Raadsvoorstel startnotitie arbeidsmigranten v2 7okt24

Raadsvoorstel

Startnotitie beleidsplan arbeidsmigranten Aan Van Datum Portefeuillehouder: Zaaknummer

: de gemeenteraad : College van B&W : : Martijn Kortleven : 775473

Publiekssamenvatting In de gemeente Noordwijk wonen en werken de grootste aantallen arbeidsmigranten in de gehele Duin- en Bollenstreek. De verwachting is dat het blijft toenemen in de komende jaren. Gezien het toeristische karakter van Noordwijk als badplaats is er veel (blijvende) vraag naar (seizoens)arbeid in sectoren zoals de land- en tuinbouw, logistiek, industrie, de horeca en ook de zorg. De komst en de vestiging van arbeidsmigranten heeft bovendien een impact op de lokale economie, het draagvlak in de lokale gemeenschap, de beschikbare huisvesting, de aanwezige sociale voorzieningen en de leefbaarheid van de wijken. Daarnaast kunnen arbeidsmigranten in dergelijke sectoren kwetsbaar zijn voor misstanden. Daarom stelt het college de raad voor om een startnotitie arbeidsmigranten vast te stellen, waarin uitgangspunten en voorgestelde maatregelen zijn opgenomen die verder uitgewerkt gaan worden in het beleidsplan. Dit als aanvulling op de bestaande regionale beleidsregel arbeidsmigranten en de verordening beheer woningvoorraad. Door het opstellen van lokaal beleid, kan de gemeente meer grip krijgen en sturen op arbeidsmigratie in Noordwijk.

Aanleiding De Adviesraad Migratie schat in dat er in Nederland op dit moment 800.000 arbeidsmigranten verblijven. Dit aantal kan in 2030 mogelijk stijgen tot 1,2 miljoen. De Nederlandse arbeidsmarkt is gebaat bij arbeidsmigranten, omdat zij een nuttige bijdrage kunnen leveren aan het invullen van banen in sectoren waar er tekort is aan personeel. Ook kan de komst van arbeidsmigranten de vergrijzing verlichten. Tegelijkertijd zijn er ook misstanden bij de huisvesting en tewerkstelling van arbeidsmigranten. Het is bekend dat arbeidsmigranten in productiesectoren vaker te maken hebben met huisvesting van ondermaatse kwaliteit, werk dat gedaan moet worden onder minder veilige omstandigheden en er is sprake van een sterke afhankelijkheid van de werkgever die vaak ook de huisvesting regelt. Om de positie van arbeidsmigranten te verbeteren, heeft het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten aan het Rijk en de gemeenten aanbevelingen gedaan om de positie van arbeidsmigranten op verschillende leefgebieden te verbeteren. Hierbij kan gedacht worden aan een betere registratie van arbeidsmigranten, aanvullende eisen stellen voor de huisvesting, meer aandacht voor zorg en het welzijn van arbeidsmigranten en een betere informatievoorziening. Ook het regeerprogramma van het nieuwe kabinet wil de uitvoering van de aanbevelingen voortzetten.

De gemeente Noordwijk kent ook uitdagingen op het gebied van arbeidsmigranten. Arbeidsmigranten zijn vooralsnog niet goed in beeld, doordat registratie door de werkgevers niet consequent is. Daardoor weten we niet welke arbeidsmigranten waar gehuisvest zijn en waar zij werken. Dit maakt dat wij minder effectief kunnen optreden als er sprake is van misstanden, zoals illegale bewoning of ondermaatse leefomstandigheden. Daarnaast hebben we met de regionale beleidsregel en de verordening beheer woningvoorraad alleen een planologisch/ ruimtelijk kader om huisvestingsinitiatieven te beoordelen. Gezien de complexiteit en domein overstijgend karakter van

arbeidsmigratie volstaat dit niet. De gemeente Noordwijk wil daarom graag komen tot een structurele aanpak op arbeidsmigratie, zodat zij kaders hebben van waaruit integraal kan worden gehandeld. Hierdoor kan de gemeente Noordwijk bijdragen aan een betere positie van arbeidsmigranten.

Het voorgestelde besluit I.

De raad de uitgangspunten en voorgestelde oplossingsrichtingen zoals is opgenomen in de startnotitie beleidsplan arbeidsmigranten vast te laten stellen.

Argument(en) per beslispunt Beslispunt I: de raad de uitgangspunten en voorgestelde oplossingsrichtingen zoals is opgenomen in de startnotitie beleidsplan arbeidsmigranten vast te laten stellen. 1.1 Door het vaststellen van de startnotitie, kan de gemeente in het beleidsplan gericht beleid uitwerken hoe om te gaan met arbeidsmigranten in Noordwijk. In de gemeente Noordwijk is er met uitzondering op de regionale beleidsregel arbeidsmigranten, geen lokaal beleid dat voldoende sturingsmogelijkheden biedt op vraagstukken rondom arbeidsmigranten. De startnotitie voorziet daarin door voor het uit te werken beleidsplan een aantal beleidsuitgangspunten en voorgestelde maatregelen voor te schrijven, waarmee de gemeente concrete uitvoering kan geven aan het arbeidsmigratiebeleid de komende jaren. Daarnaast kan de gemeente met de startnotitie de lopende pilots voor arbeidsmigranten beter coördineren, doordat er kaders zijn van waaruit afspraken gemaakt kunnen worden met initiatiefnemers van de pilots. 1.2 De startnotitie voorziet in de behoefte aan een integrale aanpak van arbeidsmigranten Tot nu toe kan de gemeente alleen planologische en ruimtelijke voorwaarden stellen ten aanzien van huisvestingsinitiatieven voor arbeidsmigranten, aan de hand van de regionale beleidsregel arbeidsmigranten en de verordening beheer woningvoorraad. Arbeidsmigratie is meer dan alleen huisvesting.

Zorg en welzijn, het draagvlak van de omgeving voor huisvestingsinitiatieven, het belang van de lokale economie en de integratie van arbeidsmigranten is van even groot belang. De startnotitie beziet arbeidsmigratie in Noordwijk vanuit de verschillende perspectieven, om te zorgen dat het beleidsplan vorm krijgt vanuit een integrale aanpak. 1.3 De startnotitie volgt de oproep op van de landelijke overheid om lokaal arbeidsmigratiebeleid te ontwikkelen dat toekomstbestendig is De gemeente heeft een maatschappelijke verantwoordelijkheid voor al haar inwoners, dus ook arbeidsmigranten. Door de startnotitie vast te stellen, laat de gemeente zien dat zij een beleidsplan gaat opstellen waarin meedoen, fatsoenlijke opvang en goede leefomstandigheden van arbeidsmigranten iets is waar Noordwijk zich voor wil inzetten. Hiermee volgt het de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten om lokaal beleid te ontwikkelen voor het verbeteren van de positie van kwetsbare arbeidsmigranten. 1.4 Stakeholders weten wat de leidende principes en afspraken zijn in Noordwijk over arbeidsmigranten en kunnen participeren in de verdere uitwerking De startnotitie is een eerste opzet van wat de gemeente belangrijk vind en wil realiseren op het gebied van arbeidsmigranten. Stakeholders zoals uitzendbureaus, werkgevers, huisvesters,

Pagina 2 van 4

maatschappelijke organisaties, omwonenden en de doelgroep zelf krijgen met de startnotitie inzicht in de voorgestelde richting en geplande maatregelen van de gemeente. De startnotitie opent het gesprek over de gezamenlijke opgave en is een oproep aan de stakeholders om actief mee te denken in de invulling van het beleid. Op deze manier wordt het beleidsplan een product dat wordt gedragen door de stakeholders. 1.5 De raad is tijdig op de hoogte van het voorgestelde beleid voor arbeidsmigranten Door de startnotitie aan de raad aan te bieden ter vaststelling, is uw raad alvast geïnformeerd over de uitgangspunten en voorgestelde maatregelen die in het beleidsplan uitgewerkt gaan worden. Dit geeft uw raad voldoende informatie, wanneer uw raad het beleidsplan in Q2 2025 aangeboden krijgt ter besluitvorming.

Kanttekeningen 1.1 De gemeente is deels afhankelijk van concrete maatregelen van het nieuwe kabinet in de uitvoering van het arbeidsmigratiebeleid Het nieuwe kabinet kan besluiten om bepaalde maatregelen te nemen vanuit het landelijk beleid. In het regeerprogramma zijn deze maatregelen nog niet concreet. Dit kan betekenen dat er in een later stadium, wanneer de uitwerking wel bekend is, mogelijk gevolgen zijn voor het lokale arbeidsmigratiebeleid in Noordwijk. Deels is de gemeente afhankelijk van het Rijk voor de uitvoer van specifieke maatregelen en/ of de financiering daarvan. We minimaliseren dit risico doordat we in de startnotitie hebben aangegeven in de uitwerking van het beleidsplan zoveel mogelijk de lijn van het nieuwe kabinet te volgen, naast onze gemeentekoers. 1.2 Het participatietraject kan zorgen dat de beleidsuitgangspunten en de voorgestelde maatregelen zoals vastgesteld in de startnotitie mogelijk iets wijzigen Afhankelijk van de wensen en behoeften van de stakeholders en de uitkomsten van het participatietraject, kunnen er ten aanzien van de startnotitie mogelijk wijzigingen plaatsvinden of andere keuzes gemaakt worden in het uiteindelijke beleidsplan. Dit om het draagvlak en de uitvoerbaarheid van het beleidsplan te waarborgen. Arbeidsmigratiebeleid voeren kan de gemeente niet zonder haar partners.

Tijdens het participatietraject zullen de kaders en verwachtingen duidelijk kenbaar gemaakt worden aan de stakeholders om dit risico te minimaliseren.

Financiën Het vaststellen van de startnotitie heeft geen financiële consequenties. Inzet en capaciteit voor de verdere uitwerking van het beleidsplan arbeidsmigranten wordt gedekt vanuit het team Asiel & Migratie.

Vervolg Het beleidsplan wordt door het college aan uw raad aangeboden in Q2 2025, waarna besluitvorming in de raad volgt. Uw raad wordt proactief en gestructureerd geïnformeerd over de voortgang van het beleidsplan (frequentie nader te bepalen). En gerelateerd daaraan over nieuwe wet en regelgeving, benodigde capaciteit, financiële middelen, draagvlakmeting en samenwerking met partners.

Bijlage(n) Bijlage 1: startnotitie beleidsplan arbeidsmigranten

Pagina 3 van 4

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk {{esl:Signer1:Capture:size(200,50)}}

Mw. E.M. Overzier secretaris

Pagina 4 van 4

Mw. W.J.A. Verkleij burgemeester

{{esl:Signer2:Capture:size(200,50)}}