteuning blijkt effectief in het versterken van veerkracht. Uit de gehouden evaluaties onder de gebruikers blijkt dat de aangeboden cursussen en activiteiten positief bijdragen aan het beter om kunnen gaan met: stress, tegenslagen in het leven en negatieve

gedachten. Circa 80% van de deelnemers van het Extraatje voor je welzijn gaf aan dat de cursus of activiteit een positief effect heeft gehad op zijn/haar welzijn. Daarnaast gaven de deelnemers van mindfulness voor jeugd aan beter om te kunnen gaan met stress en negatieve gedachten. De ondersteuning is daarmee een effectieve manier om in preventie te investeren. Voor de volledige rapportage zie bijlagen B, C en D. 1.2 De verwachting is dat de herstelperiode van met name kwetsbare inwoners enkele jaren duurt. Op korte termijn leidde de coronacrisis tot een beperkte stijging van de eenzaamheid en leken de gevolgen voor het psychisch welbevinden beperkt. Bij specifieke groepen zijn echter wel nadrukkelijkere gevolgen zichtbaar. Zo daalde het psychisch welbevinden vooral bij jongvolwassenen, nam de emotionele eenzaamheid met name bij ouderen toe en steeg de werkloosheid vooral bij jongvolwassenen, mensen met een niet-westerse migratieachtergrond en laagopgeleiden. Zelfstandigen en mensen die op het moment van de bevraging werkzoekend waren, hebben relatief vaak een inkomensachteruitgang meegemaakt. Naar verwachting van het Sociaal Cultureel Planbureau kunnen gevolgen op lange termijn zichtbaar worden in leerachterstanden, vergrote ongelijkheid tussen kinderen. Inkomensonzekerheid kan leiden tot een lager psychisch welbevinden.

1 1.3 Uit recent onderzoek blijkt dat meiden in de leeftijd 12-18 sterk achteruit zijn gegaan in hun persoonlijke welbevinden. Uit recent onderzoek blijkt dat meiden in de leeftijd 12-18 sterk achteruit zijn gegaan in hun persoonlijke welbevinden. Mentale problemen onder scholieren in het basis- en voortgezet onderwijs zijn in de afgelopen vier jaar fors toegenomen. 2 De grootste toename van problemen is te zien onder meisjes, zo blijkt uit het HBSC-onderzoek 2021. In Noordwijk voelt 41% van de leerlingen zich (zeer) vaak gestrest door één of meerdere factoren. Meisjes ervaren meer stress dan jongens; in Noordwijk is 58% van de meisjes (zeer) vaak gestrest, tegenover 24% van de jongens. 3 1.4 Er kan meer worden gedaan om jongeren eerder bewust te maken. Er zijn op school, via de jeugdgezondheidszorg en het welzijnswerk meerdere ondersteuningsmogelijkheden voor jongeren. Deze zijn niet altijd bekend of jongeren zijn zich niet bewust van hun eigen hulpbehoefte. Daardoor blijven problemen voort bestaan of verergeren. Door in samenwerking met het onderwijs meer te doen aan bewustwording kan lichte hulp geboden worden. Hiervoor wordt onder andere gedacht aan een samenwerking met een lokale sporter. 1.5 Er resteert budget uit het steunpakket van het Rijk. In 2022 is € 69.059 van het ontvangen budget uitgegeven. Er resteert nog een aanzienlijk budget van circa € 230.000.

Dit budget wordt bij de jaarrekening 2022 toegevoegd aan de algemene reserve. Hoewel de uitgaven op dit steunpakket niet moeten worden verantwoord richting het Rijk, ligt het in de rede om dit budget te besteden voor het doel waarvoor het ontvangen is.

II.

Voor de jaren 2023 en 2024 een budgetplafond van € 115.000 per jaar vast te stellen.

2.1 Een budgetplafond voorkomt overschrijding van de beschikbare middelen. Een nieuwe ondersteuning heeft vaak tijd nodig om gevonden te worden door zowel inwoners als zorg- en welzijnsprofessionals. Naar verwachting kan het gebruik nog verder groeien door betere bekendmaking en mond-tot-mond reclame. 2.2 De regelvrije verstrekking maakt inperking nodig. Het corona-steunpakket vanuit het Rijk is in principe voor iedereen die een mentale tegenslag heeft ervaren als gevolg van de coronacrisis. Om die reden is vanuit de gemeente geen regeling opgemaakt waarin criteria zijn opgenomen voor de toekenning. Het voordeel van deze regelvrije verstrekking is

dat het laagdrempelig beschikbaar is en dat er geen administratie hoeft te worden opgetuigd voor beoordeling en vastlegging. 2.3 Hiermee wordt het ontvangen steunpakket vanuit het Rijk volledig ingezet voor het beoogde doel. Het resterende steunpakket-budget van 2022 wordt bij afsluiting van het boekjaar 2022 toegevoegd aan de algemene reserve. Door dit bedrag weer toe te kennen uit deze middelen, handelt de gemeente in lijn met het oogmerk van het Rijk met deze middelen.

Wat zijn de risico’s en kanttekeningen 1. Er is nog geen onderzoek gedaan naar de lange termijn effecten van de coronacrisis op het psychisch welbevinden van Nederlanders. De hierboven genoemde onderzoeken zijn betrekkelijk dicht op de corona-maatregelen uitgevoerd. Het ontbreekt vooralsnog aan een studie van de lange termijn effecten op zowel het individu als de samenleving als geheel. Eind 2024 is er mogelijk meer bekend en kan voortzetting opnieuw worden overwogen.

Wat mag het kosten? (Financiële paragraaf) In totaal € 230.000. Door middel van het budgetplafond gelijkelijk verdeeld over 2023 en 2024.

Betrokken partijen/participatie Gesprek jongeren De gemeente wil luisteren naar wat er speelt bij de jongeren, waar zij tegenaan lopen en welke oplossingen zij bedenken. Dit heeft geleid tot een serie gesprekken tussen de burgemeester, wethouder, ambtenaren en een groep jongeren. In deze gesprekken werden onder andere de negatieve psychische gevolgen van de coronacrisis besproken. De jongeren hebben tijdens dit gesprek ook duidelijk de behoefte uitgesproken voor het kunnen volgen van trainingen mindfulness.

Evaluaties Alvorens het opstellen van dit voorstel zijn beide vormen van ondersteuning geëvalueerd. Voor de evaluatie van “Extraatje voor je welzijn” zijn evaluatiegesprekken met cursusaanbieders en Welzijn Noordwijk gevoerd. Daarnaast is een gebruikersenquête uitgestuurd naar alle cursusdeelnemers. De mindfulness cursus voor jeugd is geëvalueerd d.m.v. feedback vanuit jongeren, een resultaatmeting via SDQ en een evaluatie vanuit de trainers. Voor de volledige rapportages zie bijlage.

Extraatje voor je welzijn Aanbieders Alle cursusaanbieders van “Extraatje voor je welzijn” hebben het geven van de cursus positief ervaren en gaven daarbij aan ook positieve effecten bij hun deelnemers te hebben ervaren. De gebruikersenquête bevestigde dit. Gebruikersenquête Onder de deelnemers is een enquête gehouden waaruit blijkt dat het ondersteuningsaanbod bij circa 80% een positief effect heeft gehad op het welzijn. Met name de effecten op de veerkracht zijn bemoedigend: 69% kan beter omgaan met stress, 63% met tegenslagen in het leven en 65% met negatieve gedachten. Ten slotte ervaart 75% van de deelnemers meer rust en/of vreugde door de cursus of activiteit. Zie ook bijlage B.

Mindfulness jeugd

De mindfulness cursus voor jeugd is geëvalueerd d.m.v. feedback vanuit jongeren, een resultaatmeting via SDQ en een evaluatie vanuit de trainers. Reacties van jongeren waren onder andere: “Ik heb geleerd beter met stress om te gaan, zonder dat ik hier altijd hulp van anderen bij nodig heb”, “Ik heb minder faalangst en meer concentratie tijdens het studeren” en “ik heb geleerd een adempauze te nemen in stressvolle momenten en meer naar mijn eigen gevoel te luisteren”. De SDQ meting (een korte screeningslijst die de aanwezig van psychosociale problemen meet) liet een afname van psychosociale klachten zien. Ten slotte gaven de trainers aan de jongeren hebben te zien groeien, o.a. door de veilige sfeer en het afwisselende programma. Zie ook bijlage C.

Communicatie Het is belangrijk dat er extra zichtbaarheid voor kwetsbare doelgroepen gecreëerd wordt. Ook de groep met lage digitale vaardigheden dient de cursussen te kunnen vinden. Het voornemen is om de communicatie hier nog extra op toe te spitsen. Hier zal een communicatieplan voor worden opgesteld.

Verdere procedure en planning Commissie Welzijn januari 2023 Raad februari 2023

Bestuurlijk kader N.v.t.

Literatuur In dit advies is naar de onderstaande onderzoeksliteratuur verwezen: 1. Klerk, M. D., Olsthoorn, M., Plaisier, I., Schaper, J., & Wagemans, F. (2021). Een jaar met corona (Sociaal Cultureel Planbureau) en RIVM, Mentaal welbevinden en leefstijl tijdens de coronacrisis (maart 2022). 2. Ministerie van Algemene Zaken. (2022, 4 oktober). HBSC 2021 Gezondheid en welzijn van jongeren in Nederland. Rapport | Rijksoverheid.nl. https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2022/09/16/hbsc-2021-gezondheid-en-welzijnvan-jongeren-in-nederland 3. Lichamelijke en psychosociale Gezondheid Jongeren 2021 - Gemeente Noordwijk. (2022, februari). Gezondheidsmonitor Jeugd https://eengezonderhollandsmidden.nl/dashboard/leeftijdsgroepen/stress-4

Bijlage(n) A. Folder Extraatje voor je Welzijn B. Gebruik ondersteuning sociaal en mentaal welbevinden C. Rapportage gebruikersenquête Extraatje voor je welzijn D. Evaluatie Mindfulness Jeugd

Bijlage B. Gebruik ondersteuning sociaal en mentaal welbevinden Regeling

Aantal

Bedrag

Kleur je leven

9

€ 450

Mindfulness

83

€ 45.650

Mindfulness jeugd

20

€ 20.809

Running Therapie

5

€ 1.250

Vrienden maken

2

€ 900

119

€ 69.059

Totaal