Raadsbrief Maatschappelijke Zorg april 2026
Tekst van het document
Aan de leden van de gemeenteraad Noordwijk, 14 april 2026 Uw kenmerk : Uw brief van : Zaaknummer : 15671 Verzenddatum : Onderwerp : Raadsbrief Maatschappelijke Zorg 2026 Bijlage(n) : Geachte leden van de gemeenteraad, Inleiding Met deze brief informeren we u over de belangrijkste ontwikkelingen van de Maatschappelijke Zorg in de Duin- en Bollenstreek (hierna: DBS) en de regio Holland Rijnland van het afgelopen jaar. Deze brief is een vervolg op de brief van 04 maart 2025. Per 1 januari 2023 is de Maatschappelijke Zorg doorgedecentraliseerd binnen de regio Holland Rijnland. Dit betekent voor de gemeenten Hillegom, Lisse, Katwijk, Noordwijk en Teylingen dat zij samenwerken om de Maatschappelijke Zorg zo lokaal mogelijk te organiseren voor de inwoners. Wanneer we spreken over Maatschappelijke Zorg, gaat het over Beschermd Wonen en (Maatschappelijke) Opvang, bemoeizorg, verslavingszorg en preventie. Beschermd Wonen en Maatschappelijke Opvang is bedoeld voor inwoners die dak- en thuisloos zijn geraakt en/of vanwege een psychische of sociale kwetsbaarheid tijdelijk niet (geheel) zelfstandig kunnen wonen. Deze kwetsbare inwoners hebben baat bij ondersteuning in hun eigen vertrouwde omgeving. Voor inwoners met complexe problematiek die 24/7 toezicht en begeleiding nodig hebben, is de gemeente Leiden gemandateerd om de specialistische zorg uit te voeren.
Deze brief behandelt eerst lokale ontwikkelingen in de DBS en vervolgens de ontwikkelingen in de specialistische zorg in Holland Rijnland. Duin- en Bollenstreek Maatschappelijke Opvang Cijfers toegang We zien ten opzichte van 2024 een lichte daling van het aantal mensen dat zich meldt bij de lokale toegang voor Maatschappelijke Opvang (hierna: MO) binnen de DBS. In 2024 waren dit 380 mensen, in 2025 ging het om 338 personen. Hoewel deze mensen een woonprobleem hadden, kwamen zij niet altijd in aanmerking voor de MO. Van deze groep kregen 32 inwoners toegang tot de lokale MO en 6 personen hebben een regionale indicatie voor specialistische MO gekregen. De inwoners die niet in aanmerking kwamen voor opvang werden indien nodig doorverwezen naar bijvoorbeeld VoorIeder1 of Voorstraat 42 2201 HW Noordwijk Postbus 298 2200 AG Noordwijk T +31 (0)71 36 60 000 gemeente@noordwijk.nl www.noordwijk.nl KvK nummer 73538469 BTW NL8257.92.150.B01 IBAN NL34BNGH0285044621 BIC BNGHNL2G Pagina 2 van 6 het Wijkteam Katwijk. We zien dus, net als eerdere jaren, een grote groep mensen die voornamelijk een woonvraag heeft. Hier wordt de krapte op de (landelijke) woningmarkt zichtbaar. Nieuwe locaties De lokale opvangplekken voor Maatschappelijke Opvang zijn de afgelopen jaren vrijwel altijd gevuld.
Dit betekende in het afgelopen jaar dat we voor dakloze inwoners met een MO-indicatie een tijdelijk verblijf in een hotel of vakantiepark hebben moeten regelen. Dit komt vaker voor dan voorheen, wat betekent dat onze lokale MO-plekken op dit moment onvoldoende zijn. In 2025 hebben we 4 plekken opgebouwd, in 2026 breiden we opnieuw de plekken binnen de Maatschappelijke Opvang (tijdelijk) uit om aan de vraag van onze inwoners te kunnen voldoen. ETHOS-telling & de stappen hieruit volgend Op 11 april 2024 heeft in Holland Rijnland de ETHOS-telling plaatsgevonden. Met deze telling wordt een brede groep (dreigend) dak- en thuislozen in beeld gebracht, die bij eerdere tellingen vaak buiten beeld bleef vanwege de nauwe criteria. Over de (uitkomsten van de) ETHOS-telling en de vervolgstappen hebben wij u in een raadsbrief van 21 november 2024 geïnformeerd. In 2025 is er verder uitvoering gegeven aan het preventieprogramma dak- en thuisloosheid, in lijn met het Nationaal Actieplan Dakloosheid en de uitkomsten van de ETHOS-telling zoals deze is uitgevoerd in Holland Rijnland. Naast de uitkomsten van de ETHOS-telling hebben wij in 2025 ook de resultaten van de Preventiescanner Dakloosheid ontvangen. Deze door Impuls uitgevoerde scan biedt inzicht in de mate waarin de gemeente is toegerust op de preventie van dakloosheid en waar verdere versterking nodig is.
Dakloosheid levert zowel maatschappelijk als individueel grote schade op, waarbij herstel van het individu lang kan duren. Preventie kan ervoor zorgen dat deze schade niet of in mindere mate optreedt. Daarnaast is het van belang om, waar voorkómen niet mogelijk bleek, de dakloosheid zo snel mogelijk op te lossen met een veilige basis (woonplek). De doelgroep economisch daklozen, die risico loopt tussen wal en schip te vallen, heeft daarom nadrukkelijk onze aandacht. Het betreft personen die niet in aanmerking komen voor Maatschappelijke Opvang en geen directe zorgvraag hebben, maar wel een woonvraag. Het ontbreken van passende huisvestingsmogelijkheden kan op termijn leiden tot verdere problematiek en maatschappelijke uitval. Momenteel worden de mogelijkheden voor tijdelijk verblijf voor deze doelgroep verkend. Wonen met ondersteuning Scheve Huisjes Binnen de voorzieningen voor Beschermd Wonen nemen de Scheve Huisjes een bijzondere plaats in. Een Scheef Huisje is een kleine zelfstandige woning, waar mensen prikkelarm maar wel in de nabijheid van een woonwijk kunnen wonen. In Scheve Huisjes wonen mensen die niet in een standaard woonwijk kunnen wonen maar een prikkelarme omgeving nodig hebben. Dit houdt in dat bewoners ruimte moeten hebben om zich terug te trekken en contact met de omgeving kunnen vermijden.
Zij hebben vaak een langdurige periode van dakloosheid achter de rug, er zijn ook al andere vormen van zorg en ondersteuning ingezet maar dit is niet houdbaar gebleken. Binnen Noordwijk zijn er inmiddels 3 Scheve Huisjes gerealiseerd, in Hillegom 1. De regionale afspraak is dat de DBS zo snel mogelijk opbouwt naar ten minste vijf Scheve Huisjes: er zijn inwoners die deze woonvorm met zorg nodig hebben maar nu nog niet ontvangen. Afhankelijk van een evaluatie Pagina 3 van 6 (afronding Q1 2026) zullen er nog 5 scheve huisjes per subregio toegevoegd worden, conform de afspraken die regionaal in 2018 gemaakt zijn. De DBS heeft dus de opgave om meer Scheve Huisjes te realiseren de komende jaren. Op dit moment bevindt dit zich in de fase van het zoeken van één of meerdere geschikte locaties binnen de verschillende gemeenten. Dit blijkt een moeilijk en langdurig proces te zijn voor sommige gemeenten. Realisatie nieuwe locaties Op de Groen van Prinstererweg in Katwijk is afgelopen jaar de bouw van een nieuw appartementencomplex gestart. Hierbij is de onderste woonlaag bestemd voor Wonen met ondersteuning, waarbij zorg en wonen gescheiden aangeboden worden. De Haardstee zal op deze locatie wonen met ondersteuning gaan bieden aan mensen met een licht verstandelijke beperking. Voor deze groep inwoners is de zorg op deze locatie een passende aanvulling op het zorgaanbod.
De verwachting is dat dit complex eind 2026 à begin 2027 gereed zal zijn. Afname wachtlijst Wanneer een inwoner uit de DBS een indicatie krijgt voor Beschermd Wonen is er bijna nooit direct een plek beschikbaar die passend is; daardoor ontstaat een wachtlijst. In de DBS hanteren we een gezamenlijke wachtlijst. Op die manier kan iedere inwoner op de meest passende plek worden geplaatst, ook als deze plek zich in een andere gemeente binnen de DBS bevindt dan de gemeente van herkomst van de inwoner. Door onze lokale aanpak en het goed blijven matchen van inwoners met een zorgvraag en zorgorganisaties, is de wachtlijst ten opzichte van 2024 met een kwart teruggelopen. Eind december 2025 stonden er minder dan 25 inwoners op de wachtlijst voor een BW- locatie. Bemoeizorg Bemoeizorg is een vorm van outreachende zorg voor inwoners die zorgmijdend zijn, vaak geen vertrouwen hebben in instanties/ professionals, maar wel in een kwetsbare gezondheidssituatie verkeren. Vaak is er sprake van een vorm van (ernstige) overlast. Het gebeurt ook dat deze mensen gevaarlijk gedrag vertonen voor zichzelf of voor anderen om hen heen. Om te voorkomen dat de situatie verergert en om iemand toe te leiden naar noodzakelijke zorg wordt bemoeizorg ingezet.
Als DBS vinden we het van belang ook voor deze relatief kleine en zeer kwetsbare groep inwoners voldoende oog te hebben en de zorg voor hen stevig neer te zetten. In de loop van 2025 hebben een aantal bijeenkomsten plaatsgevonden met een brede vertegenwoordiging van professionals die met zorgmijdende cliënten werken. Er is een gezamenlijke basis voor bemoeizorg binnen de DBS vastgesteld. Ook is er gekeken naar wat er nog nodig is om deze zorg goed te blijven vormgeven. Hierin valt op dat de ketenpartners en andere professionals tevreden zijn over de bemoeizorg binnen de DBS. Partijen vinden elkaar steeds beter, waardoor de zorg voor de inwoner verbetert. Desondanks worden er kansen voor verbetering gezien: denk aan het betrekken van welzijnspartijen, verbindingen leggen tussen organisaties waar de inwoner vervolgens van kan profiteren. Het doel is te zorgen dat de benodigde ondersteuning aan de inwoner doorloopt, ook wanneer de bemoeizorg stopt. Ook wordt verder gekeken: wat is er nodig om deze zorg goed te blijven vormgeven en te borgen. Uiteindelijk is het doel te komen tot een sluitend aanbod voor deze kwetsbare doelgroep: passende zorg voor iedere inwoner die het nodig heeft, zodat zij mee kunnen doen in onze gemeente.
Pagina 4 van 6 Financiële middelen Vanuit het Rijk wordt er jaarlijks budget voor de Maatschappelijke Zorg overgemaakt naar de gemeente Leiden, die hierin nog als centrumgemeente fungeert. Er wordt geld voor de specialistische Maatschappelijke Zorg afgeroomd, zodat deze regionale functie betaald kan worden voor alle inwoners. Daarna wordt het budget verdeeld volgens een afgesproken sleutel naar de drie subregio’s. Dit budget voor de Maatschappelijke Zorg binnen de DBS wordt gezamenlijk beheerd en uitgegeven. We zien hierin dat de kosten jaarlijks oplopen. Op dit moment valt het nog binnen de begrote middelen. Geld dat overblijft, wordt in de bestemde reserve geplaatst. Hier kunnen projecten en pilots uit gefinancierd worden. Holland Rijnland Ook in de regio Holland Rijnland zijn er ontwikkelingen in de Maatschappelijke Zorg waarover wij u graag op de hoogte stellen. Regionaal kader – inzetten op Wonen Eerst In 2025 is er gewerkt aan een nieuw beleidskader voor de Maatschappelijke Zorg, op Holland Rijnland niveau. Besluitvorming zal in 2026 plaatsvinden. In het concept regionale beleidskader Maatschappelijke Zorg 2026-2032 wordt er uitgebreid ingegaan op hoe de gemeenten in Holland Rijnland komende beleidsperiode samen met alle partners vanuit één gezamenlijke visie te werk gaan. De visie luidt: “niemand heeft Maatschappelijke Opvang nodig “.
Iedere inwoner heeft recht op een passende, veilige woonplek met passende ondersteuning waar nodig. Dak- en thuisloosheid wordt primair als woonprobleem gezien. Dit zien we ook in de aantallen inwoners die ons als gemeente om ondersteuning vragen omdat ze dreigen dakloos te worden of dit al zijn geworden: het gebrek aan een woning is het grootste probleem. Sommige inwoners hebben daarnaast ook zorg nodig, maar dit is niet de grootste groep. De Maatschappelijke Opvang is slechts tijdelijk, kortdurend en wordt zo veel mogelijk overbodig gemaakt. We zetten de transformatie van Beschermd Wonen naar Beschermd thuis door, omdat we vinden dat inwoners de juiste ondersteuning zo dichtbij mogelijk in de eigen leefomgeving moeten krijgen. We zetten de beweging van intramuraal naar ambulant door. Vanuit de Maatschappelijke Zorg wordt het voortouw genomen om deze koers uit te dragen. We pakken regie voor wat betreft de Maatschappelijke Zorg, stimuleren en jagen ontwikkelingen aan op andere terreinen waar dat nodig is. Deze koerswijziging lukt ons als gemeenten niet alleen, we doen dit samen met onze partners, zoals woningcorporaties, lokale netwerkpartners in de wijk en aanbieders. Deze regionale koers wordt dan ook op lokaal niveau vertaald naar concrete maatregelen en werkwijzen, afgestemd op de lokale context en in samenwerking met onze partners.
Domeinoverstijgend samenwerken – onbegrepen gedrag De veiligheidsregio Hollands Midden bestaat uit 18 gemeenten en werkt al langere tijd aan een sluitende aanpak voor mensen met verward c.q. onbegrepen gedrag. Onbegrepen gedrag is een zogenaamd ‘containerbegrip’ waar vele vormen van gedrag, met verschillende oorzaken onder vallen. Het kan zijn dat iemand kampt met verschillende aandoeningen of beperkingen; zoals psychische Pagina 5 van 6 problemen, een licht verstandelijke beperking, dementie of verslaving. Daarnaast ook mensen met levensproblemen die iemand boven het hoofd dreigen te groeien, kunnen verward gedrag vertonen. Denk hierbij aan ernstige schulden, dakloos zijn of verlies van dierbaren. Vaak gaat het om een combinatie van levensproblemen en een aandoening of beperking. In de afgelopen jaren zijn zowel regionaal als lokaal bouwstenen ontwikkeld voor de aanpak van personen die tot deze groep behoren. Denk hierbij aan de inzet van GGZ in de wijk en de Wijk GGD'er, de lokale zorgnetwerkoverleggen en de inzet van bemoeizorg. De belangrijkste aanbevelingen uit eerdere projecten zijn het realiseren van een sluitende keten voor personen met onbegrepen gedrag en de behoefte van politie en ambulance aan een 24/7 voorziening om de zorg voor een persoon met onbegrepen gedrag over te dragen zonder uitsluitingscriteria.
In dit kader is op 10 november 2025 een Maatschappelijke Eerste Hulp (MEH) gestart, waar personen met onbegrepen gedrag uit Hollands Midden tijdelijk opgevangen kunnen worden. Op dinsdag 3 maart is deze pilot tijdens een werkbezoek toegelicht aan bestuurders van gemeenten, partners uit het zorg- en veiligheidsdomein en vertegenwoordigers van ministeries. Jongerenopvang Begin maart 2024 is er een nieuw concept in onze regio gestart: jongerenopvang het Maansteenpad in Leiden. Dit is een regionale opvang voor dak- en thuisloze jongeren tussen de 16 en 27 jaar. U bent daarover bij raadsbrief van 14 mei 2024 geïnformeerd. In het Maansteenpad worden jongeren met complexe problematiek, waar 24/7 toezicht en begeleiding voor nodig is, apart opgevangen van volwassen. Volwassenen (28+) met complexe problematiek worden opgevangen op de Nieuwe Energie. Sinds de opening van het Maansteenpad is gebleken dat deze groep jongeren uitdagingen met zich meebrengt. Het gaat dan b.v. om veiligheid voor jezelf en de ander, groepssfeer, drugsgebruik en dergelijke. Er wordt binnen een Holland Rijnland-brede werkgroep uitgedacht op welke wijze we de opvang van jongeren in de toekomst vorm kunnen geven, rechtdoend aan de uiteenlopende problematiek die deze jongeren hebben. Dakloze EU-burgers In de winter van 2024 op 2025 is een pilot gestart voor het openstellen van de winteropvang voor o.a.
arbeidsmigranten en andere mensen die om wat voor reden dan ook niet in aanmerking komen voor reguliere Maatschappelijke Opvang. Deze opvang is dit jaar weer opengesteld, voor maximaal 36 personen. Er is een samenwerking tussen De Binnenvest en stichting Barka. Stichting Barka zet zich in voor dakloze en kwetsbare Europese burgers. De begeleiding voor dakloze EU-burgers in de winteropvang moet aansluiten bij de specifieke ondersteuningsvragen die deze groep heeft, zoals bijvoorbeeld bij het vinden van werk of in orde maken van identiteitspapieren. Het effect daarvan is dat de ondersteuningsvragen van deze mensen beter in kaart kunnen worden gebracht. Uit de ETHOS telling blijkt dat dakloze mensen met verschillende nationaliteiten niet alleen in Leiden, maar ook in de andere gemeenten van regio Holland Rijnland worden gezien. Met het openstellen van de winteropvang willen we de groep dakloze arbeidsmigranten beter in beeld krijgen om met die informatie te kijken naar een permanente oplossing. Stichting Barka heeft in de winteropvang 2024 2025 38 unieke personen opgevangen. Daarvan zijn 12 mensen geholpen aan werk en/of huisvesting of terugkeer naar land van herkomst. Daarnaast hebben ze anderen geholpen bij afspraken en documenten (denk aan bijvoorbeeld aan een paspoort), het opstarten van medische en/of psychiatrische afspraken en/of verslavingszorg.
Pagina 6 van 6 We hopen u met deze brief voldoende te hebben geïnformeerd over de ontwikkelingen van Maatschappelijke Zorg in de Duin- en Bollenstreek. We zullen de raad informeren zodra er nieuwe ontwikkelingen te melden zijn. Hoogachtend, Burgemeester en wethouders van Noordwijk Mw. E.M. Overzier mr. B.B. Schneiders secretaris wnd. burgemeester