Programmabegroting 2023-2026
Tekst van het document
Begroting
2023-2026
Inhoudsopgave Programmabegroting 2023-2026 Voorwoord
2
Algemeen
3
1.1 Begroting in één oogopslag 1.2 Stapsgewijs naar het begrotingssaldo 1.3 Beleidsdoelstellingen 1.4 Nieuw beleid 1.5 Waar staan we als gemeente voor? 1.6 Kerngegevens 1.7 Kaders voor gezond financieel beleid
4 5 9 12 14 16 19
Beleidsbegroting
21
2.1 Algemeen 2.2 Programma’s 2.2.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening 2.2.2 Programma 2: Veiligheid 2.2.3 Programma 3: Verkeer en Parkeren 2.2.4 Programma 4: Economie 2.2.5 Programma 5: Onderwijs 2.2.6 Programma 6: Sport en Cultuur 2.2.7 Programma 7: Sociaal Domein en Volksgezondheid 2.2.8 Programma 8: Duurzaamheid en Leefomgeving 2.2.9 Programma 9: Wonen en Ruimte 2.3 Paragrafen 2.3.1 Lokale heffingen 2.3.2 Weerstandsvermogen en risicobeheersing 2.3.3 Onderhoud kapitaalgoederen 2.3.4 Financiering 2.3.5 Bedrijfsvoering 2.3.6 Verbonden partijen 2.3.7 Grondbeleid
22 24 24 29 34 39 43 47 52 58 63 67 67 82 89 94 101 106 114
Financiële begroting
117
3.1 Inleiding 3.2 Uitgangspunten 3.3 Totaaloverzicht lasten en baten per programma 3.4 Structureel en reëel evenwicht 3.5 Geprognosticeerde balans 3.6 Ontwikkeling EMU-saldo 3.7 Stand en verloop van reserves en voorzieningen 3.8 Overzicht incidentele en structurele toevoegingen en onttrekkingen aan reserves 3.9 Overzicht overhead 3.10 Investeringen 3.11 Overzicht taakvelden 3.12 Overzicht incidentele baten en lasten 3.13 Overzicht van salarissen en sociale lasten 3.14 Overzicht algemene dekkingsmiddelen 3.15 Begroting grondbedrijf
Lijst van afkortingen
Programmabegroting 2023-2026
118 119 120 122 123 128 131 147 149 150 156 159 163 164 165
169
1
Gemeente Noordwijk
Voorwoord Het coalitieakkoord 2022-2026 “Recht zo die gaat” vormde de basis voor deze programmabegroting. De Programmabegroting 2023 is sluitend en kent buiten 2026 een overschot voor alle jaren, vooral te danken aan de extra rijksmiddelen. De grote onzekerheid over de rijksmiddelen vanaf 2026 zijn aanleiding geweest voor het college om het jaar 2026 in de programmabegroting niet sluitend te maken. Het college wil op dit moment nog geen onorthodoxe bezuinigingsmaatregelen nemen als nog niet bekend is welke (extra) bijdrage het Rijk levert. We leven in een onzekere tijd. Vorig jaar was het de coronacrisis, waarvan de nasleep nog steeds zichtbaar is in de gemeentefinanciën. Sindsdien zijn daar de oorlog in Oekraïne, stijgende energieprijzen, rentestijgingen, hoge inflatie en stijgende bouw- en grondstofkosten bijgekomen. De financiële gevolgen van de energiecrisis zijn nog niet volledig te overzien, maar maatregelen op rijksniveau als ook op gemeenteniveau zijn nodig. De gemeente Noordwijk heeft dan ook gemeend de komende drie jaar een teruggave aan de eigenaren van woningen te geven ter hoogte van € 1.125.000,- per jaar, in totaal € 3.375.000,- om enigszins de woonlasten te verlichten.
Daarnaast is een langgekoesterde wens vanuit de maatschappij om de hondenbelasting af te schaffen verwerkt in de programmabegroting en is de prijs van de parkeerkaart voor inwoners weer teruggebracht naar het niveau van een aantal jaar geleden. Met bovenstaande maatregelen worden de inwoners gecompenseerd. Het college onderzoekt of ondernemers, net als in de coronacrisis door het coronanoodfonds, nu ook nog verder ondersteund kunnen worden. De hogere energiekosten en inflatie hebben ook effect op de gemeentelijke uitgaven. De budgetten en ook de investeringen zijn opgehoogd en passen binnen de door het Rijk beschikbaar gestelde middelen voor deze inflatiecorrectie. Echter is er een aantal investeringen waarvan onder andere de kosten van installaties veel hoger uitpakken. Onderzoek moet uitwijzen wat deze extra uitgaven voor effect hebben op de door de raad gefiatteerde budgetten en op de beschikbare middelen binnen het begrotingssaldo. Vanuit het coalitieakkoord is voor 2023 voor € 3,2 miljoen aan nieuw beleid opgenomen. Noordwijk blijft investeren: in aanpak ondermijnende criminaliteit, maar ook in bereikbaarheid en mobiliteit en in duurzaamheid en leefomgeving. Ook de formatie is op bepaalde beleidsterreinen op sterkte gebracht, zoals handhaving en toezicht, maar ook om maatschappelijke vraagstukken de komende twee jaar op te pakken.
Met dank aan een flinke ambtelijke inzet presenteren we deze programmabegroting aan uw raad. Vanuit de ambitie om de blik vooruit te richten en focus te hebben op wat er echt toe doet. We maken ons hard om de gemeente Noordwijk echt een verademing te laten zijn. We kijken uit naar de behandeling op 8 november aanstaande. Het college van burgemeester en wethouders Noordwijk, 11 oktober 2022
Programmabegroting 2023-2026
2
Gemeente Noordwijk
Algemeen
Programmabegroting 2023-2026
3
Gemeente Noordwijk
1.1 Begroting in één oogopslag
Programmabegroting 2023-2026
4
Gemeente Noordwijk
1.2 Stapsgewijs naar het begrotingssaldo Om uiteindelijk te komen tot de structureel en reëel in evenwicht zijnde Programmabegroting 2023-2026 die nu voorligt, is een traject voorafgegaan. Onderstaand wordt stapsgewijs aangegeven hoe het financiële meerjarenbeeld tot stand is gekomen. Perspectiefnota 2023 Op 5 juli 2022 heeft de gemeenteraad de in de Perspectiefnota 2023 opgenomen uitgangspunten en ontwikkelingen voor de Programmabegroting 2023-2026 vastgesteld. De Perspectiefnota 2023 laat samengevat het volgende financiële beeld zien: Bedragen in €
Perspectiefnota 2023 Begrotingssaldo programmabegroting 2022 Totaal autonoom beleid Algemene uitkering gemeentefonds Overige mutaties Perspectiefnota 2023
2023 2024 2025 2026 548.772 432.168 1.646.946 1.646.946 -3.985.677 -3.812.800 -4.113.655 -4.344.156 6.354.884 9.011.847 11.181.906 6.443.114 -1.938.937 -3.282.550 -4.635.291 -6.201.010 979.042 2.348.665 4.079.906 -2.455.106
Programmabegroting 2023-2026 Na de vaststelling van de Perspectiefnota 2023 heeft zich nog een aantal ontwikkelingen voorgedaan die de begrotingssaldi hebben beïnvloed. Deze zullen hieronder kort worden toegelicht. Bedragen in €
Begroting 2023-2026 Saldo Perspectiefnota 2023 Autonoom beleid Nieuw beleid Overige begrotingsmutaties Netto effect septembercirculaire 2022 Begroting 2023-2026
2023 2024 2025 2026 979.042 2.348.665 4.079.906 -2.455.106 415.962 495.570 492.931 166.801 -1.627.000 -1.889.132 -1.896.081 -778.190 -533.066 -1.781.124 -1.996.093 -2.243.295 886.753 2.940.190 2.166.162 3.742.783 121.691 2.114.169 2.846.825 -1.567.007
Autonoom beleid Onder autonoom beleid wordt beleid verstaan dat ‘onontkoombaar’ is. Dit beleid is grotendeels reeds meegenomen in de Perspectiefnota 2023. De belangrijkste kosten van het autonoom beleid betreffen onder andere de bijstelling van de begroting Jeugdhulp, de aanpassing van de inkomsten Bundeling Uitkeringen Inkomensvoorzieningen Gemeenten (BUIG), het ophogen van de energielasten van het Sportbedrijf Noordwijk, het doorbelasten van de kostenverdeelstaat vervoermiddelen en het doorrekenen van de kostendekkende tarieven voor afvalstoffenheffing, rioolheffing en lijkbezorgingsrechten. Nieuw beleid Onder nieuw beleid wordt beleid verstaan dat vanuit het coalitieakkoord en het collegewerkprogramma nieuw in de Programmabegroting 2023-2026 is opgenomen. Dit nieuw beleid wordt financieel gedekt binnen het kapitaallastenniveau, de reserves of het begrotingsresultaat van de gemeente Noordwijk. Het nieuwe beleid wordt in paragraaf 1.3 Nieuw beleid verder toegelicht. Overige begrotingsmutaties In de overige begrotingsmutaties ten opzichte van de Perspectiefnota 2023 zijn de definitieve doorrekeningen van de inflatie, kapitaallasten (rente en afschrijvingen), salarissen en mutaties in de reserves en voorzieningen meegenomen.
Programmabegroting 2023-2026
5
Gemeente Noordwijk
Septembercirculaire 2022 In de Perspectiefnota 2023 is de Meicirculaire 2022 verwerkt. In de Programmabegroting 2023-2026 worden de financiële effecten van de Septembercirculaire 2022 meegenomen. De Septembercirculaire 2022 laat het volgende beeld zien: Bedragen in €
Algemene uitkering gemeentefonds Stand meicirculaire 2022 Stand septembercirculaire 2022 Verschil mei - septembercirculaire Taakmutaties Netto effect septembercirculaire 2022 Saldo algemene uitkering gemeentefonds
2023 2024 2025 2026 69.074.307 68.733.243 72.698.318 69.170.613 70.086.326 71.770.172 74.886.616 72.935.532 1.012.019 3.036.929 2.188.298 3.764.919 -125.266 -96.739 -22.136 -22.136 886.753 2.940.190 2.166.162 3.742.783 886.753 2.940.190 2.166.162 3.742.783
Na alle gegevens te hebben verwerkt is er sprake van een structureel sluitende begroting. Nationale en internationale ontwikkelingen De Programmabegroting 2023-2026 is opgesteld in een onzekere tijd. Na de coronajaren 2020 en 2021 bestond de hoop op een stabiele toekomst na het overgangsjaar 2022. De gevolgen van de oorlog in Oekraïne en de daaruit voortvloeiende inflatie hebben echter grote invloed op huishoudens, ondernemers en de lokale overheid. Een ander gevolg van de oorlog is de komst van Oekraïense vluchtelingen en versnelde opvang van statushouders. Opvang vluchtelingen uit Oekraïne De vier gemeentelijke opvanglocaties worden in 2023 voortgezet. Dit betekent ook dat zaken, zoals leefgeld, gezondheidszorg, onderwijs, schoolververvoer, maaltijdservices en beveiliging, doorgaan. De gemeente heeft hierin een coördinerende rol en krijgt hierbij ondersteuning van andere organisaties, zoals scholen, welzijnsorganisaties en gezondheidszorg. Op dit moment lijkt er nog geen einde in zicht en zullen de uitdagingen toenemen als we wellicht op zoek moeten naar alternatieve huisvestingslocaties in het geval de huidige locaties niet langer beschikbaar blijven. De aanhoudende vluchtelingencrisis in ons land, waarbij ook een beroep op gemeenten wordt gedaan, helpt hier niet bij. Inflatie De inflatie bevindt zich op een historisch hoog niveau.
In het najaar van 2021 was er al sprake van stijgende energieprijzen op de wereldmarkt. Door het wegvallen van de levering van energie door Rusland aan een groot deel van de landen in de Europese Unie, is dit nog verder in een stroomversnelling gekomen. De stijgende energielasten werken door in de prijzen van producten, salarissen en vervolgens diensten. Zo is de stijging van de energieprijzen de belangrijkste aanjager van de inflatie. Zowel in de meicirculaire als in de septembercirculaire wordt voor het jaar 2023 een cumulatieve inflatie van 7,5% vermeld. Dit is gebaseerd op ramingen van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Dit is ook in de Programmabegroting 2023-2026 verwerkt. Indien aangepaste prognoses van het CBS leiden tot aanpassingen van het gemeentefonds zal dat ook via de voorjaars- of najaarsnota in de begroting worden verwerkt. De flink gestegen prijzen voor brandstoffen, energie, grondstoffen en bouwmaterialen werken niet alleen door in de kosten voor de gemeente, maar ook in de begroting van lokale verenigingen. Ook in de subsidies hebben we rekening gehouden met 7,5% inflatie. Energiecrisis De inflatie en energiearmoede laten steeds meer hun negatieve sporen na in onze samenleving en op het welbevinden van onze inwoners. Levensmiddelen, energie en overige essentiële voorzieningen worden steeds duurder.
Voor de meest kwetsbare groep hebben we in 2022 een energietoeslag verstrekt, bedoeld voor het gedeeltelijk betalen van hun Programmabegroting 2023-2026
6
Gemeente Noordwijk
energierekening. Daarnaast zetten we met behulp van energiecoaches, in op energiebesparende maatregelen voor dezelfde doelgroep. Ondertussen zien we dat de gevolgen van financiële/energiecrisis steeds breder om zich heen grijpen. Inwoners en ondernemers teren in op hun reserves, waarbij voor ondernemers niet uit het oog mag worden verloren dat de maatregelen tijdens de coronacrisis (financieel) ook al een wissel op hen hebben getrokken. De aangekondigde overheidsmaatregelen, zoals een fonds overname schulden, een prijsplafond voor energie, de verlenging van de energietoeslag, alsmede een impuls ter versterking van gerichte hulp via schuldhulpverlening en bijzondere bijstand, zijn een voorbode dat 2023 een roerige jaar kan worden, waarbij voor ondersteuning ook naar de gemeente wordt gekeken. Voor 2022 houdt de gemeente Noordwijk rekening met een verhoging van de energielasten met 91,2% (86% gebaseerd op cijfers van het CBS plus 5,2% prijsinflatie in 2022). In de Programmabegroting 2023-2026 wordt rekening gehouden met een stijging van 2,3% voor 2023 en verder (prijsinflatie gemiddeld over 2023 tot en met 2026). Deze stijging is gebaseerd op de huidige contracten en periodieke betalingen op basis hiervan. De energiemarkt is echter bijzonder onstuimig. Het voorspellen hoe de kosten zich in 2023 verder zullen ontwikkelen is erg moeilijk.
Indien bijstelling hiervan noodzakelijk is zal dit kenbaar worden gemaakt. Gemeentefonds en het “ravijnjaar” Het gemeentefonds laat voor de jaren 2023 tot en met 2025 een fors positief beeld zien, mede als gevolg van de stijgende uitgaven van het Rijk en de oplopende inflatie. De herverdeling van het gemeentefonds is hierin voor de jaren 2023 tot en met 2026 verwerkt. Alhoewel over de verdere herverdeling vanaf 2026 nog een besluit moet worden genomen is voor dat jaar wel een verlaging van de algemene uitkering van € 15,- per inwoner meegenomen. Er is nog geen definitief besluit over de compenserende middelen voor Jeugdhulp vanaf 2024. In overleg tussen het Rijk, VNG en IPO (provincies) is overeengekomen dat de gemeenten voor 2024 tot en met 2026 een stelpost op mogen nemen van 100% van de verwachte bedragen. In de Perspectiefnota 2023 werd nog uitgegaan van 75%. Vanaf 2026 is er echter sprake van een bijzonder onzekere situatie. De algemene uitkering van het gemeentefonds daalt in dat jaar ten opzichte van 2025 met circa € 1,76 miljoen. Normaal gesproken sprake zou zijn van een stijging, onder meer als gevolg van inflatie en toename van de overheidsuitgaven. Ten opzichte van de cijfers in de perspectiefnota is dit voor 2026 een aanzienlijke verbetering. Dit is het gevolg van een éénmalige toevoeging aan het gemeentefonds van € 924 miljoen.
Vanaf 2027 zal het verschil echter weer verder oplopen. De belangrijkste oorzaken voor de lagere algemene uitkering in 2026 zijn (naast de herverdeling van het gemeentefonds): •
•
De opschalingskorting is onder het kabinet Rutte II bedacht omdat grotere gemeenten efficiënter zouden zijn. Deze vorming van grotere gemeenten is echter nooit doorgezet, maar de jaarlijks oplopende korting in het gemeentefonds is wel gebleven. Als gevolg van de economische omstandigheden is de korting bevroren op het niveau van 2021 tot en met 2025, en komt daarna weer volledig terug. Dat leidt voor Noordwijk tot een korting van € 1,3 miljoen in 2026. De normeringssystematiek (trap op-trap af) wordt met ingang van 2026 afgeschaft. Er is nog geen alternatief opgenomen. Het Rijk en de VNG onderhandelen hierover. Met de VNG wordt in een gezamenlijk proces met een onafhankelijk begeleider gewerkt, om te komen tot een nieuwe financieringssystematiek voor 2026 en verder. Er wordt ook
Programmabegroting 2023-2026
7
Gemeente Noordwijk
gekeken naar de zorgen die gemeenten ervaren met betrekking tot hun financiën in 2026 en verder. De opdracht is om te komen tot een analyse van de financiële gevolgen van het coalitieakkoord voor gemeenten en provincies. Er wordt naar oplossingen gezocht voor de korte en lange termijn. Omgevingswet Voor 1 januari 2023 staat de invoering van de Omgevingswet gepland. De voorbereidingen zijn daarvoor in volle gang. In september hebben daarvoor diverse trainings- en testsessies plaatsgevonden. Over de definitieve invoering moet echter de Eerste kamer nog besluiten. Dit gebeurt naar verwachting half november, na het vaststellen van de Programmabegroting 2023 van de gemeente Noordwijk. Of de Eerste kamer zal instemmen is echter onzeker, wat gezien de gevolgen van de invoering van de Omgevingswet voor de gemeenten buitengewoon lastig is. Er zijn inmiddels voor beide scenario’s legesverordeningen opgesteld, zodat in december in ieder geval de juiste verordening kan worden vastgesteld. In 2023 zal de uitvoering van de Omgevingswet nog veel aandacht vragen. In het eerste kwartaal van 2023 staat de vaststelling van de herziene versie van de omgevingsvisie gepland. In de omgevingsvisie worden doelstellingen en ambities geformuleerd. Om deze ambities en doelstellingen te realiseren dienen programma’s te worden opgesteld.
In 2023 zal worden nagegaan op welke wijze deze programma’s kunnen worden ingezet. Voorts zal veel tijd worden gestoken in het omgevingsplan. In het omgevingsplan staan de regels vermeld die de gemeente Noordwijk van belang vindt bij het beschermen en beheren van de fysieke leefomgeving. Het ‘vullen’ van het omgevingsplan met de vereiste regels zal gefaseerd (per gebied of thema) plaatsvinden en zal naar verwachting nog enkele jaren voortduren. Ook zal in 2023 een aantal zaken die in 2022 zijn gestart verder worden uitgewerkt, zoals bijvoorbeeld de omgevingstafel waarbij initiatiefnemers vroegtijdig met de gemeente in gesprek gaan over de wenselijkheid van het initiatief. Voorts moet niet worden vergeten dat de Omgevingswet een geheel nieuwe wet is, met nieuwe instrumenten, nieuwe werkwijzen en nieuwe processen. In de praktijk zal blijken in hoeverre deze functioneren en zullen, indien nodig, aanpassingen doorgevoerd moeten worden.
Programmabegroting 2023-2026
8
Gemeente Noordwijk
1.3 Beleidsdoelstellingen
Thema 1.2
Participatie en communicatie
1.3 Dienstverlening
Regionale 1.4 samenwerking en verbonden partijen
Thema Veiligste 2.1 gemeenten Aanpak 2.2 ondermijnende criminaliteit 2.3 Crisisbeheersing Thema Regionale en 3.1 lokale bereikbaarheid 3.2 Parkeren
3.3 Verkeersveiligheid
Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Wat willen we bereiken? Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategischeen Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. Programma 2 Veiligheid Wat willen we bereiken? Noordwijk is een veilige gemeente om te wonen, te werken, te recreëren en te leven. We zijn hier gezamenlijk verantwoordelijk voor.
In onze gemeente worden criminaliteit en overlast niet geaccepteerd. We handhaven daarom daadkrachting. Dit doen we samen met de politie, onze inwoners en ondernemers. Noordwijk is sterke (regionale) partner in crisisbeheersing Programma 3 Verkeer en Parkeren Wat willen we bereiken? Noordwijk is goed bereikbaar en beschikt over een veilige infrastructuur. Ons verkeersnetwerk is veilig. We zorgen voor een optimale verkeerscirculatie. We werken aan een betere bereikbaarheid met het openbaar vervoer, de fiets en voetgangers. We beschikken over voldoende parkeervoorzieningen voor inwoners en bezoekers. In de drukke zomermaanden weren we ‘zoekverkeer’ uit de straten van Noordwijk aan Zee. Bezoekers kunnen parkeren in transferia in de periferie van Noordwijk De wegen in Noordwijk zijn zo ingericht dat onze inwoners ouderen, jonge kinderen en mensen met een beperking veilig over straat kunnen. Hierbij hebben we onverminderd aandacht voor verkeersveiligheid in de directe omgeving van met name zorgcentra en scholen. De trottoirs moeten weer het domein van de voetgangers worden en beter begaanbaar voor kinderwagens, rollators, rolstoelen etc. Programma 4 Economie Wat willen we bereiken?
Thema Agrarische bedrijven en We willen een vitale economie, die zorgt voor werkgelegenheid. Noordwijk streeft naar het 4.1 Intergemeentelijke behoud van de agrarische gebieden voor duurzame innovatieve bollenteelt, zoals Structuurvisie opgenomen in de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG). Greenport Gunstig vestigingsen ondernemingsNoordwijk heeft aantrekkelijke winkel- en uitgaansgebieden met een gunstig vestigings- en 4.2 klimaat voor ondernemingsklimaat voor ondernemers. winkels, horeca en bedrijven Noordwijk ligt in een uniek gebied met veel natuur, het strand, de zee, de kust en een Jaarrond toerisme 4.3 open en toegankelijk landschap. We zijn zuinig op deze kwaliteiten als basis voor ons en recreatie toerisme. Met onze kuuroordstatus krijgt dit een extra impuls. Noordwijk blijft zich profileren als dé ruimtevaartgemeente van Nederland met 4.4 Space aantrekkingskracht op innovatie bedrijvigheid. Het strand is een uniek gebied. De unieke ligging aan zee maakt de Noordwijk 4.5 Strand en kuuroord internationaal erkend is als kuuroord, of beter: heilzame badplaats. Aan die kwaliteit geven we nadrukkelijk inhoud.
Programmabegroting 2023-2026
9
Gemeente Noordwijk
Thema
5.1 Onderwijs
5.2
Onderwijshuisvesting Thema
6.1
Verenigingen en vrijwilligers
6.2 Sport en recreatie
6.3 Kunst en cultuur
Evenement6.4 vriendelijke gemeenten Multifunctionele 6.4 accommodaties Thema 7.1 Gezond leven 7.2
Opgroeien en zelfontplooiing
7.3 Meedoen
Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 5 Onderwijs Wat willen we bereiken? Behalve thuis is ook school een plek waar je normen en waarden leert die je meeneemt in je verdere leven. Daarom is het heel belangrijk dat kinderen kwalitatief goed onderwijs krijgen. Dat ze leren hoe je normaal met elkaar omgaat. Dat pesten onacceptabel is en ze de ruimte krijgen om zich te ontplooien en ontwikkelen, hoe zij, als persoon, dat willen. We zorgen voor kwalitatief goede onderwijshuisvesting in onze dorpen. Programma 6 Sport en Cultuur Wat willen we bereiken? Veel mensen vinden in ons gevarieerde verenigingsleven een prettige en waardevolle vrijetijdsbesteding. Daarom verdienen verenigingen op het gebied van sport, kunst en cultuur onze ondersteuning en investeren we hier ook in. Het belang van bewegen en sport is onomstreden. Daarom bevorderen we een grote variatie aan sportmogelijkheden in Noordwijk. Dat betekent dus ook dat het aanbod niet alleen is gericht op jongeren, maar dat het ook toegankelijk moet zijn voor ouderen, mensen met een beperking en mensen met weinig financiële middelen. Gezondheid is immers belangrijk voor iedereen en past bij de status die we als kuuroord hebben. Daarnaast is het voor een leefbaar en gezellig Noordwijk van groot belang dat er ruim baan wordt gegeven aan kunst en cultuur.
Cultuur brengt immers mensen samen en kan ook maatschappelijke problemen helpen verminderen die specifiek zijn voor de jeugd, ouderen en inwoners met enige afstand tot de samenleving. We zorgen ervoor dat kunst- en cultuurprojecten een zo breed mogelijk publiek bereiken. We zijn een evenementvriendelijke gemeente. We benutten onze multifunctionele sportaccommodaties optimaal. Programma 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid Wat willen we bereiken? We bevorderen een gezonde leefstijl. Als gemeente met een kuuroordstatus stellen we sporten, bewegen en gezondheid centraal. Onze kinderen groeien gezond en veilig op. Onze focus is primair gericht op preventie. We bewerkstelligen daarom een aanbod gericht op onder meer versterking van weerbaarheid. We bevorderen de samenwerking tussen maatschappelijke partners. Onze inwoner doen mee (naar vermogen). We stimuleren zelfredzaamheid en het nemen van verantwoordelijkheid voor het eigen leven. We zorgen voor voorzieningen ten behoeve van inwoners die (tijdelijk) niet kunnen meedoen. We bestrijden eenzaamheid en vergroten de lokale mobiliteit van kwetsbare inwoners. De toegang tot advies, ondersteuning (jeugd)zorg is laagdrempelig, We zorgen voor passende hulp en ondersteuning waarbij we sturen op drempelverlaging, kwaliteitsverhoging en kostenbeheersing van jeugdhulp.
Zorg voor onze inwoners moet in goede kwaliteit en voldoende kwantiteit beschikbaar. Wachtlijsten moeten zo kort mogelijk zijn.
7.4
Zorg en ondersteuning
7.5
Inwoners voelen zich veilig en prettig. In Noordwijk is het goed wonen. Onze buitenruimte Gezonde en veilige en voorzieningen nodigen uit tot ontmoeting en bewegen en zijn toegankelijk voor leefomgeving iedereen. De gezonde en groene leefomgeving versterken de kwaliteit van leven.
Programmabegroting 2023-2026
10
Gemeente Noordwijk
Thema
8.1 Duurzaamheid
8.2 Energietransitie
8.3 Natuur en groen Woon- en leefomgeving Afval en 8.5 grondstoffen
8.4
Thema Bouwen voor de 9.1 lokale bevolkingsgroei Bouwen op basis 9.2 van de lokale behoefte
Beleidsdoelstellingen gemeente Noordwijk Programma 8 Duurzaamheid en Leefomgeving Wat willen we bereiken? We behouden onze prachtige dorpen en ons open landschap voor toekomstige generaties en bezoekers. We stellen een lange termijnvisie voor verduurzaming op. We geven uitvoering aan doordachte, effectieve en efficiënte maatregelen ter bevordering van energiebesparing en klimaatadaptatie. Ons uitgangspunt is dat verduurzaming betaalbaar blijft voor iedereen. We koesteren onze prachtige bollenvelden, de kuststrook, de zee en onze natuurgebieden. We prefereren zonne-energie boven windenergie en gaan plaatsing van windturbines in ons buitengebied daarom tegen. We plaatsen zonnepanelen bij voorkeur op grote daken. Natuur en landschap vormen de basis voor fijn wonen, recreëren en een gezonde economie. De duinen en landgoederen worden waar mogelijk verbonden door (ecologische) verbindingen die doorlopen tot in de dorpen. Onze leefomgeving is schoon, gezond, groen en toegankelijk. We beheren de openbare ruimte op uniforme wijze. In de dorpscentra zetten we onze Buitendienst zichtbaar in. De gemeente is verantwoordelijk voor de openbare ruimte en die moet dus ook goed worden bijgehouden. Dat betekent dus ook een nette en ordelijke afvalinzameling. Programma 9 Ruimte en Wonen Wat willen we bereiken? Wij bouwen volgens de natuurlijke groei van Noordwijk.
Daarbij geldt dat grootschalige regionale woningbouw enkel plaats vindt langs de as Alphen-Leiden-Katwijk.
We bouwen, afgestemd op de behoefte, woningen in alle prijsklassen (huur en koop) in een veilige en prettige omgeving. Daarbij hoort ook voldoende ruimte om te parkeren en te recreëren. We versterken de identiteit en openheid van onze leefomgeving door in te zetten op een Kleinschaligheid en vitale en duurzame bollenteelt. Daarmee zorgen we tevens dat de dorpen niet aan elkaar 9.3 open karakter van gebouwd worden. Het openlandschap tussen de dorpen in de Bollenstreek weerspiegelt de leefomgeving onze identiteit.
Programmabegroting 2023-2026
11
Gemeente Noordwijk
1.4 Nieuw beleid Recht zo die gaat. In het nieuwe coalitieakkoord en collegewerkprogramma zijn de nieuwe wensen van het college opgenomen. Dit nieuwe beleid is in de Programmabegroting 20232026 opgenomen en verwerkt. Het complete beeld van het nieuwe beleid staat in onderstaand overzicht weergegeven. Totaal nieuw beleid per programma Programma 1 Bestuur en Dienstverlening 2023 Opstellen visie gemeentelijk en maatschappelijk vastgoed 2023 KCC backoffice/beleidsmedewerker 2023 Bestuursondersteuner wethouders 2023 Inhuur voor invoering moderne werkplek 2023 Extra budget voor inhuur in verband met krapte arbeidsmarkt Programma 2 Veiligheid 2023 Onderzoek (flexibel) cameratoezicht 2023 Beleidsmedewerkers aanpak ondermijning 2023 Vergunningverlener 2023 Senior BOA 2023 BOA's Programma 3 Verkeer en Parkeren 2023 Mobiliteitsplan 2023 Onderzoek ontsluiting Verlengde Beeklaan 2023 Modelstudie ontsluiting wijk Boechorst 2023 Mogelijkheid nachtbus van Leiden naar Noordwijk 2023 Continueren campingpendel 2023 Tarief strandpendel 2023 Passende parkeernormen arbeidsmigranten 2023 Gratis parkeren Kloosterplein na 18:00 uur 2023 Gedifferentieerde tariefstelling dagparkeerkaarten 2023 Verkeersonderzoek Noordwijk-Binnen 2023 Parkeerregiseur 2023 Onderzoek verkeersonveilige plekken 2023 Onderzoek verkeersveiligheid kruising Duinweg 2023 Uitvoeren uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek Programma
4 Economie 2023 Opstellen visie Noordelijke toeristische ontsluiting 2023 Opstellen nieuw evenementenbeleid Programma 5 Onderwijs 2023 Doorontwikkelen beleid voorschoolse voorzieningen Programma 7 Sociaal Domein en Volksgezondheid 2023 Evalueren sociale kaart 2023 Mindfulness trainingen jeugd 2023 Tegengaan eenzaamheid 2023 Continueren zorgpauze en Waarderingsregel mantelzorgers 2023 Beleidsadviseur Voor Ieder1 2023 Beleidsadviseur Wet Inburgering 2023 Beleidsadviseur WGS 2023 Projectleider maatschappelijke vraagstukken
Programmabegroting 2023-2026
12
2023 50.000 77.000 100.000 100.000 250.000 10.000 150.000 39.000 77.000 122.000
2024
2025
INC INC INC INC INC
77.000 100.000
150.000 39.000 77.000 122.000
150.000 39.000 77.000 122.000
25.000 25.000 15.000 60.000 15.000 -50.000 25.000 10.000 -560.000 25.000 88.000 25.000
-50.000
-50.000
10.000 -560.000
10.000 -560.000
88.000
88.000 25.000
25.000 25.000 25.000
25.000
INC 150.000 STR 39.000 STR 77.000 STR INC INC INC INC INC INC -50.000 STR INC 10.000 STR -560.000 STR INC 88.000 STR INC INC INC INC INC
7.500 15.000 15.000 80.000 40.000 41.000 19.000 19.000 100.000
2026
INC 15.000 15.000 80.000 40.000 41.000 19.000 19.000 100.000
15.000 80.000 40.000
INC 15.000 STR 80.000 STR 40.000 STR INC INC INC INC
Gemeente Noordwijk
Totaal nieuw beleid per programma Programma 8 Duurzaamheid en Leefomgeving 2023 MKB-transitieloket 2023 Beleidsplan klimaatadaptieve leefomgeving 2023 Pilot advies verduurzamingsverplichtingen 2023 Handhaving verplichte energiebesparende maatregelen 2023 Opstellen visie energietransitie 2023 Afnamebod potentiële warmte-aanbieders 2023 Wijkuitvoeringsplannen transitievisie 2023 In kaart brengen capaciteit elektriciteitsnetwerk 2023 Opstellen uitvoeringsplan vergroening leefomgeving 2023 Aanplanten bomen 2023 Aanplanten bomen beheerkosten 2023 Continueren inzet vrijwillige energiecoaches 2023 Regelanalist dienstverlening Omgevingswet 2023 Groenbeheerplan Programma 9 Wonen en Ruimte 2023 Actualiseren woningbouwprogramma 2023 Continueren inzet projectleider internationale werkers 2023 Beleidsadviseur Volkshuisvesting Programma 10 Algemene Dekkingsmiddelen 2023 Afschaffing hondenbelasting 2023 Lastenverlichting voor de burgers Totale kosten nieuw beleid
2023
2024
2025
2026
60.000
60.000
50.000
50.000
300.000
60.000 STR INC INC 50.000 STR INC INC INC INC INC 200.000 INV 35.000 STR 35.000 STR INC 300.000 STR
93.000
INC INC 93.000 STR
300.000 302.132 309.081 1.125.000 1.125.000 1.125.000 3.235.500 2.805.132 2.243.081
316.190 STR INC 978.190
25.000 40.000 25.000 25.000 100.000 50.000 50.000 35.000 35.000 88.000 150.000 40.000 25.000 93.000
50.000 200.000 35.000 35.000 88.000 300.000
93.000
200.000 35.000 35.000
Het nieuwe beleid wordt als volgt financieel gedekt: • Investeringen (inv): binnen het kapitaallastenniveau. • Structurele uitgaven (str): uit het begrotingsresultaat. • Incidentele uitgaven (inc): uit het begrotingsresultaat of uit de reserves. Hiernaast wordt ook de stelpost nieuw beleid van € 250.000,- in 2023 ingezet voor de uitvoering van nieuw beleid. De financiële dekking van het nieuwe beleid ziet er dan als volgt uit: Begroting 2023-2026 nieuw beleid Totaal dekking incidenteel uit stelpost nieuw beleid Totaal dekking incidenteel uit reserves Totaal dekking incidenteel uit begrotingsresultaat Totaal dekking structureel uit begrotingsresultaat Totaal dekking investeringen uit kapitaallastenniveau Begroting 2023-2026 dekking kosten nieuw beleid
Programmabegroting 2023-2026
2023 2024 2025 250.000 1.358.500 716.000 147.000 1.125.000 1.125.000 1.125.000 502.000 764.132 771.081 200.000 200.000 3.235.500 2.805.132 2.243.081
13
2026 INC INC INC 778.190 STR 200.000 INV 978.190
Gemeente Noordwijk
1.5 Waar staan we als gemeente voor? Recht zo die gaat De gemeente Noordwijk staat voor mooi wonen, goed werken, fijn recreëren en het biedt mogelijkheden om te ondernemen. Het kent een rijk verenigingsleven met veel sport- en culturele activiteiten, evenementen en een hoog voorzieningenniveau. Uiteraard zijn er ook zaken die extra aandacht verdienen en zaken die verbeterd moeten worden. In het coalitieakkoord ‘Recht zo die gaat’ wordt behouden wat goed geregeld is en worden de punten die aandacht nodig hebben aangepakt en verbeterd. De term ‘Recht zo die gaat’ komt van oorsprong uit de scheepvaart en geeft aan dat we op koers moeten blijven met betrekking tot zaken die zijn ingezet en goed werken of doorontwikkeling verdienen. En koers op nieuwe zaken die we in de komende periode oppakken. Nieuwe zaken zoals de hoge inflatie en energieprijzen als gevolg van de oorlog in Oekraïne die we door middel van lastenverlichting willen aanpakken. Lastenverlichting in de vorm van onder andere het afschaffen van de hondenbelasting en de verlaging van de prijs voor de parkeerkaart voor de inwoner. De gemeente is er voor datgene dat onze inwoners samen van belang vinden (het algemeen belang). Samen bepalen we welke ontwikkeling in Noordwijk wenselijk is en welke opgaven we aan moeten pakken. Hierin nemen wij als gemeente de rol die helpend is.
Als gemeente gaan we altijd voor de beste oplossing voor de samenleving. We willen de zaken goed en logisch organiseren waarbij we goed kunnen uitleggen wat we doen, of laten. Vanuit deze visie hanteren we als kernwaarden: 1. Verbindend. Het is onze taak om te focussen op wat inwoners, ondernemers en andere partners samenbrengt. Op wat ons verbindt. Voor kwetsbare groepen hebben wij extra aandacht. 2. Onbevooroordeeld. Wij behandelen iedereen gelijkwaardig. Wij staan open voor nieuwe ideeën en initiatieven uit de samenleving. Wij gaan uit van vertrouwen en de goede intenties van inwoners, ondernemers, vrijwilligersorganisaties en andere partners. 3. Besluitvaardig. De wereld om ons heen verandert snel. Uitdagingen van deze tijd het hoofd bieden vraagt om keuzes. Wij focussen op wat er echt toe doet en zijn bewust van het feit dat niet alles kan. Dit vraagt om een besluitvaardig gemeentebestuur dat niet bang is om keuzes te maken en uit te leggen. Altijd met het algemeen belang voor ogen.
Bestuurscultuur Bestuurscultuur is een wezenlijk onderdeel uit het programma van de coalitie en de visie hierop werken wij uit via de volgende lijnen: • Integriteit: hoe gaan we met elkaar om? • Transparantie: hoe open zijn wij? • Participatie en inspraak: wat mag de inwoner/ondernemer van ons verwachten en wat verwachten wij van hen? Wij vinden het belangrijk om een waterscheiding te creëren met negatieve onderdelen van de bestuurscultuur uit het verleden. De huidige gemeente Noordwijk en haar inwoners, ondernemers en organisaties hebben niets aan politici die met elkaar bezig zijn en oude vetes proberen uit te vechten. Vandaar dat de motie ‘Noodzakelijke waterscheiding met het verleden’ is opgesteld. Hiermee doe de gemeenteraad een duidelijke uitspraak over de wil om het verleden achter zich te laten en zich bezig te houden met de toekomst.
Programmabegroting 2023-2026
14
Gemeente Noordwijk
Verademing De komende 4 jaar werken wij er hard aan om de gemeente Noordwijk echt een verademing te laten zijn. Een verademing in de manier waarop wij met elkaar omgaan. Een plek waar voor jong tot oud plek is. Een plek waar iedereen meedoet. Wij bouwen verder aan Noordwijk als icoon van de gezonde en energieke regio Duin- en Bollenstreek. De plek waar inwoners zich het meest gezond voelen van heel Nederland. De plek waar de economie bloeit door nationale en internationale aantrekkingskracht van het toerisme in samenwerking met de innovatie uit de bollenteelt en ruimtevaart. Een plek waar je eindeloos kunt genieten van uitgestrekte bollenvelden, strand, zee, duinen en bossen. Onze gemeente, de gemeente waar niemand uit weg wil. Aan de hand van de volgende speerpunten werken we de komende jaren aan onze doelen: 1. Behoud van bijzonder landschap waar ondernemen, recreëren en beleven samengaan. 2. Betaalbaar wonen voor jong tot en met oud. 3. Een ambtelijke organisatie die staat als een huis. 4. Een sterke partner in de regio Duin- en Bollenstreek. 5. Energietransitie met realiteitszin. 6. Gezond en energiek leven. 7. Iedereen telt en doet mee. 8. Innovatieve en bloeiende economie. 9. Lastenverlichting. 10. Participatie, transparantie en communicatie. 11. Regionale en lokale bereikbaarheid. 12. Veiligste gemeente van Nederland.
Programmabegroting 2023-2026
15
Gemeente Noordwijk
1.6 Kerngegevens Sociale structuur
Programmabegroting 2023-2026
16
Gemeente Noordwijk
Programmabegroting 2023-2026
17
Gemeente Noordwijk
Fysieke structuur
Programmabegroting 2023-2026
18
Gemeente Noordwijk
1.7 Kaders voor gezond financieel beleid De onderstaande kaders kunnen worden gehanteerd bij het maken van nieuwe afwegingen. Die kaders zijn niet uitputtend maar fungeren als meetlat waarlangs nieuwe ruimtevragers worden afgewogen. In de uitvoeringspraktijk geldt daarbij het ‘pas toe’ of ‘leg uit-principe’: de toepassing ervan kan per onderwerp verschillen en in bijzondere omstandigheden kunnen er redenen zijn om van af te wijken. •
Eerst de opgave, dan het plan, dan het geld Nu beginnen we vaak eerst met de financiële claim, daarna met de visie, het plan en de uitwerking. Dat betekent dat middelen lang onbenut blijven (onderuitputting). Maar belangrijker: het doet geen recht aan de afweging door de raad. Opener beleidsdiscussies met de raad in een eerder stadium betekent ook een opener begrotingsproces. Concreet betekent dit dat er meer pro memorie (PM) posten als ruimtevrager in de begroting staan, met ruimte voor latere invulling. Niet alles kan en moet immers tegelijk. Dit kan echter ook leiden tot besluiten zonder financiële dekking waarmee financiële risico’s ontstaan.
•
Nieuw voor oud Met het richtsnoer ‘nieuw voor oud’ wordt bedoeld dat een lopend project of bestaande activiteiten worden beëindigd, als er financiële dekking moet worden gevonden voor een nieuw initiatief. Vanuit de raad is het idee geopperd om een zero-based begroting te maken. Dit is een methode om de begroting door te lichten op: wat is wettelijk verplicht, wat is de vrije afwegingsruimte, et cetera. Dat kan helpen om de juiste keuzes te maken. In essentie gaat het om de vraag in welke mate bestaand beleid bijdraagt aan de bestuurlijke doelen? Waar dat niet zo is, ontstaat er ruimte voor heroverweging binnen de totale begroting.
•
We doen het voor het geld dat we ervoor krijgen Medebewindstaken doen we in principe voor (maximaal) het geld dat we ervoor krijgen. Waar de kosten de beschikbare middelen overschrijden moet worden gezocht naar mogelijkheden om de kosten te beheersen of de inkomsten te vergroten. Dit kan ook in collectief verband, zoals bij de recente arbitrage Jeugdhulp.
•
Samen in partnerschap Netwerk-besturen betekent ook netwerk-financieren. Wanneer een maatschappelijke opgave samen met andere partners wordt opgepakt, komt de rekening niet alleen bij de gemeente terecht.
•
Ontschotten van budgetten Budgetten worden zoveel mogelijk ontschot, om een integrale afweging en het schuiven met budgetten mogelijk te maken, zowel in het sociale als in het fysieke domein. Tegenvallers worden zoveel mogelijk binnen het domein, het programma of een beleidsveld opgevangen.
•
Kostendekkendheid Belastingheffingen, leges en tarieven zijn kostendekkend.
•
Zuiver resultaat bestemmen Budget dat aan het einde van het jaar overblijft gaat naar de algemene reserve.
•
Profijtbeginsel Kosten van publieke voorzieningen worden zoveel mogelijk in rekening gebracht van degenen die daarvan profiteren.
Programmabegroting 2023-2026
19
Gemeente Noordwijk
•
Proactief gebruik maken van subsidies Bij grote stedelijke projecten worden doelgerichte acties en lobby ingezet voor succesvolle subsidieverwerving. Bij het verstrekken van subsidies telt niet de inspanning maar het resultaat. Bij elk van de gemeentelijke doelen wordt bepaald of en zo ja hoe gesubsidieerde activiteiten een bijdrage kunnen leveren aan het realiseren ervan.
•
Integraliteit Opbrengsten en kosten worden zoveel mogelijk in samenhang gepresenteerd. Bij investeringen worden capaciteit, duurzaamheid en ICT-aspecten ook meegenomen.
•
Zo min mogelijke reserves Algemeen uitgangspunt is om zo min mogelijk reserves te hebben. Bij het instellen van een reserve is het belangrijk om een concreet doel vast te stellen waarvoor de reserve wordt ingesteld, inclusief de geplande looptijd.
•
Gezond weerstandsvermogen Het benodigd weerstandsvermogen in relatie tot de risico’s blijft in gezonde verhouding en ligt tussen de 1,4 en 2,0.
•
'Herstelbetalingen uit Den Haag' komen in plaats van eigen middelen en niet er bovenop. Als er geld komt uit Den Haag voor een ambitie die al in de begroting is verwerkt en er is niet afgesproken 'dat we het doen voor het geld dat we ervoor krijgen', dan komt dit geld ten gunste van het begrotingsresultaat. En kan dus worden ingezet voor andere zaken.
Programmabegroting 2023-2026
20
Gemeente Noordwijk
Beleidsbegroting
Programmabegroting 2023-2026
21
Gemeente Noordwijk
2.1 Algemeen De uitvoering van de gemeentelijke taken en werkzaamheden spreidt zich uit over vele gebieden. In verband met de beheersbaarheid van de taken en werkzaamheden zijn deze verdeeld in programma’s. Om de leesbaarheid en vergelijkbaarheid van de programma’s zo groot mogelijk te maken hebben de programma’s dezelfde structuur. Naar aanleiding van het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV) en overleg met de auditcommissie zijn de programma’s onderverdeeld in de volgende zeven w-vragen: • Wat willen we bereiken? • Wat gaan we daarvoor doen? • Wanneer is het gereed? • Wat mag het kosten? • Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? • Wat zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? • Wat zijn de risico’s? Door op basis van deze zeven w-vragen de programmabegroting vast te stellen worden door de gemeenteraad de kaders waarbinnen het college de programmabegroting moet uitvoeren vastgelegd. Wat willen we bereiken? Deze vraag wordt beantwoord door aan te geven wat de gemeente binnen een beleidsveld uiteindelijk binnen de periode 2023-2026 wil bereiken (doelen). Hierin zijn de ambities uit onder andere het coalitieakkoord verwerkt. Wat gaan we daarvoor doen? Hier wordt concreet aangegeven wat de gemeente in 2023-2026 gaat doen (prestaties) om eerder beschreven doelen te bereiken.
Dat kunnen zaken zijn die de gemeente zelf doet of die andere organisaties doen (in opdracht van de gemeente). Wanneer is het gereed? Vanaf de Begroting 2021-2024 is aan de w-vragen de w-vraag ‘Wanneer is het gereed?’ toegevoegd. Zo kan worden aangeven wanneer een betreffend voornemen uitgevoerd wordt. Wat mag het kosten? Om de vierde w-vraag (Wat mag het kosten?) te beantwoorden staat in elk programma de volgende informatie: lasten, baten en saldo per programma. Per programma staan de baten, lasten en het saldo vermeld. Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? Vanuit het BBV zijn gemeenten verplicht om in de programma’s een basis set van beleidsindicatoren op te nemen. Op basis van deze beleidsindicatoren wordt de gemeente Noordwijk vergeleken met andere Nederlandse gemeenten. Dit gebeurt op basis van de meest recente gegevens die ter beschikking worden gesteld op waarstaatjegemeente.nl. Wie zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? Per programma wordt aangegeven welke verbonden partijen bijdragen aan het programma. De uitgebreide informatie over de verbonden partijen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Wat zijn de risico’s? Per programma wordt aangegeven welke mogelijke risico’s samenhangen met de uitvoering
Programmabegroting 2023-2026
22
Gemeente Noordwijk
van het desbetreffende programma. Uitgebreide informatie over de risico’s staat opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Programma’s De volgende programma’s zijn opgenomen in de begroting: 1. Bestuur en Dienstverlening 2. Veiligheid 3. Verkeer en Parkeren 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport en Cultuur 7. Sociaal Domein en Volksgezondheid 8. Duurzaamheid en Leefomgeving 9. Wonen en Ruimte Paragrafen Naast de programma’s zijn de volgende (verplichte) paragrafen opgenomen in de begroting: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid
Programmabegroting 2023-2026
23
Gemeente Noordwijk
2.2 Programma’s 2.2.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening Integriteit en transparantie zijn kernwaarden binnen de Noordwijkse politiek. Zij vormen de basis van de bestuurscultuur. Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische- en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. 1.1 Integriteit en transparantie Integriteit en transparantie zijn kernwaarden in Noordwijk. Zij vormen de basis van onze bestuurscultuur. Portefeuillehouder:
Verkleij / Eberharter
Team:
JZ / IGM
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we er voor doen?
Wanneer?
We zijn integer.
Integriteit vormt continue de rode draad van ons handelen.
Doorlopend
We werken verder aan onze integriteit en onze
Doorlopend
kernwaarden op basis van de routekaart ‘int egriteit’ en het bijbehorend uitvoeringsplan (fase 3). We werken aan de bewustwording van integriteit en
Doorlopend
weerbaarheid door middel van opleidingen en ontwikkelprogramma’s. We werken transparant.
Wij honoreren verzoeken op basis van de Wet open overheid (Woo) ruimhartig.
Doorlopend
We maken Woo-verzoeken actief openbaar.
Doorlopend
Programmabegroting 2023-2026
24
Gemeente Noordwijk
1.2 Participatie en communicatie Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. Portefeuillehouder:
Eberharter
Team:
DCS / COM / ETP
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we er voor doen?
Wanneer?
We zorgen voor een
We geven uitvoering aan onze nota
Doorlopend
goede aansluiting tussen inwoners en het
Inwonersparticipatie.
gemeentebestuur.
We maken een integraal plan van aanpak op basis waarvan we onze participatietrajecten verder
Derde kwartaal
vormgeven en professionaliseren. In dit plan krijgen onder meer de volgende punten aandacht: -
verwachtingsmanagement; implementatie Nota Inwonersparticipatie;
-
verordening participatie Omgevingswet; overheidsparticipatie (initiatieven uit de
-
samenleving); wijkgerichte benadering;
-
rol van het inwonerspanel.
We verankeren het Noordwijks referendum in onze nota ‘Inwonersparticipatie’.
Tweede kwartaal
Onze communicatie sluit aan op de behoefte van
We geven meer bekendheid aan onze Nieuwsbrief.
Eerste kwartaal
inwoners ondernemers en andere
We maken een plan van aanpak waarin we aangegeven hoe we onze communicatiemiddelenmix optimaal
belanghebbenden.
kunnen laten aansluiten op de leefwereld van inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden.
kwartaal
Onze website is gebruiksvriendelijk.
We werken aan een nieuwe website die vindbaar, gebruiksvriendelijk en digitaal toegankelijk is. Integratie
Vierde kwartaal
Tweede
van participatie en het ontsluiten van de digitale dienstverleningsprocessen (KCC) zijn hierbij belangrijke pijlers. We realiseren een newsroom.
We brengen verschillende varianten van een newsroom in beeld. Op basis daarvan kiezen we de meest
Vierde kwartaal
passende newsroom-vorm voor Noordwijk. We versterken onze
We werken aan doorontwikkeling van de huisstijl.
identiteit door deze meer zichtbaar te maken.
Programmabegroting 2023-2026
Vierde kwartaal
25
Gemeente Noordwijk
1.3 Dienstverlening We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten b lijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. Portefeuillehouder:
Eberharter
Team:
DCS
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we er voor doen?
Wanneer?
We verbeteren continu onze klanttevredenheid.
We geven uitvoering aan ons programma Dienstverlening tot juli 2023.
Tweede kwartaal
We streven hierbij naar een rapportcijfer 8. Dit
We evalueren ons programma Dienstverlening en
Tweede
geldt ook voor onze uitvoeringsorganisaties.
maken een integraal plan van aanpak vo or verdere verbetering van onze interne- en externe
kwartaal
dienstverlening. Hierin krijgen onder meer de volgende onderwerpen een plek: -
optimale bereikbaarheid op onze dienstverleningskanalen;
-
organisatie-brede borging van gastvrij vakmanschap directe en goede beantwoording van vragen;
-
afdoening van (aan)vragen binnen servicenormen en wettelijke termijn;
-
snelle opvolging en afdoening van meldingen openbare ruimte (Fixi);
-
vindbaarheid van informatie; deregulering;
-
het betrekken van inwoners, ondernemers en andere gebruikers bij onze dienstverlening, onder meer door klanttevredenheidonderzoeken.
Programmabegroting 2023-2026
26
Gemeente Noordwijk
1.4 Regionale samenwerking en verbonden partijen We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente . We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische - en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. Portefeuillehouder:
Ter Hark
Team:
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we er voor doen?
Wanneer?
In
We geven met de HLT-gemeenten en Katwijk uitvoering
Doorlopend
samenwerkingsverbanden zijn we een sterke en
aan de Strategische en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek met als voornaam onderdeel de nieuwe
betrokken partner.
Economische Agenda. De portefeuillehouder verantwoordelijk voor regiozaken wordt ook bestuurlijk trekker van een van de kwaliteiten
DCS / ETP
Doorlopend
van de Strategische- en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek. We zien een belangrijke rol voor 1 ambtelijke liaisonfunctionaris in de verschillende
Doorlopend
samenwerkingsverbanden.
Programmabegroting 2023-2026
27
Gemeente Noordwijk
Wat mag het kosten? Bedragen in €
Programma 1 Bestuur en Dienstverlening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
Mutatie baten en lasten Totale lasten programma
12.576.575 13.780.345 14.086.736 13.737.001
Totale baten programma
3.573.528
Saldo van het programma
-9.003.047 -10.275.834 -10.904.756 -10.641.540
3.504.511
3.181.980
3.095.461
Mutatie reserves Toevoegingen
1.292.825
1.154.000
915.000
925.000
Onttrekkingen
4.394.634
3.517.218
2.136.143
2.013.387
Resultaat van het programma
-5.901.238
-7.912.616
-9.683.613
-9.553.153
Welke beleidsindicatoren zijn hierbij relevant? De volgens de ministeriële regeling geldende beleidsindicatoren voor dit programma zijn in onderstaande tabel weergegeven. Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Naam indicator Eenheid Formatie Fte per 1000 inwoners Bezetting Fte per 1000 inwoners Overhead % van totale lasten
Periode 2023 2023 2023
Nw 6,45 6,15 14%
NL n.b. n.b. n.b.
Eigen gegevens Eigen gegevens Eigen gegevens
* gegevens afkomstig uit eigen gegevens begroting
Wie zijn de verbonden partijen/met wie werken we samen? In de tabel hieronder staan de namen van de verbonden partijen, die te maken hebben met de uitvoering van dit programma. Voor gedetailleerde informatie inzake de verbonden partijen verwijzen wij u naar de paragraaf Verbonden partijen. Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Naam verbonden partij Dunea Alliander BNG Bank Stichting Rijk
Holland Rijnland Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) GR Belastingen Noordwijk-Lisse-Teylingen
Wat zijn de risico’s? In de tabel hieronder staan de mogelijke risico’s, die samenhangen met de uitvoering van dit programma. Programma 1 Bestuur en Dienstverlening Onderwerp risico
Omschrijving risico
Informatiebeveiliging/ Cyberrisico's
Bij de informatiebeveiliging bestaat het risico op datalekken, cybercrime of cyberaanvallen (DDOS, ransomware, phishing en malware).
Personeel
Door krapte op de arbeidsmarkt en het niet kunnen concurreren met het bedrijfsleven en (grote) gemeenten kunnen vacatures van (kritische) functies niet snel worden vervuld.
Algemene Uitkering
De herverdeling van het gemeentefonds is voor de jaren 2023 tot en met 2025 doorgevoerd. Voor de herverdeling in de jaren vanaf 2026 wordt het huidige model geëvalueerd. In de begroting is rekening gehouden met opnieuw een korting van € 15,per inwoner, maar een nieuw herverdeelmodel zou hier van af kunnen wijken.
Inflatie
De indexatie is hoger dan ingeschat bij het opmaken van de Begroting 2023.
Programmabegroting 2023-2026
28
Gemeente Noordwijk
2.2.2 Programma 2: Veiligheid Noordwijk is een veilige gemeente om te wonen, te werken, te recreëren en om te leven. We zijn hier gezamenlijk verantwoordelijk voor. We spreken elkaar aan op ongewenst gedrag. Criminaliteit en overlast horen niet thuis in onze gemeente en worden hard aangepakt. Dit doen we samen met politie, onze boa’s, inwoners en ondernemers. Onder andere ons Integraal Veiligheidsplan (IVP) is hiervoor een ankerpunt. 2.1 Veiligste gemeente Noordwijk is een veilige gemeente om te wonen, te we rken, te recreëren en te leven. We zijn hier gezamenlijk verantwoordelijk voor. Portefeuillehouder:
Verkleij
Team:
JOV/VTH
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we er voor doen?
Wanneer?
Noordwijk is een veilige gemeente. We verhogen
We geven uitvoering aan het jaarprogramma 2023 van ons Integraal Veiligheidsplan.
Vierde kwartaal
ons rapportcijfer voor veilige buurten van een
We stellen een uitvoeringsprogramma op waarin inzet
Eerste
7.6 naar minimaal een 7.7.
en capaciteit van handhaving wordt beschreven en geprioriteerd.
kwartaal
We onderzoeken de mogelijkheden naar de
Vierde
haalbaarheid van (flexibel) cameratoezicht.
kwartaal
Ons strand en de
We handhaven de veiligheid en leefbaarheid op het
Doorlopend
uitgaansgebieden zijn veilig.
strand, conform onze in 2022 vastgestelde integrale handhavingsaanpak. Dit doen we samen met onze
(met name tweede en
ketenpartners, waaronder de Omgevingsdienst West Holland, Rijkswaterstaat en de politie.
derde kwartaal)
Ondernemers en organisatoren hebben een eerste
Doorlopend
verantwoordelijkheid voor de veiligheid van activ iteiten op het gebied van toerisme, evenementen en veilig uitgaan. We dragen dit actief, constructief en faciliterend uit in de samenwerking met die ondernemers en organisatoren. We hebben op regelmatige basis overleg met de horecaondernemers van onze uitgaansgebieden en
Doorlopend
maken afspraken over veilig uitgaan. Het nakomen van deze afspraken wordt gemonitord. We maken gebruik van particuliere
Doorlopend
beveiligingsorganisaties en voor zover wettelijk mogelijk cameratoezicht in de uitgaansgebieden waar dat nodig is. De wijze van inzet wordt continu gemonitord en indien nodig aangepast. Bij evenementen heeft veiligheid de hoogste prioriteit.
Doorlopend
De landelijk geldende veiligheidsregels worden indien nodig aangevuld met maatwerkvoorschriften in
Programmabegroting 2023-2026
29
Gemeente Noordwijk
evenementenvergunningen. Daarbij wordt nauw samengewerkt met de Veiligheidsregio Hollands Midden. We dringen aan op herziening en actualisatie van het
Eerste
regionaal Kader Evenementenveiligheid.
kwartaal
Voor de uitvoering van de Alcoholwet wordt een handhavingsbeleid opgesteld.
Eerste kwartaal
Op basis van het opgestelde Alcoholhandhavingsbeleid
Eerste
wordt een uitvoeringsprogramma vastgesteld.
kwartaal
De implementatie van de taken op grond van de Alcoholwet wordt afgerond.
Tweede kwartaal
Onze handhavers zijn
We verkennen samen met de politie en onze
Vierde
duidelijk zichtbaar en goed bereikbaar.
handhavers de mogelijkheden van een wijkaanpak en geven daar vervolgens uitvoering aan. Hierbij
kwartaal
verkennen we de mogelijkheden om ook, in navolging van de politie, digitaal zichtbaarder te zijn. We onderzoeken samen met politie de haalbaarheid van een 24-uurs bezetting van de politiepost. We onderzoeken samen met politie de haalb aarheid van
Eerste
een 24-uurs bezetting van de politiepost.
kwartaal
Onze handhavers
We zetten onze handhavers in om wet- en regelgeving
Doorlopend
handelen daadkrachtig, vriendelijk en
dienstverlenend en daadkrachtig te handhaven.
dienstverlenend.
We zetten in op doorontwikkeling van kennis en vaardigheden voor het team.
Doorlopend
We faciliteren in Noordwijk geen
We houden vast aan ons besluit van 2019 om in Noordwijk geen coffeeshop te faciliteren. Dit sluit aan
Doorlopend
coffeeshop.
op de regionale afspraak om het coffeeshopaanbod in de regio te beperken tot maximaal twee.
We pakken drugs dealen
Binnen het maatschappelijk programma werken wij
hard aan en zetten tevens in op preventie.
samen met Brijder en de GGD op het t hema verslavingspreventie. Te denken valt o nder andere aan
Doorlopend
voorlichting op scholen en in het uitgaansgebied . We sluiten drugspanden. Ter ondersteuning van de politie versterken we onze informatiepositie door
Doorlopend
gebruik te maken van de ogen en oren van onze inwoners en handhavers. We sluiten woningen en lokalen conform het vaststelde
Doorlopend
Opiumbeleid artikel 13b. We leggen last onder dwangsom op overeenkomstig artikel 2.74 van de Algemene Plaatselijke verordening
Doorlopend
Noordwijk 2021.
Programmabegroting 2023-2026
30
Gemeente Noordwijk
2.2 Aanpak ondermijnende criminaliteit In onze gemeente worden criminaliteit en overlast niet geaccepteerd. We handhaven daarom daadkrachting. Dit doen we samen met de politie, onze inwoners en ondernemers. Portefeuillehouder:
Verkleij
Team:
JOV/VTH
Wat willen we bereiken?
Wat gaan we er voor doen?
Wanneer?
Een veilige gemeente waarin geen plek is voor
Voor de aanpak van ondermijning werken we conform het in 2022 vaststelde programmaplan Ondermijning. In
Doorlopend
ondermijnende activiteiten.
2023 brengen we de basis voor wat betreft het programma verder op orde; onderdelen hiervan zijn: We verbreden de toepassing van de Wet Bibob in de
Tweede
organisatie op meerdere beleidsterreinen conform onze vastgestelde beleidsregels.
kwartaal
We leggen de focus op maatschappelijke en
Derde
bestuurlijke weerbaarheid.
kwartaal
We organiseren diverse preventieactiviteiten en geven voorlichting om awareness te vergroten.
Derde kwartaal
We leggen accenten in de aanpak van het
Tweede
integriteitsbeleid en maatregelen. Het creëren van voorwaarden voor veilig werken, Veilige Publieke Taak
kwartaal
en het bevorderen van het risicobewustzijn en handelingsperspectief. We werken met een thematische aanpak ter voorkoming
Vierde
van criminele inmenging in vastgoed en arbeidsuitbuiting/mensenhandel in relatie tot
kwartaal
huisvesting en bij het tegengaan van criminalisering van vakantieparken. We bouwen een goede informatiepositie op, waardoor
Vierde
de programma-aanpak beter gericht kan worden ofwel dat er risicogericht gewerkt kan worden. Belangrijke
kwartaal
elementen zijn een goed werkend signalenove rleg, fenomeenbeelden/strategische analyses van risicofactoren en tactische en operationele informatieproducten voor verschillende onderdelen van de aanpak.