Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 - Actieplan

De energietransitie in Noordwijk 2025-2026

Onderwerp

:

De energietransitie in Noordwijk 2025-2026 Aanpak lokale energie transitie – lokale strategie en actieplan

Datum

:

10-09-2025

Versie

:

1.0

Steller

:

Rob de Mooij

Pagina 2 van 28

Inhoudsopgave Waar staan we vóór ........................................................................................................................5 Waar we voor staan in Noordwijk ....................................................................................................5 Werken vanuit een toekomstgerichte Lokale Energie Aanpak Noordwijk ..........................................6 Regionaal samenwerken .................................................................................................................7 Focus op maximale bijdragen aan landelijke plannen en doelen, met een lokaal gezicht .................7 Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 – Uitvoeringsprogramma .........................................................8 Uitgangspunten voor dit programma ...............................................................................................8 Van doel naar actie voor de Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 ................................................... 11 Uitvoering lokaal, regionaal en landelijk beleid .............................................................................. 11 Thematische, planmatige en doelgroepgerichte uitvoering ............................................................

11 Toelichting deelthema’s .................................................................................................................... 13 1.

Energiebesparing gebouwde omgeving ................................................................................. 13

2.

Duurzame Opwek Elektriciteit (DOE) ..................................................................................... 13

3.

Warmte ................................................................................................................................ 14

4.

Duurzame mobiliteit ............................................................................................................. 15

5.

Netcongestie ........................................................................................................................ 15

6.

Participatie en communicatie – betrokken gemeenschap ..................................................... 16

7.

Monitoring ontwikkelingen ................................................................................................... 16

Activiteitenoverzicht Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 .............................................................. 17 Vooraf ........................................................................................................................................... 17 Inwonersgerichte acties – een meerjarenoverzicht ....................................................................... 17 Lokaal: Inzet Duurzaam Bouwloket (2011-heden) .......................................................................... 18 Lokaal: Gemeentelijke duurzaamheidslening/gemeentelijke duurzaamheidssubsidie .................... 18 Landelijk: Regeling Reductie Energiegebruik RRE (2019-2020) ...................................................... 19 Lokaal: Vrijwillige energiecoaches ................................................................................................ 19 Energiearmoede – maatregelen (2023-2025) ................................................................................ 19 Nationaal Isolatie Programma (NIP) (2022-heden) ........................................................................ 19 SoortenManagementPlan (SMP) ................................................................................................... 19 Lokale energiegemeenschap .........................................................................................................

20 Ondernemersgerichte acties – een overzicht ................................................................................ 20 Inzet Quickscans Klimaatroute ...................................................................................................... 20 Energie Noodfonds (2023-2025) ................................................................................................... 21

Pagina 3 van 28

Transitieloket Bollenstreek 2022-2024 en voortzetting dienstverlening MKB daarna ..................... 21 Ontwikkeling energiecollectieven - energiehubs ............................................................................ 22 Deelname aan bovengemeentelijk overleg ......................................................................................... 22 Monitoring energietransitie in Noordwijk .......................................................................................... 22 Vooraf ........................................................................................................................................... 22 Monitoring vooral op basis landelijke informatie over Noordwijk ................................................... 23 Enkele ontwikkelingen in Noordwijk uit de landelijke Klimaatmonitor ................................................ 23 Randvoorwaardelijke activiteiten ...................................................................................................... 25 Toegankelijke informatie beschikbaar maken voor inwoners en ondernemers ............................... 25 Samenwerking met de gemeenschap ............................................................................................ 25 Beschikbaarheid van ambtelijke capaciteit voor de energietransitie ..............................................

25 De energietransitie onderdeel maken van een integraler beleid voor duurzame, toekomstgerichte ontwikkelingen .............................................................................................................................. 25 Bijlagen ............................................................................................................................................ 27

Pagina 4 van 28

Inleiding Waar staan we vóór Op mondiaal én lokaal niveau zijn we ons steeds meer bewust van de urgentie en noodzaak om duurzame ontwikkeling als leidend principe voor ons doen en laten stevig in onze samenleving te verankeren. Gezondheid en kwaliteit van bestaan, behoud van natuur en biodiversiteit, de beschikbaarheid van grondstoffen zonder roofbouw op milieu en samenleving, schone betaalbare energie voor iedereen, maar ook het omgaan met de gevolgen van veel ingrijpende en risicovolle veranderingen die elkaar beïnvloeden: dat zijn vraagstukken met een lokaal en een mondiaal gezicht tegelijk. We zijn in Noordwijk tot nu toe nog beperkt direct geraakt door de vele risicovolle en mogelijk onomkeerbare veranderingen die wereldwijd al volop aan de gang zijn. We zijn er desondanks sterk mee verbonden, want we dragen bij aan de veroorzaking, we ervaren de gevolgen steeds meer en zijn daarom ook betrokken deelnemer bij de oplossingen.

Waar we voor staan in Noordwijk Noordwijk is geen eiland. Wij zijn op veel manieren onlosmakelijk onderdeel van een mondiale samenleving; we delen één huis. We onderschrijven daarom het standpunt van de Verenigde naties en de VNG over de waarde van de Sustainable Development Goals als een van de bouwstenen van onze lokale ambities. Noordwijk heeft zich ook daarom aangemeld als Global Goals gemeente.

Daarbij moeten wij wel steeds uitgaan van onze eigen mogelijkheden om een effectief beleid te voeren voor een toekomstgericht Noordwijk in een grotere wereld. Of dat nu gaat om actieve bijdragen aan het oplossen van problemen hier en elders, of preventief voorbereiden op toekomstige risico’s, we zullen er actief mee om moeten gaan. De vertaalslag naar lokale activiteiten moeten we daarom ook steeds praktisch tot op het Noordwijkse niveau maken. En daarbij moeten we ook steeds rekening houden met betaalbaarheid van oplossingen voor iedereen.

Pagina 5 van 28

De realiteit is dat veel veranderingen niet op een Noordwijkse schaal ontstaan en niet op een Noordwijkse schaal op te lossen zijn. Het gaat erom een voor Noordwijk realistisch haalbare bijdrage te leveren. Dat geldt voor inwoners, voor ondernemers en voor de gemeentelijke organisatie zelf. We richten ons zowel op het waar mogelijk beperken van onze bijdragen aan de oorzaken, als aan het omgaan met reeds in gang gezette veranderingen voor Noordwijk. We focussen in de Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 op drie SDG’s: SDG 7: betaalbare en duurzame energie SDG 11: duurzame steden en gemeenschappen SDG 17: partnerschap om doelstellingen te bereiken

Werken vanuit een toekomstgerichte Lokale Energie Aanpak Noordwijk Om doelgericht en effectief te werken aan de lokale energietransitie in Noordwijk, hanteren we de volgende uitgangspunten. •

We stellen richtinggevende lange-termijndoelstellingen voor de energietransitie vast voor het maken van uitvoeringsplannen. We moeten bewust kiezen waar we met voorrang en impact aan willen werken, en waar we minder prioriteit en aandacht aan geven.

•

We maken dynamische uitvoeringsplannen die we steeds kunnen bijstellen, op basis van nieuwe inzichten, nieuwe instrumenten en nieuwe kansen die we kunnen gebruiken.

•

We investeren niet alleen in concrete maatregelen, maar ook in onderbouwende, publiek breed toegankelijke kennis en bewustwording over energie en klimaat. We beschouwen informatie en participatie als onmisbaar voor breed gedragen toekomstgerichte besluitvorming binnen de gemeente, voor alle inwoners en ondernemers.

•

We werken op basis van een gefaseerde aanpak: We communiceren actief voor de brede verspreiding van kennis en bewustwording over de noodzaak van de energietransitie hier en nu, en hoe inwoners daarvoor actie kunnen ondernemen. -

We werken actief aan gezamenlijke betrokkenheid van inwoners en ondernemers voor een toekomstgerichte samenleving en leefomgeving.

-

We schetsen een handelingsperspectief en versterken dat met ondersteunende activiteiten.

-

We helpen inwoners en ondernemers met zelf handelen – we helpen via informatie over beschikbare hulpinstrumenten en organiseren doelgroepgerichte

-

activiteiten. We faciliteren samen handelen als gemeenschap – we versterken acties van lokale initiatiefnemers en groepen die bijdragen aan een duurzame toekomstgerichte gemeenschap en een toekomstbestendige leefomgeving voor Noordwijk.

•

Bij de uitvoering van activiteiten streven we naar: -

Maatregelen die we lokaal effectief en met impact kunnen uitvoeren. We gebruiken “helpen voor handhaven” als uitgangspunt voor onze activiteiten richting ondernemers.

Pagina 6 van 28

-

e streven naar een maximale inzet van bovengemeentelijke instrumenten (vaak financieel) voor Noordwijk en Noordwijkers – we vergroten waar mogelijk Noordwijkse baten en beperken de Noordwijkse kosten voor de energietransitie. We houden rekening met de betaalbaarheid voor inwoners en ondernemers.

Regionaal samenwerken Voor veel onderwerpen is samenwerking met de regio een noodzakelijke stap. Onze energie, belangrijke bouwsteen van ons dagelijkse welzijn, is geen lokaal vraagstuk, en omgaan met klimaatverandering zeker niet. Als we samen met onze regionale buurgemeenten onze activiteiten opzetten, kunnen we synergie in doelstellingen en effectiviteit en efficiency bij uitvoering als bijkomende voordelen van die aanpak bereiken.

Focus op maximale bijdragen aan landelijke plannen en doelen, met een lokaal gezicht De toekomst van Noordwijk als aantrekkelijke leefomgeving en leefgemeenschap is op termijn beperkt in onze eigen handen. Het is juist daarom van groot belang dat we onze lokale inspanningen waar mogelijk koppelen aan landelijke doelstellingen en de daarvoor beschikbare middelen. Omdat die naar verwachting een grotere bijdrage aan de toekomst van Noordwijk zullen leveren dan Noordwijk voor zichzelf kan realiseren. Inmiddels zijn er op vele afspraken gemaakt over te ondernemen acties. Die afspraken geven richting aan ons lokale beleid, in onze eigen plannen. Voor deze Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 gebruiken we als belangrijkste richtinggevende documenten: 

Energieakkoord Holland Rijnland 2017-2025 (2017)

 

Convenant Aardgasvrij (2018) Klimaatakkoord Nederland (2019)

 

RES 1.0 (2021) Transitievisie Warmte (2021)

 

Beleidsprogramma Klimaat (2023) Energieprogramma Holland Rijnland (2024)



Convenant Aardwarmte



Intentieovereenkomst Aardwarmte

Pagina 7 van 28

Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 – Uitvoeringsprogramma Hierna treft u de uitwerking aan van onze lokale aanpak voor de energietransitie, in de vorm van richtinggevende uitgangspunten die we daarvoor hanteren, en de activiteiten die we ondernemen.

Uitgangspunten voor dit programma (1) De gemeenteraad heeft eind 2021 kaders vastgesteld voor een Lokale Energie Strategie 1.0. Het opstellen van deze LES Noordwijk is enkele malen uitgesteld en vertraagd, o.a. doordat er steeds ontwikkelingen zijn die gevolgen hebben voor wat we willen opnemen in de LES. Desondanks gebruiken we de kaders die de raad heeft vastgesteld voor de LES Noordwijk bij het opstellen van deze Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0. Een toelichting daarop is als bijlage toegevoegd. Bijlage 1: Kaderstelling gemeenteraad voor de Lokale Energie Strategie 1.0, met een toelichting op de actuele toepassing daarvan. (2) In de RES-regio Holland Rijnland, waar Noordwijk onderdeel van is, is over de afgelopen jaren een steeds concretere uitwerking gemaakt van de programma-aanpak voor de energietransitie. Gebaseerd op de Regionale Energie Strategie 1.0 en de steeds en snel veranderende omgeving voor de energietransitie is een Energieprogramma Holland Rijnland tot stand gekomen, waarin duidelijk richting gegeven wordt aan de regionale uitvoeringsactiviteiten en samenwerking daarbij. Dit Energieprogramma Holland Rijnland gebruiken we als kader voor onze eigen, Noordwijkse Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0. Bijlage 5: Infographic Energieprogramma Holland Rijnland (3) Noordwijk heeft veel belang bij regionale samenwerking voor de energietransitie.

Noordwijk is geen eiland en veel vraagstukken spelen op een bovengemeentelijke schaal, waardoor samenwerking onmisbaar is. Die samenwerking, met onder andere de provincie en Liander, krijgt vorm in de RESregio. Maar ook trekken we nauw samen op in de Duin- en Bollenstreek als onderdeel van de RESregio, juist omdat we elkaar over gemeentegrenzen heen nodig hebben en meer gezamenlijke slagkracht kunnen ontwikkelen, en dat voor veel onderwerpen toch al doen. (4) Voor de energietransitie zijn op meerdere niveaus doelstellingen gedefinieerd. Deze doelstellingen zijn voor ons het kompas waarmee we onze activiteiten sturen. Het is wel van belang te zien dat de omstandigheden waarbinnen wij werken aan een Noordwijkse uitvoering, zich steeds ontwikkelen. Dat gaat over zich ontwikkelende regelgeving, over steeds nieuwe acties en financieringen vanuit het Rijk, over opkomende zaken als netcongestie, mogelijkheden voor aardwarmte, de toekomstige rol van waterstof etc. We houden daarom de lange-termijndoelen steeds scherp voor ogen, maar houden bij de uitvoering van onze activiteiten ook rekening met een steeds veranderende transitie-omgeving en de kansen die dat met zich meebrengt.

Pagina 8 van 28

Landelijke doelstellingen (2019 e.v.) Onderwerp

Doelstelling 2030

Doelstelling 2050

Reductie broeikasgassen t.o.v.

- 55%

- 95-100%

70%

100%

1,5 miljoen bestaande woningen

7 miljoen bestaande

1990 Hernieuwbare opwek elektriciteit Aardgasvrije woningen

woningen Nationaal Isolatieprogramma

2,5 miljoen woningen isoleren waarvan 1,5 miljoen met energielabel E, F, G.

RES-regionale doelstellingen (2019) Onderwerp

Doelstelling 2030

Doelstelling 2050

Energiebesparing (gebouwde

15% t.o.v. 2014

30% t.o.v. 2030

omgeving) Reductie CO2 uitstoot

22% t.o.v. 1990

mobiliteit Reductie energieverbruik

11% t.o.v. 2014

mobiliteit Zon op grote daken

0,25 TWh = 1.000.000 panelen*250

Zon op klein daken

0,24 TWh = 960.000 panelen*250

Grootschalige duurzame

0,89 TWh = 3.560.000 panelen*250*

opwek (wind op land, zon op land)

*1TWh = 1.000.000 MWh = 4.000.000 panelen*250

RES-bod Noordwijk Duurzame Opwek Energie (DOE – 2024)* Onderwerp

Doelstelling

Gerealiseerd

Opmerkingen

0

Focus collegeperiode maximalisatie

2030 in GWh Wind op land

0

aardwarmte c.q. beperking elektrificatie; daarom geen wind op land initiatieven. Zon op grote daken

Pagina 9 van 28

52

Schatting:

25-30 GWh gerealiseerd Solar parking, voormalige

5

Geen

vuilstortlocatie

Voor de volgende locaties zijn inmiddels indicatieve haalbaarheidsonderzoeken gedaan: - Langevelderslag (solar parking) - Northgo College/sporthal (dak en solar parking) - voormalige vuilstort Leidsevaart - Oosterduinmeer (zon-op-water)

Zon op land

6,5 hectare

Zon op woningen

2 hectare

Leeuwenhorsterhoek

8-10 GWh

Niet als concrete doelstelling binnen de

gerealiseerd

RES opgenomen in 2017.

*Niet opgenomen in deze doelstellingen-voor-elektriciteit is de voorgenomen realisatie van twee aardwarmtebronnen op Noordwijks grondgebied en de grote invloed die dat naar verwachting zal hebben op de toekomstige lokale en regionale elektriciteitsvraag. (5) Eén belangrijk kader dat de gemeenteraad heeft meegegeven, heeft betrekking op participatie: het betrekken van inwoners en ondernemers bij de energietransitie. Een uitgebreid participatieonderzoek heeft plaatsgevonden in 2021-2022. De resultaten van dit onderzoek voegen wij hierbij. Bijlage 2: Resultaten Duurzame Energie in Noordwijk – Rapportage bewonersonderzoek en jongerenonderzoek (2022) Bijlage 7: Conclusies Publieksmonitor Klimaat en Energie 2024. Daarnaast zijn maatschappelijke ontwikkelingen als de inzet van vrijwillige energiecoaches en de ontwikkeling van een lokale energiecoöperatie goede voorbeelden van de betrokken inzet van inwoners voor de energietransitie. Concrete participatie is onmisbaar om de doelstellingen van deze Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 te realiseren.

Pagina 10 van 28

Van doel naar actie voor de Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 Uitvoering lokaal, regionaal en landelijk beleid In deze Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 geven we kort aan hoe we nu en de komende jaren werken aan het bijdragen aan de gestelde doelen: landelijk, regionaal en lokaal. Daarbij is van belang dat gemeenten in hoge mate worden ingezet als uitvoeringsorganisatie van landelijk beleid. Via inwonersgerichte, bedrijvengerichte en gemeentengerichte faciliterende maatregelen, financieringen en activiteitenprogramma’s stuurt en faciliteert de landelijke overheid de energietransitie en het behalen van de internationaal afgesproken en in de Klimaatwet vastgelegde doelstellingen. Het directe gevolg hiervan is dat we bij de uitvoering van activiteiten voor de energietransitie ons sterk laten leiden door de landelijke doelstellingen en instrumenten om lokaal een zo groot mogelijke bijdrage te organiseren.

Thematische, planmatige en doelgroepgerichte uitvoering Thematisch De energietransitie is onderdeel van de beperking van de uitstoot van broeikasgassen. Het landelijke Beleidsprogramma Klimaat van 2023 is daarop gericht. Die uitstoot veroorzaakt de risicovolle gevolgen van een veranderend klimaat wereldwijd en ook in Nederland. We richten ons op de energietransitie door een aantal deelthema’s af te bakenen. Het blijft echter van groot belang om te zien dat het vraagstuk een integraal karakter heeft, en dat het zich snel ontwikkelt, zowel technisch als voor wat betreft scenario’s voor uitvoering, waar deze Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 vooral over gaat. Planmatig We werken op basis van duidelijke doelstellingen en plannen. Deels kiezen we die zelf, maar in veel gevallen zijn we uitvoerder van landelijk beleid, daarbij gefaciliteerd door budgetten met duidelijk omschreven kaders en doelstellingen, die passen bij de Klimaatwet. We maken daarom dynamische plannen, die de ruimte bieden om steeds nieuwe wet- en regelgeving, nieuwe financiële bijdragen, nieuwe technieken en voortschrijdende inzichten te gebruiken. Veel meer dan enkele jaren geleden zien we de noodzaak om het energiesysteem meer als een geheel te zien, en in die context te bepalen met welke activiteiten we de grootste bijdrage aan de ontwikkelingen kunnen leveren.

Doelgroepgericht Bij de acties die we uitvoeren houden we scherp voor ogen dat we ons richten op onze inwoners en ondernemers met onze acties, maar dat we ook op maat en doelgroepgericht moeten werken om ondernemers en inwoners zo goed mogelijk te bereiken en te bedienen. Er zijn grote verschillen tussen particuliere eigenaren, huurders, VvE-deelnemers, kleine en grote ondernemers, als het gaat om de energietransitie, hun mogelijkheden en de gevolgen van niet handelen. De energiecrisis heeft pijnlijk duidelijk gemaakt hoe groot de verschillen tussen inwonersgroepen onderling kunnen zijn. Uitvoeringsthema’s We richten ons bij de uitvoering van onze activiteiten voor de energietransitie op de volgende deelthema’s voor onze activiteiten.

Pagina 11 van 28

1. 2.

Energiebesparing gebouwde omgeving Duurzame opwek elektriciteit – grootschalig en kleinschalig

3. 4.

Warmtetransitie – aardgasloos 2050 Duurzame mobiliteit

5. 6.

Netcongestie Communicatie en participatie

7.

Monitoring

Daarbij realiseren we ons steeds dat… (1) de energietransitie vooral een integraal vraagstuk is, (2) de impact van de gemeente zelf beperkt is omdat de gemeente de maatschappelijk benodigde investeringen voor energie maar beperkt zelf kan doen, (3) we steeds rekening moeten houden met de snelle ontwikkelingen die plaatsvinden, met invloed op onze plannen. We houden daarbij ook de samenhang met het Energieprogramma Holland Rijnland voor ogen. In het activiteitenoverzicht hierna geven we een overzicht van de concrete acties en activiteiten die de gemeente voor de uitvoering van de energietransitie onderneemt.

Pagina 12 van 28

Toelichting deelthema’s 1.

Energiebesparing gebouwde omgeving

Energie die we niet gebruiken vraagt geen netcapaciteit, hoeft niet opgewekt te worden en kent geen uitstoot. De bijdrage van energiebesparing aan een succesvolle energietransitie is dan ook groot. Daarom staat energiebesparing al jaren centraal bij de activiteiten die de gemeente uitvoert: zowel op eigen initiatief als via door de landelijke overheid geïnitieerde en gefaciliteerde acties. Gemeentelijke acties dragen tweevoudig bij aan deze ontwikkeling. Via gerichte ondersteuning en hulp versterkt de gemeente de inzet van inwoners en ondernemers voor dit thema. Bijvoorbeeld door informatie en advies en het toegankelijk maken van landelijke financieringen via de gemeente. De autonome ontwikkeling van energiebesparing en -opwek in de gemeenschap via zelfgekozen maatregelen is wel veel groter dat de direct aan gemeentelijke actie te koppelen resultaten. De gemeentelijke inzet voor bewustwording en de inzet van beschikbare hulpbronnen zoals landelijke subsidieregelingen door inwoners en ondernemers draagt daar wel aan bij. In de RES voor Holland Rijnland is een doelstelling opgenomen van 15% energiebesparing tot 2030. Het totale energieverbruik exclusief mobiliteit In Noordwijk is van 2014 tot 2022 gedaald van 2301 TJ naar 1985 TJ per jaar (bron: Klimaatmonitor). Dat is een besparing van plm. 13,7%.

2.

Duurzame Opwek Elektriciteit (DOE)

Het gebruik van elektriciteit zal de komende tientallen jaren blijven toenemen. Het is van groot belang dat de gebruikte elektriciteit dan volledig duurzaam is. We kijken daarom in de RES-regio hoe we de benodigde elektriciteit het beste kunnen opwekken. Van belang is niet alleen grootschalige opwek, maar juist ook lokale/regionale opwek in combinatie met gebruik op dezelfde locatie (local grid; energiehubs). Dat biedt voordelen voor het net, en heeft bij voldoende omvang ook invloed op wat via grootschalige projecten gerealiseerd moet worden. Dat kan tot slot ook een bijdrage leveren aan toekomstige leveringszekerheid. Het bod dat Noordwijk in het kader van de realisatie van de RES-doelstellingen heeft afgegeven is 92,5 GWh tot en met 2030.* *Onderzocht zal worden in hoeverre aanpassing van deze doelen in samenhang met de bovengemeentelijke leveringsfunctie van aardwarmte kan leiden tot aanpassing c.q. verlaging van het Noordwijkse bod voor Duurzame Opwek Elektriciteit. De impact van gemeentelijke bijdragen aan het realiseren van deze doelstelling is vooralsnog beperkt. Noordwijk heeft ervoor gekozen om vol in te zetten op geothermie als belangrijkste project voor de energietransitie, met een groot Noordwijks én regionaal belang. Noordwijk opteert tegelijk daarom nu niet voor de ontwikkeling van grootschalige zon-op-land en wind-op-land projecten.

Pagina 13 van 28

Als de RES-regio Holland Rijnland – waar Noordwijk onderdeel van is - ver verwijderd blijft van het realiseren van de afgegeven doelstellingen, kunnen zon-op-land en wind-op-land projecten in de toekomst wel opnieuw in beeld komen. Het faciliteren van zonnepanelen op woningen en bedrijven is wel onderdeel van de breder gerichte aanpak richting inwoners en bedrijven. Veel acties die betrekking hebben op energiebesparing gaan tegelijk ook over de mogelijkheden voor eigen opwek voor eigen gebruik op de eigen locatie, via dakgebruik. De meest concrete ontwikkelingsrichting die we faciliteren is zon-op-dak, bij inwoners en ondernemers. In 2023 heeft een telling laten zien dat er op dat moment plm. 150.000 zonnepanelen in Noordwijk geplaats waren. (De globale investering die daarmee samenhangt is minimaal € 60 miljoen, op basis van € 400 gemiddeld per paneel.) Van deze 150.000 panelen is naar schatting 1/3e deel geplaatst op woningen, 2/3e deel op bedrijfsdaken. Omdat de RES-doelstellingen geen betrekking hebben op de inzet van 22.000 woningdaken in Noordwijk, blijft het doel ongewijzigd om in lijn met het bod tot en met 2030 nog minimaal 200.000 panelen te realiseren op bedrijfsdaken. Wat we hebben gezien is dat het plaatsen van zonnepanelen sterk versneld is ten tijde van de energiecrisis, maar dat de ontwikkeling nu weer minder hard gaat.

Dat komt ook door de onduidelijkheden/aangekondigde gevolgen van veranderingen bij salderen. In de tweede helft van 2025 zal opnieuw een telling plaatsvinden via luchtfoto’s. De resultaten daarvan komen eind 2026/begin 2026 weer beschikbaar, en geven opnieuw de stand van zaken weer over de voortgaande groei van zonnepanelen in gebruik in Noordwijk.

3.

Warmte

Voor de energietransitie lokaal én regionaal is de succesvolle ontwikkeling van aardwarmte het belangrijkste project dat de gemeente onder handen heeft. Aardwarmte kan een zeer grote bijdrage leveren aan het realiseren van aardgasvrije bebouwing, en daarmee ook aan minder gebruik van elektriciteitsvraag voor bijvoorbeeld warmtepompen. Aardwarmte is ook hoge-temperatuur verwarming en is daarmee in veel woningen, ook oudere, inzetbaar als vervanging van centrale verwarming op gas. De ontwikkeling van aardwarmte is in handen van Aardwarmte Rijnland, waarmee de gemeente samenwerkt. De ontwikkeling is verder sterk afhankelijk van wet- en regelgeving die nog in ontwikkeling is. Onderdeel daarvan is ook de rol van de gemeente bij deze ontwikkeling in de toekomst. Vanwege het grote belang is de ontwikkeling van aardwarmte als zelfstandig project opgezet, in nauwe samenwerking met Aardwarmte Rijnland en de regionale gemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen. Over dit project en de voortgang wordt de raad via een startnotitie separaat geïnformeerd. In de loop van 2026 moet de gemeente wettelijk verplicht in ieder geval een geactualiseerde versie van de Transitievisie Warmte gereed hebben in de vorm van een Warmteprogramma, dat tevens onderdeel is van de Omgevingsvisie. Bijlage 3 en 4: Intentieovereenkomst Project Warmtenet Bollenstreek (2024) en Convenant Collectieve Warmte (2024)

Pagina 14 van 28

4.

Duurzame mobiliteit

De CO2-uitstoot van mobiliteit in alle vormen is zeer groot. Denk daarbij zowel aan verkeer en transport, lokaal en nationaal, maar ook de enorme grondstoffen- en goederenstromen die in de wereldeconomie plaatsvinden. In de RES is voor mobiliteit een doelstelling opgenomen van 11% energiebesparing in 2030 t.o.v. 2014. Tot 2022 is ruim 4% bespaard. (Bron: Klimaatmonitor) De gemeente heeft echter geen grote directe invloed op dit thema. De gemeentelijke acties met de meeste kans op impact zijn bericht op het faciliteren en stimuleren van duurzame mobiliteit: • •

via inkoop van duurzame mobiliteit als onderdeel van diensten, werken en leveringen. via de organisatie van een laadpalen-infrastructuur voor het faciliteren van elektrische auto’s.

•

via bewustwordingscampagnes over de zeer grote bijdrage van mobiliteit aan het energievraagstuk en de mogelijkheden om daar via gedrag zelf iets aan te doen.

•

via de bevordering van wandelen en fietsen in plaats van autogebruik over korte afstanden en via doorfietsroutes.

•

via bevordering van het gebruik van deelvervoer en openbaar vervoer.

De gemeente faciliteert succesvol een snelgroeiende infrastructuur van openbare laadpalen. Van mei 2020 tot mei 2024 is het aantal reguliere laadpunten toegenomen van 165 tot 454, een stijging met 175% ten opzichte van 2020. Deze ontwikkeling loopt door. Daarnaast is de gemeente momenteel ook in gesprekken betrokken om te komen tot snellaadfaciliteiten langs de N206.

5.

Netcongestie

Het elektriciteitsgebruik zal de komende tientallen jaren sterk toenemen, met grote gevolgen voor de netbelasting. Nu al is er sprake van belemmeringen voor gewenste ontwikkelingen in de samenleving, de economie en voor de energietransitie zelf. De uitdagingen om het net op niveau te brengen vragen enorme investeringen en inspanningen van de netbeheerders de komende jaren. De ruimtelijke impact op Noordwijk, o.a. via de realisatie van nieuwe onderstations en het plaatsen van extra transformatorhuisjes, is eveneens groot. Van groot belang is dat alle partijen beter leren omgaan met de beperkingen van het net, door gezamenlijk op te trekken en gedragskeuzes te maken die bijdragen aan het beschikbaar houden van elektriciteit. De gemeente zal bij de ontwikkeling van plannen steeds rekening moeten houden met de (on)mogelijkheden van het elektriciteitsnet. Planologische afstemming rondom woningbouw, laadfaciliteiten voor vrachtverkeer en OV, energieprojecten, ontwikkelingen op bedrijventerreinen is daarbij nodig. De gemeente ondersteunt momenteel ook acties vanuit de Noordwijkse Ondernemers Vereniging (NOV) en de ondernemers om de mogelijkheden voor de vorming van energiehubs op bedrijventerreinen tot stand te brengen.

Pagina 15 van 28

Ook aan de bewonerskant is het nodige te bereiken via communicatie voor gedragsverandering. Een betere spreiding van het gebruik van stroom en het kiezen van verstandige momenten kan zeker bijdragen aan de ontlasting van het net. Daarbij komen ook de kansen voor de vorming van een Lokale Energiegemeenschap Noordwijk op basis van de nieuwe Energiewet in beeld. Concreet werkt Liander aan de realisatie van twee noodzakelijke nieuwe onderstations in 2029 in Noordwijk als onderdeel van een veel uitgebreidere investeringsagenda.

6.

Participatie en communicatie – betrokken gemeenschap

Iedereen heeft te maken met de energietransitie. Iedereen krijgt te maken met de gevolgen ervan in de persoonlijke levenssfeer: hoe je comfortabel woont, hoe je je verplaatst, hoe je leeft. Het is daarom van groot belang dat we ons naar onze inwoners en ondernemers ook actief richten op voldoende kennis over risico’s en kansen, en hoe we zelf en samen kunnen werken aan de energietransitie en de gevolgen van klimaatverandering. Daarbij moeten we steeds voldoende rekening houden met de (on)mogelijkheden die individuele inwoners en ondernemers hebben om ook actief bij te dragen. Een belangrijk uitgangspunt daarbij is misschien wel dat “preventiekosten nu” naar alle waarschijnlijkheid lager zullen zijn dan “gevolgkosten later”. Op basis van alleen al het voorzorgsprincipe moeten we onze ambitie en daadkracht voor de energietransitie op een hoog niveau brengen en houden: als gemeente en als gemeenschap samen.

7.

Monitoring ontwikkelingen

Datagedreven werken is belangrijk voor de energietransitie. Ons hele bewustzijn van klimaatverandering en de veroorzaking via broeikasgassen is daarvan het directe gevolg. Bijlage 6: KNMI’23 Klimaatscenario’s voor Nederland in het kort Voor onszelf is het eveneens van belang om te werken op basis van “datagedreven kennen, kiezen, sturen en verantwoorden”. We moeten inzicht hebben in waar we effectief aan kunnen werken, wat we kunnen bereiken, en onszelf daarop sturen en daarover verantwoording afleggen. Alleen op die manier kunnen we efficiënt en effectief werken aan de grootst mogelijk bijdrage van de gemeente aan de noodzakelijke transitie in de hele gemeenschap van Noordwijk. We maken daarom onderscheid tussen de resultaten van onze acties en de ontwikkelingen in de gemeenschap van Noordwijk als geheel. Juist de eigen inspanningen van heel veel inwoners en ondernemers samen leveren steeds de grootste bijdrage aan de gewenste ontwikkelingen. Daarom kijken we bij onze monitoring separaat naar de ontwikkelingen in de gemeenschap als naar de resultaten van onze acties. Extra: Indirecte uitstoot broeikasgassen

Pagina 16 van 28

We beschouwen de energietransitie van groot belang om de gevolgen van klimaatverandering nog zoveel mogelijk te beperken. We staan er echter nog weinig bij stil dat heel veel uitstoot van broeikasgassen niet door ons eigen directe energiegebruik veroorzaakt wordt. Het gaat ook om indirect energiegebruik dat samenhangt met andere onderwerpen dan wonen en mobiliteit. Een van de grootste uitdagingen voor het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen is daarom hoe we met andere oorzaken dan alleen directe energie kunnen omgaan op gemeentelijk niveau. Dat is geen onderdeel van de huidige aanpak van de energietransitie van de gemeente zelf. Het komt om die reden hier niet verder aan bod. Het is echter wel relevant voor het zoveel mogelijk beperken van

(Uit: De verborgen impact, B. Porcelijn 2016)

klimaatverandering en de daarmee verbonden toekomstrisico’s.

Activiteitenoverzicht Lokale Energie Aanpak Noordwijk 1.0 Vooraf We geven een overzicht van de activiteiten die de gemeente onderneemt om als aanjager van de energietransitie de gemeenschap van Noordwijk waar mogelijk te helpen. Twee aandachtspunten zijn daarbij van belang: we werken bij veel acties op basis van landelijke acties met landelijk gefaciliteerde doelstellingen, en we werken steeds waar mogelijk doelgroepgericht om onze acties zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de specifieke mogelijkheden die doelgroepen hebben om actie te ondernemen.

Inwonersgerichte acties – een meerjarenoverzicht 2019 Duurzaam bouwloket

Pagina 17 van 28

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

---->

Duurzaamheidslening Duurzaamheidsubsidie RRE-actie Vrijwillige energiecoaches Energiearmoede uitkeringen (via ISD) Energiearmoede maatregelen NIP-1: woningen

NIP2-3: woningen, VvE’s, doe het zelf Soorten Management Plan opstellen (SMP) Ontwikkeling geothermie (aardwarmte) Lokale Energie Gemeenschap Gemeentelijk (vervoer, gebouwen, openbare verlichting e.d.)

Lokaal: Inzet Duurzaam Bouwloket (2011-heden) Sinds 2010 zetten we Duurzaam Bouwloket in als virtueel ondersteuningsloket voor inwoners. Duurzaam Bouwloket adviseert over mogelijke maatregelen, helpt bij de aanvraag van offertes bij lokale/regionale leveranciers, geeft informatie over landelijke en lokale subsidies. Dat doen ze telefonisch en via www.duurzaambouwloket.nl, met informatie op maat. Sinds de start heeft een groot aantal Noordwijkse adressen minimaal 1 x contact gezocht met Duurzaam Bouwloket. Uit deze contacten volgden - en volgen nog steeds- allerlei acties van inwoners.

Lokaal: Gemeentelijke duurzaamheidslening/gemeentelijke duurzaamheidssubsidie In veel gevallen is het nemen van maatregelen voor energiebesparing of opwekking een investeringsvraagstuk. De gemeente helpt met duurzaamheidsleningen en -subsidies bij deze investeringen.

Pagina 18 van 28

Landelijk: Regeling Reductie Energiegebruik RRE (2019-2020) Dit betrof de eerste grote landelijke inwonersgericht doelcampagne waarvoor het Rijk middelen beschikbaar stelde via een aan te vragen subsidie. Deze actie is in nauwe regionale samenwerking uitgevoerd. De campagne was gericht op het nemen van kleine en grote maatregelen, o.a. via isolatie en thuisadvisering. NB: Voor deze regeling is ook een tweede ronde geweest, maar deze was binnen twee dagen overtekend en de samenwerkende gemeenten in de regio ontvingen deze niet. De landelijke systematiek van gelimiteerde budgetten met een aanvraagprocedure lijkt na RRE-2 losgelaten te zijn vanwege de zeer ongelijke toedeling van middelen. Veel gemeenten, waaronder ook Noordwijk, hebben daarover ook bezwaar aangetekend. In plaats daarvan worden nu landelijke budgetten vooraf via een verdeelsleutel in principe beschikbaar gemaakt voor gemeenten. Gemeenten moeten alleen nog melden dat ze gebruik willen maken van die beschikbare middelen, voor de gestelde doelen, en de bestedingen en resultaten conform de vereisten verantwoorden.

Lokaal: Vrijwillige energiecoaches De gemeente heeft in 2019 een groep vrijwillige energiecoaches in het leven geroepen. Deze ontwikkeling speelde in heel Nederland en in de regio. De gemeente heeft de groep gefaciliteerd met opleidingen en ondersteuning. Sindsdien zijn de vrijwillige energiecoaches actief in Noordwijk. Ze hebben inmiddels meer dan 1000 woningen bezocht en de bewoners van adviezen voorzien. In aanvulling op deze algemene dienstverleningen maakt de gemeente ook van de inzet van energiecoaches gebruik voor de uitvoering van gerichte acties voor energiearmoede: bijvoorbeeld bij de lopende witgoedactie is het bezoek van een energiecoach vast onderdeel van de aanpak.

Energiearmoede – maatregelen (2023-2025) Het Rijk heeft middelen beschikbaar gemaakt om te werken aan het inperken van toekomstige risico’s van energiearmoede, specifiek gericht op de doelgroep met lage inkomens. Voor hen is het financieren van maatregelen vaak niet mogelijk. Noordwijk zet deze middelen in via witgoedacties: het inruilen van oude ijskasten voor nieuwe, zeer energiezuinige exemplaren, gekoppeld aan een bezoek van een energiecoach, met focus op kleine maatregelen en gedragsfactoren.

Nationaal Isolatie Programma (NIP) (2022-heden) Het Rijk maakt in het kader van het Nationaal Isolatie Programma grote bedragen beschikbaar om woningen met lage energielabels (label D-E-F-G) te isoleren. Deze middelen zijn daarnaast specifiek gericht op woningen met een begrensde WOZ-waarde. Noordwijk maakt gebruik van deze NIP-middelen, die in tranches beschikbaar worden gemaakt, om geselecteerde woningen een hulpaanbod te doen voor de uitvoering van isolatiemaatregelen bij de betreffende woningen. Daarvoor werkt Noordwijk in regionaal verband samen met de andere gemeenten.

SoortenManagementPlan (SMP) Bij de isolatie van woningen moet rekening gehouden worden met het eventuele voorkomen van beschermde diersoorten in de spouwmuur en dakconstructie, op basis van een gerechtelijke uitspraak.

Pagina 19 van 28

We laten daarom nu een SMP opstellen voor de bebouwde kommen van heel Noordwijk, om te voorkomen dat individuele inwoners hiervoor kosten moeten maken. De kostenvoordelen van een systematische aanpak op wijkniveau zijn zeer groot. Inmiddels is de aanbesteding voor dit meerjarige onderzoek gedaan en gaat het onderzoek starten. De te maken kosten worden grotendeels via subsidies voldaan.

Lokale energiegemeenschap Sinds 2019 heeft Noordwijk een actieve energiecoöperatie in de vorm van Zon op Northgo binnen de gemeente. Daarnaast zijn ook de vrijwillige energiecoaches zeker te zien als onderdeel van de lokale energiegemeenschap. Met beide partijen onderhoudt de gemeente contacten, ter ondersteuning van deze activiteiten. Met het aannemen van de nieuwe Energiewet zijn vanaf 2025 ruimere mogelijkheden gecreëerd voor de ontwikkeling van lokale energiegemeenschappen, waarbij inwoners, ondernemers, maatschappelijke partijen en gemeenten lokaal kunnen samenwerken. In 2025 zullen we de mogelijkheden van zo’n samenwerking verder onderzoeken en als dat mogelijk is, de komst van een lokale energiegemeenschap ook actief ondersteunen.

Ondernemersgerichte acties – een overzicht 2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

----->

Inzet quick scans Klimaatroute voor het MKB Inzet Noodfonds – noodhulp en preventieve actie ondernemersgericht Transitieloket MKB Bollenstreek (regionaal) Voortzetting loketdiensten MKB voor Noordwijk Inzet maatwerkadvisering Inzet fixbrigades winkelstraten Ontwikkeling EnergieCollectieven bedrijventerreinen i.s.m. NOV

Inzet Quickscans Klimaatroute Al jaren zet de gemeente quickscans in van Klimaatroute voor Noordwijkse ondernemers. Dat doen we in samenwerking met andere regionale gemeenten via een gezamenlijke aanbesteding van deze

Pagina 20 van 28

dienstverlening, uitgevoerd via ODWH. In de afgelopen jaren zijn meer dan 100 ondernemingen voorzien van adviezen over mogelijke maatregelen en subsidies, via acties gericht op deelgroepen van ondernemers. In 2024 hebben we besloten om te stoppen met deze selectiebenadering, en deze dienstverlening voor alle ondernemers met een bedrijfspand beschikbaar te maken, via een gericht aanbod. Landelijke subsidies bieden daarvoor de financiële ruimte. Daarmee geven we breed invulling aan onze bedrijfsgerichte aanpak van “helpen voor handhaven”.

Energie Noodfonds (2023-2025) Als gevolg van de energiecrisis heeft de gemeenteraad een Noodfonds ingesteld, met twee doelstellingen: het oplossen van acute factuurproblemen, en het preventief werken aan het voorkomen van toekomstige energiearmoede door te nemen maatregelen. Een belangrijke focus lag bij het helpen van het MKB via deze regeling, voor noodhulp én preventieve actie. Uiteindelijk is beperkt gebruik gemaakt van de acute hulp, maar zetten we vol in op het adviseren en faciliteren van ondernemers om problemen met hoge energieprijzen in de toekomst waar mogelijk te beperken. Die doelstelling valt samen met de duurzame doelstelling van energiebesparing en eigen opwek. De meerwaarde van deze inzet is groot. Voor ondernemers komen – anders dan voor inwoners van Noordwijk – minder direct ondersteunende regelingen tot stand, terwijl ondernemers juist wel te maken hebben met toenemende wet- en regelgeving voor energiegebruik in hun bedrijf. Vooral kleinere ondernemingen hebben veel baat bij advies- en hulpacties voor dit onderwerp.

Transitieloket Bollenstreek 2022-2024 en voortzetting dienstverlening MKB daarna In de periode 2022-2024 heeft Noordwijk deelgenomen aan een pilot project voor het Transitieloket Bollenstreek. Dit betrof een samenwerking van de gemeenten Hillegom, Lisse, Teylingen, Noordwijk, de provincie Zuid-Holland, de Greenport Duin- en Bollenstreek en Bedrijfsleven Bollenstreek, waarbij de gemeente Teylingen optrad als uitvoerder en penvoerder. Vanuit het Transitieloket zijn een aantal activiteiten ondernomen om met name het kleinere MKB te ondersteunen bij de energietransitie. Het loket heeft in de twee jaar van de pilot veel ervaring opgedaan met wat wel en niet effectief is voor ondersteuning. Deze lessons learned zijn gedeeld in de regio en gebruiken we zelf voor Noordwijkse ondernemers. We zetten actief in op het ondersteunen van het Noordwijkse bedrijfsleven, onder andere met voor iedere ondernemer beschikbaar advies en het faciliteren van samenwerking op bedrijventerreinen. Dit doen we in samenwerking met de provincie Zuid-Holland. In aanvulling op deze algemene lijn zetten we ook maatwerkactiviteiten in. • Voor grotere en/of kansrijke bedrijven voor veel impact voor energiebesparing zetten we maatwerkadvies in, dat veel verder gaat dan een quickscan. Inmiddels hebben we enkele tientallen bedrijven hiermee geholpen. •

Voor winkelstraten hebben we zogeheten fixbrigades ingezet. Men krijgt dan zowel advies als

directe hulp bij het uitvoeren van kleine maatregelen met directe impact.

Pagina 21 van 28

Ontwikkeling energiecollectieven - energiehubs Door heel Nederland ontwikkelen zich energiecollectieven op bedrijventerreinen: energiehubs. De directe aanleiding daarvoor is op veel plaatsen het optreden van netcongestie, waardoor ondernemers geen nieuwe of uitbreiding van een bestaande aansluiting meer kunnen krijgen. Daarbij blijkt ook dat juist via deze samenwerkingen groepen bedrijven veel actiever en succesvoller kunnen omgaan met de energietransitie als integraal vraagstuk. Net als voor inwoners zullen we in 2025 actief onderzoeken of en hoe we de nieuwe Energiewetgeving in combinatie met de gezamenlijke ambities van ondernemersgroepen kunnen faciliteren om te komen tot Energiecollectieven met een groeiende bijdrage aan de energietransitie. Concrete projecten die daarvoor inmiddels lopen gaan over de ontwikkeling van mogelijke energiehubs op bedrijventerrein Delfweg in samenwerking met ondernemersvereniging DOVER aldaar, en bij de Space Campus ontwikkeling.

Deelname aan bovengemeentelijk overleg Bij de uitvoering van de energietransitie focussen we tegelijk op regionale samenwerking en activiteiten met lokale impact voor de eigen inwoners en ondernemers. Regionaal nemen we deel aan een flink aantal regionale overleggen waarin de energietransitie regionaal vorm krijgt. In Bijlage 2: Infographic Energieprogramma Holland Rijnland is een overzicht opgenomen van de integrale regionale aanpak van alle onderwerpen die relevant zijn. De belangrijkste regionale overleggen die hiermee samenhangen waaraan we actief of als meelezend agendalid deelnemen zijn: •

RES-regionale overleggen o o

Energiesysteem Warmte

•

o Duurzame opwek energie pMIEK/nMIEK (Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat, nationaal en

•

provinciaal) Bestuurlijk Overleg Duin- en Bollenstreek Groen (o.a. regionale samenwerking MKB-

•

dienstverlening, aardwarmte) Samenwerkingsoverleg met buurgemeenten Hillegom, Lisse en Teylingen voor de ontwikkeling van Aardwarmte Rijnland.

Monitoring energietransitie in Noordwijk Vooraf Voor de monitoring van alle ontwikkelingen in Noordwijk is het van belang om steeds onderscheid te maken tussen “monitoring van gemeentelijke acties en activiteiten” en “monitoring van alle ontwikkelingen in de Noordwijkse gemeenschap”. Op basis van alle ervaringen over de afgelopen jaren is het benutten van bovengemeentelijke zaken zoals de beschikbaarheid van landelijke subsidies, landelijke regelgeving en de energiecrisis belangrijker voor de voortgang van de energietransitie dan puur gemeentelijke acties. Bij de diverse acties treedt de gemeente wel op als belangrijke aanjager o.a. door het toegankelijk houden van informatie, of door specifieke doelgroepen met landelijk beleid en landelijke middelen te faciliteren bij hun activiteiten.

Pagina 22 van 28

Een groot deel van de resultaten van de energietransitie is de afgelopen 10 jaar tot stand gekomen door autonoom handelende inwoners en ondernemers, die zelf de keuzes en afwegingen maken om maatregelen te treffen, en daarvoor ook zelf investeren.

Monitoring vooral op basis landelijke informatie over Noordwijk Voor het volgen van de ontwikkelingen in Noordwijk over de jaren heen kijken we onder andere naar de Klimaatmonitor. Daarin is op gemeentelijk niveau in beeld hoe de energietransitie zich ontwikkelt, en deze informatie gebruiken we als indicatie* voor de mate waarin we lokale doelstellingen bereiken. * We gebruiken deze informatie als indicatieve meting omdat het de eenvoudigst beschikbare algemene informatiebron is, die landelijk wordt onderhouden. Deze informatie wordt bijvoorbeeld weer gebruikt in www.waarstaatjegemeente.nl.

Enkele ontwikkelingen in Noordwijk uit de landelijke Klimaatmonitor Figuur 1: Totaal bekend energiegebruik: van 2014 naar 2022 een daling van 13,7%.

(Bron: Klimaatmonitor)

Figuur 2: Totaal hernieuwbare energie: van 2014 naar 2022 een stijging met 210%.

(Bron: Klimaatmonitor)

Figuur 3: Label-A particuliere woningen in Noordwijk 2019-2024: een stijging met 77%,*

Pagina 23 van 28

(Bron: RVO)

*Van belang bij dit cijfer is dat het niet alleen gaat over “verbeterde woningen” maar ook om toenemende registratie van energielabels en de toevoeging van nieuwbouw. We richten onze acties daarnaast vooral op de woningen met labels D en lager, via het landelijke Nationaal Isolatie Programma (NIP), waarvoor het rijk middelen beschikbaar maakt.

Pagina 24 van 28

Randvoorwaardelijke activiteiten Om succesvol aan de energietransitie en de daarvoor gestelde doelen te werken, zijn een aantal randvoorwaardelijke zaken van belang, die we hieronder kort toelichten.

Toegankelijke informatie beschikbaar maken voor inwoners en ondernemers De gemeente is de meest nabije, bekende overheid “om de hoek”. De gemeente kent zijn eigen gemeenschap het beste. Op basis daarvan kan de gemeente een permanente faciliterende campagne voeren over de noodzaak van beperking van de uitstoot van broeikasgassen op alle mogelijke manieren, en de instrumenten die daarvoor lokaal en landelijk beschikbaar zijn. Dat is relevant voor de energietransitie in woningen, in mobiliteit, maar ook voor andere onderwerpen met een grote CO2impact zoals een circulaire economie. Het ontwikkelen van toegankelijke, eenvoudig beschikbare en actuele informatie bij diverse acties voor specifieke doelgroepen in 2025 is een belangrijk speerpunt van onze aanpak. Denk daarbij aan zaken als energiearmoede, specifiek woningen met energielabels D-E-F-G, kleine ondernemers, winkelstraten e.d.

Samenwerking met de gemeenschap De energietransitie is een uitdaging voor de gemeentelijke organisatie, maar zeker ook voor de gemeenschap van Noordwijk. Daarom kijkt de gemeente steeds naar mogelijkheden om samen te werken met inwoners en ondernemers, met inachtneming van de gemeentelijke rol. Succesvolle voorbeelden zijn de al jaren durende nauwe samenwerking met de lokale vrijwillige energiecoaches, de samenwerking met de lokale energiecoöperatie en recent de samenwerking met de NOV om de mogelijkheden van energiehubs op bedrijventerreinen te gaan onderzoeken. Landelijk wordt deze ontwikkeling versterkt o.a. via de nieuwe Energiewet, via het faciliteren van Lokale Energiegemeenschappen met meer mogelijkheden dan voorheen om zelf een actieve rol te spelen bij de energietransitie.

Beschikbaarheid van ambtelijke capaciteit voor de energietransitie In lijn met de veelheid aan acties en doelstellingen van de energietransitie is de ambtelijke bezetting voor de energietransitie sinds halverwege 2023 geleidelijk uitgebreid. De gemeente ontvangt daarvoor rijksmiddelen (CDOKE-gelden) die ook alleen voor de inhuur van interne en externe inzet van mensen voor de uitvoering van het Beleidsplan Klimaat mogen worden ingezet. We kunnen mede daardoor met een uitgebreide uitvoeringsagenda voor de energietransitie aan de gang.

De energietransitie onderdeel maken van een integraler beleid voor duurzame, toekomstgerichte ontwikkelingen Duurzame ontwikkeling is erop gericht een toekomstbestendige en toekomstgerichte Noordwijkse gemeenschap te houden. Daarvoor moet Noordwijk blijven kijken naar ontwikkelingen/risico’s op Noordwijkse en andere schaalniveau’s die gevolgen zullen hebben voor Noordwijk in de toekomst, ook als dat nog ver weg is, of lijkt. Dat gaat over energie, maar ook over grondstoffen, voedselzekerheid, gezondheid, de plaats van Noordwijk in het grotere geheel, brede welvaart. Daarom vraagt duurzame ontwikkeling een integrale aanpak van die onderwerpen, die onderling ook vaak samenhangen. En vraagt het ook dat de gemeente voor zichzelf haar eigen rol benoemt en gebruikt bij die ontwikkeling. Als kans voor de

Pagina 25 van 28

toekomst, maar zeker ook om niet verrast te worden door toekomstige veranderingen met grote gevolgen. Een visie op een integraal uitgewerkte aanpak Duurzame Ontwikkeling Noordwijk 2025-2030 zal in het najaar van 2025 aan de raad worden aangeboden.

Pagina 26 van 28

Bijlagen 1.

Kaderstelling gemeenteraad LES 1.0 (2021)

2.

Duurzame energie in Noordwijk – Rapportage bewoners- en jongerenonderzoek (2022)

3.

Intentieovereenkomst Project Warmtenet Bollenstreek (2024)

4.

Convenant Collectieve Warmte (2024)

5.

Infographic - Energieprogramma Holland Rijnland (2024)

6.

KNMI’23 - Klimaatscenario’s voor Nederland in het kort

7.

Publieksmonitor Klimaat en energie 2024 – Motivaction

Pagina 27 van 28

Pagina 28 van 28