Raadsvoorstel Besluitvorming integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026

Raadsvoorstel

Besluitvorming integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026 Aan Van Datum Portefeuillehouder: Programma Zaaknummer

: de gemeenteraad : College van B&W : 18 april 2023 : Wethouder T. Alkemade : 8.3 Openbare ruimte : 339149

Voorgesteld besluit

I)

Het Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026 met de bijbehoren financiële verankering Noordwijk vast te stellen; II) De BTW toerekening in de rioolheffing uitsluitend nog toe te passen op de exploitatie en de afschrijving op de boekwaarden en niet over het spaarbedrag.

Kern van het voorstel De gemeente is wettelijk verplicht een rioleringsplan op te stellen. Naast deze verplichting geeft het Waterketenplan ook invulling aan de behoefte van de gemeente om te kunnen beschikken over een actueel beleidsmatig plan en financiële onderbouwing op rioleringsgebied.

Aanleiding Het 2e “integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026” is opgesteld in samenwerking met gemeenten Lisse, Katwijk, Teylingen, het Hoogheemraadschap van Rijnland en het Waterleidingbedrijf Dunea voor de periode 2022-2026. Met het gezamenlijk opgestelde plan wordt naast een integrale toetsing aan de geldende wet- en regelgeving en invulling van de beleidskaders, een verbeterde afstemming van het regionale drinkwatervoorziening en het riool- en zuiveringsbeheer bereikt. In dit integrale plan wordt invulling gegeven aan het gezamenlijk beleid voor de gehele waterketen en de afstemming verbeterd in de keten van de drinkwaterproductie, distributie, en levering, de riolering en de afvalwaterzuivering. Daarnaast is in het plan de visie van de gemeente ten aanzien van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater in Noordwijk voor de komende planperiode verwoord met een doorkijk naar de verdere toekomst.

Toelichting Het volledige integrale Waterketenplan 2022-2026 voor de Bollenstreek bestaat uit 8 modules. Drie modules hebben betrekking op Noordwijk. Deze drie modules zijn: “Module beleid integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026”, de “Module maatregelen zuiveringskring Noordwijk” en de “Module Financiële Verankering – Noordwijk”. Deze modules zijn als bijlage bij dit voorstel gevoegd. Van deze drie modules is een samenvatting gemaakt en ook bijgevoegd.

Het Waterketenplan en de module Financiële Verankering vormen de financiële onderbouwing voor de gemeentebegroting 2023 en verder. Het Waterketenplan omvat de periode 2022 t/m 2026. Het Waterketenplan, de gemeentebegroting, de gemeentelijke jaarrekening en de verordening Rioolheffing Noordwijk vormen samen de onderbouwing voor de rioolheffing In Noordwijk. Het uitgangspunt bij de tariefstelling van de riolering is om de geraamde lasten volledig(100%) te dekken uit de geraamde baten van de heffing. De financiële doorrekening in de module Financiële Verankering geeft hierbij niet exact berekende bedragen voor de heffing maar geeft een tendens van het tarief op basis van zo nauwkeurig mogelijke gegevens en gedetailleerde berekeningen. Noodzakelijke afwijkingen kunnen in de komende jaren wel onderbouwen en verklaard.

Wat willen we bereiken? •

•

•

Het Waterketenplan bevat het gemeentelijk beleid en strategie van Noordwijk voor het stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater tot en met 2026. In dit plan geeft de gemeente, vanuit een lange termijn analyse en visie, haar beleid voor de komende planperiode weer. In het plan wordt de strategie beschreven die In hoofdlijnen de aanpak weergeeft waarmee aan de zorgplichten invulling wordt gegeven en die leidt tot het bereiken van de gestelde doelen. De strategie bevat, uitgaande van de doelen, een samenhang tussen onderzoek, benodigde middelen en tijd. Bijlage 4 betreft een “Samenvatting Integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026 voor Noordwijk” Deze samenvatting is opgesteld vanuit het gezichtspunt van Noordwijk en gaat kort in op de belangrijkste Items van het nieuwe waterketenplan. Volgens de Minister van Infrastructuur en Waterstaat zijn de doelen van het Bestuursakkoord water bereikt. Zie Bijlage C van de module beleid. De minister en de samenwerkende partners delen deze mening maar zien daarin een argument de samenwerking voort te zetten. De kerndoelen blijven kostenbeheersing, kwaliteitsverbetering en vermindering kwetsbaarheid. Op basis van voornoemde kerndoelen continueren wij de samenwerking in de waterketen in de Bollenstreek. Het Waterketenplan Bollenstreek is een concreet resultaat van die samenwerking.

Het tweede waterketenplan is het resultaat van een beleidsmatige samenwerking in de Bollenstreek. De gemakkelijk te behalen voordelen in de samenwerking zijn al zorgvuldig opgepakt. De vervolgstappen in de samenwerking grijpen geleidelijk dieper in op de beleidscyclus en beleidsmatige aanpak. In het Waterketenplan is een werkplan opgenomen met onderwerpen voor vervolgsamenwerkingen. Er wordt hierbij vooral samenwerking gezocht op het gebied van kennis, beheer, nieuwe ontwikkelingen, kwaliteit en kosten. De Bollenstreek ontwikkeld een aanpak en een inhoudelijk beschrijving van de waterketen in de omgevingsplannen. Ook het grond- en regenwaterbeleid in aansluiting op de omgevingswet wordt gezamenlijk ontwikkeld. Het volgen van ontwikkelingen zoals de omgevingswet en het klimaat vergen veel tijd. De samenwerking moet uiteindelijk resulteren in een hogere kwaliteit, lagere kosten (minder meerkosten) en verminderde kwetsbaarheid.

Wat gaan we daarvoor doen? •

Het beheren, onderhouden, verbeteren en vervangen, waar nodig, van alle voorzieningen voor de invulling van de zorgplichten rond stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Het is voor de gemeente van belang een actueel integraal beleidsdocument en financieel kader te hebben voor de zorgplichten, de bodem- en waterkwaliteit en de gemeentelijke infrastructuur. Het waterketenplan is hierbij een belangrijk hulpmiddel.

Pagina 2 van 5

Wat zijn de risico’s en kanttekeningen •

In de financiële doorrekening is ook voor de komende jaren de inflatie meegenomen. Hierbij is de inflatie aangehouden zoals die ook begroting van 2023 is gebruikt. Bij de tariefstelling van de heffing voor 2024 en verder zal echter de dan actuele inflatie index worden meegenomen. Het ziet er naar uit dat de inflatie hoger gaat uitkomen. Het is onmogelijk dit op dit moment reëel in te schatten. Prijsontwikkeling kunnen alle kanten opgaan. Bij de begrotingsbehandeling van 2024 en verder zal dit worden verwerkt.

Wat mag het kosten? Voor de rioolheffing stelt de raad jaarlijks de “Verordening rioolheffing Noordwijk 202X” vast. Deze verordening is ook voor 2023 vastgesteld. De besluitvorming valt buiten de context van het Waterketenplan. Het uitgangspunt bij de tariefstelling van de rioolheffing is om de geraamde lasten waarvoor de heffing wordt geheven volledig te dekken uit de geraamde baten van de heffing (100% kostendekkendheid). De geraamde lasten zijn inclusief overhead, rente en de bijdragen aan voorzieningen voor noodzakelijke onderhoud en vervanging van de riolering. In de rioolheffing mag, zoals volgens het BBV is toegestaan, ook de omzetbelasting worden meegenomen. Investeringen Voor de fusie hanteerde het voormalig Noordwijk de financieringsmethode “Activeren” waarbij de investeringen volledig werden geactiveerd. De afschrijvingstermijn hierbij was 60 jaar. De jaarlijkse afschrijving en rente worden doorberekend in de heffing. In het voormalig Noordwijkerhout werd de Spaarmethode (Ideaalcomplex) toegepast. Hierbij werd zo veel als mogelijk eerst vanuit de heffing gespaard. Investeringen konden daarmee direct en vrijwel volledig worden betaald. Beide methode zijn in de begrotingen van afgelopen jaren toegepast. Ook in de huidige begroting 2023 met de meerjarenraming 2024-2026 hebben we spaarbedragen meegenomen.

Dit overigens vooralsnog naast de afschrijvingen over de vervangingsinvesteringen van geplande en lopende projecten waarvoor nog niet is gespaard. Met de vaststelling van het nieuwe integrale Waterketenplan kunnen we de Spaarmethode/Ideaalcomplex geleidelijk invoeren. Spaarmethode/ Ideaalcomplex Met het nieuwe Waterketenplan is het uitgangspunt om te sparen voor toekomstige investeringen. We willen naar een systeem waarbij we spaarbedragen in de heffing opnemen die vergelijkbaar zijn met het bedrag aan vervangingsinvesteringen in een begrotingsjaar (zogenaamde ideaalcomplex). Met voornoemde spaarbedragen mogen volgens recent bijgestelde regels per 2023 geen bestaande boekwaarde worden afgeboekt. Wanneer er na enkele aanloopjaren voldoende wordt gespaard voor de investeringen, wordt verder voorkomen dat de boekwaarde met bijbehorende kapitaalslasten verder stijgt. De spaarmethode heeft als positief effect dat over enkele jaren de boekwaarde en de rentelasten over de boekwaarden gaat dalen. Ook de rentelasten gaan gelijk hieraan zakken. Dit heeft een gunstig effect op de financiële kengetallen, die de financiële positie van de gemeente bepalen. Keuze toerekening BTW, overhead en rente Bij de bepaling van de tariefstelling van de rioolheffing mogen de overheadkosten, de rentelasten en de omzetbelasting (BCF-BTW) worden toegerekend.

Voor de BCF-BTW is de reden hiervan dat vóór de invoering van het BTW compensatiefonds (BCF) dit ook toegestaan was en de gemeente bij de invoering van het BTW compensatiefonds geconfronteerd werd met een verlaging van het gemeentefonds door de

Pagina 3 van 5

uitname van de compensabele BTW. De BTW toerekening aan de heffing betreffen baten voor de algemene begroting. Als de BCF-BTW niet meer toegerekend zou mogen worden aan de rioolheffing leidt de gemeente een inkomstenverlies. De BTW toerekening is gebaseerd op een BTW-berekening over de volgende kostencomponenten: de exploitatie, de afschrijving en het spaarbedrag. Het invoeren van de spaarmethode heeft echter tot gevolg dat in de komende 60 jaar nog oude investeringen worden afgeschreven en dat vanaf nu voor nieuwe investeringen fors moet worden gespaard. Wanneer we overgaan naar een spaarsysteem kan ook daarover de BCF-BTW (21%) worden meegenomen. Dat zou ten opzichte van de huidige begroting tot nog hogere geraamde baten leiden hetgeen een positief effect heeft op het resultaat. Door deze extra BTW-baten blijft de rioolheffing echter jaren langer doorstijgen. Daarom is ervoor gekozen de BCF-BTW(21%) toerekening te beperken. Over de spaarbedragen wordt geen BTW toegerekend aan de heffing. De rioolheffing zal op het eindniveau per aanslag daardoor ruim 20 euro lager blijven dan met een BTW toerekening over het spaarbedrag. Bij een volgende actualisatie van het waterketenplan kan deze keuze uiteraard weer worden heroverwogen. Uitgaande van het voorgaande stijgt de geraamde rioolheffing volgens de berekeningen in de Module Financiële Verankering d.d.

18 december 2022 in de periode van 2024 tot en met 2032 met 4% per jaar (uitgaande van nominale lasten oftewel inclusief inflatie). Daarna is die stijging gelijk aan het inflatiepercentage volgens de huidige begroting oftewel 2,3%. Daarbij is de rioolheffing maximaal kostendekkend en worden ook de spaarbedragen voor toekomstige vervangingsinvesteringen meegenomen. De volgende tabel geeft de trend van de rioolheffing weer: Jaar

Tarief per (equivalente) heffingseenheid

Tarief per (equivalente) heffingseenheid

prijspeil 2022 Heffingsverloop vanuit de rioolkostenberekening zonder inflatie

nominaal (incl. inflatie 2,3% / jaar) Heffingsverloop voor rioolkosten inclusief inflatie zoals

2022

€ 192,05

€ 192,05

2023

€ 194,30 (+1,2%)

€ 198,77 (+3,5%)

2024

€ 197,55 (+1,7%)

€ 206,74 (+4,0%)

2025

€ 200,85 (+1,7%)

€ 215,03 (+4,0%)

2026

€ 204,21 (+1,7%)

€ 223,66 (+4,0%)

2027

€ 207,63 (+1,7%)

€ 232,63 (+4,0%)

Overzicht (gemiddeld) tarief in de gemeente Noordwijk voor de periode 2022 t/m 2027. De tarieven volgens de Verordening rioolheffing Noordwijk zijn gedifferentieerd. Het bovengenoemde tarief is daarvan een gemiddelde en geeft daarmee een beter beeld op de tariefontwikkeling.

Pagina 4 van 5

Betrokken partijen/participatie Team financiën; Het hoogheemraadschap van Rijnland, Dunea, Gemeenten Lisse, Teylingen en Katwijk

Communicatie Het Waterketenplan wordt na vaststelling gepubliceerd.

Verdere procedure en planning n.v.t.

Bestuurlijk kader De “Verordening Rioolheffing Noordwijk”

Bijlage(n) 1. 2. 3. 4.

Samenvatting integraal waterketenplan Noordwijk 22-26.pdf “Module beleid integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026”, versie november 2022; “Module maatregelen zuiveringskring Noordwijk”, versie november 2022; “Module Financiële Verankering – Noordwijk”, versie december 2022;

Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk

E.M. Overzier secretaris

Pagina 5 van 5

Mw. W.J.A. Verkleij burgemeester