Jaarstukken 2023 Noordwijk

Jaarstukken

2023

Voorwoord Wat er in de wereld gebeurt, gaat niet aan de deur van onze gemeente voorbij. Ondernemers, inwoners, maatschappelijke organisaties en gemeente hebben vorig jaar de effecten ervaren van de oorlog in Oekraïne, die de inflatie sterk heeft doen toenemen wat heeft geleid tot renteverhogingen. Verder speelt de oplopende krapte op de arbeidsmarkt en de onrust over de haalbaarheid van de energietransitie en de gestelde klimaatdoelen. In hoog tempo verandert de wereld om ons heen. Onbezorgde tijden zijn omgeslagen. Met onze ondernemers maken we ons zorgen over het vestigingsklimaat in Nederland. Gemeente Noordwijk ziet het als een aansporing om meer dan ooit in te zetten op een verantwoorde groei op de drie economische pijlers: ruimtevaart, bloembollen en toerisme. In deze Jaarrekening 2023 verantwoorden we onze financiën, tegen de achtergrond dat wij veel hebben geïnvesteerd in de samenleving. We hebben maatregelen genomen om de verkeersveiligheid te verbeteren onder andere in de wijk Duineveld, in de Ruigenhoek en op de Langevelderslag. De parkeergarage aan de Oude Zeeweg is geschikt gemaakt voor publiek gebruik. We hebben de winkelgebieden groener gemaakt. Met ondernemers en inwoners zijn we aan de slag gegaan om te zorgen dat er een voetgangersgebied komt in het centrum van Noordwijkerhout. En om de Grent en de Koningin Wilhelmina Boulevard een kwaliteitsimpuls te geven.

En we hebben 350 bomen in het voorjaar van 2023 geplaatst. Verder werkten we aan nieuwbouw voor de fusieschool Wakersduin/Zeehonk, de Noordwijkse School en Prinsenhof. De cultuurmarkten en de Biënnale met 44 lokale kunstenaars hebben plaatsgevonden. Voor een nieuw zwembad in Noordwijkhout zijn we een voorontwerp aan het opstellen. De tijdelijke De Schelft blijft langer in gebruik. En de openbare verlichting hebben we verder verduurzaamd door armaturen te vervangen voor moderne energiezuinigere LED-varianten. We bouwen aan een duurzame, leefbare en veilige gemeente voor onze inwoners, waarbij we een appèl doen aan onze inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties om daaraan met de gemeente mee te bouwen. Gemeente Noordwijk kan 2023 afsluiten met een positief resultaat van € 3,5 miljoen. Eerder bleek in de Begroting 2023 dat de gemeente onder de streep kon rekenen op een positief saldo van € 121.000. Naarmate het jaar voortschreed bleek bij de Voor- en Najaarsnota 2023 een positief begrotingssaldo van in totaal € 3,6 miljoen te ontstaan. Dit saldo is toegevoegd aan de Algemene Reserve en de Reserve Verkoop aandelen Nuon wat het begrotingssaldo na wijziging weer op € 121.000 bracht. Tenslotte eindigde het begrotingsjaar 2023 met een positief rekeningresultaat van € 3,5 miljoen.

Voorgesteld wordt om in het kader van resultaatbestemming hiervan een bedrag van in totaal € 2,7 miljoen te bestemmen voor: bijstandsuitkeringen van de energiearmoedetoelage (€ 0,6 miljoen), Maatschappelijke zorg (€ 0,7 miljoen), Asiel & migratie (€ 0,7 miljoen), inhuur in verband met krapte arbeidsmarkt (€ 0,2 miljoen) en een storting in de Reserve personeelskosten (€ 0,5 miljoen). Na deze resultaatbestemming resteert er van het gerealiseerde rekeningresultaat per saldo € 0,8 miljoen in de Algemene Reserve. De opgaven waar de gemeente voor staat zijn uitdagend. Van ‘bouwen’ tot ‘cultuur’ van ‘verduurzaming’ tot ‘sociaal domein’. Wij blijven ons inzetten om vanuit een verstandig financieel beleid te handelen en met de samenleving te bouwen aan een sterk en welvarend Noordwijk.

Het college van burgemeester en wethouders Noordwijk, 28 mei 2024

2020

Inhoudsopgave Jaarstukken 2023 Leeswijzer .................................................................................................................................. 6 Samenvatting beleidsverantwoording ..................................................................................... 9 1.

Algemeen .......................................................................................................................... 23 1.1 1.2 1.3

2.

Jaarrekening in één oogopslag ................................................................................ 24 Gemeentelijke kerngegevens .................................................................................. 25 Behandeling jaarstukken.......................................................................................... 27

Jaarverslag ....................................................................................................................... 28 2.1

Programmaverantwoording ...................................................................................... 29 2.1.1 2.1.2 2.1.3 2.1.4 2.1.5 2.1.6 2.1.7 2.1.8 2.1.9

2.2

Paragrafen ............................................................................................................... 88 2.2.1 2.2.2 2.2.3 2.2.4 2.2.5 2.2.6 2.2.7 2.2.8

3.

Lokale heffingen ............................................................................................ 89 Weerstandsvermogen en risicobeheersing.................................................... 94 Onderhoud kapitaalgoederen ...................................................................... 100 Financiering ................................................................................................ 105 Bedrijfsvoering ............................................................................................ 114 Verbonden partijen ...................................................................................... 123 Grondbeleid ................................................................................................ 132 Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) ................................... 135

Jaarrekening ................................................................................................................... 136 3.1

Balans en overzicht van baten en lasten................................................................ 137 3.1.1 3.1.2 3.1.3 3.1.4 3.1.5

3.2 3.3 3.4 4.

Programma 1: Bestuur en Dienstverlening .................................................... 31 Programma 2: Veiligheid ............................................................................... 38 Programma 3: Verkeer en Parkeren .............................................................. 44 Programma 4: Economie............................................................................... 50 Programma 5: Onderwijs............................................................................... 56 Programma 6: Sport en cultuur ..................................................................... 60 Programma 7: Sociaal Domein en Volksgezondheid ..................................... 65 Programma 8: Duurzaamheid en Leefomgeving ........................................... 74 Programma 9: Wonen en Ruimte .................................................................. 82

Balans ......................................................................................................... 137 Overzicht van baten en lasten ..................................................................... 139 Waarderingsgrondslagen ............................................................................ 140 Toelichting op de balans ............................................................................. 142 Toelichting op overzicht van baten en lasten ............................................... 175

Verantwoordingsinformatie specifieke uitkeringen (SiSa)....................................... 221 Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld ................................ 236 Rechtmatigheidsverantwoording ............................................................................ 237

Bijlagen ........................................................................................................................... 239 4.1 Organisatiebrede opgaven..................................................................................... 240 4.2 Grondbedrijf ........................................................................................................... 246 4.3 Overzicht van baten en lasten per product ............................................................. 257 Lijst van afkortingen ......................................................................................................... 259

5.

Controleverklaring ......................................................................................................... 263

Leeswijzer De jaarstukken vormen het sluitstuk van de jaarlijkse planning en control cyclus van de gemeente Noordwijk. Dit onderdeel beschrijft de bestuurlijke en financiële hoofdlijnen over het jaar 2023. Wettelijke regels jaarstukken (BBV) Voor de jaarstukken gelden net als de begroting wettelijke eisen, die zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). De indeling van de begroting en jaarrekening is identiek. De jaarrekening dient de verantwoording te bevatten overeenkomstig hetgeen in de begroting hierover is opgenomen. Uitgangspunt is dat de jaarstukken allereerst voldoen aan de informatiebehoefte van de gemeenteraad. Dit vanwege het feit dat de raad verantwoordelijk is voor het financieel gezond blijven van de gemeente. Naast financiële informatie heeft de raad behoefte aan beleidsmatige informatie. Het belangrijkste doel van de raad is het beogen van maatschappelijke effecten. Het is aan de raad om keuzes te maken en de naleving te controleren. De jaarstukken zijn daarvoor een van de belangrijke instrumenten. De informatie is ook van belang voor inwoners, bedrijven, belangenorganisaties, de media, de toezichthouder (provincie) en het Rijk. De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag, de jaarrekening en diverse bijlagen zoals onder andere het Grondbedrijf. We zullen de onderdelen hierna kort toelichten.

Jaarverslag Het jaarverslag bevat de beleidsinhoudelijke informatie die is onderverdeeld in de programmaverantwoording en de verplichte paragrafen. Programmaverantwoording De programmaverantwoording is onderverdeeld in de volgende 9 programma’s: 1. Bestuur en dienstverlening 2. Veiligheid 3. Verkeer en parkeren 4. Economie 5. Onderwijs 6. Sport en cultuur 7. Sociaal domein en volksgezondheid 8. Duurzaamheid en leefomgeving 9. Wonen en ruimte In de programmaverantwoording wordt inzicht gegeven in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd. Het geeft antwoord op de 7 W’s: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Wat wilden we bereiken? Wat hebben we er voor gedaan? Wanneer zijn de doelen behaald? Wat heeft het gekost? Welke beleidsindicatoren waren hierbij relevant? Wat waren de verbonden partijen/met wie werkten we samen? Wat waren de risico’s?

Pagina 6 van 265

Paragrafen De afzonderlijke paragrafen vormen een dwarsdoorsnede waarin verantwoording wordt afgelegd over de beleidslijnen van de programma’s. De (verplichte) paragrafen zijn als volgt: • Lokale heffingen • Weerstandsvermogen en risicobeheersing • Onderhoud kapitaalgoederen • Financiering • Bedrijfsvoering • Verbonden partijen • Grondbeleid • Openbaarheidsparagraaf Wet open overheid (Woo) Jaarrekening De jaarrekening geeft inzicht in de financiële positie aan het einde van het begrotingsjaar 2023. Deze bestaat uit het overzicht van baten en lasten alsmede de balans, de bijlage met de verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (SiSa) en een overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld. Balans en overzicht van baten en lasten Met de balans wordt onder meer inzicht verschaft over investeringen, het aanwenden van reserves en voorzieningen en de financieringsbehoefte (behoefte aan leningen). Dit dient ook als basis voor de berekening van de in de BBV voorgeschreven financiële kengetallen. Deze kengetallen zoals de (netto) schuldquote, de solvabiliteit en de grondexploitatie(quote) leveren een bijdrage aan het inzicht in de stand en ontwikkeling van de financiële positie. Reserves en voorzieningen zijn twee balansposten die van grote invloed kunnen zijn op de financiële positie en daarmee de financiële kengetallen.

Reserves worden in beginsel gevormd uit het resultaat van de exploitatie, het saldo van de baten en lasten. Reserves kunnen ook worden gevoed of juist worden ingezet. Reserves zijn onderdeel van het eigen vermogen. Een toename van de reserves leidt tot een verhoging van de solvabiliteit. Voorzieningen zijn onderdeel van het vreemd vermogen. Deze worden gevormd in het geval een risico redelijkerwijs financieel in te schatten is en een hoge mate van waarschijnlijkheid heeft. Ook horen niet bestede middelen die van derden zijn verkregen voor een specifiek doel bij de voorzieningen. Een toename van de voorzieningen betekent een lagere solvabiliteit. Bij de toelichting op de voorzieningen is inzicht te verkrijgen welke bedragen in de lopende exploitatie als lasten zijn genomen om aan toekomstige verplichtingen te voldoen en welke verplichtingen zijn afgehandeld. Het overzicht van baten en lasten bevat de ramingen uit de begroting voor en na wijzigingen, als ook het gerealiseerde saldo aan baten en lasten. In de toelichting staat een analyse van de afwijkingen tussen begroting (na wijziging) en de jaarrekening. Verantwoordingsinformatie over specifieke uitkeringen (Sisa) Bij ministeriële regeling is een model vastgesteld voor de Sisa-bijlage en is daarbij bepaald over welke specifieke uitkeringen daarin verantwoordingsinformatie wordt opgenomen en welke indicatoren worden gebruikt.

Overzicht van de gerealiseerde baten en lasten per taakveld Taakvelden zijn wettelijk verplicht en de onder de taakvelden opgenomen activiteiten zijn voor elke gemeente identiek. Hiermee zijn gemeenten op dit niveau vergelijkbaar.

Pagina 7 van 265

Bijlagen Grondbedrijf Bij het openen van een grondexploitatiecomplex stelt de raad budget beschikbaar voor de uitvoering van de grondexploitatiebegroting. Deze budgetten zijn nodig voor aankopen, wegenaanleg, groenaanleg, riolering, enzovoort. Jaarlijks wordt dan een (deel)budget vrijgegeven en vastgesteld door opname in de begroting. Jaarlijks moet een herziening van de grondexploitatiebegroting plaatsvinden. Dit gebeurt met het Boek Grondbedrijf. Een herziening van een grondexploitatie betekent dat de daadwerkelijk gerealiseerde kosten en opbrengsten (de boekwaarde) van de budgetten worden gehaald en dat de restant budgetten eventueel worden bijgesteld op basis van de huidige inzichten om een actueel geprognosticeerd resultaat te krijgen. In de balans dienen grondexploitatiecomplexen te worden verantwoord als vlottend actief onder de voorraden, als onderhanden werk. Gronden die worden verworven met het oog op ontwikkeling (strategisch en anticiperend) worden in eerste instantie geactiveerd onder de materiële vaste activa. Pas wanneer de raad het grondexploitatiecomplex inclusief grondexploitatiebegroting heeft vastgesteld, wordt de grond gekwalificeerd als Bouwgronden in exploitatie (BIE). De (eerder) verworven grond wordt op dat moment overgeboekt van materiële vaste activa naar voorraad onderhanden werk.

Vanaf dat moment bevinden de gronden zich in het transformatieproces waarbij de grond en (eventueel) aanwezige opstallen worden omgevormd naar bouwrijpe grond, met als oogmerk (opnieuw) te worden bebouwd. De baten en lasten van de grondexploitaties op jaarschijfniveau worden via het overzicht van baten en lasten in de begroting opgenomen en verantwoord in de jaarrekening. Voor het begrotingsjaar zijn de grondexploitaties opgenomen in programma 9 Wonen en Ruimte. In de jaarrekening worden de afwijkingen binnen de jaarschijf tussen de begroting en de jaarrekening toegelicht. Voor zover er afwijkingen zijn binnen het totale vastgestelde grondexploitatiecomplex, worden die meegenomen bij de herziening van een grondexploitatie via het Boek Grondbedrijf. Lopende investeringen Wat was er begroot en hoeveel is er op dit moment al werkelijk op uitgegeven? In een overzicht wordt de huidige status van de lopende investeringen op een rij gezet. Hiernaast wordt een overzicht gegeven van eventueel aanvullende investeringskredieten. Controleverklaring De accountantsverklaring geeft op grond van de uitgevoerde controle aan of: a. De jaarrekening een getrouw beeld geeft van zowel de baten en lasten als de grootte en samenstelling van het vermogen. b. De baten en lasten, alsmede de balansmutaties, rechtmatig tot stand zijn gekomen. c. Het jaarverslag met de jaarrekening verenigbaar is.

Pagina 8 van 265

Samenvatting beleidsverantwoording Programma 1: Bestuur en Dienstverlening Integriteit en transparantie We hebben een integriteitscommissie voor de uitvoering van het protocol Integriteitsmeldingen ingesteld. Participatie en communicatie We hebben een integraal plan van aanpak opgesteld. We gaan op basis hiervan onze participatietrajecten verder vormgeven en professioneler maken. We hebben aandacht besteed aan het inrichten van de ambtelijke organisatie en zijn gestart met de uitvoering van het plan. Hierdoor is meer regie gekomen op de uitvoering van participatie en gebruiken we een uniforme werkwijze. We besteden hier onder meer aandacht aan de invoering van de Nota Inwonersparticipatie en de verordening participatie Omgevingswet. We hebben in overleg met de wijkverenigingen invulling gegeven aan de wijkgerichte benadering van participatie. We zijn gestart met een plan van aanpak voor het optimaal gebruiken van onze communicatiemiddelenmix bij onder andere participatietrajecten, verschillende projecten en programma's. De nieuwe gemeentewebsite is opgeleverd. Deze is vindbaar, gebruiksvriendelijk en digitaal toegankelijk voor iedereen. We geven het Noordwijks referendum, het Noordwijks Burgerberaad en alle andere werkvormen voor participatie een plaats in onze nota ‘Inwonersparticipatie’. Dit is een ‘levend document’. Nieuwe werkvormen nemen we hier ook in op.

We stellen in 2024 een participatieverordening op die naar dit document verwijst. Dienstverlening We hebben het programma Dienstverlening afgerond. De belangrijkste resultaten zijn: • een nieuwe, moderne telefonieoplossing. • een jaarlijkse meting op klantbeleving en deze klantreacties vertalen naar verdere doelen om te ontwikkelen. • een nieuw laagdrempelig en sneller klachtenproces. • Professionaliseren van de eerstelijns dienstverlening in het Klant Contact Centrum. • Aanpassing van Fixi voor een betere klantreis. Op de agenda staan ook verdere verbetering van de klantcontacten en eenvoudige digitale dienstverlening. Regionale samenwerking en verbonden partijen We hebben samen met Katwijk en HLTSamen bestuursopdrachten vastgesteld voor projecten uit de Strategische & Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek. Een nieuwe Regionale Investeringsagenda (RIA) is opgesteld. De gemeente Noordwijk heeft hiervoor input geleverd. Dit is een vervolg op het Regionale Investeringsfonds (RIF). We hebben de Strategische en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek als basis gebruikt voor de RIA en de Regiodeal om onze belangen in de regio te waarborgen. Met het kernteam Duin- en Bollenstreek hebben we gewerkt aan een vernieuwde en betere inrichting voor de Duin- en Bollenstreek samenwerking. De samenwerking binnen de DBS is hiermee op een meer efficiënte en effectieve wijze vorm gegeven.

We zijn gestart met risicoanalyses voor partijen waarmee we samenwerken.

Pagina 9 van 265

Jonge talenten In 2023 is het talentenprogramma gecontinueerd. Er is veel ruimte geweest voor ontwikkeling zowel op persoonlijk als op professioneel vlak. Er is integraal aan opdrachten gewerkt naast de opdracht binnen de verschillende teams. In de laatste 6 maanden van het programma ligt de focus op de doorstroom naar vaste functies. Zie daarvoor de verdere toelichting in de Paragraaf Bedrijfsvoering.

Pagina 10 van 265

Programma 2: Veiligheid Veiligste gemeente We hebben het jaarprogramma Integraal Veiligheidsplan 2023 uitgevoerd. Dit hebben wij gedaan door activiteiten en bijeenkomsten te organiseren voor inwoners en ondernemers voor de verschillende thema’s van veiligheid. Bijvoorbeeld op het gebied van cybercriminaliteit, inbraakpreventie (donkere dagen offensief), brandveilig leven, veilig uitgaan en oud & nieuw. Voor het Donkere Dagen Offensief hebben we inwoners bewust gemaakt van inbraakrisico’s, bijvoorbeeld met project Witte Voetjes. We hebben met inwoners en ketenpartners overlegd, zoals op het thema Veilig Uitgaan. We hebben tijdens de brandpreventieweken ruim aandacht besteedt aan het belang van de rookmelder. Daarnaast zijn we gestart met de campagne digitale nazorg. We hebben voor de bewustwording over cybercriminaliteit een cybercongres georganiseerd voor alle ondernemers. Het rapportcijfer Veilige Buurten is met deze inzet gestegen van een 7.6 naar een 8.1. We hebben een handhavingsplan opgesteld. In dit plan hebben we de prioriteiten omschreven, zoals sociale veiligheid, gevaarlijk parkeren, veilige evenementen. We hebben handhavingsbeleid en een uitvoeringsplan voor de uitvoering van de Alcoholwet gemaakt. Meerdere boa’s zijn de opleiding van ‘alcohol-boa’s’ gestart.

We hebben gewerkt aan een sterkere samenwerking tussen de boa’s en politie om de zichtbaarheid en bereikbaarheid te vergroten. De boa’s zijn vaker aanwezig op straat in plaats van digitaal. Ondermijning We hebben het Programmaplan Ondermijning verder uitgewerkt. Dit hebben we gedaan op basis van de uitgangspunten in dit organisatiebrede programmaplan. Het doel is om ondermijnende criminaliteit aan te pakken. We hebben het thema ondermijning besproken met de Maatschappelijke Alliantie. In deze alliantie gaan we in gesprek met een groep deelnemers uit verschillende sectoren in onze gemeente. Met een Klankbordgroep ondermijning werken we aan verbeteren van de publiek-private samenwerking. Dit doen we voor het voorkomen van ondermijnende activiteiten. We hebben samen met onze partners (politie, AVIM, omgevingsdienst bouw en milieu, brandweer en boa’s, Hoogheemraadschap) een actiedag over ondermijning georganiseerd. Hierbij zijn diverse locaties bezocht en hebben verschillende partners voorlichting aan inwoners en ondernemers gegeven. We zijn een organisatiebrede projectgroep met een aanpak op thema’s. Dit is om criminele inmenging in vastgoed & arbeidsuitbuiting/mensenhandel in relatie tot huisvesting te voorkomen. En voor het tegengaan van criminalisering van vakantieparken.

We hebben voor het programmaplan Ondermijning de basisvoorwaarden voor een goede informatiepositie opgesteld. Een signalenoverleg en een periodieke multidisciplinaire controle zijn onder meer ingesteld. We hebben onze samenwerkingspartners hierbij betrokken. Crisisbeheersing We hebben samengewerkt in de veiligheidsregio voor de opvang van vluchtelingen uit Oekraïne. We hebben crisisoefening voor de hele organisatie georganiseerd. De hoofden en teamleiders van de gemeentelijke crisisorganisatie én de crisismedewerkers hebben geoefend. We hebben de oefening geëvalueerd. Er zijn belangrijke lessen uit geleerd. Deze leiden tot een nog betere kwaliteit van de crisisorganisatie. We nemen de adviezen mee in het opleidingstraject voor volgend jaar.

Pagina 11 van 265

Programma 3: Verkeer en Parkeren Bereikbaarheid We nemen deel aan het onderzoek voor een veerbetering aan een HOV verbinding tussen Leiden en Noordwijk. De provincie Zuid-Holland leidt dit project. De gemeenten Leiden, Oegstgeest en Katwijk nemen ook deel. We verwachten de eerste resultaten in 2024. Werken aan HOV verbinding Noordwijk Schiphol We hebben een onderzoek uitgevoerd naar de invoering van een nachtbus. We hebben de raad geïnformeerd dat de nachtbus niet is ingevoerd omdat er geen vervoerder was. Naar aanleiding hiervan heeft een vervoerder zich gemeld en voeren we in 2024 een pilot uit. We hebben in overleg met de ondernemers vastgesteld dat er geen draagvlak is voor het laten rijden van een campingpendel (hop on hop off). We hebben deze pendel na de coronaperiode niet meer als service in bij de recreatieparken ingezet. Ondernemers hebben meer baat bij het verhuren van fietsen. We hebben in 2023 geen kosten in rekening gebracht voor het parkeren voor het gebruik van de strandpendel. De invoering van het tarief is opgenomen in de parkeerverordening. We hebben de strandpendel ingezet bij zomerse dagen en evenementen in Noordwijk aan Zee. We maken voorzieningen voor fietsparkeren met oplaadmogelijkheden mogelijk. Deze zijn aanwezig bij het Vuurtorenplein en Langevelderslag in Noordwijk en in het centrum in Noordwijkerhout.

We hebben een strategische plankaart voor laadpalen in Noordwijk vastgesteld. De eerste locaties voor openbare, elektrische laadinfrastructuur zijn uitgevraagd en in behandeling. Er is onderzoek gedaan naar gebruik van een platte laadkabel voor de verbinding van de private laadpaal en de aan openbare weg staande auto. Binnen de Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek is onder andere aandacht voor de Zuidelijke corridorstudie en maatregelen voor ontsluiting van noordelijke Duin- en Bollenstreek. Parkeren Het aantal parkeervoorzieningen is voor de hele gemeente in beeld gebracht. We hebben een onderzoek naar parkeernormen voor de huisvesting van arbeidsmigranten uitgevoerd. We combineren de resultaten met het onderzoek parkeernormen sociale woningbouw. We rapporteren de onderzoeksresultaten in het kader van de evaluatie Nota parkeernormen in 2024. De parkeergarage aan de Oude Zeeweg is geschikt gemaakt voor publiek gebruik. We hebben laten onderzoeken of een ondergrondse parkeervoorziening aan het Kloosterplein mogelijk is. Dit onderzoek richtte zich op de constructieve en verkeerskundige mogelijkheden en de mogelijke capaciteit. We hebben ook de financiële impact in het onderzoek meegenomen. De eindrapportage volgt begin 2024. We hebben verschillende tarieven voor dagparkeerkaarten.

In het hoogseizoen (van 1 april tot en met 31 oktober) een hoger tarief voor een dagkaart dan voor het laagseizoen (1 november tot en met 31 maart). Het tijdstip van betaald parkeren is verlengd van 21:00 uur naar 23:00 uur. Het parkeren op het Kloosterplein na 18:00 uur is gratis gemaakt. Naar aanleiding van een draagvlakonderzoek voeren we geen verdere parkeerregulering in Noordwijk Binnen in. Verkeersveiligheid We hebben maatregelen genomen om de verkeersveiligheid te verbeteren onder andere in de wijk Duineveld, in de Ruigenhoek en op de Langevelderslag. We hebben snelheidsmeters geplaatst op verschillende wegen in Noordwijk, Noordwijkerhout en De Zilk. We hebben campagnes gevoerd voor fietsverlichting en ‘Onze scholen zijn weer begonnen’. We hebben een snelheidsmeting uitgevoerd naar de snelheid op het wegvak Viaductweg/Wildlaan. Deze metingen geven geen aanleiding om maatregelen te nemen. We verwerken de verschillende resultaten in het mobiliteitsplan (zie 3.1). De voorbereidingen zijn getroffen voor het afsluiten van het centrum van Noordwijkerhout. Daarnaast zijn er diverse

Pagina 12 van 265

projecten afgerond waarbij de verkeersveiligheid is verbeterd zoals aan de Parallelboulevard, de rotonde Pickeplein en de Herenweg.

Pagina 13 van 265

Programma 4: Economie Agrarische bedrijven en Intergemeentelijke structuurvisie Greenport De Economic Board Duin- en Bollenstreek( EBDB) heeft in afstemming met de gemeenten een concept Uitvoeringsprogramma 2024-2027 opgesteld. We hebben gewerkt aan doelen van de Strategische Agenda Ruimte en het vitaliseren van de regionale economie, innovatie en krachtenbundeling bij de brede regionale economische opgaven. Het jaarplan van de Stichting Greenport is vastgesteld. Noordwijk heeft financieel bijgedragen aan de uitvoering van het programma en de Stichting. Ook in het concept Uitvoeringsprogramma van de EBDB is duurzame greenport een van de belangrijkste doelen. In de regio met bijzondere aandacht gewerkt aan de opgave van verduurzaming van de bollenteelt. Vestigings- en ondernemersklimaat De Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Noordwijkerhout Centrum is gestart op 1 januari 2023 na een positieve draagvlakmeting onder ondernemers. Na een uitgebreid participatietraject met ondernemers en inwoners is besloten dat er een voetgangersgebied komt in het centrum van Noordwijkerhout. We hebben de winkelgebieden groener gemaakt met onder andere extra groenbakken in Noordwijk aan Zee en de Koningin Wilhelmina-boulevard. We zijn gesprekken gestart met betrokken ondernemers om de Grent en de Koningin Wilhelmina Boulevard een kwaliteitsimpuls te geven.

We hebben daarvoor een eerste verkenning gemaakt van de aandachtspunten. We hebben de bedrijventerreinenstrategie regionaal afgestemd. Hierin is aandacht is voor het gewenste vestigingsbeleid. Jaarrond toerisme en recreatie We hebben een opdrachtformulering Visie Noordelijke toeristische ontsluiting en een opdrachtformulering Visie verblijfsrecreatie opgesteld en een eerste marktverkenning uitgevoerd. We hebben aan de hand van de bestuursopdracht Langevelderslag met een kernteam gewerkt aan de herinrichting van het gebied. Het resultaat is een voorlopig ontwerp. We hebben hier belangrijke stakeholders bij betrokken. Space We hebben bijgedragen aan de profilering van Space door het faciliteren en ondersteunen van de stichting NL Space Campus en van evenementen. Voorbeelden hiervan zijn The Space Week, Walk of Space, de voorbereidingen voor NL Moonshots en het astronautencongres in 2024. De start van de bouw van Cometlabis voorzien in 2024. We hebben bijgedragen aan de totstandkoming van de Lange Termijn Ruimtevaart agenda, die begin 2024 is aangeboden aan de minister van Economische Zaken. Het open veld van de NL Space Campus is geactiveerd met de opening van het Martin Schröderplein. We hebben de strategische gebiedsvisie van de NL Space Campus verder uitgevoerd, de transformatie van een bedrijventerrein naar een campus.

We zijn gestart met de inschrijvingsfase van de aanbesteding van het Basecamp en de resterende gronden. Hierin trekken we samen op met de Provincie Zuid-Holland. De gebruiksovereenkomst met ESA ESTEC is ondertekend om grond beschikbaar te stellen voor het centrale ontmoetingsplein. Strand en heilzame badplaats We hebben door inzet van een projectgroep Strand duidelijke afspraken gemaakt met onze partners die toezicht houden over de borging van de integrale handhaving op het strand. Op het strand is het nieuwe Calisthenics sportpark geopend ter stimulering van om de (mentale) gezondheid van jongeren te bevorderen.

Pagina 14 van 265

Na de evaluatie hebben we met de strandexploitanten afspraken gemaakt over onder andere bedrijfsvoeringszaken, de toegankelijkheid van en veiligheid op het strand. We hebben de Groene Strand Wimpel voor het strand Noordvoort voor de eerste keer gekregen.

Pagina 15 van 265

Programma 5: Onderwijs Onderwijs We subsidiëren Voor- en Vroegschoolse educatie om achterstanden in (taal-) ontwikkeling tegen te gaan. In 2024 evalueren we het bestaande beleid. We overleggen hierover met betrokken partijen. We onderzoeken de haalbaarheid van een internationaal georiënteerd onderwijsaanbod. Onderwijs huisvesting Op basis van het huidige Integraal huisvestingsplan (IHP) Onderwijs vinden verschillende activiteiten plaats. Er is gewerkt aan nieuwbouw voor de fusieschool Wakersduin/Zeehonk, de Noordwijkse School en Prinsenhof. Daarnaast hebben we gewerkt aan een plan voor duurzame renovatie van De Duinpieper, Het Duin en De Schapendel. We gaan het huisvestingsplan actualiseren.

Pagina 16 van 265

Programma 6: Sport, cultuur en recreatie Verenigings- en vrijwilligerswerk We hebben twee buurtsportcoaches van het Sportbedrijf opgeleid en aangesteld als clubkadercoach. De coaches zijn gestart met het begeleiden van jeugdtrainers bij de eerste sportverenigingen. De inzet van de coaches bij andere verenigingen krijgt in 2024 een vervolg. Het Sportbedrijf Noordwijk, de cultuurcoach en Welzijn Noordwijk hebben zeven workshops georganiseerd voor de vrijwilligers van culturele en sportieve aanbieders. Hier is onder andere aandacht geweest voor het verbeteren van de sociale veiligheid binnen de vereniging. We hebben het kennismakingsprogramma Sjors Sportief en Sjors Creatief uitgevoerd. 18 cultuuraanbieders bieden 39 culturele activiteiten aan. 38 sportverenigingen doen mee. Zij hebben gemiddeld vijf keer een kennismakingsles georganiseerd. Sport en recreatie We hebben met 20 nieuwe projecten invulling gegeven aan het Leefstijlakkoord. Hierbij gaat het onder meer om aandacht voor valpreventie en mentale gezondheid, terugdringen van gezondheidsachterstanden en het versterken van de sociale basis We hebben bijeenkomsten gehad met beweegpartners in de wijken van Noordwijkerhout en De Zilk voor meer bewegen in de buitenruimte. Kunst en cultuur Er zijn audiotours gestart voor musea en andere maatschappelijke partners. Er zijn cultuurmarkten en een kindercultuurmaand georganiseerd.

De Biënnale met 44 lokale kunstenaars heeft plaatsgevonden. Er is aandacht voor een toekomstbestendige erfgoedsector. Door het project ‘Kunst in de Gemeente’ is een kunstwerk in de Engelse Tuin in Noordwijkerhout geplaatst. Ook is het kunstwerk Reuzenbol geplaatst. Er is beleid opgesteld voor kunst op de rotondes. Evenementvriendelijke gemeente We hebben het evenementenbeleid van de gemeente geactualiseerd. We hebben hierin aandacht voor afspraken over veiligheid. Multifunctionele accommodaties We hebben gewerkt aan het opstellen van een voorontwerp voor een nieuw zwembad in Noordwijkhout. De tijdelijke De Schelft blijft langer in gebruik.

Pagina 17 van 265

Programma 7: Sociaal Domein en Volksgezondheid Gezond leven Om een gezonde leefstijl te bevorderen geven we in onze gemeente aandacht aan sport en bewegen, beperken van middelengebruik, gezonde voeding en mentale gezondheid. In de projecten werken we samen met inwoners en organisaties. In de loop van 2023 zijn we het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) gestart en hebben we een plan van aanpak hiervoor opgesteld. Opgroeien en zelfontplooiing We zijn gestart met het onderzoeken van aanbod dat aansluit bij de behoeften voor het vergroten van weerbaarheid voor de doelgroep 15-22 jaar. Het programma “Kansrijke Start” is ingezet voor de samenwerking tussen onder andere verloskundigen, huisartsen, kraamzorg en het centrum voor jeugd en gezin. Meedoen Per 1 januari 2023 zijn we begonnen met de uitvoering van taken op het gebied van Maatschappelijke Zorg. Het gaat hierbij over: • De opvang voor inwoners die dak- en/of thuisloos zijn geraakt. • Maatschappelijke Opvang (MO). • Ondersteuning voor inwoners die vanwege een psychische aandoening tijdelijk niet zelfstandig kunnen wonen. • Ondersteuning met wonen of Beschermd Wonen (BW). • Taken op het gebied van Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ): verslavingszorg (VZ), preventie en bemoeizorg. We hechten aan werken naar vermogen.

Met het project ‘Extra impuls werkzoekenden’ zijn met succes uitkeringsgerechtigden begeleid naar betaald werk. Via ‘Social Return on investment’ zorgen we voor we werkervaringsplekken voor uitkeringsgerechtigden. Aan inwoners met een bijstandsuitkering is een maatschappelijke tegenprestatie naar vermogen opgelegd volgens de Verordening Tegenprestatie naar vermogen ISD Bollenstreek 2019. De ISD Bollenstreek is in 2023 aangesloten bij het Schuldenknooppunt. Dit maakt uitwisseling van gegevens met schuldeisers eenvoudiger. De preventieve aanpak schuldhulpverlening is versterkt. We zijn aangesloten bij de Schuldhulproute. De effectiviteit van Schulphulproute, Geldfit en het Energiedashboard evalueren we in 2024. Zorg en ondersteuning We hebben in 2023 de werkwijze van VoorIeder1 geëvalueerd. De toegang tot onafhankelijke cliëntondersteuning is versterkt door afspraken over samenwerking te vernieuwen met VoorIeder1 en lokale partners. Meer inwoners hebben gebruik gemaakt van het Meedenkersnetwerk. Lokaal voeren we algemene voorzieningen uit om: • welzijn en geluk te bevorderen, • eenzaamheid tegen te gaan, • mantelzorgers te ondersteunen, • mensen in een kwetsbare situatie mee te laten doen in de samenleving. Het Maatschappelijke programma Floreren in Noordwijk verbindt de activiteiten en het lokale aanbod. Samenwerking tussen partners wordt versterkt.

We hebben regionaal ingezet op de samenwerking tussen onderwijs en jeugdhulp. We hebben in regionaal verband aan vier deelopgaven gewerkt. We hebben een bestuurlijk kerngroep wachttijden opgericht. En het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) en Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ) om ondersteuning gevraagd. We hebben de kennis uit de Landelijke Aanpak wachttijden Jeugd van de VNG gebruikt om onze regionale

Pagina 18 van 265

aanpak te verbreden. We hebben interviews en werksessies gehouden met onder meer jeugdhulpaanbieders en de jeugdteams. Hieruit is een aantal ideeën voor pilots gekomen die we in 2024 opstarten.

Pagina 19 van 265

Programma 8: Duurzaamheid en Leefomgeving Duurzaamheid Noordwijk heeft in 2023 actief meegewerkt aan het regionale Transitieloket Bollenstreek. Dit is gericht op de regionale MKB. We hebben in 2023 tientallen ondernemers advies gegeven over mogelijke energiemaatregelen. We hebben samen met ondernemers actief campagne gevoerd, om ondernemers te activeren samen te werken voor dit onderwerp onder andere via het transitieloket. Ook is via het loket een energiesymposium georganiseerd. Op basis van het onderzoek hebben we prioriteiten gesteld welke gemeentelijke gebouwen als eerste worden aangepakt voor verduurzaming aan de hand van het energielabel. In De Wieken zijn diverse verduurzamingsmaatregelen toegepast. We hebben de openbare verlichting verduurzaamd volgens het beheerplan “openbare verlichting’, door armaturen te vervangen voor moderne energiezuinigere LED-varianten. Alle groot energieverbruik armaturen op de hoofdroutes van Noordwijk zijn vervangen voor moderne energiezuinigere LED-varianten. De eerste uit een serie van mogelijkheden om extra energie te besparen. De Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) is geactualiseerd. Dit is de basis voor een verdere uitwerking van een duurzame inrichting van onze openbare ruimte. We hebben het Integraal Waterketenplan Bollenstreek vastgesteld.

We zijn begonnen met het opstellen van een beleidsplan voor een klimaatadaptieve leefomgeving. Energietransitie We zijn gestart met bijeenkomsten energietransitie voor stakeholders. In regionaal verband hebben we overleg gehad over de infrastructuur. De Transitievisie Warmte is de basis voor de verdere wijkuitvoeringsplannen. De uitwerking volgt in 2024. Er zijn informatiebijeenkomsten georganiseerd voor mogelijk grote afnemers van aardwarmte zoals bedrijven en vertegenwoordigers van VVE’s. Hiervoor is grote belangstelling. Daarnaast heeft de Omgevingsdienst een selectie gemaakt van de bedrijven die op jaarbasis meer dan 175.000 m3 gas verbruiken. Deze informatie gebruiken we ook om de komende tijd warmtevraagclusters te vormen. We zijn in 2023 in de Duin en Bollenstreek een verkenning gestart naar de mogelijkheid om de dorpen en kernen in de regio met elkaar te verbinden door middel van een warmtetransportnetwerk. Het uit te werken tracé wordt namelijk grotendeels bepaald door het verbinden van concentraties van de warmtevraag in de afzonderlijke kernen. Samen met de netwerkbeheerder kijken we naar oplossingen voor de capaciteitsproblemen op het elektriciteitsnetwerk. We hebben contact met de energiecoöperatie van inwoners voor de uitvoering van mogelijk nieuwe projecten voor de toepassing van duurzame energiebronnen.

In de nieuwe projecten zijn de inwoners mede-eigenaar van de lokale energiebronnen. We faciliteren Noordwijkse vrijwillige energiecoaches met training en begeleiding. Deze energiecoaches adviseren inwoners over hoe ze hun woningen energiezuiniger kunnen maken. En in het kader van het omgaan met energiearmoede hebben de energiecoaches ook honderden gesprekken gedaan in het kader van het uitgeven van energieboxen-metadvies. Natuur en groen We hebben in het voorjaar 350 bomen geplaatst, waarvan een deel vervanging is. In het najaar zijn we gestart met het vervangen van 200 bomen. Met het ‘800 extra bomen’ project voeren we het uitvoeringsplan voor de vergroening van onze leefomgeving uit. Hierbij schenken we ook aandacht aan (de risico's van) wateroverlast, hittestress en droogte. Voor het regionale gebiedsprogramma B(l)oeiende Bollenstreek hebben we met de Duin- en Bollenstreek gemeenten aan de volgende projecten en processen gewerkt: • Het project ‘landschapspark met speeleiland Middengebied’ is uitgevoerd. Opening en administratieve afhandeling zijn in 2024.

Pagina 20 van 265

• • • • • • •

De uitvoering van de ecologische zone Offem Zuid is voorbereid en de provinciale subsidie aangevraagd. In 2024 en 2025 gaan we deze zone aanleggen. We hebben de projecten “Bloemrijke bermen 2019” en “Historische tuinen St. Bavo” afgerond. We hebben de gebiedsprogramma’s groen 2010-2023 geëvalueerd voor de hele Duinen Bollenstreek. We hebben projecten voor het laatste restant Regionale Investerings Fonds (RIF) geïnventariseerd. We hebben (als kasgemeente) de vaststelling van de provinciale programmasubsidie (ad € 2,45 miljoen voor de hele Duin- en Bollenstreek) aangevraagd en gekregen. We hebben meegewerkt aan de streekbrede projecten “Integrale uitwerking Ecologische verbindingszone Trekvaart”, “Actualisatie netwerken – fietsen” en “Limes Bubble Barrier”. We hebben het project van Zuid-Hollands Landschap “Nieuw Leeuwenhorst slotfaseInrichting laanstructuur” ondersteund.

Woon- en leefomgeving Het beheerplan 'Groen’ is geactualiseerd. We hebben voor toeristische gebieden, kernen en doorgaande wegen gekozen voor kwaliteitsniveau A. In de wijken en bedrijventerreinen voor kwaliteitsniveau B. In de buitengebieden voor niveau C. Bij reconstructiewerkzaamheden zoals bij de rotonde Vuurtorenplein, De Grent, Herenweg (Noordwijkerhout), Langevelderslag en andere herstraatwerkzaamheden zijn de richtlijnen vanuit de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte en het verkeersveiligheidsbeleid Duurzaam Veilig toegepast. Hierdoor is en blijft de toegankelijkheid voor en verkeersveiligheid van minder validen gewaarborgd. De beheerwijze van de buitenruimte in de dorpskernen hetzelfde geworden door afspraken met de Buitendienst en derden. De Buitendienst is in de centra van onze dorpskernen meer aanwezig, waardoor het dagelijks onderhoud van de leefomgeving is verbeterd. Afval en grondstoffen Met verschillende communicatiecampagnes en de inzet van de afvalcoach vergroten we de bewustwording bij onze inwoners voor de noodzaak van afvalscheiding. Door betere afvalscheiding was het mogelijk de inzameling van restafval bij laagbouwwoningen te verlagen van één keer in de twee weken naar één keer in de drie weken. De invoering van de eerste fase van het grondstoffenplan betreft onder meer de huis-aanhuis inzameling van oud papier en plastic, blik en drinkverpakkingen (PBD).

Hierdoor vermindert het aanbod voor de ondergrondse containers. In Noordwijkerhout zijn vier perscontainers voor PBD geplaatst. Er komen meer perscontainers in 2024. Samen met de deelnemers in het Vuilafvoer Bedrijf VAB (Katwijk, Lisse, Hillegom en Teylingen) en Meerlanden is de MeerVAB opgericht. Hierin investeren we in de ontwikkeling van een vernieuwde op- en overslagstation voor afval. Met Waternet (Amsterdamse Waterleidingduinen) zijn we in gesprek over het aanpassen grondwaterniveau waarbij er een second opinion is gedaan om de consequenties beter in beeld te krijgen.

Pagina 21 van 265

Programma 9: Wonen en Ruimte Bouwen voor de lokale bevolkingsgroei We hebben de woonzorgvisie vastgesteld. Op basis hiervan verbeteren we de samenwerking tussen gemeente, corporaties en zorgpartijen. Op basis van de dynamische vastgestelde woningbouwplanlijst 2023 van de gemeente hebben de corporaties samen met ons kansrijke projecten integraal opgepakt. De gezamenlijk aangestelde doorstroomadviseur activeert huurders om door te stromen naar een woning die beter bij hun situatie past. Lokaal Maatwerk is door beide corporaties maximaal ingezet om doelgroepen te helpen die minder makkelijk aan bod komen. Op basis van de huidige Woonvisie is de jaarschijf 2024 van de meerjaren prestatieafspraken met de woningbouwcorporaties vastgesteld. Hierin borgen we het op peil houden van de huidige- en toekomstige sociale woningbouwvoorraad bij woningcorporaties. Binnen de kaders van de Wet Voorkeursrecht Gemeenten (Wvg) hebben we de mogelijkheden voor de ontwikkeling van woningbouw op de locatie Achterweg onderzocht. Hierbij zijn de strategische grondposities in beeld gebracht. De doorvertaling naar een strategische visie moet nog plaatsvinden. In het samenwerkingsverband Holland Rijnland is de regionale woonagenda vastgesteld. De lokale Woonvisie is in lijn met deze aanpassing.

Bouwen op basis van de lokale behoefte Er is behoefte aan compacte huisvesting voor één-of tweepersoonshuishoudens waarbij een oppervlakte van minimaal 40 à 50 m² met volwaardige voorzieningen uitgangspunt is. Advisering bij nieuwe woningbouwplannen heeft in een aantal gevallen tot wijzigingen van de plannen geleid. Waar mogelijk is levensloopbestendig gebouwd. We zijn gestart met onderzoek naar de verdeling van betaalbare woningen over diverse groepen woningzoekenden binnen het samenwerkingsverband Holland Rijnland. Samen met de woningcorporaties kijken we naar het realiseren van sociale en middeldure woningen en de huisvesting van spoedzoekers. We hebben ons ingezet voor het aanpassen van de instandhoudingstermijn van woningen in het middensegment van 10 jaar naar de maximaal wettelijk toegestane 20 jaar. We hebben dit in de lokale doelgroepenverordening en de Regionale Huisvestingsverordening opgenomen. Hierdoor zijn de woningen langer beschikbaar als betaalbare huurwoning. Deze aanpassingen hebben wij doorgevoerd in onze lokale volkshuisvestelijke verordeningen. Ook hebben we de aanpassingen doorgevoerd die vanwege de invoering van de Omgevingswet noodzakelijk zijn. De mogelijkheden om gebruik te maken van het Stimuleringsfonds Flex- en Transformatiewoningen (SFT) zijn onder de aandacht en er zal, wanneer dit opportuun wordt, per project een aanvraag worden ingediend.

Kleinschaligheid en open karakter van de leefomgeving We hebben in samenwerking met de vijf Duin- en Bollenstreek gemeenten de Evaluatie “Vitalere greenport en vitaler landschap” afgerond. Dit onderzoek richtte zich op de meerwaarde van de Intergemeentelijke Structuurvisie Greenport (ISG). Voor herziening van de ISG is een aanbestedingstraject gestart. Het uitgangspunt daarbij is het versterken van de gebiedssamenwerking in de Duin- en Bollenstreek. Samen met de gebiedspartners Provincie Zuid-Holland en Hoogheemraadschap en stakeholders. In het Programma zoeken we zoveel mogelijk aansluiting bij de samenwerking en opgaven vanuit het Zuid-Hollands Programma Landelijk Gebied (ZH-PG). Ook sluiten we aan bij de integrale opgaven tot 2040. Dit doen we met een doorkijk naar 2050. En in relatie tot de raakvlakken vanuit de Ruimtelijke Puzzel (Ruimtelijk Koers op Zuid-Holland) op onder meer het gebied van woningbouw, circulaire economie, mobiliteit en energietransitie. We handhaven weer op agrarische gronden volgens de aangenomen motie in afstemming met de Duin- en Bollenstreek gemeenten.

Pagina 22 van 265

1. Algemeen

Pagina 23 van 265

1.1 Jaarrekening in één oogopslag

Pagina 24 van 265

1.2 Gemeentelijke kerngegevens Sociale structuur

*gegevens afkomstig uit https://noordwijk.incijfers.nl/dashboard/bevolking-3

Pagina 25 van 265

Fysieke structuur

*gegevens afkomstig uit www.waarstaatjegemeente.nl/Dashboard/dashboard/bouwen-en-wonen

Pagina 26 van 265

1.3 Behandeling jaarstukken Op grond van artikel 197 van de Gemeentewet legt het college verantwoording af aan de raad over het gevoerde bestuur van elk begrotingsjaar door het jaarverslag met de jaarrekening aan de raad voor te leggen. Het college stuurt de vastgestelde jaarstukken binnen twee weken na vaststelling door de raad en in ieder geval vóór 15 juli van het jaar volgend op het begrotingsjaar, aan de Gedeputeerde Staten.

Pagina 27 van 265

2. Jaarverslag

Pagina 28 van 265

2.1 Programmaverantwoording De programmaverantwoording is onderverdeeld in de volgende 9 programma’s: Programma 1: Bestuur en Dienstverlening Programma 2: Veiligheid Programma 3: Verkeer en Parkeren Programma 4: Economie Programma 5: Onderwijs Programma 6: Sport en Cultuur Programma 7: Sociaal domein en Volksgezondheid Programma 8: Duurzaamheid en Leefomgeving Programma 9: Wonen en ruimte De programmaverantwoording biedt inzicht in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd en de gerealiseerde baten en lasten. Op basis van de 7 W’s wordt er verantwoording afgelegd over de uitvoering van de begroting: 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Wat wilden we bereiken? Wat hebben we er voor gedaan? Wanneer zijn de doelen behaald? Wat heeft het gekost? Welke beleidsindicatoren waren hierbij relevant? Wat waren de verbonden partijen/met wie werkten we samen? Wat waren de risico’s?

Wat wilden we bereiken? In de programmaverantwoording wordt inzicht gegeven in de mate waarin de doelstellingen zijn gerealiseerd. Met de vraag ‘Wat wilden we bereiken?’ wordt aangegeven wat de gemeente binnen een beleidsveld voor ogen had. Hierin zijn de ambities uit onder andere het coalitieakkoord verwerkt. Wat hebben we er voor gedaan? Er wordt concreet aangegeven wat de gemeente in het verslagjaar heeft gedaan om de gestelde doelen te bereiken (prestaties). Dat kunnen zaken zijn die de gemeente zelf heeft gedaan of die andere organisaties in opdracht van de gemeente hebben gedaan. Wanneer zijn de doelen behaald? In aanvulling op de reeds in de begroting opgenomen W-vragen wordt ook aangegeven wanneer de doelstelling behaald is. Dit wordt net als met de tussentijdse rapportages (Vooren Najaarsnota) ook bij de jaarrekening middels een ‘stoplichtrapportage’ toegevoegd. Met de stoplichten wordt als het ware de voortgang van ‘Wat wilden we er voor doen?’ weergegeven. De weergave is met de volgende stoplicht-symbolen:

We hebben ervoor gekozen om de werkzaamheden die continu doorlopen niet meer van een stoplicht te voorzien, gezien dit van onvoldoende toegevoegde waarde was. Hiermee komt er meer focus op de specifiek voor 2023 voorgenomen acties. Zo hopen we aan te sluiten op

Pagina 29 van 265

de wens van de raad om de ‘stoplichtrapportage’ door te ontwikkelen en de beleidsontwikkelingen met status ‘doorlopend’ niet het hele jaar op ‘groen’ te presenteren. Op een aantal punten hebben we nog meer activiteiten verricht om te trachten de beoogde maatschappelijke effecten te bereiken. Vanzelfsprekend is daarvoor geen stoplicht over de voortgang aan te geven. Dat verklaart waarom er bij enkele onderdelen in dit jaarverslag geen stoplichtteken staat. Wat heeft het gekost? Om de derde W-vraag (Wat mag het kosten?) te beantwoorden staan in elk programma de baten, de lasten en het saldo vermeld. Welke beleidsindicatoren waren hierbij relevant? Vanuit het BBV zijn gemeenten verplicht om in de programma’s een basisset van beleidsindicatoren op te nemen. Op basis van deze beleidsindicatoren wordt de gemeente Noordwijk vergeleken met andere Nederlandse gemeenten. Dit zijn de meest recente gegevens die ter beschikking worden gesteld op www.waarstaatjegemeente.nl. Wat waren de verbonden partijen/met wie werkten we samen? Per programma wordt aangegeven welke verbonden partijen hebben bijgedragen aan het programma. De uitgebreide informatie over de verbonden partijen staat opgenomen in de paragraaf Verbonden partijen. Wat waren de risico’s? Per programma wordt aangegeven welke mogelijke risico’s samenhangen met de uitvoering van het desbetreffende programma.

Uitgebreide informatie over de risico’s staat opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing.

Pagina 30 van 265

2.1.1 Programma 1: Bestuur en Dienstverlening Integriteit en transparantie zijn kernwaarden binnen de Noordwijkse politiek. Zij vormen de basis van de bestuurscultuur. Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsleden geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische- en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. 1.1 Integriteit en transparantie Integriteit en transparantie zijn kernwaarden in Noordwijk. Zij vormen de basis van onze bestuurscultuur. Portefeuillehouder:

Burgemeester Verkleij

Wat wilden we

Wat hebben we er voor gedaan?

Wanneer?

bereiken? We zijn integer

Het protocol integriteitsmeldingen dat is vastgesteld in 2022 heeft erin voorzien dat we in 2023 een integriteitscommissie hebben kunnen instellen. Hiermee zijn we naast andere regelingen, zoals de gedragscodes integriteit voor de gemeentelijke organisatie, de Gentle Agreement en de in 2023 geactualiseerde Klokkenluidersregeling voor medewerkers, nu volledig.

We werken transparant

We hebben voorbereidingen getroffen om actief klachten, convenanten en besluiten actief openbaar te maken in het kader van de Wet open overheid. Zie tevens de paragraaf Wet open overheid.

1.2 Participatie en communicatie Onze inwoners en de samenleving staan centraal. Wij weten wat er leeft door goed naar inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers te luisteren en door zichtbaar te zijn. We communiceren begrijpelijk en duidelijk. Op deze wijze overbruggen we de afstand tussen onze inwoners en het gemeentebestuur. Portefeuillehouder:

Wethouder Ter Hark/Burgemeester Verkleij

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we er voor gedaan?

We zorgen voor een goede aansluiting tussen

We hebben een integraal plan van aanpak opgesteld op basis waarvan we onze participatietrajecten verder vormgeven en professionaliseren. We hebben

Pagina 31 van 265

Wanneer?

1.2 Participatie en communicatie inwoners en het

aandacht besteed aan het inrichten van de ambtelijke

gemeentebestuur.

organisatie en zijn gestart met de uitvoering van het plan. Hierdoor is meer regie gekomen over de uitvoering van participatie en wordt er een uniforme werkwijze gehanteerd. In het plan hebben de volgende punten aandacht gekregen: - verwachtingsmanagement - implementatie Nota Inwonersparticipatie - verordening participatie Omgevingswet - overheidsparticipatie (initiatieven uit de samenleving) - wijkgerichte benadering - rol van het inwonerspanel Twee keer per jaar communiceren we over de participatietrajecten. Zie tevens de raadsinformatiebrief. We hebben in overleg met de wijkverenigingen invulling gegeven aan de wijkgerichte benadering. We hebben een profiel wijkregisseur opgesteld. Deze vacature wordt in 2024 ingevuld. We geven het Noordwijks referendum, het Noordwijks Burgerberaad en alle andere werkvormen voor participatie een plaats in onze nota ‘Inwonersparticipatie’. Dit is verschoven naar 2024. Dit is een ‘levend document’. Nieuwe werkvormen nemen we hier ook in op. We stellen in 2024 een participatieverordening op die naar dit document verwijst.

Onze communicatie sluit aan op de behoefte van

We hebben een eerste aanzet gedaan om de nieuwsbrief onder de aandacht te brengen van onze

inwoners ondernemers en

inwoners, ondernemers en andere belanghebbenden. De nieuwsbrief is gepromoot op de sociale-

andere belanghebbenden

mediakanalen en in de gemeenteberichten in de lokal e kranten. We monitoren de resultaten. We zijn gestart met een plan van aanpak voor het optimaal gebruiken van onze communicatiemiddelenmix bij onder andere participatietrajecten, verschillende projecten en programma's. Het plan van aanpak wordt in 2024 verder uitgevoerd. Daarnaast zijn we begonnen met het targetten van een aantal berichten op onze sociale media. Op deze manier kunnen we een bericht bij een vooraf bepaalde doelgroep onder de aandacht brengen. De projecten/campagnes waar social-media-

Pagina 32 van 265

1.2 Participatie en communicatie targetting voor wordt ingezet, worden dagelijks gemonitord en bijgestuurd. Dit doen wij om te toetsen of de resultaten in lijn zijn met de verwachte doelstellingen. Aan het einde van elke campagne wordt een evaluatierapport gedeeld en besproken met de opdrachtgevers. Deze werkafspraken/proces zijn een vast onderdeel van de dienstverlening. We hebben advies uitgebracht aan het Commissariaat van de Media. Op grond van dit advies heeft het Commissariaat van de Media Omroep BO aangewezen om gedurende 5 jaar als lokale omroep het media aanbod te verzorgen voor de gemeente Noordwijk, Hillegom, Teylingen en Lisse. Daarnaast heeft een evaluatie plaatsgevonden van Omroep BO. Onze website is

We hebben een nieuwe gemeentewebsite opgeleverd.

gebruiksvriendelijk.

De website is vindbaar, gebruiksvriendelijk en digitaal toegankelijk voor iedereen. We hebben bij de nieuwe website gebruik gemaakt van bestaande software. We hebben hierbij samengewerkt met andere gemeenten en de website zo ingericht dat deze in de toekomst makkelijk kan worden aangepast aan nieuwe ontwikkelingen.

We realiseren een

We zijn gestart met de newsroom. De newsroom geeft

newsroom

bestuurders een actueel beeld van wat er speelt in de samenleving. We kunnen hierdoor beter en sneller inspelen op signalen uit die samenleving.

1.3 Dienstverlening We zijn dienstverlenend en werken servicegericht. Op deze punten blijven we ons continu verbeteren. We zijn optimaal bereikbaar en gemeentelijke informatie is makkelijk vindbaar. Portefeuillehouder:

Burgemeester Verkleij

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we er voor gedaan?

We verbeteren continu

We hebben het programma Dienstverlening afgerond

onze klanttevredenheid. We streven hierbij naar

en geëvalueerd. De belangrijkste resultaten zijn: Een nieuwe, moderne telefonieoplossing: 30

een rapportcijfer 8. Dit geldt ook voor onze uitvoeringsorganisaties.

processen zijn gedigitaliseerd, zodat de klant deze 24/7 digitaal kan aanvragen. -

-

Een jaarlijkse meting op klantbeleving en deze klantreacties vertalen naar verdere ontwikkeldoelen. Een nieuw laagdrempelig klachtenproces, waar de klant snel reactie krijgt op zijn doorgegeven klacht.

Pagina 33 van 265

Wanneer?

1.3 Dienstverlening -

Inzicht in onze dienstverleningsprestaties, dankzij een dashboard.

We hebben gewerkt aan (afronding van) verschillende onderwerpen, waaronder: -

Uitvoering van de ‘Maand van de bereikbaarheid’.

-

Professionaliseren eerstelijns dienstverlening in het Klant Contact Centrum, voor snelle

-

antwoorden en goede informatievoorziening. Aanpassing van Fixi voor een betere klantreis. Focus op eenvoud van (aanvraag)processen, een korte klantreis en duidelijke informatie bij de start van het proces.

Op basis van de evaluatie van het programma Dienstverlening en de 2-meting onder de inwoners, zijn vervolgacties geformuleerd om de interne- en externe dienstverlening de komende jaren verder te verbeteren: servicegerichte klantcontacten organiseren; -

klantcommunicatie voor iedereen begrijpelijk en bereikbaar;

-

doorlopend verbeteren op basis van klantreacties; eenvoudige digitale dienstverlening via één loket.

1.4 Regionale samenwerking en verbonden partijen We hebben aandacht voor de eigen bestuurskracht om zelfstandig te blijven als gemeente. We sluiten een fusie uit. We bekijken goed welke taken we zelf uitvoeren en welke we uitbesteden. Als we voor dat laatste kiezen zijn we kritisch op de kwaliteit en de meerwaarde die het oplevert. Voorts zijn we in de samenwerkingsverbanden een sterke en betrokken partner; ook raadsle den geven profiel aan deze betrokkenheid. De ‘Strategische - en Uitvoeringsagenda Duin- en Bollenstreek’ is een belangrijke basis in de regionale samenwerking richting een bloeiende toekomst. Portefeuillehouder: