Raadsvoorstel Referendumverordening 2025

Raadsvoorstel

Referendumverordening 2025 Aan

: de gemeenteraad

Van

: College van B&W

Datum

: 28 oktober 2025

Portefeuillehouder:

: Pim van Strien

Zaaknummer

: 1041288

Publiekssamenvatting De Referendumverordening 2025 wordt ter vaststelling voorgelegd aan de raad. Op verzoek van de raad heeft het college een raadsvoorstel referendumverordening uitgewerkt, gebaseerd op de VNGmodelverordening (2019) en onze voormalige referendumverordening (2014-2019). De Referendumverordening biedt de juridische grondslag voor het aanvragen van een referendum – volksraadpleging - voor bewoners en raadsleden over een ontwerp raadsbesluit. De uitslag van het referendum geldt als advies aan de raad en is niet bindend.

Voorgesteld besluit I)

De Referendumverordening 2025 vast te stellen.

II)

Het proces op te starten om een onafhankelijke referendumcommissie te benoemen.

Inleiding In eerdere toelichtingen en tijdens de raadsinformatiesessie van 24 april 2024 met betrekking tot de omgevingswet en participatie is altijd aangegeven dat een referendum een van de participatiemiddelen in de toolkit is. Bij de behandeling van de Nota Overheidsparticipatie en de Participatieverordening op 5 juni 2025 bleek dat de voormalige referendumverordening niet meer rechtsgeldig was. Er is door de wethouder de toezegging gedaan om een raadsvoorstel voor een referendumverordening in het najaar van 2025 aan de raad aan te bieden zodat het referendum weer als participatiemiddel kan worden ingezet. De toezegging is hiermee afgedaan. Het referendum is een van de mogelijke participatiemiddelen om in te zetten bij het vaststellen van beleid. Het doel van de Referentieverordening is om een referendum in de toekomst mogelijk te maken, en daarmee het palet aan participatiemogelijkheden uit te breiden. De volgende hoofdkeuzes zijn opgenomen in de verordening: 1. 2.

Type referendum: advies van inwoners aan de raad over een ontwerp -raadsbesluit. Initiatief: door kiesgerechtigden of door de raad.

3.

Referendumcommissie: wordt benoemd en aangesteld door de raad en blijft inactief totdat nodig.

4.

Initiatief door kiesgerechtigde: inleidend verzoek (400 handtekeningen) + definitief verzoek (2.000 handtekeningen); vraagstelling: voor/tegen ontwerp -raadsbesluit.

5.

Initiatief door de raad: geen handtekeningen vereist; vraag kan “voor/tegen” zijn of meerdere antwoordcategorieën/oplossingsrichtingen bevatten.

6. 7.

Organisatie: indien mogelijk gelijktijdig met reguliere verkiezingen, conform Kieswet. Budget: vastgesteld door de raad; geen subsidies voor campagnes of voorlichting.

8.

Opkomstdrempel: minimaal 30% van de kiesgerechtigden voor geldigheid.

Argument(en) per beslispunt Beslispunt I: de Referendumverordening ter vaststelling aan te bieden aan de raad. Argumenten 1.1 Met het vaststellen van de Referendumverordening vergroten we de mogelijkheden van de inwoners om invloed uit te oefenen op gemeentelijke beleid. De Referendumverordening biedt een juridische grondslag voor inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden een referendum aan te vragen. 1.2 Met het vaststellen van de Referendumverordening kan de raad de mening van de bevolking peilen. De Referendumverordening biedt een juridische grondslag voor raadsleden om via een referendum de mening van de bevolking bij een ontwerp raadsbesluit te peilen. De uitslag van het referendum is niet bindend, maar geldt als een advies aan de raad.

Kanttekeningen/Risicofactor(en) 1.1 Het aanvragen van een referendum voor kiesgerechtigden is een lang traject De kiesgerechtigde doet eerst een inleidend verzoek waarvoor hij 400 ondersteunende handtekeningen van inwoners uit de gemeente Noordwijk nodig heeft. Daarna volgt een definitief verzoek waarvoor 2.000 steunbetuigingen nodig zijn. De raad besluit uiteindel ijk of er een referendum komt. De uitslag is pas rechtsgeldig bij een opkomstpercentage van minimaal 30 procent. 1.2 De uitkomst van een referendum is niet bindend De raad mag de uitkomst van het referendum naast zich neer leggen. Dit kan het vertrouwen van de burger in de overheid schaden. 1.3 De organisatie van een referendum is dezelfde als bij verkiezingen De organisatie van een referendum duurt minimaal 3 maanden. En wordt indien mogelijk gelijktijdig met een verkiezing georganiseerd. Dit g eldt zowel bij het aanvragen van een referendum door bewoners als door de raad zelf.

Pagina 2 van 4

Beslispunt II: Het proces op te starten om een onafhankelijke referendumcommissie te benoemen (zie paragraaf 2, artikel 3 van de referendumverordening 2025). Argumenten 1.3 Klaar zijn voor de toekomst. Het is mogelijk te wachten met het samenstellen en benoemen van een onafhankelijke referendum commissie totdat een referendum zich voordoet. Echter de tijd om zo’n commissie samen te stellen komt dan bij de voorbereidingstijd van 3 maanden. 1.4 De referendumcommissie controleert de referendumvraag . De referendumcommissie heeft als taak de raad te adviseren over de referendumvraag, conform paragraaf 2, artikel 3 t/m 5. Wanneer er nog geen commissie is, duurt het nog langer om de vraag vast te stellen.

Kanttekeningen/Risicofactor(en) 1.4 Een permanente referendumcommissie kost geld. De leden van de referendumcommissie kunnen aanspraak maken op een vergoeding genoemd in het rechtspositiebesluit decentrale politieke ambtsdragers (Rijk).Dat is een vastgesteld bedrag (een soort presentiegeld). De ambtelijke secretaris zal uiteraard wel een bezoldiging ontvangen voor de gewerkte uren. Van de referendumcommissie wordt verwacht dat ze hun vakkennis op peil houden en jurisprudentie bijhouden.

Financiën Incidentele lasten: Het vaststellen van de Referendumverordening zelf heeft geen financiële gevolgen. Nadat is besloten tot het houden van een referendum, stelt de raad een budget vast voor de organisatie van het referendum. Gemiddeld kost de organisatie van verkiezingen zo’n 170.000 euro (exclusief ambtelijke uren). Wanneer een referendum niet gelijktijdig gehouden wordt met een verkiezing zal met gemiddeld 135.000 euro rekening gehouden moeten worden. De gemeente verstrekt geen subsidies of financiële bijdragen aan groeperingen of personen ten behoeve van het voeren van campagne of het geven van voorlichting in het kader van een referendum. Vaste lasten: De benoeming van een permanente referendumcommissie is een bevoegdheid van de raad. Ook als er geen referendum gehouden wordt, zijn er kosten verbonden aan een permanente referendumcommissie (vakkennis actueel houden, jurisprudentie bijhouden). Dit is nodig om klaar te zijn mocht er zich een referendum voordoen.

Pagina 3 van 4

Maatschappelijke meerwaarde Met het vaststellen van de Referendumverordening krijgt de samenleving een extra middel in handen om de besluitvorming te beïnvloeden én de raad een extra instrument om haar eigen besluitvorming te sturen.

Extern overleg/participatie Er is overleg gevoerd met de VNG. Deze verordening is gebaseerd op de VNG-modelverordening (2019) en de voormalige referendumverordening (2014-2019). De griffie is nauw betrokken geweest bij de totstandkoming van deze verordening.

Vervolg Communicatie Indien het beleidsplan wordt vastgesteld door uw raad, volgt er een nieuwsbericht op de website van de Gemeente Noordwijk.

Bijlage(n) Bijlage 1: Referendumverordening 2025 Bijlage 2: achtergrondinformatie Handreiking lokale referenda

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk {{esl:Signer1:Capture:size(200,50)}}

{{esl:Signer2:Capture:size(200,50)}}

Mw. E.M. Overzier

mr. B.B. Schneiders

secretaris

waarnemend burgemeester

Pagina 4 van 4