Raadsvoorstel Gelijke kansen voor kinderen

Raadsvoorstel

Gelijke kansen voor kinderen Aan Van Datum Portefeuillehouder: Programma Zaaknummer

: de gemeenteraad : College van B&W : : D. Salman : 7. Sociaal Domein : 153709

Voorgesteld besluit

I)

Kinderen uit huishoudens met een minimum inkomen extra te ondersteunen om hen daarmee gelijke kansen te bieden in de start van hun leven, op school en voor hun gezondheid. II) Hiervoor een incidenteel budget van € 30.000 per jaar beschikbaar te stellen voor de periode van 2022 tot en met 2024. III) De reserve sociaal domein aan te spreken voor de dekking van dit budget. IV) Dit beleid toe te voegen aan de vastgestelde beleidsnota ‘Volwaardig Deelnemen; minimabeleid 2021-2024’.

Kern van het voorstel Het college stelt voor om specifieke inspanningen te ontplooien gericht op kinderen die opgroeien in armoede. Het doel is om hun kansen in het leven te vergroten.

Aanleiding In 2021 zijn door uw raad de nota’s ‘Volwaardig deelnemen; minimabeleid 2021-2024’ en ‘Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst; beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025’ vastgesteld. Bij deze nota’s ligt de nadruk op het ondersteunen van minima, het verhelpen van bestaande schuldenproblematiek en het voorkomen van schulden. Uw raad heeft het college met de motie “Meer impact voor Noordwijkse minima” (Bijlage A) verzocht om meer te doen om de overdracht van armoede van de ene generatie op de volgende tegen te gaan. Door nu kinderen in armoede beter te ondersteunen kan worden voorkomen dat zij nadelige gevolgen ondervinden van de financiële situatie van hun ouders.

Wat willen we bereiken? (Beoogd effect) We willen bereiken dat de 431 kinderen die opgroeien in een huishouden met een minimum inkomen (stand 2019) zich net als hun leeftijdsgenoten optimaal kunnen ontwikkelen. Het doel is deze kinderen gelijke kansen te bieden en daarmee de overdracht van armoede tussen generaties terug te dringen.

Wat gaan we daarvoor doen? (Oplossingsrichtingen/maatregelen/onderbouw per oplossingsrichting met argumenten) We gaan de risicofactoren tegen die zorgen voor een ongelijke ontwikkeling van kinderen. Het leven met beperkt inkomen gaat vaak samen met financiële stress. Veel aandacht gaat uit naar het rondkomen. De stress kan spanningen in de opvoeding vergroten en bijdragen aan een ongezonde leefstijl. Uit onderzoek blijkt dat achterstanden in ontwikkeling al op jonge leeftijd zichtbaar worden. Deze concentreren zich op drie vlakken: Leeftijd / aandachtsgebied

Voorbeelden

1. De eerste ontwikkeling in de baby- en peuterperiode

Te vroege geboorten, laag geboortegewicht, stress, gebrek aan affectie

2. In het onderwijs

Lagere onderwijsprestaties dan cognitieve capaciteiten doen verwachten

3. Leefstijl en gezondheid

Ongezonde gewoonten zoals roken, alcohol- en drugsgebruik, minder bewegen

Ter bestrijding van deze achterstanden stellen wij voor ons als gemeente aan te sluiten bij het programma Kansrijke Start, de Gelijke Kansen Alliantie en Gezondheid breed op de agenda. In de bijlagen bij dit voorstel is zowel een samenvatting op hoofdlijnen als een nadere omschrijving van de programma’s opgenomen. Daarmee kunnen door voorlichting, ondersteuning en begeleiding van ouders en kind en andere interventies kunnen beschermende factoren worden toegevoegd. Argumenten 1. Het probleem van ongelijke ontwikkeling van kinderen is ook in Noordwijk aanwezig. Ter voorbereiding op dit voorstel is een probleemanalyse (bijlage B) uitgevoerd om zicht te krijgen op de aanwezigheid van de problematiek in Noordwijk. Hieruit blijkt dat de problematiek in Noordwijk kleiner is dan in grote steden en dan het landelijk gemiddelde. Desondanks gaat het om tenminste 431 kinderen die specifiek ondersteunt kunnen worden. De lange termijn effecten van het opgroeien in armoede rechtvaardigen actie voor deze relatief kleine groep. 2 Investeren in kinderen in minimahuishoudens kan het gebruik van jeugdhulp voorkomen of verminderen. Uit onderzoek blijkt een sterke samenhang tussen het gebruik van jeugdhulp en het opgroeien in een gezin met een minimum inkomen. Tegenover de kosten van het investeren in deze kinderen staan potentieel baten in de vorm van bespaarde zorg. 3.

Het actief werken aan gelijke kansen voor kinderen is een schakel die nog ontbreekt in de huidige beleidsplannen op het vlak van armoede en schulden. Het beleidsplan Volwaardig deelnemen bevat een hoofdstuk Ontwikkelen, maar de acties hierin zijn volledig gericht op volwassenen. Om intergenerationele armoede tegen te gaan is ook een extra investering in de ontwikkeling van de kinderen nodig. 4. Aansluiting op deze programma’s is nodig om de kennis en expertise uit het land te benutten en te leren van de ervaringen van andere gemeenten. Langdurige armoede is een complex probleem. Door middel van deze programma’s bieden het Rijk en Hecht hun kennis en expertise aan gemeenten. Dit gebeurt o.a. door het beschikbaar stellen van data waarmee lokale analyses kunnen worden gemaakt. Bij de Gelijke Kansen Alliantie is bovendien de mogelijkheid dat scholen subsidie ontvangen van het Rijk. Via deze programma’s worden ook de plannen en ervaringen van andere gemeenten aangeboden. Doordat aan dezelfde doelstelling gewerkt wordt, kunnen verbeteringen sneller gevonden en verspreid worden. 5. Het voorgestelde budget is nodig voor de uitvoering van de Gelijke Kansen Alliantie. Met name het eerste jaar zal onderzocht moeten worden welke interventies het beste passen bij de

Pagina 2 van 4

Noordwijkse situatie. Hiervoor is tijdelijk aanvullende capaciteit nodig, welke in overleg met het onderwijs ingezet kan worden. Bij scholen is door de veelheid aan taken en het gebrek aan personeel weinig ruimte om extra aandacht te besteden aan dit onderwerp. Tegelijkertijd draagt het tegengaan van kansenongelijkheid direct bij aan het werk van het onderwijs. Door als gemeente tijdelijk extra capaciteit vrij te maken kan dit knelpunt worden overkomen. Na de onderzoeksfase komt het jaarlijkse budget ten goede aan de inzet van de interventies zelf. Voorbeelden van deze interventies zijn huiswerkondersteuning, ouderbegeleiding, examentraining en verlengde leertijd. Vanuit de Gelijke Kansen Alliantie zijn 151 interventies beschreven. 6. In de meerjarenbegroting is geen rekening gehouden met dit budget. Dit voorstel was nog niet uitgekristalliseerd toen de Perspectiefnota werd opgesteld. Daardoor is in de meerjarenbegroting geen rekening gehouden met dit budget. Gezien de beperkte periode (2,5 jaar) waarvoor het budget wordt gevraagd, kunnen de reserves hiervoor worden aangesproken. De reserve sociaal domein, bedoeld voor diverse taken op sociaal vlak, is hiervoor het meest passend. 7. Dit voorstel kan niet losgezien worden van de bredere aanpak van armoedebestrijding.

Het doorbreken van intergenerationele armoede vraagt om acties gericht op de ontwikkeling van het kind, maar ook op de ondersteuning van het gezin waarin het kind opgroeit. Door de voorgestelde acties toe te voegen aan de voorgenoemde beleidsnota ‘Volwaardig deelnemen’ wordt deze samenhang in de uitvoering en evaluatie vergroot.

Wat zijn de risico’s en kanttekeningen 1. Resultaten kunnen pas op langere termijn zichtbaar worden. Uit studies blijkt dat het doorbreken van kansen ongelijkheid een lange adem vergt. Zelfs na één generatie kan er nog weinig veranderd zijn. Daar staat tegenover dat deze investering in kinderen op de langere termijn op diverse gebieden effecten kan hebben: financiële zelfredzaamheid, criminaliteit, zorgkosten.

Wat mag het kosten? (Financiële paragraaf) Kosten Voor het op poten zetten van de aanpak is naar verwachting tijdelijk een halve fte aan formatie nodig. Uitgaande van een lichte beleid/projectleidersfunctie kan voor € 30.000 een jaar iemand voor circa 16 uur per week worden ingezet. Dit budget kan daarna worden ingezet om de inzet van de interventies te financieren. Een jaarlijks budget van € 30.000 lijkt voor nu afdoende omdat aansluiting bij de Gelijke Kansen Alliantie het mogelijk maakt om een subsidie tot € 100.000 bij het Rijk aan te vragen. Voor acties en projecten op het vlak van Kansrijke Start en Gezondheid kan een beroep worden gedaan op het innovatiebudget dat in het Maatschappelijk Programma Floreren in Noordwijk door de raad beschikbaar is gesteld. Dekking Bij het opstellen van de jaarrekening 2021 is de stand van de Reserve Sociaal Domein € 4,8 miljoen.

Betrokken partijen/participatie Interne samenwerking Diverse beleidsmedewerkers binnen het team Maatschappij en het team Onderwijs, Sport en Subsidies hebben geholpen bij de probleemanalyse en zijn geraadpleegd over het voorstel. Maatschappelijke partners In voorbereiding op dit voorstel is gebruik gemaakt van het onderzoek ‘Van schulden naar kansen’ van de Hogeschool van Amsterdam. De conclusies van dit onderzoek zijn gepresenteerd tijdens een lokale werkconferentie op 6 april 2022 in Noordwijkerhout. Tijdens deze werkconferenties hebben

Pagina 3 van 4

zo’n circa 35 maatschappelijke partners op het vlak van armoede en schulden oplossingen bedacht om het bereik van minima huishoudens te vergroten én om problematische schulden beter aan te pakken. Eén van die oplossingen is bijvoorbeeld het inzetten van het programma Geldzorgen de Baas bij werkgevers. De opbrengst van deze conferentie zal bij de uitvoering van het beleid worden meegenomen. Aan de deelnemers van de conferentie is dit voorstel voorgelegd. De reacties zijn positief en adviezen kunnen in de uitvoering worden meegenomen. Adviesraad Sociaal Domein De Adviesraad Sociaal Domein is bij de ontwikkeling van het voorstel nauw betrokken geweest en heeft samen met leden van de ambtelijke organisatie het Congres Van Schulden naar Kansen bijgewoond. Zij hebben advies uitgebracht over het voorstel (bijlage G).

Communicatie Persbericht

Verdere procedure en planning Raadscommissie Welzijn 8 juni 2022 – Beeldvormend & Meningsvormend. Een korte presentatie wordt voorgesteld ter toelichting op het voorstel. Gemeenteraad 21 juni 2022

Bestuurlijk kader Dit voorstel geeft invulling aan de opdracht van de raad zoals geformuleerd in de motie ‘Meer impact voor Noordwijkse minima’ (aangenomen 22 juni 2021). Het voorstel is aanvullend op de vastgestelde beleidsplannen ‘Volwaardig deelnemen; minimabeleid 2021-2024’ en ‘Gezamenlijk naar een financieel gezonde toekomst; beleidsplan schuldhulpverlening 2022-2025’.

Bijlage(n) A. B. C. D. E. F. G. H.

Motie ‘Meer impact voor Noordwijkse minima’ Probleemanalyse intergenerationele armoede Voorstel Gelijke Kansen Factsheet Kansrijke Start Gelijke Kansen Alliantie Rapportage jaar 2020 Notitie Gelijke kansen op gezondheid - Hecht Advies Adviesraad Sociaal Domein Brief aan de raad inzake afdoening motie “Meer impact voor Noordwijkse minima”

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk

F.G. Mencke secretaris

Pagina 4 van 4

Mw. W.J.A. Verkleij burgemeester