Raadsvoorstel Verordening Gemeentelijke Adviescommissie Omgevingskwaliteit Noordwijk

Raadsvoorstel

Adviescommissie Omgevingskwaliteit Aan Van Datum Portefeuillehouder: Programma Zaaknummer

: de gemeenteraad : College van B&W : 25 januari 2022 : Theo Alkemade en Roberto ter Hark : Wonen en ruimte en Sport en cultuur : 170576

Voorgesteld besluit

I)

De verordening voor de integrale Adviescommissie Omgevingskwaliteit Noordwijk vaststellen

Kern van het voorstel Onder de Omgevingswet zullen de verplichte adviescommissies in het kader van welstand en erfgoed van rechtswege vervallen. Wel blijft het noodzakelijk om advies uit te kunnen geven in het kader van regels omtrent het uiterlijk van bouwwerken (voorheen welstand) en erfgoed bij een omgevingsvergunning. In dit voorstel wordt geadviseerd hiervoor een integrale Adviescommissie Omgevingskwaliteit in te stellen, die adviseert over zowel erfgoed als het uiterlijk van bouwwerken.

Aanleiding De Omgevingswet brengt veranderingen met zich mee op het gebied van advisering voor de Ruimtelijke Kwaliteit en Monumentenzorg. Hoewel bijvoorbeeld de welstandsnota en de erfgoedverordening van rechtswege opgenomen worden in het omgevingsplan, geldt dat niet voor de verplichte adviescommissie die op basis van deze stukken adviseren. Ook is er bijvoorbeeld geen overgangsrecht opgenomen in de Bruidsschat op dit punt. Advisering op deze vlakken dient echter wel gecontinueerd te worden, omdat anders geen juridisch haalbare vergunningen kunnen worden afgegeven. Daarom is een voorstel voorbereid om deze onder de Omgevingswet opnieuw in te stellen. Het feit dat de commissies niet automatisch een op een worden meegenomen binnen de Omgevingswet biedt kansen om een modernere integrale adviescommissie in te richten, die beter aansluit bij Europese Wet en Regelgeving – een van de belangrijkste redenen voor invoering van de Omgevingswet. In het kader van regels omtrent het uiterlijk van bouwwerken en erfgoed, zijn het Verdrag van Granada 1985 en de Verklaring van Davos 2018, opgesteld door de Raad van Europa (het meest bekend van het Europees Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden) en ondertekend of geratificeerd door Nederland, de belangrijkste documenten.

Het feit dat de commissies niet zomaar worden overgeheveld onder de omgevingswet, biedt ook ruimte om de gemeentelijke werkwijze te herzien. In het kader van de adviescommissies zijn daar op verschillende vlakken verbeteringen aan te brengen. Zo is voor externen niet altijd duidelijk wie hierin zitting hebben, is de adviesrol van de commissies soms onvoldoende helder, is de ambtelijke inzet

voor de commissies niet altijd doeltreffend en schiet afstemming tussen de commissies wel eens te kort. Dit zorgt voor onnodige frustraties bij initiatiefnemers. Dergelijke frustraties kunnen door een andere procesmatige aanpak voorkomen worden. Samen met Dorp, Stad en Land is daarom een voorstel uitgewerkt voor herinrichting van de verplichte adviescommissies. De voorliggende verordening voorziet daarbij in een brede adviescommissie die meerdere adviesrollen krijgt toegewezen binnen de mogelijkheden van de Omgevingswet. De gemeente bepaalt vervolgens zelf, met inachtneming van door hogere overheden gestelde verplichtingen, wanneer en over welke activiteiten advies wordt gevraagd. Dat kan via aanwijzen van activiteiten in het omgevingsplan of als het college daartoe aanleiding ziet. Dit laatste is geen onderdeel van dit voorstel en zal te zijner tijd in een apart traject moeten worden uitgewerkt.

Wat willen we bereiken? (Beoogd effect) Met het instellen van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit Noordwijk wordt in eerste plaats voldaan aan de wettelijke plicht om bij Rijksmonumentenactiviteiten een extern advies te kunnen geven en wordt voldaan aan de noodzaak om professioneel te kunnen adviseren bij adviesvragen met een component waarin het uiterlijk van bouwwerken (voorheen welstand) een rol speelt. De commissie is zodanig schaalbaar vormgegeven, dat zij altijd een voldoende professioneel advies kan verzorgen. Het instellen van een integrale Adviescommissie Omgevingskwaliteit waarborgt dus dat op gemeentelijk niveau op moderne wijze aan internationale verdragen gehoor kan worden gegeven. De adviescommissie kan verder sneller adviseren dan twee losse commissies en adviseert integraal. Tegenstellingen tussen commissies kunnen niet worden uitvergroot, maar dienen binnen de commissie worden opgelost. Dit is respectievelijk noodzakelijk vanwege de verkorting van de vergunningstermijn en passend binnen de laatste stand van zaken op het gebied van Omgevingskwaliteit. Voor initiatiefnemers zullen tegengestelde adviesrichtingen dus niet meer van aan de orde zijn. Verder is het effect van de vormgeving van de voorgestelde verordening zodanig, dat discussies over taken, rollen en adviesruimte van de adviescommissie tot het verleden zullen behoren.

Wat gaan we daarvoor doen? (Oplossingsrichtingen/maatregelen/onderbouw per oplossingsrichting met argumenten) 1.1 Een adviescommissie instellen met voldoende kennis om te adviseren over Omgevingskwaliteit onder de Omgevingswet Artikel 1.3 van de Omgevingswet benoemt de maatschappelijke doelen van de wet. Daaronder valt het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. De gemeenteraad en het college dienen besluiten te kunnen nemen op basis van voldoende professioneel advies. Omdat Noordwijk niet alle kennis zelf in huis heeft, wordt dit professionele advies met de Adviescommissie Omgevingskwaliteit gewaarborgd. 1.2 Een adviescommissie instellen die voldoet aan de Verplichting van onafhankelijke advisering bij Rijksmonumenten De Omgevingswet verplicht tot het instellen van een onafhankelijke adviescommissie met enkele leden die deskundig zijn op het gebied van Monumentenzorg. Deze moet in ieder geval advies uitbrengen bij een Rijksmonumentenactiviteit. Met het instellen van De Adviescommissie Omgevingskwaliteit voldoet Noordwijk aan deze verplichting.

Pagina 2 van 6

1.3 Een integrale commisssie instellen die beter binnen het Verdrag van Granada 1985 en de beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg 2009 past, dan twee separate commissies De belangrijkste pijler voor de Monumentenzorg betreft het Verdrag van Granada 1985. Hierin is aangegeven wat (architectonisch) erfgoed behelst en dat het beschermd moet worden. Tegelijkertijd verplicht het verdrag nieuw gebruik waar nodig te bevorderen. Binnen de beleidsbrief Modernisering Monumentenzorg uit 2009, heeft het Rijk zich hieraan verder geconformeerd door te benoemen dat transformatie van monumenten een belangrijke pijler van de monumentenzorg is. Binnen de huidige Erfgoedcommissie wordt dit laatste wel eens vergeten. Met een integrale adviescommissie is er voldoende tegenwicht om het ontwikkelen zelf niet uit het oog te verliezen. 1.4 Een integrale commissie instellen die beter binnen de Verklaring van Davos 2018 past, dan twee separate commissies In 2018 werd door landen die lid zijn van de Raad van Europa de Verklaring van Davos getekend. Alle landen die dit verdrag hebben getekend onderkennen dat een kwalitatief hoogstaande Baukultur veel voordelen oplevert voor de samenleving, zowel op economisch als sociaal vlak. Tevens kan een goede Baukultur een bijdrage leveren voor verantwoord grondgebruik.

Een kwalitatief hoogstaande Baukultur is zo een gemeenschappelijk goed en een gedeelde verantwoordelijkheid van ons allemaal. In de Omgevingswet is Baukultur vertaald naar Omgevingskwaliteit. Juist de behoefte aan een integrale benadering richting een kwalitatief hoogstaande omgeving werd hierin onderschreven. Hiermee past een integrale commissie beter dan twee losse commissies. 1.5 Een integrale commissie instellen die sneller en duidelijker kan adviseren dan twee separate commissies Doordat er nu twee separate commissies bestaan die veelal over gelijkwaardige onderwerpen adviseren, duurt het soms lang voordat overeenstemming wordt bereikt. Indien de commissies niet bereid zijn tot overeenstemming is dat moeilijk afdwingbaar. Dit leidt tot onduidelijke advisering voor inwoners en langdurige processen. Het bereiken van overeenstemming is een belangrijk beginsel waar leden rekening mee dienen te houden binnen het beraad van de Adviescommissie Omgevingskwaliteit. Een integrale commissie geeft eenduidiger advies, waardoor omgevingsvergunningen sneller kunnen worden verleend.

1.6 Een brede schaalbare commissie instellen, toegerust op toekomstige veranderingen In het omgevingsplan wordt uiteindelijk bepaald voor welke zaken aan de commissie advies gevraagd moet worden en/of wat de scope van de adviesvraag is, met inachtneming van wettelijke verplichtingen of bepalingen van hogere overheden. Omdat nu nog niet duidelijk is hoe dit er in de toekomst uit ziet is een brede schaalbare commissie nodig. De verordening biedt hiervoor ruimte. 1.7 Regie houden op de commissietaken zonder de onafhankelijke positie van de commissie in gevaar te brengen Doordat de verordening zodanig is opgezet dat een verzoek tot advies altijd van het college komt – in de praktijk is dat in feite het ambtelijk apparaat (waarbij wettelijk verplichte zaken uiteraard zijn overgenomen), is het mogelijk beter vooraf te sturen op de motivatie van de gemeente zelf om een initiatief doorgang te laten vinden of niet. Hierdoor wordt de commissie meer in haar bedoelde controlerol gezet. 1.8 De commissie een duidelijk takenpakket meegeven

Pagina 3 van 6

De punten waar advies op gevraagd kan worden zijn gelimiteerd benoemd. Daar waar eigen initiatiefruimte is, wordt dit altijd in overeenstemming met andere partijen uitgezet. Hierdoor is een helder kader aanwezig dat niet tot discussies over taken, rollen en adviesruimte kan leiden.

Wat zijn de risico’s en kanttekeningen 1.1 Een commissie die kan adviseren op Omgevingskwaliteit is noodzakelijk Indien geen commissie wordt ingesteld met ingang van de omgevingswet kan er niet goed worden geadviseerd bij vergunningaanvragen. Indien er bezwaren komen op de vergunningen vanwege gebrek aan motivatie op deze vlakken, zullen deze gegrond verklaard worden. Een Adviescommissie Omgevingskwaliteit is dus in beginsel noodzakelijk. 1.2 Het is ook mogelijk een architect en een landschapsarchitect in dienst te nemen. Daar waar de Woningwet een verplichting kende voor een éxterne adviescommissie voor welstand, komt dit binnen de Omgevingswet te vervallen. Om de professionele advisering op dat vlak te waarborgen is het ook mogelijk, in plaats van deze vakgebieden op te nemen in een commissie, formatie binnen het ambtelijk apparaat uit te breiden met bijvoorbeeld professionals op het vlak van architectuur en landschapsarchitectuur. Los van het feit dat dit hogere kosten met zich meebrengt, staat dit ook een meer integrale moderne kijk op erfgoed in de weg. Hier blijft een externe commissie wel verplicht. Een adviescommissie met voldoende tegenwicht kan integraal advies beter bewerkstelligen.

1.3 De raad dient voorafgaand aan de inwerkingtreding van de wet een besluit te nemen Om correcte vergunningverlening te waarborgen kan de adviescommissie niet later starten dan op de dag van inwerkingtreding van de wet. Het is dus niet verstandig een besluit omtrent verplichte adviescommissies pas na inwerkingtreding van de wet plaats te laten vinden.

Wat mag het kosten? (Financiële paragraaf) De juridische samenvoeging van beide commissies heeft geen financiële gevolgen. De door Dorp, Stad en Land aangedragen leden kunnen worden uitbetaald uit het budget Beleid Milieu; Welstandscommissie (Product 095, kostenplaats 68100115, kostensoort 438032). Hiervoor is €59.500,- beschikbaar. De lokale leden en burgeradviseurs (voormalige leden van de Erfgoedcommissie) kunnen worden uitbetaald uit het budget Erfgoed; Oudheidkunde, Monumenten en Musea uren (Product 118, kostenplaats 65500000, kostensoort 438022). Hiervoor is €30.800,beschikbaar.

Betrokken partijen/participatie -Het voorstel is voorgelegd aan de wethouder met de portefeuilles Invoering Omgevingswet/ Ruimtelijke ordening en de wethouder met de portefeuille Kunst en cultuur incl. Monumenten en volksfeesten) in de stuurgroep omgevingswet op 19 november 2021. -De verordening is voorbereid door een stedenbouwkundige en de adviseur erfgoed binnen het team Ruimtelijk beleid en regie in samenwerking met Stichting Dorp Stad en Land. -Vanwege de relatie met andere processen, zoals bijvoorbeeld de omgevingstafel is overleg geweest met een adviseur Ruimtelijke Ontwikkeling en een Adviseur informatievoorziening en gegevensbeheer. -Ten behoeve van het proces is de Omgevingsdienst West-Holland betrokken.

Pagina 4 van 6

-De conceptverordening is voorbereid samen met stichting Dorp, Stad en Land. Zij zijn ook de vertegenwoordiger van de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit in dezen. -De conceptverordening is voorgelegd aan de Erfgoedcommissie op 11 november 2021. De commissie was in beginsel positief. Aanbevelingen hebben niet geleid tot een gewijzigde conceptverordening, omdat ze niet van invloed zijn op de verordening. Deze zaken worden in een regelement van orde en vergoedingsregeling geregeld.

Communicatie De verordening wordt bij invoering van de omgevingswet gepubliceerd in het Gemeenteblad. Verwijzingen op de Noordwijk website worden aangepast.

Verdere procedure en planning Bij vergunningaanvragen waarbij een advies in het kader van het uiterlijk van bouwwerken is vereist, zal een advies worden voorgelegd aan de Adviescommissie Omgevingskwaliteit Noordwijk, in plaats van de Adviescommissie Ruimtelijke Kwaliteit en/of de Erfgoedcommissie. Het ambtelijk apparaat en procedures worden hierop toe gericht. Na vaststelling van de verordening door de raad en na invoering van de omgevingswet, zal het college nog een reglement van orde (waarin ook het vereiste quorum is gesteld) en vergoedingsregeling vaststellen. De raad zelf zal de eerste leden moeten benoemen. Hiervoor wordt zo spoedig mogelijk een voorstel bij de raad neergelegd.

Bestuurlijk kader -Omgevingswet -Erfgoedwet -Welstandsnota 2019

Bijlage(n) I. Verordening Gemeentelijke adviescommissie omgevingskwaliteit Noordwijk II. Toelichting behorende bij de Adviescommissie omgevingskwaliteit Noordwijk III. Raadsbesluit Adviescommissie Omgevingskwaliteit Noordwijk IV. Advies Erfgoedcommissie V. Verdrag van Granada 1985 VI. Verklaring van Davos 2018

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk

F.G. Mencke secretaris

Pagina 5 van 6

Mw. W.J.A. Verkleij burgemeester