Raadsvoorstel Doordecentralisatie maatschappelijke zorg

Raadsvoorstel

Doordecentralisatie Maatschappelijke Zorg Aan Van Datum Portefeuillehouder: Programma Zaaknummer

: de gemeenteraad : [College van B&W / burgemeester / gemeenteraad : : : [Hoofdstuk in begroting waar het onder valt] : 157954

Voorgesteld besluit

I)

Geen zienswijze naar voren brengen op de ontwerp samenwerkingsovereenkomst Maatschappelijke zorg 2023 Holland Rijnland. II) Geen zienswijze naar voren brengen op de ontwerp Gemeenschappelijke regeling zonder meer Maatschappelijke zorg Duin en Bollenstreek. III) De Verordening tot wijziging van de Verordening maatschappelijke ondersteuning gemeenten, vast te stellen. IV) Besluiten tot het vormen van een bestemmingsreserve Maatschappelijke Zorg. Deze wordt gevoed met de bedragen die resteren conform “gemeenschappelijke regeling Zonder Meer Maatschappelijke Zorg Duin- en Bollenstreek” en de resterende middelen van het investeringsfonds Maatschappelijke Zorg.

Kern van het voorstel Bij de besluitvorming door de raad over de (door)decentralisatie in 2021 is afgesproken nog een aantal onderwerpen verder uit te werken. Het gaat hier om de samenwerkingsafspraken tussen de dertien gemeenten Holland Rijnland en gemeente Leiden die de zorg organiseren voor de specialistische maatschappelijke zorg. Deze afspraken zijn vastgelegd in de centrumgemeente regeling "Samenwerkingsovereenkomst Maatschappelijke zorg Holland Rijnland". De gemeente Leiden wordt gemandateerd zodat zij voor de Holland Rijnland gemeenten gemachtigd is om de specialistische maatschappelijke zorg te organiseren. Het gaat ook om de samenwerkingsafspraken tussen de vijf Duin- en bollenstreek gemeenten op het gebied van toegang tot maatschappelijke zorg, preventie en financiën. De afspraken zijn vastgelegd in de ‘Gemeenschappelijke regeling Zonder Meer Maatschappelijke zorg Duin- en Bollenstreek’. Een regeling Zonder Meer is een lichte samenwerkingsovereenkomst die wordt aangegaan op grond van artikel 1 van de Wet Gemeenschappelijke Regeling (Wgr), waarbij geen bestuursorgaan in het leven wordt geroepen of bevoegdheden worden overgedragen. Er worden in de Wgr geen eisen gesteld ten aanzien van de totstandkoming en inrichting van regelingen zonder meer. Een regeling zonder meer is wat dat betreft te vergelijken met een convenant.

Binnen de ‘Gemeenschappelijke regeling Zonder Meer Maatschappelijke zorg Duin- en Bollenstreek’ zijn financiële afspraken gemaakt. Onder andere om een bestemmingsreserve binnen de deelnemende gemeenten te vormen. Als laatste gaat het om wijzigingen in de Verordening maatschappelijke ondersteuning.

Aanleiding In september 2021 is besloten om als gemeente zelf alle Wmo-taken op het gebied van maatschappelijke zorg uit te voeren die nu gemandateerd zijn aan en uitgevoerd worden door centrumgemeente Leiden. We hebben het dan over de opvang voor inwoners die dak- en/of thuisloos zijn geraakt (Maatschappelijke Opvang), ondersteuning voor inwoners die vanwege een psychische aandoening tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen (Ondersteuning met wonen/Beschermd Wonen) en taken op het gebied van Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ), te weten verslavingszorg, preventie en bemoeizorg.

Wat willen we bereiken? (Beoogd effect) Voor die inwoners die een zorgvraag hebben die zo specialistisch is, dat de vraag hiervoor te klein is om door individuele gemeenten te contracteren, hebben de gemeenten van Holland Rijnland gezamenlijk specialistische voorzieningen gecontracteerd. Daarbij gaat het o.a. om 24/7 aanwezige opvang voor inwoners die dak- en/of thuisloos zijn geraakt en/of ondersteuning voor inwoners met GGZ problematiek gecombineerd met problematiek op het gebied van somatiek, verslaving of een licht verstandelijke beperking. De gemeente Leiden is namens de gemeenten in Holland Rijnland verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van de specialistische maatschappelijke zorg.

Wat gaan we daarvoor doen? (Oplossingsrichtingen/maatregelen/onderbouw per oplossingsrichting met argumenten) 1.1 Met de doordecentralisatie van de maatschappelijke zorg per 2023 worden de gemeenten verantwoordelijk voor de ondersteuning voor inwoners met (ernstige) psychische problemen en de opvang van mensen die dak- of thuisloos zijn geraakt. a.

Een goede uitvoering van deze taak maakt regionaal samenwerken noodzakelijk voor het realiseren van specialistische voorzieningen om voor inwoners passend aanbod tegen verantwoorde kosten te realiseren.

Pagina 2 van 5

b.

Samenwerking en afspraken op het niveau van de Duin en bollenstreek zijn nodig om toe te kunnen werken naar een stabiele (financiële) situatie waarin vraag en aanbod van voorzieningen in evenwicht zijn en inwoners ondersteuning ontvangen die passend en dichtbij is.

De Duin- en bollengemeenten hebben de maatschappelijke zorg, ondersteuning met wonen en opvang, gezamenlijk ingekocht: De omvang is klein en diversiteit van de woon en ondersteuningsvraag van de doelgroep is groot. Zo kan een zo een flexibel aanbod van voorzieningen worden gecreëerd en gefinancierd. De financiële samenwerkingsafspraken zijn gemaakt op basis van (financiële) solidariteit. 1.2 De ontwerp samenwerkingsovereenkomsten is een concretisering van eerdere besluiten zoals opgenomen in het raadsvoorstel doordecentralisatie maatschappelijke zorg van 26 oktober 2021. 1.3 Door de ontwerp samenwerkingsovereenkomsten voor te leggen aan de gemeenteraad voldoet het college van B&W aan de gewijzigde voorwaarden van de Wet gemeenschappelijke regeling. 1.4 De aanpassing van de Wmo verordening vloeit logischerwijze voort uit de veranderede situatie per 1 januari 2023. Het is in het belang van onze inwoners dat de verordening die de basis vormt voor de uitvoering van de Wmo juist is vastgelegd en dat inwoners de juiste zorg en ondersteuning ontvangen. 1.5 Een bestemmingsreserve is noodzakelijk voor de opbouwopgave van de Maatschappelijke Zorg binnen de Duin- en Bollenstreek. Transformatie opgave verstrekt zich over meerdere jaren en er zijn nog veel onzekerheden.

Om onzekerheden op te vangen en investeringen in de toekomst mogelijk te maken is het noodzakelijk om eventuele niet bestede middelen te reserveren in een bestemmingsreserve, conform de afspraken in de regio.

Wat zijn de risico’s en kanttekeningen 1.1 Beide ontwerp samenwerkingsovereenkomsten (Samenwerkingsovereenkomst Maatschappelijke zorg Holland Rijnland en de "Gemeenschappelijke regeling Zonder Meer" Maatschappelijke Zorg Duin- en Bollenstreek) treden inwerking na toestemming te hebben gevraagd aan de gemeenteraad door het college van B&W en na publicatie. Dat houdt in dat overeenkomsten in werking treden in het voorjaar van 2023 in plaats van per 1-1-2023. 1.3 Vanaf 2024 (naar verwachting) gaat landelijk het woonplaatsbeginsel gelden. Voor cliënten die van en naar gemeenten buiten de regio Holland Rijnland stromen zal het woonplaatsbeginsel in elk geval gelden. Te zijner tijd worden nog afspraken gemaakt over hoe hier binnen de regio Holland Rijnland mee om te gaan.

Wat mag het kosten? (Financiële paragraaf) Voor de uitvoering van de taken maatschappelijke zorg per 2023 heeft de gemeenteraad op 26 oktober 2021 besloten om de financiële middelen voor de takenmaatschappelijke zorg van gemeente Leiden en het Rijk op te nemen in de programmabegroting 2023 en conform de beleidskaders en afspraken binnen de Duin en Bollenstreek budgetneutraal in te zetten. De verdeling van de beschikbare budgetten is onder begeleiding van adviesbureau AEF en op basis van huidige kosten i.c.m. objectieve maatstaven tot stand gekomen. Voor het zomerreces zijn de voorlopig beschikbare middelen door AEF herijkt op basis van cijfers over het gebruik 2021 en de

Pagina 3 van 5

meicirculaire 2022. In Leiden is een aanvullend besluit genomen om de herijkte budgetten beschikbaar te stellen aan de gemeenten van Holland Rijnland.

In onderstaande tabel staan de inkomsten en kosten zoals deze op basis van huidige informatie bekend zijn. Met de budgetten kunnen de kosten voor de uitvoering door de aanbieders die de ondersteuning bieden van opvang ondersteuning met wonen en de uitvoeringskosten budgettair neutraal worden ingezet. De budgetten worden opgenomen in de programmabegroting 2023. Subregio/ gemeente Katwijk Noordwijk Teylingen Lisse Hillegom Duin- en Bollenstreek

Inkomsten BW 2023 2.110.704 2.663.846 1.017.510 325.309 563.840 6.681.209

Kosten BW 1.329.364 1.677.744 640.848 204.886 355.118 4.207.961

Inkomsten MO 2023 409.022 176.850 144.357 85.053 91.480 906.762

Kosten MO 558.006 241.266 196.938 116.033 124.801 1.237.045

Betrokken partijen/participatie n.v.t.

Communicatie n.v.t.

Verdere procedure en planning Ontwerp centrumgemeenteregeling samenwerkingsovereenkomst Maatschappelijke zorg Holland Rijnland’ en Ontwerp gemeenschappelijke regeling zonder meer Maatschappelijke zorg Duin- en Bollenstreek De gemeenteraad heeft na ontvangst van beide ontwerpen maximaal acht weken de tijd voor het indienen van een zienswijze. Gezien de aard van de wijzigingen –de overeenkomst is in overeenstemming met eerdere besluitvorming en met de gewijzigde Wgr- ziet het college geen aanleiding een zienswijze naar voren te brengen. Het college verzoekt de gemeenteraad om zo spoedig mogelijk uitsluitsel te geven of zij een zienswijze naar voren wil brengen. Na de ontvangst van eventuele zienswijzen besluit het Portefeuillehoudersoverleg Maatschappij van Holland Rijnland respectievelijk het Bestuurlijk Overleg Duin en Bollenstreek of er aanleiding is om de ontwerp samenwerkingsovereenkomst aan te passen. De eventueel aangepaste overeenkomst zal vervolgens voor de benodigde toestemming opnieuw aan alle raden in Holland Rijnland respectievelijk de Duin- en Bollenstreek worden voorgelegd.

Bestuurlijk kader Wettelijk: -

Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015.

Met de wijziging van de Wmo zijn de gemeenten verantwoordelijk geworden voor de zorg van alle inwoners, ook de meest kwetsbare inwoners. De gemeenten waren al verantwoordelijk voor taken op het gebied van MO, VZ en OGGZ, eveneens Wmo-taken. Eerder genomen besluiten en raadsbrieven: -

In december 2016 is het Beleidskader Maatschappelijke zorg Holland Rijnland 2017-2025 in de gemeenteraad vastgesteld. Dit beleidskader is het startpunt geweest voor de decentralisatie van de maatschappelijke zorg naar de regiogemeenten;

Pagina 4 van 5

-

Juli 2017 raadsbrief over ‘Uitvoeringsprogramma beleidskader Maatschappelijke Zorg’;

-

Februari 2018 heeft het college van B&W ingestemd met het Uitvoeringsprogramma maatschappelijke zorg en beschermd wonen Duin- en Bollenstreek 2018–2020 ‘Omzien naar elkaar’;

-

Februari 2018 raadsbrief over het ‘Uitvoeringsprogramma Maatschappelijke Zorg en Beschermd Wonen 2018–2020 ‘Omzien naar elkaar’;

-

November 2018 heeft het college van B&W ingestemd met het Convenant Regionale Samenwerking Maatschappelijke Opvang Holland Rijnland 2018-2020;

-

Juli 2020 raadsbrief over de decentralisatie BW en MO;

-

Oktober 2020 informatieavond voor de gemeenteraden van de Duin- en Bollenstreek;

-

Februari 2021 raadsbrief stand van zaken en uitstel decentralisatie Maatschappelijke Zorg;

-

April 2021 heeft het college van B&W ingestemd met het Uitvoeringsprogramma Omzien naar Elkaar 2021–2023: decentralisatie van de Maatschappelijke Zorg Duin- en Bollenstreek.

-

Augustus 2021 heeft het college van B&W besloten met ingang van 2023 als gemeente zelf alle Wmo-taken op het gebied van BW en MO/VZ/OGGZ uit te (laten) voeren die nu gemandateerd is en uitgevoerd wordt door centrumgemeenten Leiden. Een aantal taken blijven we regionaal organiseren.

-

Oktober 2021 heeft de gemeenteraad besloten om de middelen die de gemeente per 2023 ontvangt voor Maatschappelijke zorg op te nemen in de programmabegroting van 2023 tot en met 2032 en conform de beleidskaders en afspraken in te zetten voor inwoners met een behoeft aan BW en MO/VZ/OGGZ.

-

September 2022 heeft het college van B&W het preventieprogramma dak- en thuisloosheid vast gesteld.

-

November 2022 heeft het college van B&W besloten om :

-

Nieuw mandaat te verlenen aan de gemeente Leiden voor de uitvoering van de ondersteuning van de specialistische Maatschappelijke zorg en heeft het college van B&W kennis genomen van de geactualiseerde budgetten die vanuit de gemeente Leiden naar de vijf afzonderlijke Duin- en Bollengemeente komen.

Bijlage(n) A. B. C. D. E. F.

Wijzigingen van Verordening maatschappelijke ondersteuning Samenwerkingsovereenkomst maatschappelijke zorg 2023 Holland Rijnland Regeling zonder meer inclusief financiële afspraken Financiering regionale kosten en verdeling regionale budgetten BW en MO Rapportage op- en afbouw voorzieningen Holland Rijnland Reserve Maatschappelijke Zorg

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk

E.M. Overzier secretaris

Pagina 5 van 5

Mw. W.J.A. Verkleij burgemeester