Programmabegroting 2027-2030
Tekst van het document
Programmabegroting 2027-2030 1 Gemeente Noordwijk Programmabegroting Programmabegroting 2027-2030 2 Gemeente Noordwijk Inhoudsopgave Voorwoord | 4 1. Algemeen | 6 1.1 Stapsgewijs naar het begrotingssaldo | 6 1.2 Vertaling coalitieakkoord voor 2027 | 10 1.3 Beleidsdoelstellingen | 12 1.4 Kerngegevens | 18 1.5 Kaders voor gezond financieel beleid | 20 2. Beleidsbegroting | 22 2.1 Algemeen | 22 2.2 Programma’s | 24 2.2.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening | 24 2.2.2 Programma 2: Veiligheid | 36 2.2.3 Programma 3: Verkeer en Parkeren | 40 2.2.4 Programma 4: Economie | 45 2.2.5 Programma 5: Onderwijs | 52 2.2.6 Programma 6: Sport en Cultuur | 56 2.2.7 Programma 7: Sociaal Domein en Volksgezondheid | 62 2.2.8 Programma 8: Duurzaamheid en Leefomgeving | 70 2.2.9 Programma 9: Wonen en Ruimte | 75 2.3 Paragrafen | 84 2.3.1 Lokale heffingen | 84 2.3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing | 98 2.3.3 Onderhoud kapitaalgoederen | 104 2.3.4 Financiering | 110 2.3.5 Bedrijfsvoering | 116 2.3.6 Verbonden partijen | 122 2.3.7 Grondbeleid | 129 2.3.8 Wet Open Overheid | 132 3.
Financiële begroting | 134 3.1 Inleiding | 134 3.2 Uitgangspunten | 134 3.3 Totaaloverzicht lasten en baten per programma | 135 3.4 Structureel en reëel evenwicht | 136 3.5 Geprognosticeerde balans | 138 3.6 Ontwikkeling EMU-saldo | 143 3.7 Stand en verloop van reserves en voorzieningen | 146 3.8 Overzicht incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves | 166 3.9 Overzicht overhead | 170 3.10 Investeringen | 171 3.11 Overzicht taakvelden | 176 3.12 Overzicht incidentele baten en lasten | 179 3.13 Overzicht van salarissen en sociale lasten | 182 3.14 Overzicht algemene dekkingsmiddelen | 183 3.15 Begroting grondbedrijf | 184 Lijst met afkortingen | 187 Programmabegroting 2027-2030 | 3 | Gemeente Noordwijk Programmabegroting 2027-2030 4 Gemeente Noordwijk Voorwoord Geachte leden van de gemeenteraad, beste inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners, Voor u ligt de Programmabegroting 2027 van de gemeente Noordwijk. Het is de eerste begroting waarin de koers uit het coalitieakkoord De regie terug! voor het jaar 2027 concreet is vertaald naar plannen, activiteiten en middelen. Onze inzet is duidelijk: we willen als gemeente meer regie nemen op de ontwikkelingen die onze inwoners en onze dorpen raken. Dat betekent duidelijke keuzes maken, verantwoordelijkheid nemen en tegelijkertijd dichtbij en bereikbaar zijn.
Een gemeentelijke organisatie die luistert, meedenkt, uitlegt en doet wat zij belooft, is daarvoor onmisbaar. Niet het proces, maar het resultaat voor inwoners, ondernemers, verenigingen en maatschappelijke organisaties moet centraal staan. In 2027 zetten we daarom belangrijke stappen om de dienstverlening verder te verbeteren en de gemeentelijke organisatie effectiever en efficiënter te maken. We werken aan kortere lijnen, duidelijke communicatie, eenvoudiger participatie en minder onnodige administratieve lasten. Daarbij investeren we in de kennis en kwaliteit van onze eigen medewerkers en willen we de afhankelijkheid van externe inhuur verminderen. Het doel is een gemeente die toegankelijk, voorspelbaar en betrouwbaar is en waarin gemeenschapsgeld terechtkomt waar het daadwerkelijk waarde toevoegt. Tegelijkertijd staan we voor grote inhoudelijke opgaven. We willen zorgen voor een veilige en leefbare gemeente, voldoende passende woningen en goede bereikbaarheid. We bieden ruimte aan onze lokale ondernemers en verenigingen, investeren in sport, cultuur en welzijn en houden aandacht voor mensen die ondersteuning nodig hebben. Ook werken we aan een schone en groene leefomgeving en beschermen we het karakteristieke landschap en de identiteit van onze dorpen. Het migratie- en asielvraagstuk zal komende jaren blijvend onze aandacht vergen.
Wonen krijgt komende periode nadrukkelijk onze aandacht. We willen een gestage bouwstroom van passende woningen realiseren, met oog voor onze eigen inwoners en verschillende doelgroepen. Tegelijkertijd moeten ruimtelijke ontwikkelingen passen bij de schaal en het karakter van Noordwijk, Noordwijkerhout en De Zilk. We versterken de positie van Noordwijk als dé ruimtevaartgemeente met de campus als economische motor, naast de sierteelt en het strand. Ook verkeersveiligheid, goede verbindingen en voldoende parkeermogelijkheden blijven belangrijke onderdelen van een aantrekkelijke en bereikbare gemeente. Deze ambities vragen om financiële discipline. We willen publieke middelen zorgvuldig besteden, kritisch kijken naar kosten en helder verantwoorden welke resultaten we met het beschikbare geld bereiken. Niet alles kan tegelijk. Daarom maken we scherpe keuzes, stellen we prioriteiten en blijven we steeds beoordelen waar gemeentelijke inzet het grootste verschil kan maken. Een begroting is daarmee meer dan een overzicht van inkomsten en uitgaven. Het is de vertaling van onze ambities naar concrete keuzes voor het komende jaar. Daarbij realiseren we ons dat omstandigheden kunnen veranderen. Juist daarom willen we koersvast zijn waar het kan en flexibel waar dat nodig is.
Noordwijk is een gemeente met sterke dorpen, betrokken inwoners, ondernemende bedrijven, actieve verenigingen en een bijzondere leefomgeving. Samen met de Programmabegroting 2027-2030 5 Gemeente Noordwijk gemeenteraad, onze medewerkers en iedereen die zich voor onze gemeente inzet, willen we in 2027 zichtbare stappen zetten. Met oog voor wat onze dorpen bijzonder maakt, met aandacht voor een gezonde financiële basis en vooral met de ambitie om als gemeente dicht bij onze inwoners te staan. Dankzij eerdere en huidige bezuinigingen en zorgvuldig financieel beleid beschikt de gemeente Noordwijk over een stabiele financiële basis. Dit stelt het nieuwe college en de gemeenteraad in staat om verantwoorde keuzes te maken die passen bij de ambities voor de komende jaren. Tegelijkertijd zijn aan de ambities uit het coalitieakkoord duidelijke financiële consequenties verbonden. De financiële inzet is verspreid over verschillende beleidsterreinen. Zo wordt onder meer structureel geïnvesteerd in wonen en handhaving, onderwijs, het sociaal domein en bereikbaarheid. Daarnaast zijn er tijdelijke middelen voor onderzoeken, projecten en de uitvoering van nieuwe beleidsvoornemens.
Enkele grotere investeringen, zoals die in fietsinfrastructuur en extra bomen, drukken niet voor het volledige investeringsbedrag ineens op de exploitatie; in de programmabegroting komen hiervan vooral de jaarlijkse kapitaallasten terug. Hiermee ontstaat een begrotingsbeeld waarin ruimte is voor nieuwe ambities, maar waarin tegelijkertijd zichtbaar is dat een belangrijk deel van de nieuwe uitgaven structureel wordt. Dit vraagt ook in de jaren na 2030 om blijvende aandacht voor een evenwicht tussen ambities, structurele lasten en beschikbare financiële ruimte. Het laatste jaar van de programmabegroting laat een positief saldo zien. Daarmee voldoet de begroting financieel aan de eisen die de toezichthouder, de Provincie Zuid-Holland, hieraan stelt. Voor 2027 is nog sprake van een beperkt negatief saldo. Voorgesteld wordt om dit tekort te dekken uit de Algemene Reserve. Leeswijzer In hoofdstuk 1 komt het algemene deel van de begroting aan de orde. Het stapsgewijze traject laat zien hoe het uiteindelijke financiële meerjarenperspectief voor 2027 tot en met 2030 in deze programmabegroting tot stand is gekomen. Hierin worden verschillende beleidsonderdelen uiteengezet. Hoofdstuk 2 laat de programmateksten zien en geeft antwoord op de 7 w-vragen (onder andere: Wat willen we bereiken?, Wat gaan we daarvoor doen?, Wanneer is het gereed? en Wat mag het kosten?).
Hiernaast komen verder de (verplichte) paragrafen aan de orde. In hoofdstuk 3 wordt de financiële begroting behandeld. Vanaf de uitgangspunten van deze begroting tot aan de begroting van het grondbedrijf. Tenslotte zijn vier bijlagen toegevoegd. Het onontkoombaar en bestaand beleid, nieuw beleid (beide reeds opgenomen in de Perspectiefnota 2027-2030), de te nemen maatregelen en de vertaling van het coalitieakkoord voor 2027. Met dank aan de ambtelijke inzet, presenteren we deze programmabegroting aan de raad. Vanuit de ambitie om de blik vooruit te richten en focus te hebben op wat er echt toe doet. We maken ons hard om de gemeente Noordwijk echt een verademing te laten zijn. We kijken uit naar de behandeling op 5 november aanstaande. Het college van burgemeester en wethouders Noordwijk, 6 oktober 2026 Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- 2027 2028 2029 2030 Totaal begrotingssaldi 2027-2030 -17.000€ -1.422.000€ -496.000€ 1.247.000€ Programmabegroting 2027-2030 6 Gemeente Noordwijk 1. Algemeen 1.1 Stapsgewijs naar het begrotingssaldo Om uiteindelijk te komen tot het financiële meerjarenperspectief in de Programmabegroting 2027-2030 is een uitgebreid traject voorafgegaan. Onderstaand wordt stapsgewijs aangegeven hoe dit financieel meerjarenperspectief tot stand is gekomen.
Perspectiefnota 2027-2030 Het uitgangspunt voor deze programmabegroting wordt gevormd door de in de raadsvergadering van 16 juli 2026 vastgestelde Perspectiefnota 2027-2030. In de perspectiefnota heeft het college het onontkoombaar en bestaand beleid opgevoerd en afgewogen keuzes gemaakt binnen het nieuw beleid (prioriteit 1 en 2 meegenomen). De complete overzichten van het onontkoombaar en bestaand beleid en het nieuw beleid voor 2027 tot en met 2030 zijn in de bijlagen van deze programmabegroting opgenomen. Reguliere mutaties Programmabegroting 2027-2030 Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- Totaal overzicht 2027-2030 2027 2028 2029 2030 Eindsaldi Begroting 2026-2029 249.000€ -942.000€ 58.000€ 58.000€ Totaal structureel effect Najaarsnota 2025 94.000€ 96.000€ 99.000€ 99.000€ Correctie inflatie en algemene uitkering (2030) -221.000€ -147.000€ 14.000€ 1.350.000€ Startsituatie bij Perspectiefnota 2027-2030 122.000€ -993.000€ 171.000€ 1.507.000€ Totaal onontkoombaar beleid (structureel) -1.544.000€ -1.728.000€ -1.287.000€ -1.060.000€ Totaal bestaand beleid (structureel) -725.000€ -745.000€ -766.000€ -789.000€ Uitkomsten Meicirculaire 2026 1.916.000€ 1.683.000€ 428.000€ 113.000€ Totaal onontkoombaar/bestaand beleid -353.000€ -790.000€ -1.625.000€ -1.736.000€ Saldo na onontkoombaar/bestaand beleid -231.000€ -1.783.000€ -1.454.000€ -229.000€ Totaal nieuw beleid 1+2 (incidenteel) -€
-€ -€ -€ Totaal nieuw beleid 1+2 (structureel) -260.000€ -385.000€ -390.000€ -395.000€ Totaal nieuw beleid 1+2 -260.000€ -385.000€ -390.000€ -395.000€ Saldo na nieuw beleid -491.000€ -2.168.000€ -1.844.000€ -624.000€ Eindsaldi Perspectiefnota 2027-2030 -491.000€ -2.168.000€ -1.844.000€ -624.000€ Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- Effect van 'reguliere' mutaties op meerjarenbeeld 2027 2028 2029 2030 Startsituatie Begroting 2027-2030 (perspectiefnota) -491.000€ -2.168.000€ -1.844.000€ -624.000€ Septembercirculaire 2026 Effect Septembercirculaire 2027-2030 1.184.000€ 1.117.000€ 1.293.000€ 1.739.000€ Taakmutaties (o.a.
Versterking regie volkshuisvesting) -178.000€ -176.000€ -180.000€ -184.000€ Septembercirculaire 2026 subtotaal 1.006.000€ 941.000€ 1.113.000€ 1.555.000€ Totaal +/+ Septembercirculaire 2026 515.000€ -1.227.000€ -731.000€ 931.000€ Salarislasten Stelpost van 300K uit perspectiefnota volledig uitgewerkt 65.000€ 82.000€ 84.000€ 81.000€ Totaal +/+ mutatie salarislasten 580.000€ -1.145.000€ -647.000€ 1.012.000€ Kapitaallasten (rente) Rentelasten (geldlening 2027, rente 3,85% ipv 3,07%) -939.000€ -573.000€ -325.000€ -273.000€ Totaal -/- kapitaallasten (rente) -359.000€ -1.718.000€ -972.000€ 739.000€ Aanpassing ont- en invlechting ODWH 14.000€ 52.000€ 168.000€ 133.000€ Totaal +/+ aanpassing ont- en invlechting ODWH -345.000€ -1.666.000€ -804.000€ 872.000€ Totaal begrotingssaldi 2027-2030 na bovenstaande -345.000€ -1.666.000€ -804.000€ 872.000€ Programmabegroting 2027-2030 7 Gemeente Noordwijk In het voorgaand overzicht met de reguliere mutaties komen een aantal onderwerpen aan de orde. Deze staan hieronder uiteengezet. Startsituatie Begroting 2027-2030 De startsituatie voor het financieel meerjarenperspectief voor 2027 tot en met 2030 wordt gevormd door het financieel meerjarenperspectief dat is vastgesteld in de Perspectiefnota 2027-2030.
Septembercirculaire 2026 De Septembercirculaire 2026 laat netto (na aftrek van de taakmutaties) een positief effect zien op het financieel meerjarenperspectief. Taakmutaties zijn taken waarvoor de gemeente Noordwijk in het gemeentefonds geld ontvangt en waar direct aan de kostenkant de desbetreffende ‘taken’ tegenover worden gezet. In deze septembercirculaire gaat het bijvoorbeeld om de Versterking regie volkshuisvesting. Salarislasten Binnen de Perspectiefnota 2027-2030 is een reële inschatting van € 300.000,- (oplopend met inflatie) opgenomen in de bijlage van het onontkoombaar en bestaand beleid binnen Programma 10 Financiën. Dit voor het begroten van de salarislasten op basis van periodieken. Bij deze begroting is deze reële inschatting volledig uitgewerkt en dit levert een voordeel op van € 65.000,- in 2027 oplopend tot € 81.000,- in 2030. Kapitaallasten (rente) De gemeente Noordwijk gaat in 2027 meer geld lenen voor het financieren van opgevoerde investeringen. Hier komt bij dat de rente op geldleningen is opgelopen van 3,07% naar 3,85%. Dit resulteert in een stijging van de rentelasten in 2027 en verder. Aanpassing ont- en invlechting Omgevingsdienst West-Holland (ODWH) Het terughalen van de VTH-Bouwtaken van de ODWH naar de gemeente Noordwijk is verwerkt binnen deze programmabegroting. Dit resulteert in een positief effect in 2027 en verder.
Programmabegroting 2027-2030 8 Gemeente Noordwijk Vertaling van het coalitieakkoord voor 2027 Vertaling coalitieakkoord 2027 structureel Ten tijde van het opstellen van deze programmabegroting is er ook hard gewerkt aan het uitwerken van de vertaling van het coalitieakkoord. Hierbij wordt de focus gelegd op het jaar 2027. In deze programmabegroting worden de zaken uit het coalitieakkoord opgenomen voor 2027 (en daaropvolgende jaren voor zover bekend) waar nog geen budget voor was opgenomen (zie hoofdstuk 1.2 Vertaling van het coalitieakkoord voor 2027 voor verder toelichting). De financiële effecten van het coalitieakkoord voor 2027 zijn gesplitst in structurele en incidentele effecten. De structurele effecten worden gedekt binnen het structurele financiële meerjarenperspectief. Ook wordt hier de vijfde wethouder, 0,5 fte bestuursadviseur (incidenteel, wordt nog geëvalueerd) en 0,5 fte bestuurssecretaresse meegenomen. Tegenover de kosten van de uitwerking van het coalitieakkoord voor 2027 staat de vrijval van het structurele budget voor nieuw beleid van het nieuwe college vanuit de Programmabegroting 2026-2029. De incidentele effecten worden gedekt uit de Algemene Reserve. Te nemen maatregelen 2027-2030 De Perspectiefnota 2027-2030 liet een negatief financieel meerjarenperspectief zien.
Er is voor gekozen om dit ten tijde van de Perspectiefnota 2027-2030 niet sluitend te maken. Dit had te maken met de coalitievorming en ‘demissionaire’ status van het toen zittende college. Wel werden er bij de perspectiefnota al mogelijke denkrichtingen voor te nemen maatregelen opgenomen. De denkrichtingen zijn binnen deze programmabegroting verder uitgewerkt in te nemen maatregelen voor de periode 2027 tot en met 2030 (prioriteit 1 en 2 meegenomen). Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- Vertaling coalitieakkoord voor 2027 2027 2028 2029 2030 Begrotingssaldi na 'reguliere' mutaties -345.000€ -1.666.000€ -804.000€ 872.000€ Structureel effect vertaling coalitieakkoord voor 2027 Hoofdstuk 1 Bestuur en Dienstverlening -20.000€ -26.000€ -22.000€ -18.000€ Hoofdstuk 2 Veiligheid -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 3 Verkeer en Parkeren 40.000€ 25.000€ 18.000€ 18.000€ Hoofdstuk 4 Economie -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 5 Onderwijs -130.000€ -130.000€ -130.000€ -130.000€ Hoofdstuk 6 Sport en Cultuur -30.000€ -30.000€ -30.000€ -30.000€ Hoofdstuk 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid -122.000€ -282.000€ -282.000€ -282.000€ Hoofdstuk 8 Duurzaamheid en Leefomgeving -15.000€ -28.000€ -28.000€ -28.000€ Hoofdstuk 9 Wonen en Ruimte -307.000€ -307.000€ -307.000€ -307.000€ Hoofdstuk 10 Financien -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 11 Asiel -€ -€ -€ -€ Totaal structureel effect vertaling coalitieakkoord 2027 -584.000€ -778.000€
-781.000€ -777.000€ Extra formatie wethouder en ondersteuning 1 fte wethouder. Vanaf jul 2026 -132.000€ -137.000€ -142.000€ -147.000€ 0,5 fte bestuursadviseur. Sep 2026 tm mrt 2027 -16.000€ 0,5 fte bestuurssecretaresse. Vanaf sep 2026 -38.000€ -39.000€ -41.000€ -42.000€ Extra formatie wethouder en ondersteuning -186.000€ -176.000€ -183.000€ -189.000€ Vrijval structureel budget nieuw college 250.000€ 250.000€ 250.000€ 250.000€ Totaal begrotingssaldi 2027-2030 na bovenstaande -865.000€ -2.370.000€ -1.518.000€ 156.000€ Het complete overzicht van de te nemen maatregelen voor 2027 tot en met 2030 is in de bijlagen van deze programmabegroting | opgenomen. Het laatste jaar laat een positief saldo zien. Hiermee voldoet de programmabegroting financieel gezien aan de eis die door de toezichthouder, de Provincie Zuid | -Holland, aan de programmabegroting gesteld wordt. | Het eerste jaar (2027) laat een klein negatief saldo zien. Voorgesteld zal worden dit negatieve saldo te dekken vanuit de Algemene Reserve. Belangrijke ontwikkelingen Gemeentefonds: Septembercirculaire 2026 De algemene uitkering van het gemeentefonds laat ten opzichte van de Perspectiefnota 2027 een stijging zien van € 1, | 0 miljoen in 2027 oplopend tot € 1,6 miljoen in 2030. Hier zijn vier belangrijke oorzaken voor te noemen: • | In 2027 is het accres met € 569.000, | - verhoogd.
Dit betreft de indexatie voor loon | -en prijsstijging en volumetoename van het gemeentefonds. Deze stijging is gekoppeld aan het Bruto Binnenlands Product (BBP). • | In het gemeentefonds heeft gemeente Noordwijk heeft een herverdeeleffect | (verlaging) van het gemeentefonds van € 3,9 miljoen. Voor de helft is dat reeds verwerkt, voor de andere helft ontvangt de gemeente nog een suppletie | -uitkering van € 1.900.000,-In de meicirculaire is de suppletie-uitkering voor de nieuwe verdeling van het gemeentefonds verlaagd met € 339.000,- naar € 1.584.000,- als indexatie vanaf 2024. Op advies van de Raad voor Openbaar Bestuur (ROB) is deze indexatie in de septembercirculaire weer teruggedraaid. Het verder doorvoeren van deze herverdeling is vooralsnog bevroren in afwachting van de uitkomsten van diverse lopende onderzoeken. Daarnaast wordt ook nagedacht aan verdere aanpassingen aan de verdeling van het gemeentefonds. • | De aantallen voor de maatstaven worden in de loop van het jaar geactualiseerd. Met name de aantallen voor jongeren neemt toe. Dit levert € 130.000,- op. • | Bij de berekening van diverse maatstaven (woningen, inwoners en korting op basis van de WOZ-waarden) is uitgegaan van de actuele bouwprognose. Op basis hiervan zijn vooral de aantallen woningen en inwoners bijgesteld, wat naar de toekomst meer inkomsten oplevert.
In eerdere berekeningen was al voldoende rekening gehouden met stijging van de WOZ waarde en de daaraan gekoppelde korting op het gemeentefonds. Programmabegroting 2027-2030 | 9 | Gemeente Noordwijk Programmabegroting 2027-2030 10 Gemeente Noordwijk 1.2 Vertaling coalitieakkoord voor 2027 Waar staan we nu en wat kost het? Afgelopen zomer is er gewerkt aan de opgave en ambities vanuit het coalitieakkoord voor 2027. Deze zijn verwerkt en meegenomen in deze begroting van 2027 en cijfermatig uitgewerkt in structureel en incidenteel beleid. Waar bekend zijn de meerjarige kosten mee geraamd, maar deze zijn nog niet compleet inzichtelijk bij het opstellen van deze begroting.
Vertaling coalitieakkoord 2027 structureel Vertaling coalitieakkoord 2027 incidenteel (gedekt vanuit de Algemene Reserve) Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- Vertaling coalitieakkoord voor 2027 structureel 2027 2028 2029 2030 Structureel effect vertaling coalitieakkoord voor 2027 Hoofdstuk 1 Bestuur en Dienstverlening -20.000€ -26.000€ -22.000€ -18.000€ Hoofdstuk 2 Veiligheid -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 3 Verkeer en Parkeren 40.000€ 25.000€ 18.000€ 18.000€ Hoofdstuk 4 Economie -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 5 Onderwijs -130.000€ -130.000€ -130.000€ -130.000€ Hoofdstuk 6 Sport en Cultuur -30.000€ -30.000€ -30.000€ -30.000€ Hoofdstuk 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid -122.000€ -282.000€ -282.000€ -282.000€ Hoofdstuk 8 Duurzaamheid en Leefomgeving -15.000€ -28.000€ -28.000€ -28.000€ Hoofdstuk 9 Wonen en Ruimte -307.000€ -307.000€ -307.000€ -307.000€ Hoofdstuk 10 Financien -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 11 Asiel -€ -€ -€ -€ Totaal structureel effect vertaling coalitieakkoord 2027 -584.000€ -778.000€ -781.000€ -777.000€ Extra formatie wethouder en ondersteuning 1 fte wethouder. Vanaf jul 2026 -132.000€ -137.000€ -142.000€ -147.000€ 0,5 fte bestuursadviseur. Sep 2026 tm mrt 2027 -16.000€ 0,5 fte bestuurssecretaresse.
Vanaf sep 2026 -38.000€ -39.000€ -41.000€ -42.000€ Extra formatie wethouder en ondersteuning -186.000€ -176.000€ -183.000€ -189.000€ Vrijval structureel budget nieuw college 250.000€ 250.000€ 250.000€ 250.000€ -520.000€ -704.000€ -714.000€ -716.000€ Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- Vertaling coalitieakkoord voor 2027 incidenteel 2027 2028 2029 2030 Incidenteel effect vertaling coalitieakkoord voor 2027 Hoofdstuk 1 Bestuur en Dienstverlening -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 2 Veiligheid -5.000€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 3 Verkeer en Parkeren -150.000€ -15.000€ -€ -€ Hoofdstuk 4 Economie -80.000€ -80.000€ -132.000€ -77.000€ Hoofdstuk 5 Onderwijs -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 6 Sport en Cultuur -80.000€ -20.000€ -€ -€ Hoofdstuk 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid -50.000€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 8 Duurzaamheid en Leefomgeving -30.000€ -30.000€ -30.000€ -€ Hoofdstuk 9 Wonen en Ruimte -167.000€ -17.000€ -€ -€ Hoofdstuk 10 Financien -€ -€ -€ -€ Hoofdstuk 11 Asiel -250.000€ -250.000€ -€ -€ Totaal incidenteel effect vertaling coalitieakkoord 2027 -812.000€ -412.000€ -162.000€ -77.000€ Programmabegroting 2027-2030 11 Gemeente Noordwijk Vertaling coalitieakkoord 2027 structureel en incidenteel Het complete overzicht van de financiële uitwerking van het coalitieakkoord voor 2027 (zaken waar nog geen budget in 2027 voor was opgenomen) is in de bijlagen van deze programmabegroting opgenomen.
Waar gaan we naar toe? In oktober en november wordt de financiële vertaling van het coalitieakkoord over de 2028, 2029 en 2030 verder uitgewerkt. Met als uitgangspunt dit voor het Kerstreces af en vastgesteld te hebben door het college. De gemeenteraad wordt via een raadsinformatiebrief geïnformeerd over de verdere financiële vertaalslag van het coalitieakkoord. In de Perspectiefnota 2028-2031 wordt het coalitieakkoord cijfermatig volledig uitgewerkt. Bedragen zijn afgerond op € 1.000,- Totaal financieel effect coalitieakkoord voor 2027 2027 2028 2029 2030 Totaal structureel effect coalitieakkoord voor 2027 -584.000€ -778.000€ -781.000€ -777.000€ Totaal incidenteel effect coalitieakkoord voor 2027 -812.000€ -412.000€ -162.000€ -77.000€ Dekking incidenteel effect uit reserves 812.000€ 412.000€ 162.000€ 77.000€ -584.000€ -778.000€ -781.000€ -777.000€ Extra formatie wethouder en ondersteuning -186.000€ -176.000€ -183.000€ -189.000€ Vrijval structureel budget nieuw college 250.000€ 250.000€ 250.000€ 250.000€ Totaal financieel effect coalitieakkoord voor 2027 -520.000€ -704.000€ -714.000€ -716.000€ Programmabegroting 2027-2030 12 Gemeente Noordwijk 1.3 Beleidsdoelstellingen Wat willen we bereiken? 1.1 Cultuuromslag van het bestuur De ambtelijke organisatie moet er zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk organisaties. Lokale belangen gaan voor op Haagse belangen.
Gemeenschapsgeld moet maximaal bijdragen aan de kwaliteit van de dienstverlening. Mede daarom zijn we kritisch op de organisatiestructuur omdat deze niet gericht is op deze doelen. Daarom gaan we werken aan een cultuuromslag naar een meer dienstverlenende, toegankelijke en efficiënte organisatie. Het college van B&W is belast met het dagelijks bestuur van de gemeente binnen de door de raad gestelde kaders. Daaronder valt ook de organisatie en aansturing van het ambtelijk apparaat. Het college van B&W is leidend – conform deze verantwoordelijkheid op grond van de Gemeentewet – voor het aansturen van deze cultuuromslag. 1.2 Cultuuromslag van de ambtelijke organisatie De houding van de ambtelijke organisatie is open, dienstbaar, meedenkend en oplossingsgericht. Ambtenaren zijn benaderbaar, luisteren goed en werken zichtbaar in het belang van onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties. Dat betekent een houding van ‘Ja, mits’ in plaats van ‘Nee, tenzij’. Niet de procedure staat voorop, maar de inwoner. 1.3 Minder externe inhuurWe werken aan een deskundig, professioneel en toekomstbestendig ambtenarenapparaat. Hiermee verminderen we de inzet van externe inhuur, inclusief adviesbureaus en rapporten. Dit beperkt de kosten, voorkomt uitholling van de eigen kennis en expertise en versterkt daardoor het vertrouwen en gezag in de lokale overheid.
Door deze opdrachten te gunnen aan het eigen personeel, maakt dat het werk interessanter wordt en de kennis in huis blijft. Zo bereiden we ons ook voor op de uitstroom van de oudere werknemers de komende jaren. We willen een aantrekkelijke werkgever zijn voor onze huidige medewerkers én voor nieuwe medewerkers die we willen aantrekken.. 1.4 Beter communiceren De informatie van de gemeente naar inwoners moet duidelijker. Besluiten van het bestuur moeten begrijpelijk zijn voor inwoners. Dit betekent dat inzicht moet worden geboden in de afwegingen achter de besluitvorming. De gemeente moet met het eerlijke verhaal komen, ook als beslissingen op weerstand kunnen stuiten. Wij vinden het vrije debat waarin iedereen in vrijheid zijn mening en gedachten kan uiten een belangrijk goed. Het boycotten of buiten de orde plaatsen van mensen met een afwijkende mening, zonder dat er een inhoudelijke discussie plaatsvindt, is een verarming van het maatschappelijk debat en vinden wij niet acceptabel. Wij zijn dan ook tegen de cancelcultuur. 1.5 Participeren moet eenvoudiger Om mee te denken met de gemeente heb je geen academische graad meer nodig. Het is voor inwoners helder hoe kan worden meegedacht zonder dat die zich eerst uitgebreid moet inlezen. Zo benutten we de denkkracht van onze inwoners en wordt meedenken aantrekkelijker.
Daarmee wordt waardevolle feedback verkregen hetgeen de kwaliteit ten goede komt. 1.6 Administratieve lasten omlaag Een leven zonder risico’s bestaat niet. Daarom maken we regels. En steeds meer om alle risico’s zoveel mogelijk uit te sluiten. De keerzijde hiervan is dat evenementen, vrijwilligersorganisaties en ontwikkelaars met veel papierwerk te maken krijgen. Een deel hiervan is wettelijk vereist en dus onontkoombaar. Ter vermindering van bureaucratie houden we procedures voor vergunningaanvragen, bouwvergunning en subsidies tegen het licht. Waar mogelijk worden procedures en/of voorwaarden geschrapt of vereenvoudigd. Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Thema Programmabegroting 2027-2030 13 Gemeente Noordwijk Wat willen we bereiken? 1.7 Asiel De gemeenteraad van Noordwijk heeft op 25 september 2025 de motie “Geen AZC in de Gemeente Noordwijk” aangenomen. Deze motie is bepalend en leidend voor het beleid ter zake in deze bestuursperiode. De gemeente Noordwijk acht de opvang van asielzoekers c.q. vestiging van een asielzoekerscentrum (AZC) – tijdelijk of permanent – niet mogelijk en passend binnen de gemeente.
Daarvoor zijn diverse redenen: • Opvang van asielzoekers heeft een grote impact op cruciale maatschappelijke en sociale voorzieningen van onze inwoners, die reeds onder grote druk staan: het onderwijs kampt met capaciteitstekorten, er is toenemende druk op huisartsen en de gezondheidszorg met soms lange wachttijden voor onze inwoners tot gevolg, het elektriciteitsnet nadert zijn grenzen waardoor woningbouw geregeld nu al stagneert en bedrijven niet meer kunnen uitbreiden, de politie het werk nu al niet meer goed aankan waardoor met veel aangiftes niets gebeurt, er lange wachttijden zijn voor sociale huurwoningen, etc. • Er zijn in onze gemeente geen locaties welke ruimtelijk en planologisch verantwoord zijn. • Een AZC heeft een grote impact op het veiligheidsgevoel van onze inwoners, het leefklimaat in de gemeente en de sociale cohesie van onze gemeenschap. • Noordwijk draagt regionaal reeds substantieel en disproportioneel bij aan migratie gerelateerde opgaven, onder meer via de huisvesting van duizenden arbeidsmigranten (welke bovendien ook grotendeels buiten Noordwijk hun werkzaamheden verrichten), de opvang van honderden Oekraïense vluchtelingen, de huisvesting van statushouders, werknemers van ESTEC, en de extra druk op de woningmarkt welke door het zijn van een toeristische badplaats wordt veroorzaakt.
• Er ontbreekt voldoende maatschappelijk draagvlak: er is grote maatschappelijke onrust ontstaan, met duizenden handtekeningen onder petities, protestacties en tal van signalen van inwoners die hun terechte zorgen uiten. Een belangrijke oorzaak van het tekort aan opvangplekken landelijk is het onvoldoende doorstromen van statushouders vanuit de AZC’s naar de gemeenten. De gemeente Noordwijk voldeed in het verleden en per 1 januari 2026 wel aan de taakstelling en heeft daarmee niet bijgedragen aan dit doorstroomprobleem. Op basis hiervan en in lijn met de aangenomen motie zal de gemeente Noordwijk geen medewerking verlenen aan de opvang van asielzoekers / vestiging van een AZC binnen de gemeentegrenzen. In geen enkele kern, tijdelijk noch permanent, en in geen enkele vorm. Wat willen we bereiken? 2.1 Een veilige buurt Inbraken, diefstal, oplichting aan de deur, straatintimidatie en intimiderend rijgedrag door jongeren op fatbikes behoren tot de meest gehoorde veiligheidsproblemen. Het toezicht richt zich daarom specifiek op deze thema’s. Hierin zien we een belangrijke rol voor onze Buitengewoon Opsporingsambtenaren (Boa’s). Die willen we meer zichtbaar laten zijn in de straten, wijken en strand. Zij richten zich minder op randverschijnselen en meer op veiligheid en preventie. Maar veiligheid is ook een zaak van ons allemaal.
Niet alleen van politie en Boa’s, maar ook van inwoners, ondernemers, scholen en verenigingen die zich samen inzetten om onze dorpen veilig en leefbaar te houden. Daarom stimuleren en ondersteunen we initiatieven op dit vlak. 2.2 Ondermijning bestrijden Ondermijnende criminaliteit is een vorm van georganiseerde criminaliteit waarbij criminelen misbruik maken van legale bedrijven, diensten en netwerken om illegale activiteiten uit te voeren of te verbergen. Voorbeelden hiervan zijn drugshandel en drugslabs in loodsen of woningen, witwassen van illegaal verkregen geld, intimidatie of omkoping van ambtenaren en ondernemers en fraude. Deze criminaliteit moet structureel en integraal aangepakt worden in nauwe samenwerking tussen politie, justitie en ketenpartners, onder regie van de burgemeester. Hierbij bouwen we voort op controles die al door andere deskundige instanties – zoals banken, notarissen en fiscus – worden uitgevoerd. De Wet Bibob is daarnaast een instrument, hoewel deze beperkte controleerbaarheid kent en niet de gebruikelijke rechtsbescherming in de verhouding tussen burger en overheid biedt. Daarom moet dit instrument zorgvuldiger, controleerbaar en proportioneel worden toegepast. 2.3 Bescherming tegen digitale criminaliteit Het internet en ons veelvuldig gebruik van digitale instrumenten bieden gemak, maar brengen ook risico’s met zich mee.
Voorbeelden hiervan zijn het verlies van privacy door bijvoorbeeld een datalek of oplichting met phishingmails en identiteitsfraude. De gemeentelijke systemen moeten hiertegen bestand zijn en ambtenaren moeten op de juiste manier handelen 2.4 Voorbereid op noodsituaties We versterken de maatschappelijke weerbaarheid door inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties te helpen zich voor te bereiden op noodsituaties en langdurige uitval van voorzieningen. Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Thema Programma 2 Veiligheid Thema Programmabegroting 2027-2030 14 Gemeente Noordwijk Wat willen we bereiken? 3.1 Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een basisvoorwaarde voor een leefbare en veilige gemeente. Daarom zetten we in op bredere fietspaden, duidelijke scheiding van verkeersstromen, kindvriendelijke schoolroutes en snelheidsbeperkingen in woonwijken. We handhaven streng op snelheid en gevaarlijk rijgedrag, ook bij e-bikes en fatbikes. Verkeersknelpunten in de kernen worden aangepakt, zoals gevaarlijke oversteekplaatsen. Hierbij worden bewoners actief betrokken 3.2 Regionale bereikbaarheid Goede verbindingen zijn essentieel om Noordwijk en de omliggende kernen bereikbaar te houden. Daarom zetten we in op een goede ontsluiting van de gemeente voor zowel de auto en de fiets als het openbaar vervoer.
3.3 Parkeren In de badplaats Noordwijk is parkeren geen bijzaak. In de zomermaanden loopt de druk flink op. Dit mag niet ten koste gaan van de parkeermogelijkheden voor de inwoners. Daarom streven we naar voldoende parkeerplekken. Voor inwoners maken we parkeren eenvoudiger. Voor bezoekers zoeken we naar slimme oplossingen die parkeren makkelijker maken. 3.4 Verkeer van de toekomst De groei van het aantal elektrische auto’s, de uitbreiding van woonwijken en de vergrijzing van de bevolking raakt de mobiliteit. We sorteren voor op deze ontwikkelingen met extra laadmogelijkheden en andere vervoersoplossingen. Hierbij houden we rekening met voldoende beschikbaarheid van parkeerplekken voor niet-elektrische auto’s. Parkeerplekken zijn voor parkeren en niet om te laden. Wat willen we bereiken? 4.1 Lokaal ondernemerschap faciliteren Lokale ondernemers zijn belangrijk voor onze economie en voor het voorzieningenniveau in onze dorpen. Zij zijn de motor van onze lokale economie en zorgen daarmee voor werkgelegenheid, levendige winkelstraten en maatschappelijke initiatieven. Wij zien ondernemers daarom als bondgenoten en partners en zorgen voor een gezond en aantrekkelijk vestigingsklimaat. Alle dorpen houden een aantrekkelijk centrum met een divers winkelaanbod.
Winkelcentra hebben ook een functie voor de leefbaarheid van onze dorpen voor ontmoeting, ontspanning en basisbehoeften op loopafstand. De gemeente zet in op toegankelijke, voorspelbare en betrouwbare dienstverlening voor ondernemers. Te veel regels werken beklemmend en kosten ook geld omdat ze een inspanning vragen van ondernemers om hieraan te voldoen. We maken daarom werk van vermindering van de regeldruk 4.2 Toerisme als economische pijler We kiezen voor toerisme dat gastvrij, jaarrond, economisch sterk en in balans met natuur en leefbaarheid is. Wij profileren de gemeente als een levendige badplaats, met strand, duinen en bollenvelden en we koesteren onze kuuroordstatus. Andere sterke punten zoals de toeristische evenementen, Space Expo en het Oosterduinse Meer ondersteunen we of brengen we tot ontwikkeling. Van oudsher is Noordwijk aan Zee een badplaats waar kwaliteit en verblijfstoerisme belangrijker zijn dan kwantiteit en dagtoerisme. Wij willen deze onderscheidende Noordwijkse identiteit behouden. Met de komst van permanente strandpaviljoens is de kwaliteit op het strand vergroot. Seizoensgebonden strandtenten dragen bij aan een authentieke strandbeleving, meer diversiteit in het aanbod en een strand dat ook toegankelijk en aantrekkelijk blijft voor Noordwijkers.
Met deze diversiteit onderscheiden we ons van andere badplaatsen en blijven we een concurrerende badplaats. Het toevoegen van meer permanente en grotere paviljoens op het strand gaat ten koste van onze horecabedrijven op de boulevard, De Grent en het achterliggende gebied. Een verdere verruiming van de exploitatiemogelijkheden op het strand wordt daarom niet toegestaan. 4.3 Innovatie in het ruimtevaartcluster Het Noordwijkse ruimtevaartcluster levert hoogwaardige banen, economische spin-off en biedt kansen tot innovatie. De Economische impact van het cluster is nu al 1,2 miljard aan omzet en 7.600 medewerkers. Samen met het Rijk, de provincie en partners als ESA investeren we in gedeelde faciliteiten, bereikbaarheid en samenwerking tussen bedrijven, onderwijs en kennisinstellingen. De NL Space Campus kan uitgroeien tot een onderscheidende economische motor voor Noordwijk en de regio. Dat gebeurt niet vanzelf. Andere kennisregio’s staan niet stil en partners verwachten dat Noordwijk zelf een duidelijke trekkende rol neemt 4.4 Toekomstbestendige agrarische sector De agrarische sector en de bollenteelt zijn onlosmakelijk verbonden met de Noordwijkse identiteit en economie, zeker in Noordwijkerhout en De Zilk.
De sector staat voor verschillende uitdagingen, zoals het verminderen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, verzilting van het grondwater en de bescherming van het bollenareaal tegen verstedelijking. We willen agrariërs ondersteunen bij innovatie, verduurzaming en toekomstbestendig ondernemerschap, zonder onnodige lokale regeldruk. Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 3 Verkeer en Parkeren Thema Programma 4 Economie Thema Programmabegroting 2027-2030 15 Gemeente Noordwijk Wat willen we bereiken? 5.1 Samenwerken aan goed passend onderwijs Scholen moeten zich kunnen richten op hun kerntaak: goed onderwijs. De Wet passend onderwijs heeft als doel dat scholen meer leerlingen binnen het reguliere onderwijs ondersteunen en daarvoor een passende leeromgeving bieden. In de wet is het accent verschoven van medisch labelen – ADHD, dyslexie, dyscalculie et cetera – naar wat leerlingen nodig hebben aan ondersteuning. We werken met de scholen aan het normaliseren hiervan zodat minder snel hoeft te worden uitgeweken naar speciaal onderwijs of externe hulp. De gemeente heeft geen rol in de inhoud van het onderwijs en richt zich op de aansluiting met de jeugdhulp. 5.2 Goede huisvesting en multifunctioneel gebruik Wij faciliteren scholen wanneer hun accommodaties niet meer voldoen aan de eisen. Schoolbesturen moeten hun gebouwen goed onderhouden.
Met de nieuwe wet voor een planmatige en doelmatige aanpak van onderwijshuisvesting zien we erop toe dat schoolbesturen noodzakelijk onderhoud daadwerkelijk en tijdig uitvoeren. Dit is duurzamer en zo blijven schoolgebouwen in een goede staat. Daardoor kan vaker worden gekozen voor renovatie in plaats van vervangende nieuwbouw als gevolg van achterstallig onderhoud. Schoolgebouwen kunnen ook na schooltijd een wijkfunctie hebben. We willen onderwijs, welzijn en kinderopvang waar mogelijk combineren in brede scholen of kindcentra. Daarmee wordt het maatschappelijke vastgoed optimaal gebruikt en draagt het bij aan de sociale cohesie. 5.3 Kennis van je omgeving en geschiedenis Onderwijs vormt niet alleen kennis, maar ook karakter. Daarom willen wij dat leerlingen weten waar zij vandaan komen, begrijpen hoe deze streek in elkaar zit en kennis hebben van haar geschiedenis, kortom: vorming van je lokale identiteit. Scholen dragen niet alleen kennis over, maar ook de waarden die onze samenleving dragen: respect, verantwoordelijkheid en fatsoen. Juist die waarden zijn onmisbaar voor een hechte gemeenschap. Wat willen we bereiken? 6.1 Waardering voor verenigingen en vrijwilligers Vrijwilligers, verenigingen en stichtingen vormen het kloppend hart van het sociale en sportieve leven in Noordwijk.
Wij hebben respect voor de inzet van deze betrokken inwoners en zetten ons actief in om hen te ondersteunen. Dit doen we in de eerste plaats door niet op deze organisaties te bezuinigen. Hun maatschappelijke bijdrage is daarvoor te waardevol. 6.2 Stimuleren van sport en bewegen Het belang van sporten en bewegen voor lichaam en geest is onomstreden. Wij zorgen als gemeente voor goede sportaccommodaties en faciliteren ongeorganiseerde sporters om te bewegen in de openbare ruimte. Daarmee verleiden we zoveel mogelijk mensen om meer te bewegen. 6.3 Behoud van cultuur en erfgoed Wij hechten groot belang aan respect voor onze cultuur en behoud van onze normen en waarden, onze eigen identiteit en ons erfgoed. Een van de redenen waarom het prettig wonen is in onze dorpen, is de eigenheid van onze dorpsculturen. De aanwezigheid van cultureel erfgoed, in de vorm van gebouwen, landschap en tradities, draagt bij aan onze identiteit. 6.4 Scherpe keuzes maken bij evenementen In Noordwijk worden elk jaar veel evenementen georganiseerd. Er moet een duidelijk evenementenbeleid zijn dat toetst op lokale meerwaarde en cultuur. Subsidies worden doelgericht ingezet en daarbij wordt altijd een eigen bijdrage verwacht van de initiatiefnemer. Noordwijk Marketing brengt de kennis en expertise in om evenementen en cultuur actief te promoten.
Wat willen we bereiken? 7.1 Meer inzet op preventie en welzijn Gezondheid is voor een goede kwaliteit van leven voor iedereen van belang. Daarbij is voorkomen beter dan genezen, ook als het om zorgkosten gaat. Van elke € 100 die in Nederland aan zorg wordt uitgegeven, gaat ongeveer € 95 naar behandelingen, ziekenhuizen, medicijnen, ouderenzorg, GGZ en wijkverpleging. Slechts circa € 5 wordt besteed aan preventie. Meer investeren in preventie helpt zorgkosten te beperken en verbetert de kwaliteit van leven. Gezondheid begint bij een goede leefstijl en is primair de verantwoordelijkheid van het individu. Aan een gezonde leefomgeving kan de gemeente een bijdrage leveren. Een verminderde kwaliteit van leven en gezondheidsproblemen kunnen onder meer voortkomen uit stress, bijvoorbeeld door schulden, armoede of eenzaamheid. In zulke situaties kunnen sociale voorzieningen ondersteuning bieden, zonder dat direct zorg nodig is. Het is daarbij belangrijk dat deze voorzieningen laagdrempelig en dichtbij inwoners beschikbaar zijn. Thema Programma 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid Thema Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 5 Onderwijs Thema Programma 6 Sport en Cultuur Programmabegroting 2027-2030 16 Gemeente Noordwijk Wat willen we bereiken? 7.2 Makkelijker vinden van hulp en ondersteuning Als zorg of ondersteuning nodig is, moet die snel en makkelijk vindbaar zijn.
Daarom versterken we de positie van VoorIeder1 als centraal aanspreekpunt voor hulpvragen. De komende jaren gaan in onze regio veel huisartsen met pensioen en dreigt er een tekort aan huisartsen. Daarom denken we mee met huisartsen die een praktijk willen beginnen in Noordwijk. 7.3 Minder afhankelijk van de jeugdhulp Het gebruik van jeugdhulp is de afgelopen jaren flink toegenomen. Onze ambitie is om deze stijging af te vlakken. We sluiten ons aan bij de ambitie van de landelijke Hervormingsagenda Jeugd om de wachttijden te verminderen en de grip op kosten te vergroten. Hiervoor is het onder andere nodig om aan de mentale gezondheid van de jeugd te werken en tegelijkertijd om niet op elk kind een etiket te plakken. Daarbij kijken we scherp naar het functioneren van de gespecialiseerde jeugdhulp. De toename van het aantal zorgaanbieders, waaronder zorgbedrijven die zich verrijken met publiek zorggeld (zorgcowboys), het verkorten van wachtlijsten en de aansluiting van de jeugdhulp op de volwassenenzorg, behoeven gerichte aandacht. 7.4 Voorbereid zijn op de vergrijzing Rond 2040 bereikt de vergrijzing haar hoogtepunt. Er komen dan meer inwoners van 65 jaar en ouder, terwijl ook het aantal 75-plussers sterk toeneemt. Daardoor groeit de zorgvraag, terwijl de beroepsbevolking en het beschikbare zorgpersoneel juist relatief kleiner worden.
Om de gevolgen van de vergrijzing op te vangen, zijn mantelzorgers onmisbaar. Daarom geven we hen meer ondersteuning en ruimte om hun zorgtaken vol te houden. Daarnaast zetten we erop in dat ouderen langer zelfstandig thuis kunnen blijven wonen. Ook moet de zorg efficiënter worden georganiseerd, met minder bureaucratie. Wat willen we bereiken? 8.1 Energie beschikbaar houden In meerdere provincies is inmiddels een stop afgekondigd op nieuwe aansluitingen van woningen en bedrijven op het elektriciteitsnet. Dat zet onze woningbouwplannen en economische ontwikkeling onder druk. Daarom moeten we inzetten op versterking van het net én op energiebesparing waar dat kan. We denken constructief mee over geschikte locaties voor onderstations. Daarnaast stimuleren we isolatiemaatregelen en andere oplossingen die het energieverbruik verlagen en opslag mogelijk maken. 8.2 Aanpassen aan het klimaat Klimaatverandering kan zich op meerdere manieren uiten, namelijk hetere zomers, extreme buien, aanhoudende droogte en zeespiegelstijging. Deze veranderingen kunnen leiden tot hittestress, wateroverlast, drinkwatertekorten en verzilting. We bereiden ons hierop voor door betere afwatering en groenvoorzieningen. Met het planten van bomen beschermen we de openbare ruimte tegen hitte en houden we het water langer vast.
Bij nieuwbouw volgen we de bouwvoorschriften zoals die door het Rijk zijn vastgesteld, zonder daar extra lokale eisen aan toe te voegen 8.3 Schone en groene wijken Prettig wonen is ook wonen in een schone en groene wijk. Kinderen moeten lekker buiten kunnen spelen, zonder afval en hondenpoep op straat. De omgeving moet uitnodigen tot bewegen, ontmoeten en buiten zijn 8.4 Beschermen van ons karakteristieke landschap We koesteren en beschermen ons diverse en open landschap met kust, duin, bollengrond en weides. Deze diversiteit van natuur en landschap nodigt onze inwoners en bezoekers uit tot bewegen en recreëren. De agrarische sector steunen we bij het verduurzamen van de teelt. In samenwerking met de Duin- en Bollengemeenten houden we het landschap open en gaan we verrommeling tegen. Daarbij zetten we in op het verbeteren van de biodiversiteit en waterkwaliteit. Wat willen we bereiken? 9.1 Een gestage bouwstroom In onze gemeente staan momenteel 21.625 woningen. Tot 2034 staat de bouw van 2.300 woningen op de planning, waarvan we er minimaal 1.000 realiseren in deze periode. Dit betekent systematisch doorwerken aan de hand van de woningbouwplanlijst. Ons bestuur gaat daadkrachtig het gesprek aan met zowel ontwikkelaars als de provincie om woningbouw te versnellen, nieuwe locaties aan te dragen en belemmeringen weg te nemen.
Daarnaast maken we in samenspraak met de Duin- en Bollengemeenten en de provincie een plan voor de invulling van de maximaal 45 hectare bouwgrond in het buitengebied. Nieuwe woningen wijzen we maximaal toe aan de eigen inwoners. Daarvoor sturen we op een passend aanbod van woningtypen, prijsklassen en fasering. Zo ontstaat een beheerste bouwstroom die aansluit bij de lokale behoefte en de kans vergroot dat onze inwoners een woning in hun eigen dorp kunnen vinden. Programma 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid Thema Thema Programma 9 Ruimte en Wonen Thema Programma 8 Duurzaamheid en Leefomgeving Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programmabegroting 2027-2030 17 Gemeente Noordwijk Wat willen we bereiken? 9.2 Voor onze inwoners en specifieke doelgroepen We bouwen gericht naar de behoefte van onze inwoners. Het onlangs uitgevoerde woningbehoefteonderzoek geeft richting aan het op te stellen programma Volkshuisvesting. Daarin leggen we vast hoe het woningaanbod beter kan aansluiten op de woonbehoefte, zodat onze inwoners daar optimaal van profiteren. 9.3 Gedifferentieerd bouwen en wonen Het aantal alleenstaanden en ouderen groeit hard. Senioren blijven vaak in hun grote woning wonen door een gebrek aan geschikte, kleinere alternatieven. Hierdoor wordt in de toekomst een overschot verwacht van eengezinswoningen. Dit kan leiden tot leegstand en waardedaling.
Wij spelen hierop in met kleinere koopwoningen, alternatieve woningvormen en woningdelen. 9.4 Goede huisvesting arbeidsmigranten en statushouders De prognose is dat het aantal arbeidsmigranten de komende jaren verder zal stijgen. Woningen in de kernen moeten zo veel mogelijk op de markt komen voor onze inwoners. De huisvesting van arbeidsmigranten moet plaatsvinden op basis van logies, dat wil zegge n een tijdelijk verblijfsadres. Het voeren van het constructieve gesprek met werkgevers en huisvesters is hiervoor cruciaal. Daarbij hanteren we twee uitgangspunten. De huisvesting is primair de verantwoordelijkheid van de werkgever. Daarnaast moet de huisvesting van arbeidsmigranten in Noordwijk meer in evenwicht worden gebracht met het aantal banen voor arbeidsmigranten bij Noordwijkse werkgevers .Statushouders krijgen al jaren voorrang bij de toewijzing van (sociale) huurwoningen. Dit is niet wettelijk verplicht en gaat ten koste van onze eigen Noordwijkse woningzoekenden die vaak vele jaren moeten wachten op een betaalbare woning; dat is niet eerlijk. Wij behandelen onze woningzoekenden en statushouders gelijk. Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Thema Programma 9 Ruimte en Wonen Programmabegroting 2027-2030 18 Gemeente Noordwijk 1.4 Kerngegevens Sociale structuur Bron: Noordwijk in Cijfers – Bevolking – Noordwijk
Programmabegroting 2027-2030 19 Gemeente Noordwijk Fysieke structuur Bron: Dashboard – Bouwen en wonen – Noordwijk
Programmabegroting 2027-2030 20 Gemeente Noordwijk 1.5 Kaders voor gezond financieel beleid De onderstaande kaders zijn gehanteerd bij het maken van nieuwe afwegingen. De ze kaders zijn niet uitputtend en fungeren als meetlat waarlangs nieuwe ruimtevragers zijn afgewogen. In de uitvoeringspraktijk wordt het ‘pas toe of leg uit -principe’ gehanteerd. Dat houdt in dat de gekozen toepassing kan verschillen per onderwerp en dat in bijzondere omstandigheden er redenen kunnen zijn om van de gekozen toepassing af te wijken. Kaders voor gezond financieel beleid 1. eerst de opgave, dan het plan, dan het geld; 2. nieuw beleid voor oud beleid (ombuigingen); 3. we doen het voor het geld dat we ervoor krijgen; 4. kostendekkendheid; 5. proactief gebruik maken van subsidies; 6. integraliteit; 7. 'herstelbetalingen uit Den Haag' komen in plaats van eigen middelen en niet er bovenop; 8. ontschotten van budgetten; 9. samen in partnerschap; 10. zuiver resultaat bestemmen; 11. zo min mogelijk reserves; 12. profijtbeginsel; 13. gezond weerstandvermogen. 1. Eerst de opgave, dan het plan, dan het geld Nu beginnen we vaak eerst met de financiële claim en daarna met de visie, het plan en de uitwerking. Dat betekent dat middelen lang onbenut blijven (onderuitputting ). Nog belangrijker is dat het geen recht doet aan de afweging door de raad.
Transparantere beleidsdiscussies met de raad in een eerder stadium, betekent ook een transparanter begrotingsproces. Concreet betekent dit dat er meer pro memorie posten als ruimt evrager in de programmabegroting staan om later in te vullen. Niet alles kan en moet immers tegelijk. Dit kan echter ook leiden tot besluiten zonder financiële dekking waarmee financiële risico’s ontstaan. 2. Nieuw beleid voor oud beleid (ombuigingen) Met het richtsnoer ‘nieuw voor oud’ wordt bedoeld dat een lopend project of bestaande activiteiten worden beëindigd, als er financiële dekking moet worden gevonden voor een nieuw initiatief. Vanuit de raad is het idee geopperd om een zero -based programmabegroting te maken. Dit is een methode om de programmabegroting door te lichten op wat wettelijk verplicht is, wat de vrije afwegingsruimte is, et cetera. Dat kan helpen om de juiste keuzes te maken. In essentie gaat het om de vraag in welke mate bestaand beleid bijdraagt aan de bestuurlijke doelen. Waar dat niet zo is, ontstaat er ruimte voor heroverweging binnen de totale programmabegroting. 3. We doen het voor het geld dat we ervoor krijgen Medebewindstaken doen we in principe voor (maximaal) het geld dat we ervoor krijgen. Waar de kosten de beschikbare middelen overschrijden moet worden gezocht naar mogelijkheden om de kosten te beheersen of de inkomsten te vergroten. 4.
Kostendekkendheid Belastingheffingen, leges en tarieven zijn kostendekkend. Programmabegroting 2027-2030 21 Gemeente Noordwijk 5. Proactief gebruik maken van subsidies Bij grote stedelijke projecten worden doelgerichte acties en lobby ingezet voor succesvolle subsidieverwerving. Bij het verstrekken van subsidies telt niet de inspanning maar het resultaat. Bij elk van de gemeentelijke doelen wordt bepaald of en zo ja, hoe gesubsidieerde activiteiten een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren ervan. 6. Integraliteit Opbrengsten en kosten worden zoveel mogelijk in samenhang gepresenteerd. Bij investeringen worden de capaciteit, de duurzaamheid en de Informatie - en Communicatietechnologie (ICT) aspecten ook meegenomen. 7. 'Herstelbetalingen uit Den Haag' komen in plaats van eigen middelen en niet er bovenop Als er geld komt uit Den Haag voor een ambitie die al in de programmabegroting is verwerkt en er is niet afgesproken 'dat we het doen voor het geld dat we ervoor krijgen', dan komt dit geld ten gunste van het begrotingsresultaat. En kan dus worden ingezet voor andere zaken. 8. Ontschotten van budgetten Budgetten worden zoveel mogelijk ontschot , om een integrale afweging en het schuiven met budgetten mogelijk te maken met betrekking tot zowel het sociale als het fysieke domein.
Tegenvallers worden zoveel mogelijk binnen het domein, het programma of een beleidsveld opgevangen. 9. Samen in partnerschap Netwerk-besturen betekent ook netwerk -financieren. Wanneer een maatschappelijke opgave samen met andere partners wordt opgepakt, komt de rekening niet alleen bij de gemeente terecht. 10. Zuiver resultaat bestemmen Budget dat aan het einde van het jaar overblijft gaat naar de algemene reserve. 11. Zo min mogelijke reserves Algemeen uitgangspunt is om zo min mogelijk reserves te hebben. Bij het instellen van een reserve is het belangrijk om een concreet doel vast te stellen waarvoor de reserve wordt ingesteld, inclusief de geplande looptijd. 12. Profijtbeginsel Kosten van publieke voorzieningen worden zoveel mogelijk in rekening gebracht bij degenen die daarvan profiteren. 13. Gezond weerstandsvermogen Het benodigd weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s blijft in gezonde verhouding en ligt tussen de 1,4 en 2,0. Programmabegroting 2027-2030 22 Gemeente Noordwijk 2. Beleidsbegroting 2.1 Algemeen De uitvoering van de gemeentelijke taken en werkzaamheden spreidt zich uit over vele gebieden. In verband met de beheersbaarheid van de taken en werkzaamheden zijn deze verdeeld in programma’s. Om de leesbaarheid en vergelijkbaarheid van de programma’s zo groot mogelijk te maken hebben de programma’s dezelfde structuur.
Naar aanleiding van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en overleg met de auditcommissie zijn de programma’s onderverdeeld in de volgende zeven w-vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wanneer is het gereed? • Wat mag het kosten? • Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? • Wat zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? • Wat zijn de risico’s? Door op basis van deze zeven w-vragen de programmabegroting vast te stellen worden door de gemeenteraad de kaders waarbinnen het college de programmabegroting moet uitvoeren vastgelegd. Wat willen we bereiken? Deze vraag wordt beantwoord door aan te geven wat de gemeente binnen een beleidsveld uiteindelijk binnen de periode 2027-2030 wil bereiken (doelen). Hierin zijn de ambities uit onder andere het coalitieakkoord verwerkt. Wat gaan we daarvoor doen? Hier wordt concreet aangegeven wat de gemeente in 2027-2030 gaat doen (prestaties) om eerder beschreven doelen te bereiken. Dat kunnen zaken zijn die de gemeente zelf doet of die andere organisaties doen (in opdracht van de gemeente). Wanneer is het gereed? Vanaf de Begroting 2021-2024 is aan de w-vragen de w-vraag ‘Wanneer is het gereed?’ toegevoegd. Zo kan worden aangeven wanneer een betreffend voornemen uitgevoerd wordt.
Wat mag het kosten? Om de vierde w-vraag (Wat mag het kosten?) te beantwoorden staat in elk programma de volgende informatie: lasten, baten en saldo per programma. Per programma staan de baten, lasten en het saldo vermeld. Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? Vanuit het BBV zijn gemeenten verplicht om in de programma’s een basis set van beleidsindicatoren op te nemen. Op basis van deze beleidsindicatoren wordt de gemeente Noordwijk vergeleken met andere Nederlandse gemeenten. Dit gebeurt op basis van de meest recente gegevens die ter beschikking worden gesteld op waarstaatjegemeente.nl. Wie zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? Per programma wordt aangegeven welke verbonden partijen bijdragen aan het programma. De uitgebreide informatie over de verbonden partijen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Programmabegroting 2027-2030 23 Gemeente Noordwijk Wat zijn de risico’s? Per programma wordt aangegeven welke mogelijke risico’s samenhangen met de uitvoering van het desbetreffende programma. Uitgebreide informatie over de risico’s staat opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Programma’s De volgende programma’s zijn opgenomen in de begroting: 1. Bestuur en Dienstverlening 2. Veiligheid 3. Verkeer en Parkeren 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport en Cultuur 7. Sociaal Domein en Volksgezondheid 8.
Duurzaamheid en Leefomgeving 9. Wonen en Ruimte Paragrafen Naast de programma’s zijn de volgende (verplichte) paragrafen opgenomen in de begroting: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Wet open overheid (Woo) Programmabegroting 2027-2030 24 Gemeente Noordwijk 2.2 Programma’s 2.2.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening Een efficiënt en transparant bestuur dat dicht bij haar inwoners staat. Een gemeente die luistert, meedenkt en ruimte geeft. Geen betutteling, maar ondersteuning waar dat nodig is. Een gemeente die snel reageert op vragen en duidelijk communiceert. De inwoner staat centraal. Hiervoor hebben we onze ambtelijke organisatie hard nodig. Wij ervaren dat onze ambtenaren professioneel, gemotiveerd en met betrokkenheid werken aan onze kernen. Die inzet waarderen wij oprecht. We blijven investeren in een deskundig vast personeelsbestand dat graag langdurig voor onze gemeente werkt. We zijn ons bewust van de landelijke personeelstekorten bij gemeenten. Daarom investeren we in een plezierige werkomgeving met ontwikkelkansen, waarin mensen vakmanschap opbouwen en senioriteit ontwikkelen. Zo versterken we de kwaliteit en continuïteit van de organisatie en verkleinen we de afhankelijkheid van externe inhuur.
Met deze cultuur en houding van bestuur en ambtelijke organisatie kan het vertrouwen in de overheid weer groeien. Als er fouten worden gemaakt, wordt dit ruiterlijk erkend en indien mogelijk hersteld. Over onze besluiten communiceren we in begrijpelijke en volwassen taal. De gemeente zet in op toegankelijke, voorspelbare en betrouwbare dienstverlening voor inwoners, verenigingen en ondernemers en dit toetsen we jaarlijks. Participatie kan wat ons betreft eenvoudiger, duidelijker en daardoor beter. We verminderen administratieve lasten waar mogelijk en zijn kritisch op nieuw beleid en extra regels. 1.1 Cultuuromslag van het bestuur De ambtelijke organisatie moet er zijn voor onze inwoners, ondernemers en maatschappelijk organisaties. Lokale belangen gaan voor op Haagse belangen. Gemeenschapsgeld moet maximaal bijdragen aan de kwaliteit van de dienstverlening. Mede daarom zijn we kritisch op de organisatiestructuur omdat deze niet gericht is op deze doelen. Daarom gaan we werken aan een cultuuromslag naar een meer dienstverlenende, toegankelijke en efficiënte organisatie. Het college van B&W is belast met het dagelijks bestuur van de gemeente binnen de door de raad gestelde kaders. Daaronder valt ook de organisatie en aansturing van het ambtelijk apparaat.
Het college van B&W is leidend – conform deze verantwoordelijkheid op grond van de Gemeentewet – voor het aansturen van deze cultuuromslag. Portefeuillehouder: Waarnemend burgemeester Schneiders Wat willen we bereiken? Wat gaan we ervoor doen? Wanneer? Nauw bestuurlijk contact en aanspreekbare wethouders We herstellen de korte lijnen tussen bestuur en inwoners. Wethouders zijn met een laagdrempelig (wekelijks) contactuur beschikbaar voor vragen en adviezen uit de samenleving. We organiseren een (wekelijks) contactuur. We maken dit spreekuur makkelijk toegankelijk voor onze inwoners via onze website en andere communicatiekanalen. Doorlopend Eén herkenbaar aanspreekpunt voor ondernemers We zijn een ondernemersvriendelijke gemeente. Daarom richten we een ondernemersloket in met vaste aanspreekpunten op de thema’s Horeca & Retail, Agrarische bedrijven en bedrijventerreinen en Toeristische partners. Vanuit dit loket krijgen ondernemers snel een We maken een plan met bijpassend voorstel voor college en raad waarin staat hoe wij één herkenbaar ondernemersloket inrichten met een duidelijk digitaal en fysiek aanspreekpunt. We bieden ondernemers de mogelijkheid om voor alle vragen bij grotere of complexe plannen vroegtijdig met de gemeente te overleggen over haalbaarheid en mogelijke knelpunten.