Plan van aanpak - Op weg naar het Maatschappelijke Programma Noordwijk 2021

Op weg naar het Maatschappelijk Programma Noordwijk 2021

Plan van aanpak

Behandeld door Datum Zaaknummer

: Team Maatschappij : 20 januari 2021 : 97983

Inhoudsopgave Inhoudsopgave .............................................................................................................................2 1.

Samenvatting ......................................................................................................................3

2.

Aanleiding ...........................................................................................................................3

3.

Voorgeschiedenis ................................................................................................................4

4.

Doel .....................................................................................................................................6

5.

Inhoudelijke kaders .............................................................................................................7

6.

Planning ..............................................................................................................................8

7.

Participatie .........................................................................................................................9

8.

Inzet en financiën.............................................................................................................. 10

Pagina 2 van 10

1. Samenvatting Inmiddels is het zes jaar geleden sinds de start van de stelselwijziging in het sociaal domein. Visies en beleidsstukken uit de afgelopen periode zijn lokaal en (sub)regionaal tegen het licht gehouden. Ook landelijk zijn de verwachtingen en resultaten van vijf jaar decentraal beleid onderzocht door het Sociaal en Cultureel Planbureau. De bevindingen zijn beschreven in de rapportage “Sociaal domein op koers?”. Daarnaast doorloopt de nieuwe omgevingsvisie ‘Samen maken we de toekomst voor Noordwijk!’ op dit moment haar bestuurlijke besluitvormingstraject. De omgevingsvisie en de uitkomsten van de evaluaties vormen een mooi uitgangspunt voor het actualiseren en daar waar nodig inhoudelijk wijzigen van de beleidskaders. Hierbij hebben we de ambitie om deze kaders samen te voegen tot één integraal beleidskader voor het sociaal domein (een soort overkoepelend maatschappelijk doel dat we nastreven) en zoeken we verdere integratie met aangrenzende beleidsterreinen, zoals cultuur, onderwijs, sport en volksgezondheid. Verder willen we dwarsverbindingen aanbrengen met overige beleidsvelden zoals het economische (kuuroord) en het ruimtelijke (wonen) domein. De nieuwe omgevingsvisie wordt ons vertrekpunt; de richting waar we naar toe willen. Het maatschappelijk programma is hierop volgend en beschrijft hoe we de visie willen realiseren.

Naast de wettelijk vastgestelde kaders bouwen we in het maatschappelijk programma verder op het beleid en brede bewegingen met een overkoepelend karakter, die in de afgelopen periode reeds in gang zijn gezet. Evenals in de afgelopen periode doen we dat bouwen samen met onze inwoners en maatschappelijk partners. Samen werken we toe naar een integraal maatschappelijk programma, waarin alle thema’s en initiatieven op het gebied van hulp, zorg en geluk met elkaar zijn verbonden en waarin is beschreven hoe we de komende jaren vorm willen geven aan het maatschappelijk domein. 



Integraal, omdat we geloven in een brede mensbenadering, waarbij alle leefgebieden in samenhang met elkaar bezien worden. Wanneer er iets is met één leefgebied, dan heeft dit effect op de andere leefgebieden. Het één kan niet zonder het ander. Vanuit deze gedachte willen we een meerwaarde creëren die groter is dan de som der delen. Geluk, omdat het uiteindelijk draait om het geluk v an onze inwoners. Het moet dan ook een Noordwijks document worden dat aansluit bij de behoeften van onze inwoners, passend bij hun identiteit en dat van onze dorpen.

Voor het samenstellen van het maatschappelijk programma trekken we een jaar uit.

2. Aanleiding In onze begroting 2020 staat:

“We leggen nieuwe verbindingen in een maatschappelijk programma. We stellen een plan van aanpak op voor een integraal maatschappelijk programma. Dit programma willen we in 2021 met inwoners en partners opstellen. Het legt een verbinding tussen alle thema’s en initiatieven van onze teams, verenigingen en aanbieders (zorg, welzijn, cultuur, onderwijs, sport) op het gebied van hulp, zorg en geluk. We bepalen in de Omgevingsvisie de opdracht en de thema’s voor dit maatsch appelijk programma.” Begroting 2020 – gemeente Noordwijk

3. Voorgeschiedenis De drie decentralisaties (3D’s) Per 1 januari 2015 heeft in Nederland een omvangrijke stelselwijziging plaatsgevonden in het sociaal domein. Met de invoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo 2015), de Jeugdwet en de Participatiewet is de gemeentelijke verantwoordelijkheid op dit terrein flink uitgebreid. Met elk van de genoemde wetten zijn verantwoordelijkheden van een hogere bestuurslaag (het Rijk of de provincie) verlegd naar een lagere bestuurslaag (de gemeente). De gedachte achter deze decentralisaties is dat gemeenten de hulp en ondersteuning beter en goedkoper kunnen bieden dan de provincies en het Rijk, omdat zij dichter bij de burger staan. Daarnaast verwacht de wetgever dat op lokaal niveau verbindingen gelegd kunnen worden tussen de verschillende domeinen, waardoor problemen van burgers in samenhang (integraal) kunnen worden aangepakt. Van burgers wordt verwacht dat zij meer zelf doen en bij problemen eerst een beroep doen op hun sociale netwerk (eigen kracht). Uiteindelijk moet dit alles leiden tot meer participatie van burgers, een zorgzame samenleving en een beter functionerend en financieel houdbaar stelsel.

“Het streven was een inclusieve samenleving of een participatiesamenleving, waarbij iedereen naar vermogen kan en moet deelnemen, met zoveel mogelijk behoud van zelfstandigheid, zelfredzaamheid en eigen regie, ook als zij een beperking of een aandoening hebben.” SCP - Sociaal domein op koers? - november 2020

Van transitie naar transformatie In de afgelopen jaren hebben we in Noordwijk (aanvankelijk als voormalige gemeenten Noordwijk en Noordwijkerhout) gewerkt aan een goede inbedding van de nieuwe taken en verantwoordelijkheden (de transitie). Vervolgens zijn we aan de slag te gegaan met de (inhoudelijke) vernieuwing (de transformatie). In verschillende (regionale en subregionale) beleidsnotities is neergelegd hoe handen en voeten wordt gegeven aan deze kanteling van de verzorgingsstaat naar een participatiesamenleving. Wet maatschappelijk ondersteuning (Wmo) Voor de Wmo waren dat de Kadernota Wmo 2015 - 2018 Bollen 5 en de Transformatieagenda Wmo en haar omgeving 2017-2018 Bollen 5. De visie op de uitbreiding van de Wmo, zoals beschreven in de kadernota gaat uit van de volgende elementen: 1. Eigen kracht en zelfredzaamheid centraal 2. Regie in eigen hand 3. Dichtbij de cliënt georganiseerd 4. Integrale ondersteuning 5. Nieuwe cliëntprofielen/ loslaten doelgroepenbeleid De Transformatieagenda Wmo en haar omgeving 2017-2018 is door middel van een participatietraject met maatschappelijke partners tot stand gekomen en is het uitvoeringsprogramma in de Bollenstreek. In 2019 de Transformatie agenda verlengd. Het is de huidige kapstok voor 'wat we te doen hebben'.

Pagina 4 van 10

De Transformatieagenda bestaat uit vier uitdagingen, te weten: 1. 2. 3. 4.

Uitgaan van wat mensen zelf kunnen. Ondersteuning aan mensen die het nodig hebben. Zorgen dat mensen de weg naar hulp en ondersteuning weten te vinden. Agenda voor en door inwoners.

Jeugdwet Het visiedocument Hart voor de Jeugd verwoordde de transformatie van de jeugdhulp in de reg io Holland Rijnland als volgt: “Jeugdigen in de regio groeien gezond en veilig op. Ze ontwikkelen hun talenten en kunnen zo, nu en later, naar vermogen deelnemen en bijdragen aan de maatschappij en de arbeidsmarkt. Jeugdigen die het nodig hebben, krijgen de best passende hulp aangeboden.” “Iedereen doet mee: kinderen, jeugdigen, ouders, familie, buren, vrijwilligers en hulpverleners, leerkrachten, professionals, beleidsmakers en bestuurders. Iedereen heeft een rol in het opgroeien van onze jeugd.” Deze doelstelling vormt de kern van het regionale beleidsplan Hart voor de Jeugd en is in het jeugdhulpmodel vertaald naar de volgende uitgangspunten:       

Hulp en ondersteuning die zoveel mogelijk ingebed is in het dagelijkse leven van de kinderen ; 1Gezin1Plan(1Gezicht), in het evaluatieonderzoek wordt de term 1Gezin1Plan1Regisseur gehanteerd; Dichtbij, integraal en met hulp op maat, zonder onnodige bureaucratie; Aandacht voor brede context van gezinnen en perspectief jongere, integrale aanpak ; Inzet op preventie en vroegsignalering, voorkomen van zware zorg ; Ruimte voor professional; Lokaal wat lokaal kan, regionaal wat regionaal moet .

Participatiewet De Participatiewet verving de Wet werk en bijstand (WWB), de Wet sociale werkvoorziening (Wsw) en een deel van de Wajong. Sinds 1 januari 2015 kan niemand meer instromen in de Wsw en is de Wajong alleen nog toegankelijk voor jonggehandicapten die volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn. Met de invoering van de Participatiewet moest de vraag worden beantwoord, hoe kunnen we een eenduidige werkgeversbenadering realiseren en de nu onder doelgroep van de Participatiewet vallende burgers ondersteunen bij het zoeken, bereiken én daadwerkelijk vinden van (aangepast) werk. Hiervoor werd SPW opgericht en toegevoegd aan de GrKDB. Ambitie: Het verbindingscentrum voor werk, ontwikkeling en re-integratie in het hart van onze regio te vormen met als doel: mens, werk en werkgever aan elkaar te koppelen en zo iedereen met een wens of met vermogen tot werk te laten participeren. Evaluaties Inmiddels is het zes jaar geleden sinds de start van de stelselwijziging in het sociaal domein. Visies en beleidsstukken zijn (sub)regionaal tegen het licht gehouden, zo als het visiedocument “Hart voor de Jeugd” en de Transformatieagenda. Ook landelijk zijn de verwachtingen en resultaten van vijf jaar decentraal beleid onderzocht door het Sociaal en Cultureel Planbureau. De bevindingen zijn beschreven in de rapportage “Sociaal domein op koers?”.

Pagina 5 van 10

De uitkomsten van de evaluaties vormen een mooi uitgangspunt voor het actualiseren en daar waar nodig inhoudelijk wijzigen van de beleidskaders. Hierbij hebben we de ambitie om deze kaders samen te voegen tot één integraal beleidskader voor het sociaal domein (een soort overkoepelend maatschappelijk doel dat we nastreven) en zoeken we verdere integratie met aangrenzende beleidsterreinen, zoals cultuur, onderwijs, sport en volksgezondheid. Daarnaast willen we dwarsverbindingen aanbrengen met overige beleidsvelden zoals het economische (kuuroord) en het ruimtelijke (wonen) domein.

4. Doel Zoals beschreven in de aanleiding werken we samen met onze inwoners en maatschappelijk partners toe naar een integraal maatschappelijk programma, waarin alle thema’s en initiatieven op het gebied van hulp, zorg en geluk met elkaar zijn verbonden en waarin is beschreven hoe we de komende jaren vorm willen geven aan het maatschappelijk domein. De richting hiervoor staat beschreven in onze nieuwe omgevingsvisie. 



Integraal, omdat we geloven in een brede mensbenadering , waarbij alle leefgebieden in samenhang met elkaar bezien worden. Wanneer er iets is met één leefgebied, dan heeft dit effect op de andere leefgebieden. Het één kan niet zonder het ander. Vanuit deze gedachte willen we een meerwaarde creëren die groter is dan de som der delen. Geluk, omdat het uiteindelijk draait om het geluk van onze inwoners. Het moet dan ook een Noordwijks document worden dat aansluit bij de behoeften van onze inwoners, passend bij hun identiteit en dat van onze dorpen.

We willen dat het maatschappelijk programma een cyclisch karakter krijgt, waarbij we periodiek de thermometer in de samenleving steken om te meten of we nog steeds op de goede weg zijn en eventueel bijstellingen nodig zijn. Met het maatschappelijk programma geven we tevens op een integrale wijze invulling aan de wettelijke verplichting om periodiek beleids- en/of uitvoeringsplannen te maken voor de Jeugdwet, Participatiewet, Wet maatschappelijke ondersteuning en de Wet publieke gezondheid, alsmede het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een handicap . Actuele beleids- en uitvoeringsnota’s zullen – tenzij anders vermeld – worden uitgevoerd onder de paraplu van het maatschappelijk programma. Hetzelfde geldt voor nota’s die reeds in ontwikkeling zijn. In de toekomst zal bekeken worden in hoeverre deze nota’s (al dan niet in afgeslankte vorm) nog vervanging behoeven. Tenslotte willen we met het maatschappelijk programma ook een verdere stap zetten in het Nieuwe Noordwijkse werken, waarin (overheids)participatie en opgavegericht werken belangrijke uitgangspunten zijn.

Pagina 6 van 10

5. Inhoudelijke kaders Samen maken we de toekomst voor Noordwijk! Op dit moment doorloopt de omgevingsvisie ‘Samen maken we de toekomst voor Noordwijk!’ haar bestuurlijke besluitvormingstraject. Aan deze Omgevingsvisie liggen meer dan 30 visies ten grondslag, opgesteld door meer dan 150 inwoners, ondernemers, scholieren, ambtenaren en andere betrokkenen. In hun visies hebben zij aangeven hoe zij de toekomst van de nieuwe gemeente Noordwijk voor zich zien. In de omgevingsvisie is dit samengebracht en samengevat. De nieuwe omgevingsvisie is ons vertrekpunt; de richting waar we naar toe willen. Het maatschappelijk programma is hierop volgend en beschrijft hoe we de visie willen realiseren. In de omgevingsvisie komen vijf thema’s aan de orde: 1. 2. 3.

4. 5.

Een ondernemende gemeente met voldoende welvaart voor iedereen Prettig wonen met voldoende woningen voor iedereen Een betrokken gemeenschap; Een plek waar we prettig samenleven en gelukkig oud worden Goede bereikbaarheid en minder (parkeer)overlast op topdagen Een duurzame gemeente Noordwijk; klimaatneutraal en -bestendig

Het derde thema, “Een betrokken gemeenschap; Een plek waar we prettig samenleven en gelukkig oud worden”, ligt het dichtst bij het sociaal domein, maar in het kader van verder integratie willen ook met de andere thema’s dwarsverbanden leggen. We bouwen voort op de eerder vastgestelde richting en uitgangspunten. Naast de wettelijk vastgestelde kaders bouwen we i n het maatschappelijk programma verder op het eerder genoemde beleid. Bouwstenen die vanuit de evaluaties van dit beleid zijn meegegeven zijn ondermeer:  We bouwen voort op de eerder vastgestelde richting en uitgangspunten.  We gaan door met de verdere integratie met andere beleidsvelden.  We gaan actiegericht en de samenwerkingsgericht verder.  We richten de samenwerking effectief in.  We maken werk van data gedreven werken. Daarnaast gaan we door op brede bewegingen met een overkoepelend karakter, die in de afgelopen periode reeds in gang zijn gezet, zoals: 



 



de integrale toegang. Hierbij pakken we de verkokering in de hulp en ondersteuning aan en realiseren we een integrale aanpak of benadering die – gezien vanuit de inwoner – samenhangend is en aandacht heeft voor alle leefgebieden. Het gaat om een allesomvattende, holistische aanpak van de vraagstukken van de inwoner; accent op normalisering als tegenhanger van medicaliseren. Bij medicaliseren worden afwijkingen van het normale bestaan al snel worden bezien in het licht van gezondheid en ziekte. het streven naar laagdrempelige, voor iedereen toegankelijke voorzieningen, zodat persoonlijke en vaak zwaardere voorzieningen minder nodig zullen zijn; investeren in preventie met trajecten, zoals het preventienetwerk Jeugd en het Lokaal Preventie Akkoord, gericht op de thema’s uit het Nationaal Preventie Akkoord: roken, alcohol en overgewicht het nieuwe welzijnsbeleid, met als overkoepelend thema een Gelukkig Leven;

Pagina 7 van 10

de ambitie voor aangesloten en samenhangende keten die loopt van dagbesteding via participatie naar (re-integratie in) het arbeidsproces (ontwikkellijn); de omarming van positieve gezondheid. Als het om gezondheid gaat, focussen we vaak op de ziekte, de gezondheidsklachten, de beperkingen. Volgens Positieve Gezondheid is gezondheid veel meer dan dat. Het gaat ook over goed in je vel zitten, over omgaan met tegenslagen, over wonen en werken, contacten hebben en zinvol bezig zijn. Over je krachtig voelen, op een manier die bij jou past. Kortom Positieve Gezondheid is een brede kijk op een gezond, gelukkig en betekenisvol leven en een verandering van een zorgsysteem gericht op ziekte, naar een wereld van gezondheid en gedrag; de implementatie van een sociale kaart op basis van positieve gezondheid; het Lokaal Sportakkoord, met als doel om samen met alle plaatselijke organisaties ervoor te zorgen dat iedere inwoner van Noordwijk weer en/of meer gaat bewegen. Zodat jong en oud in beweging zijn om zo lang mogelijk gezond te blijven; de verdere samenwerking richting economie met de ambities rond de kuuroord -status en richting wonen met het uitvoeringsprogramma van de woonvisie. Dit zijn processen die elkaar over en weer kunnen versterken.

 

 



Veel inwoners en maatschappelijke partners hebben een actieve bijdrage geleverd aan al deze (beleids-)ontwikkelingen. Samen hebben we de koers tot nu toe uitgestippeld. De uitdaging in het maatschappelijk programma zal zijn om al deze zaken met elkaar in verbinding te brengen en van daaruit samen verder te bouwen aan een betrokken gemeenschap, waar we prettig samenleven en gelukkig oud worden. We hebben geen vastomlijnd format voor een maatschappelijk programma. Gaande zullen we onze weg bepalen. Een eerste opzet voor het maatschappelijk programma zou er als volgt uit kunnen zien: 1. 2. 3. 4. 5.

Visie op mens en samenleving Foto van Noordwijk – situatieschets De opgaven Actielijnen voor de komende jaren. Randvoorwaarden (financiën, data, samenwerking met onze partners , etc.)

6. Planning Voor het opstellen van het maatschappelijk programma trekken we een jaar uit. We onderscheiden vier fasen. Fasen:

1. Orientatie & visie

2. Opgaven

•Inventarisatie beleid •Data verzameling •Visie op mens en maatschappij

•Kansen & opgaven benoemen •Afstemming met inwoners, partners en bestuur

3. Interventies •Participatie •Actielijnen •Prioriteren •Uitwerking

4. Besluiten •College •Raad

Resultaat:

Foto & visie

Pagina 8 van 10

De opgave

Actielijnen

MAP

Tijd:

Q1

Q2

Q3

Q4

Toelichting: Vooralsnog is dit een grove planning, omdat ook nog veel onduidelijk is. Bijvoorbeeld het aantal opgaven waar we straks mee aan de slag gaan of de wijze waarop we participatie handen en voeten geven, rekening houdend met geldende corona-maatregelen. Fase 1: We beginnen niet op nul. Zoals gezegd liggen er al veel stukken en lopen er ook al veel initiatieven. In de eerste fase brengen we in kaart wat er allemaal al is en zoeken we naar een manier om hier meer verbinding in aan te brengen; een soort overkoepelend maatschappelijk doel dat we nastreven . We willen de effecten van het beleid beter in beeld krijgen. Daarom gaan we op zoek naar geschikte data om de stand van de samenleving in beeld te brengen. Hierbij streven we er naar om dit op “dorpsniveau” te doen. Het ‘meten’ zal niet altijd eenvoudig zijn: veel is niet of lastig te meten. Er is echter steeds meer data beschikbaar en de mogelijkheden om deze zo optima al mogelijk te benutten breiden zich steeds verder uit. In de begroting van 2021 is reeds opgenomen dat we onze ambities monitoren door het model “positieve gezondheid” breed toe te passen . Voor de dataverzameling zullen we in belangrijke mate een beroep d oen op de ISD Bollenstreek, GGD en TWO Jeugdhulp. In overleg met communicatie wordt een plan opgesteld met wie en op welke wijze we de participatie en communicatie vorm geven.

Fase 2: Op basis van analyse van de verzamelde gegevens willen we de opgaven voor het maatschappelijk programma benoemen en toetsen met inwoners, maatschappelijk partners en bestuur. Fase 3: In fase 3 kijken we naar de actielijnen voor de komende jaren, die nodig zijn om de doelstellingen te halen. De uitwerking doen we samen met inwoners en maatschappelijke partners. Hierbij houden we rekening met lopende en recent doorlopen trajecten. Het is niet de bedoeling om mooie participatietrajecten van het afgelopen jaar nu alweer over te doen. Fase 4: In de laatste fase leggen we het eindproduct ter besluitvorming voor aan het college en gemeenteraad.

7. Participatie Op een aantal momenten is er sprake van participatie:  In fase 2 gaat het om raadplegen/adviseren over de opgaven.  In fase 3, bij de nadere uitwerking van de actielijnen, gaat het om adviseren/coproduceren. In fase één zullen we in overleg met communicatie nader beschrijven met wie en op welke wijze we de participatie vorm geven. De wijze van participatie zal worden afgestemd op de dan geldende corona-maatregelen. De voorkeur gaat uit naar fysieke bijeenkomsten. Mogelijke online-alternatieven zijn de inzet van:  samen.noorwijk.nl  het digitaal burgerpanel

Pagina 9 van 10

8. Inzet en financiën Uitgangspunt is om de maatschappelijke agenda met eigen mensen te maken, gebruikmakend van bestaande budgetten. Vooralsnog wordt er geen extra budget geraamd voor nieuw beleid. Zo nodig/mogelijk zullen voorstellen hiervoor bij de perspectiefnota 2022 aan de raad worden voorgelegd. Personele inzet In de aanloop naar het traject voor het maatschappelijk programma is een werkgroep van 8 mensen aan de slag gegaan om te brainstormen over de vorm van het maatschappelijk programma. Deze werkgroep zal gedurende het traject 1 keer per 6 weken bij elkaar blijven komen om de voortgang te bespreken. Leden werkgroep: 24 uur (6 bijeenkomsten à 4 uur per bijeenkomst). De leden van de werkgroep zijn afkomstig uit de teams MAS en OSS, aangevuld met een beleidsmedewerker economie en cultuurmakelaar. Een beleidsmedewerker vanuit P&O schuift aan als agenda-lid; Trekker van het maatschappelijk programma: 320 uur (1 dag per week over 40 weken); Werkgroepleden MAS en OSS 50 uur (werkgroep bijeenkomsten, beleidsinventarisatie, dataverzameling en participatiebijeenkomsten). Voor overige beleidsmedewerkers MAS en OSS moet rekening worden gehouden met 10 uur voor beleidsinventarisatie en dataverzameling. Daarnaast zal het maatschappelijk programma ook als vast onderdeel op het werkoverleg worden besproken.



  

Financiën Activiteit Data-analyse Kosten bijeenkomsten Redactie MAP Communicatie Totaal

Eenmalig € 5.000 € 5.000 € 1.000 € 9.000 € 20.000

De kosten worden gedekt uit de post: Wmo ruimte eigen beleid 66101070-438022 Risico’s en beheersmaatregelen Nr. 1

2

3 4

Risico Onvoldoende ambtelijke capaciteit door andere werkzaamheden en de corona-crisis. Weinig tijd bij ISD Bollenstreek, GGD en TWO Jeugdhulp voor dataverzameling als gevolg van de corona-crisis. Niet alle data zal op dorpsniveau aanwezig zijn. Door de corona-maatregelen zijn fysieke ontmoetingen voor de inzet van participatie niet mogelijk.

Pagina 10 van 10

Beheersmaatregel Akkoord op plan van aanpak door management en bestuur. In overleg met de teamcoach wordt vinger aan de pols gehouden. Tijdige afstemming over mogelijkheden dataverzameling en -gebruik. In noodzakelijke gevallen is er budget aanwezig voor extra dataonderzoek door externen. In noodzakelijke gevallen is er budget voor extra data-onderzoek door externen. Inzet online alternatieven, zoals:  samen.noorwijk.nl  het digitaal burgerpanel.