H - Concept Woonvisie 14 april 2020 (inspraakversie)

Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen Gemeente Noordwijk 14 april 2020 Concept

DATUM

14 april 2020

TITEL

Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

OPDRACHTGEVER

Gemeente Noordwijk

AUTEUR(S)

Bram Klouwen

PROJECTNUMMER

575.103

STATUS

Concept

Inhoud 1

Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen in Noordwijk

4

2

Volle inzet voor meer nieuwbouw

7

3

Juiste woningen toevoegen

10

4

Mogelijkheden voor prettig thuis wonen

15

5

Naar een klimaatneutraal Noordwijk

19

6

Uitvoeringsprogramma 6.1 Activiteitenoverzicht 6.2 Afwegingskader woningbouw Onderwerpen prestatieafspraken

21 21 22 24

Bijlage begrippenlijst

25

1 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen in Noordwijk Het is goed wonen in de gemeente Noordwijk: centraal gelegen ten opzichte van economische centra als Leiden, Den Haag en Schiphol. Bovendien bieden het strand, de duinen en bollenvelden een prettige omgeving. De dorpen zijn groot genoeg voor een behoorlijk volwaardig voorzieningenpakket, en klein genoeg om de rust te ervaren. De druk op de woningmarkt is dan ook hoog. Dit noodzaakt tot een actief woonbeleid voor onze gemeente. Hierbij staan twee prioriteiten voorop: zorg voor het toevoegen van voldoende woningen in de gemeente Noordwijk, en zorg voor de juiste woningen in het bijzonder voor mensen die zonder onze aandacht geen huis kunnen krijgen. Daarnaast zetten we in op prettig zelfstandig thuis wonen en verduurzaming.

Volle inzet voor meer nieuwbouw Prioriteit: Voldoende tempo in realisatie van plannen We zetten volop in op de bouw van voldoende woningen voor minimaal de lokale woningbehoefte. We blijven zoeken naar meer bouwmogelijkheden, om de druk op de woningmarkt te verlichten. Om dit voor elkaar te krijgen, moet het roer om. Wij zetten hier de komende jaren actief op in. Dit doen we door de volgende maatregelen:  We inventariseren kansrijke woningbouwlocaties. We voeren daarbij actief grond(verwervings)beleid.  Bij inbreidingslocaties kiezen we voor optimale benutting van de ruimte door hoogte en verdichting.  We benutten (versneld) locaties voor tijdelijke ontwikkelingen voor diverse doelgroepen en op basis van tijdelijke contracten.  We organiseren samenwerking met ontwikkelende partijen in een samenwerkingstafel woningbouw om kansen voor versnelling in beeld te krijgen en seinen voor ontwikkelingen op groen te krijgen.  We beperken stapeling van kwaliteitseisen bij nieuwbouw tot de juiste en duurzame woningen.  Vanuit de gemeentelijke organisatie zetten we hiervoor extra capaciteit in, om kansen en te verzilveren.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

De uitwerking van de woonvisie is via een zorgvuldig proces opgepakt. We zijn gestart met de uitvoering van een woningmarktonderzoek. Dit onderzoek is gebaseerd op statistieken en gesprekken met inwoners. Het onderzoek is een bijlage bij deze woonvisie. Met de woonvisie geven we uitvoering aan een belangrijk speerpunt van de gemeente: om beleid uit te werken via netwerken en participatie vanuit de Noordwijkse samenleving. Hiervoor zijn inloopavonden georganiseerd, en hebben we een enquête uitgezet onder inwoners. Daarnaast hebben we met marktpartijen, belanggroepen en maatschappelijk middenveld, zoals zorginstellingen en woningcorporaties een marktpanel georganiseerd. Daarin hebben zij hun input kunnen geven voor de uitwerking van de woonvisie. Met de woningcorporaties Noordwijkse Woningstichting en Antonius van Padua hebben we nader afgestemd, om een gezamenlijk draagvlak te krijgen voor het sociaal volkshuisvestingsbeleid. Tussentijdse resultaten zijn gepresenteerd aan de gemeenteraad.

4

Juiste woningen toevoegen

Prioriteit: Sturen op plannen die maatschappelijke meerwaarde hebben en op korte termijn gerealiseerd kunnen worden, inclusief toevoegen voldoende sociale huurwoningen. We zetten erop in dat groepen die nu moeilijk aan bod komen in Noordwijk extra huisvestingsmogelijkheden krijgen. Wij sturen actief op meer passend woningaanbod voor lage en middeninkomens: en dan in het bijzonder jongeren en jonge gezinnen. Hiervoor zetten we het beschikbare instrumentarium in:  Bij nieuwbouw meewerken mits hierin voldoende sociale huur, middeldure huur, goedkope en betaalbare koop zijn opgenomen. De gemeente voert actief regie op dit programma. Wij vragen extra capaciteit vanuit de corporaties voor planvoorbereiding en -ontwikkeling in de sociale huur.  Door anterieure overeenkomsten en publiekrechtelijk instrumentarium in de vorm van zelfbewoningsplicht, doelgroepenverordeningen en bestemmings- / omgevingsplannen borgen we dit aanbod bij nieuwbouw.  De programmering naar segmenten in woningbouwplannen is ook onderwerp van de samenwerkingstafel met de marktpartijen.  Waar meer sociale huur gerealiseerd wordt, kan uit de bestemmingsreserve sociale huur bijgelegd worden.  Het programma ondersteunen we met de inzet van de starterslening.  We bieden ruimte aan (tijdelijk) flexwonen.

Mogelijkheden voor prettig thuis wonen

Prioriteit: Bijdragen aan een prettig thuis, door toevoegen van toegankelijke en specifieke (beschutte) woonzorgvormen voor ouderen en mensen met een zorgvraag (huur en koop) en aandacht voor betaalbaar, veilig en beschut wonen.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

We zien een groeiende zorg voor een leefbare, veilige en betaalbare woon- en leefomgeving. Dit verdient extra zorg en aandacht omdat ouderen en andere mensen met een ondersteuningsbehoefte of zorgvraag hun plek zoeken in de samenleving. Dit vraagt passende huisvesting, afgestemd op voorzieningen bij de woning en in de kern. Wij zetten ons in voor leefbare buurten en een sluitende woonzorginfrastructuur in onze kernen, waardoor mensen langer thuis kunnen wonen. Hiertoe zetten we in op:  In de inrichting en beheer van openbare (buiten)ruimte zetten we in op ontmoeting ter voorkoming van eenzaamheid.  We intensiveren de samenwerking rond wonen en zorg voor een brede (zorg)doelgroep in een samenwerkingstafel wonen en zorg. Door gezamenlijke analyse, prestatieafspraken en actieplan.  Stimuleren van het levensloopgeschikter maken van woningen, door informatie. We onderzoeken de eventuele inzet van leningen hierbij.  Als richting bij nieuwbouwlocaties op centrale locaties sturen we op benutten voor geclusterde woonvormen voor mensen die beschutting wensen of nodig hebben.

Naar een klimaatneutraal Noordwijk

Prioriteit: Energietransitie woningvoorraad tegen aanvaardbare kosten, en een klimaatbestendige woon- en leefomgeving Wij willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Hieraan levert een energiezuinige woningvoorraad een belangrijke bijdrage. Daarom bevorderen we de energetische verbeteringen van bestaande huur- en koopwoningen. Ook voeren we maatregelen door voor een klimaatbestendige woonomgeving.  Bij nieuwbouw maken we afspraken over aanvullende eisen ten aanzien van duurzaam bouwen.

5





Stimuleren van energetische verbetering van bestaande (particuliere) woningen mede ter voorkoming van energiearmoede door voorlichting, subsidies en duurzaamheidsleningen. We zijn kennisregisseur rond duurzaamheid voor lokale energiecoöperaties of initiatieven als een postcoderoos.





Op basis van de warmtetransitievisie maken we samen met netbeheerders en woningeigenaren in 2021 een wijkgerichte aanpak voor aardgasloze huizen. We zetten in op een groene klimaatadaptieve openbare (buiten)ruimte, waardoor hittestress of wateroverlast beperkt zijn.

Samengevat: onze ambities ten aanzien van nieuwbouw of herstructurering in kengetallen Uitgangspunt voor woonontwikkelingen (prijspeil 2020) Groei woningvoorraad minimaal 2.375 woningen tot 2030

Toelichting Hiermee spelen we in op de lokale behoefte en voorkomen we zoveel mogelijk verdringing door regionale vraag, conform de provinciale Trendraming. Verdichting en hoogte in We spelen in op de behoefte en nemen de druk op de woningmarkt weg. Dat vraagt keuzes. Het grotendeels openhouden van het buitengebied betekent dat in de kernen verdichting nodig is. 30% van het programma is vrij voor de markt, bij 70% van het programma voeren we regie bij plannen vanaf 3 woningen  Minimaal 30% sociale huur tot € 737 van woningcorporaties, waarmee het Betreft de minimaal noodzakelijke toevoeging voor de behoefte van de doelgroep van aantal sociale huurwoningen in de gemeente zou groeien naar liefst meer woningcorporaties, inclusief enige inloop van de achterstand, huishoudensinkomen tot € 39.055 (belastbaar / jaar). Op basis van de analyses zou een netto toevoeging van 1.140 woningen gewenste dan 5.000 woningen: een groei van het aandeel van 22% naar 23%. zijn. Een hoger percentage is gewenst, maar praktisch moeilijk haalbaar. Met de corporaties zoeken we naar aanvullende mogelijkheden boven de 30%.  Minimaal 20% middeldure huur van € 737 tot € 1.000 of goedkope koop Gaat om woningen voor inkomens tot circa € 50.000 (per jaar). Woningen hebben een marktconforme prijs-kwaliteitverhouding.

De koopprijsgrens is gebaseerd op het Besluit Ruimtelijke tot € 200.000 Hierbij geldt dat als er meer in sociale huur wordt gerealiseerd dit in mindering Ordening, art. 1.1.1 (2019). Bij aanpassing van deze wettelijke grens houden we vast aan een lagere grens van rond € 200.000 à € 250.000, ten behoeve van differentiatie in het koopprogramma. kan worden gebracht op dit segment  Minimaal 20% middeldure koop van € 200.000 tot € 310.000 (grens Gaat om woningen voor inkomens tot circa € 60.000 (per jaar). Woningen hebben een marktconforme prijs-kwaliteitverhouding. gebaseerd op grens Nationale Hypotheek Garantie / NHG) Hierbij geldt dat als er meer in sociale of middeldure huur wordt gerealiseerd dit in mindering kan worden gebracht op de overige segmenten. Afwijking van de segmentering is maatwerk en is een collegebesluit. Faciliteren tijdelijke woningen, bijzondere woonvormen, flexwonen Ruimte voor particulier initiatief bieden, mits levensvatbaar. Dit kan bij nieuwbouw of door transformatie. Spreiding van het woningbouwprogramma over de kernen: 40% in Noordwijk- In alle kernen is nieuwbouw gewenst, liefst naar rato van de omvang van de kernen. Spreiding van Binnen, 35% in Noordwijkerhout, 20% in Noordwijk aan Zee, 5% in De Zilk woningbouw over de kernen is daarmee een richting, maar geen doel. Deze richting mag het tempo van woningbouw niet frustreren.

Geclusterd wonen en toegankelijkheid Op locaties nabij voorzieningen zijn woningen levensloopgeschikt (rollator- en rolstoeldoorgankelijk). Richting is toevoeging circa 500 geclusterde woonvormen. Duurzaamheid: alle woningen zijn energiezuinig Voor nieuwbouw geldt Bijna Energieneutraal Gebouw (BENG), afhankelijk van mogelijkheden per locatie gaan we verder.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

6

2 Volle inzet voor meer nieuwbouw We zetten volop in op de bouw van voldoende woningen voor minimaal de lokale woningbehoefte. We blijven zoeken naar meer bouwmogelijkheden om de druk op de woningmarkt te verlichten. Om dit voor elkaar te krijgen is een stevige inzet van de gemeente nodig. Wij zetten hier de komende jaren actief op in.

Wat speelt er? Op dit moment staat de woningmarkt in de gemeente Noordwijk onder druk. De afgelopen decennia is de woningbouw achtergebleven bij de behoefte. Dit is naast de gunstige ligging, de kust en stedelijke regio, een van de oorzaken dat koopwoningen in de gemeente Noordwijk met een gemiddelde WOZwaarde van € 346.000 als duur te typeren zijn. Het aantal gebouwde woningen bleef de afgelopen jaren achter bij de planning: van 2015 tot en met 2019 zijn circa 840 woningen gerealiseerd (170 woningen per jaar, terwijl de behoefteraming uitgaat van 190 tot 250 woningen per jaar). In 2019 is de weg omhoog gevonden met 205 opgeleverde woningen in de gemeente Noordwijk. Woningbouw heeft op dit moment te maken met de nodige uitdagingen. Te denken is aan stikstofcrisis, PFAS, gebrek aan bouwmaterialen en personeel, etc. Ook is de druk op de schaarse ruimte in onze regio groot. Ook bijvoorbeeld een waardevol landschap en bereikbaarheid zijn belangrijk. En voor zittende bewoners speelt behoud van het dorpse karakter een rol. Dit betekent dat we keuzes moeten maken; niet alles kan gelijktijdig. We moeten creatieve oplossingen vinden om onze ambities waar te kunnen maken.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Minimaal inspelen op lokale behoefte De lokale woningbehoefte heeft de provincie Zuid-Holland voor Noordwijk berekend op ruim 1.800 toe te voegen woningen tot 2030 (rekening houdend met de realisatie in 2019). De gemeente heeft ook te maken met een behoorlijke druk van buitenaf. We zijn onlosmakelijk onderdeel van een regionale woningmarkt. In de provinciale Trendraming is rekening gehouden met deze druk van buitenaf. Dit betekent dat tot 2030 in elk geval 500 extra woningen nodig zijn om verdringing van lokale woningzoekenden te voorkomen, verspreid over de kernen.

 WBR (lokale behoefte)  In 2019 opgeleverd Restant te realiseren lokale behoefte volgens WBR Trendraming (extra ten behoeve van migratietrend) Totaal Extra opgave als gevolg van eerdere afspraken in de gebiedsuitwerking Haarlemmermeer-Bollenstreek

2019 – 2030 2.080 -205 1.875 500 2.375 +1.360

Al met al gaat het om gemiddeld minimaal 235 woningen per jaar tot 2030. Dit vraagt een versnelling in realisatie ten opzichte van de afgelopen jaren. We moeten ook rekening houden met vertraging en planuitval. Een hogere plancapaciteit dan deze 2.375 woningen is daarvoor nodig. De provincie gaat uit van 30% extra plancapaciteit: dus ruim 3.000 woningen op de planningslijst tot 2030 (en daarnaast extra capaciteit voor de jaren erna). Mocht het lukken dit aantal de komende jaren in totaliteit te realiseren dan leidt dat tot minder concurrentie voor lokale woningzoekenden en verlichting van de druk op de (sub)regionale woningmarkt; dit is geen doel maar hoogstens bijvangst.

7

Realisme in woningbouwplannen Vanuit de planningen die de gemeente bijhoudt, blijkt dat er potentie is voor woningbouw in de gemeente Noordwijk. De planningslijsten laten potentie zien voor 3.700 woningen tot 2030, waarvan ruim 2.300 woningen tot 2025 (waaronder ook enkele grote locaties zoals bijvoorbeeld Bavo in Noordwijkerhout en Offem-Zuid in Noordwijk-Binnen, maar vooral veel kleinere locaties). De praktijk laat ook zien dat woningen in de planning niet automatisch leiden tot realisatie. Het vraagt dan ook dat kansen die zich voordoen optimaal worden benut en het vraagt actie van ontwikkelde partijen, corporaties, gemeente en omwonenden om hier invulling aan te geven. Spreiding woningbouw over de kernen De behoefte spreidt zich over de kernen: circa 40% in Noordwijk-Binnen, 35% in Noordwijkerhout, 20% in Noordwijk aan Zee en 5% in De Zilk. Indicatieve verdeling woningbouwplanning naar de kernen 2019-2025 2025-2030 Noordwijk-Binnen 30% 60% Noordwijk aan Zee 15% 20% Noordwijkerhout/ De Zilk 55% 20% totaal 100% 100%

Totaal 40% 20% 40% 100%

De woningbouwplanning sluit over de totale periode 2019-2030 naar verdeling goed aan bij de behoefte per kern. Op korte termijn is er echter in NoordwijkBinnen en Noordwijk aan Zee onvoldoende in de planning. Op langere termijn is hier voldoende capaciteit. In Noordwijkerhout/ De Zilk speelt dit precies andersom. Gelet op het belang van tempo in woningbouw in de gemeente Noordwijk hanteren we de spreiding over de kernen als richting en niet als eis.

Keuzes Voldoende tempo in realisatie van plannen: Om woningbouwplannen in voldoende tempo te kunnen realiseren is extra inzet nodig. Dit is een complexe uitdaging, mede door stikstof, PFAS, mobiliteits- en energievraagstukken. Wij gaan die uitdaging aan door de ruimtelijke mogelijkheden die we hebben intensief te benutten door verdichting en meer hoogte, mits passend bij de directe omgeving. Bovendien sluiten we hiermee aan bij de vraag van het groeiende aantal kleine huishoudens. Dit vraagt bij omwonenden begrip voor de noodzaak hiervan, gericht op een vitale gemeenschap waar ruimte is voor verschillende groepen woningzoekenden. Van de gemeente vraagt dit een bestendige lijn in de prioriteit voor voldoende woningbouw, zonder onverwachts nieuwe wensen en eisen te stellen. Wij bouwen zelf geen woningen. Versnelling is alleen mogelijk als we intensief samenwerken met corporaties en bouwbedrijven. Zij leveren de productie. Hiervoor willen een samenwerkingstafel met deze partijen opzetten, waarin we plannen afstemmen en vaststellen wat nodig is voor (versnelde) planontwikkelingen, zowel aan de kant van de gemeente (planologische procedures) als aan de kant van de ontwikkelende partijen. Wij gaan uit van een programmering die pragmatisch is. De spreiding over de kernen geeft een gewenste richting bij het zoeken naar locaties.

We zien in de huidige spreiding geen reden tot nadere fasering of temporisering in bestaande plannen. De eisen ten aanzien van woningcategorieën zijn beperkt tot enkele segmenten die maatschappelijk het meest van meerwaarde zijn en niet vanzelf door de markt worden opgepakt (sociale huur, middenhuur, betaalbare koop). We kijken kritisch naar aanvullende eisen als parkeren, groen, speelplekken, welstand en verduurzaming.

Wat gaan we daarvoor doen 1.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Om de keuzes waar te kunnen maken zetten we extra ambtelijke capaciteit in voor planvoorbereiding en -begeleiding.

8

2.

3.

4. 5.

6.

7.

We inventariseren kansrijke woningbouwlocaties en faciliteren de ontwikkeling hiervan, bijvoorbeeld als gevolg van splitsen, functieverandering of herontwikkelen van kantoren, scholen of kerken. We voeren actief grond(verwervings)beleid. Bij herontwikkelingen gaan we met de corporaties na of door gebiedsontwikkelingen met herstructurering verdichting gerealiseerd kan worden. Gelet op de noodzakelijke snelheid van het woningbouwprogramma zetten we de beschikbare ambtelijke capaciteit in voor plannen die snel te realiseren zijn. Wij richten een samenwerkingstafel woningbouw op, waarin we met ontwikkelende partijen (inclusief corporaties) concrete afspraken maken over versnelling. We benutten locaties die na 2030 gepland zijn nu reeds door tijdelijke ontwikkeling toe te staan. We hanteren een beknopt kwalitatief afwegingskader woningbouw. Vanuit deze woonvisie zetten we in op segmenten die niet vanzelf vanuit marktpartijen tot stand komen: sociale huur, goedkope koop tot € 200.000 (grens BRO) of middeldure huur tot € 1.000 en middeldure koop tot € 310.000 (grens NHG). In het vervolg van deze woonvisie en het woningbouwprogramma werken we deze kaders verder uit. We kijken kritisch naar stapeling van eisen vanuit de gemeente, bijvoorbeeld ten aanzien van woonoppervlak, groen, speelplekken, welstand, parkeernormen; met behoud van normen ten aanzien van duurzaamheid.

Hiervoor voeren nader onderzoek uit naar aanvullende eisen ten aanzien van groen en parkeernormen, mede in het licht van de huidige mobiliteitsontwikkelingen (alternatieve mobiliteitsoplossingen). Naast meer woningen door nieuwbouw willen we ook de huidige woningvoorraad goed benutten voor woondoeleinden. Hiertoe werken we ons beleidskaders “gebruik woningen” uit.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

9

3 Juiste woningen toevoegen We zetten erop in dat groepen die nu moeilijk aan bod komen in Noordwijk extra huisvestingsmogelijkheden krijgen. Wij sturen actief op meer passend woningaanbod voor lage en middeninkomens: en dan in het bijzonder jongeren en jonge gezinnen.

Wat speelt er? Een aantal groepen ervaart verhoudingsgewijs veel nadelen van de druk op de woningmarkt. Dan gaat het om de laagste inkomens die zijn aangewezen op sociale huurwoningen, en een brede groep middeninkomens die te veel verdienen om nog in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning en tegelijkertijd te weinig verdienen om in de regio op de koopwoningmarkt aan bod te komen. Prijzen zijn voor hen te hoog. Dit zijn vaak jonge startende stellen of gezinnen. Meer evenwicht in bevolkingsopbouw: tussen wal en het schip In de gemeente Noordwijk is er voor hen zeer weinig koopaanbod tot € 275.000 (bron: Funda, september 2019). Het benodigde huishoudinkomen voor een hypotheek van dit bedrag is circa € 60.000 per jaar. Zonder dit aanbod blijven groepen lang in de sociale huur zitten, kunnen niet starten in de gemeente Noordwijk, of moeten hun heil elders zoeken. Dit zorgt voor een onevenwichtiger bevolkingsopbouw. Het aantal gezinnen met kinderen neemt af, met gevolgen voor voorzieningen, verenigingen en ook de arbeidsmarkt: in de zorg, onderwijs, horeca en Noordwijkse bedrijven.

woningen snel duurder. Om woningen wel beschikbaar te houden, zijn andere woonconcepten en gerichte sturing nodig. Figuur 3.1: Gemeente Noordwijk. Kwalitatieve vraag 2019 - 2024

starters 1-2 phh 18-29 jaar 1-2 phh 30-49 jaar Gezinnen 1-2 phh 50-64 jaar 1-2 phh 65-74 jaar 1-2 phh 75+ jaar 0

1.000

2.000

3.000

Huur grondgebonden

Huur appartement

Koop grondgebonden <2 ton

Koop grondgebonden 2-3 ton

Koop grondgebonden >3 ton

Koop appartement < 2 ton

Koop appartement > 2 ton Bron: CBS Microdata, bewerking Companen.

Door de druk op de woningmarkt, hoge bouw- en grondkosten, is het binnen de traditionele bouwconcepten en -kwaliteiten vaak niet haalbaar om woningen betaal te houden voor de doelgroep. Na eerste verkoop zijn

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

10

Verdringing aan de onderkant van de markt: meer sociale huur Het aandeel sociale huurwoningen Op dit moment is de grens voor sociale ligt met 22% aan de onderkant (ter huur voor alle huishoudens een belastbaar jaarinkomen van maximaal € vergelijking in Katwijk is dit 30%, in 39.055. Het rijk is voornemens deze grens Lisse 27%, in Zuid-Holland als geheel te differentiëren. Voor 2en 33%). Binnen de regio behoort de meerpersoonshuishoudens gaat deze gemeente Noordwijk tot de grens omhoog naar € 42.000, waardoor meer mensen in aanmerking zouden gemeenten met de hoogste druk op komen voor sociale huur. Voor 1de sociale huursector. persoonshuishoudens gaat deze omlaag De behoefte aan sociale naar € 35.000, waardoor de doelgroep huurwoningen wordt bepaald door weer kleiner wordt. Per saldo blijft de doelgroep met deze maatregel ongeveer woonwensen en toewijzingseisen. even groot. Dit heeft volgens het rijk dan Wettelijk is vastgelegd dat ook geen effect op de omvang van de huishoudens met een inkomen tot € benodigde sociale huurvoorraad. Of dit werkelijk zo is, zal monitoring van 39.055 (prijspeil 2020) tot de slaagkansen van verschillende groepen de doelgroep van woningcorporaties komende jaren moeten uitwijzen. behoren. Voor hen zijn sociale huurwoningen tot € 737,14 bedoeld.

Op grond van verschillende ontwikkelingen is een inschatting gemaakt van de behoefte-ontwikkeling aan sociale huur vanuit de doelgroep van woningcorporaties: Tabel 3.1: Gemeente Noordwijk. Gewenste netto toevoeging sociale huur, bij trendmatige koopkrachtontwikkeling doelgroep, 2018 - 2030

Inloop actueel woningtekort Effect huishoudensgroei in sociale huur Extra behoefte vanuit Haarlemmermeer/ MRA Totaal (excl. laatste rij)

Totaal +700 +440 +270 +1.140

Bron: Lokale Monitor Wonen, Trendraming, RWA Holland Rijnland, bewerking Companen.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

De gewenste groei van sociale huurwoningen betreft een netto-groei van het aantal woningen. Verkoop of sloop zullen daarbij gecompenseerd moeten worden. In de huidige plannen zijn ruim 900 sociale huurwoningen benoemd (zonder rekening te houden met planuitval). Om aan te sluiten bij de behoefte is een aanvullend programma nodig van minimaal 600 woningen, als we ook rekening houden met planuitval en compensatie van verkoop of sloop. Flexwonen Een deel van de woningzoekers komt binnen de gestelde toewijzingsregels en urgenties niet (snel) in aanmerking voor een passende woning. Toch hebben zij wel snel behoefte aan een woning, bijvoorbeeld door echtscheiding, einde van de studie of vanwege uit huis gaan. Vaak hebben zij behoefte aan minimaal een (tijdelijke) flexibele huisvestingsoplossing.

Keuzes We zetten in op een programma dat bijdraagt aan een meer evenwichtige bevolkingsopbouw per kern: In de samenwerkingstafel woningbouw werken we aan een programmering die ruimte biedt aan jonge huishoudens. Ook gaat het om mensen die door beperkte financiële mogelijkheden zijn aangewezen op sociale huurwoningen. Voor deze groepen nemen we in ons afwegingskader op dat bij nieuwe ontwikkelingen, of bij planherziening, een minimum aandeel sociale huur, middeldure huur tot € 1.000 of koop tot € 200.000 en koop tot € 310.000 is opgenomen. Binnen de koopsector hechten we daarbij aan een staffel tussen goedkope koop (nu begrensd door de wet op € 200.000) en middeldure koop (tot € 310.000). Alleen sturen op programma is onvoldoende. Wij willen ruimte bieden aan nieuwe concepten die dit programma mogelijk maken. Enerzijds gaat het dan om maximale sturing vanuit ons ruimtelijk instrumentarium, in afspraken met

11

ontwikkelende partijen, woningcategorieën vastleggen in doelgroepenverordening en bestemmingsplan / omgevingsplan. Anderzijds werken we mee aan alternatieve woonvormen die dit programma ook voor de ontwikkelende partijen financieel mogelijk maken, door bijvoorbeeld kleiner te bouwen, in alternatieve huur-koopvormen, met tijdelijke contracten, in collectieven of in de vorm van tiny-housing. Ook is te denken aan een aanpak waarin niet de prijzen, maar maandelijkse woonlasten leidend zijn. Wij ondersteunen initiatiefnemers die met vernieuwende concepten komen. Tot slot ondersteunen we initiatieven voor flexwonen. Ter voorkoming dat regulier woningzoekenden tussen de wal en het schip vallen.

Wat gaan we daarvoor doen 1.

Bij locaties waar gesprekken met ontwikkelaars over de invulling van de locatie (weer) lopen, stellen we vanuit het afwegingskader woningbouw enkele kwalitatieve eisen. Op deze locaties moet minimaal 70% van het programma gerealiseerd worden in een van de maatschappelijke segmenten. Dit leggen we vast in anterieure overeenkomsten en in het bestemmingsplan / omgevingsplan. De genoemde 70% valt uiteen in: a. Minimaal 30% sociale huur, waarbij we uitgaan van realisatie van sociale huurwoningen door of in opdracht van (turn-key) een van onze corporaties. Op basis van de analyses zou een netto toevoeging van 1.140 woningen gewenst zijn. Een hoger percentage is uiteindelijk gewenst, maar praktisch moeilijk haalbaar. Met de corporaties zoeken we daartoe naar aanvullende mogelijkheden boven de 30%. Met de Noordwijkse Woningstichting is binnen dit kader de afspraak gemaakt om tot 2027 600 sociale huurwoningen te realiseren. b. Minimaal 20% middeldure huur tot € 1.000 of goedkope koop tot € 200.000 (van deze 20% maximaal circa 5%, prijspeil 2020, in Besluit Ruimtelijke Ordening vastgelegd als maximumgrens voor

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

2.

3.

4.

de doelgroepenverordening). Indien er binnen een plan een relatief groter aandeel in de sociale huur wordt gerealiseerd kan dit in mindering worden gebracht op middeldure huur / goedkope koop, of op middeldure koop. c. Minimaal 20% middeldure koop tot € 310.000 (grens Nationale Hypotheek Garantie, waarbij er een wetsvoorstel is om deze grens ook te laten gelden voor een doelgroepenverordening). Indien er binnen een plan een relatief groter aandeel in de sociale of middeldure huur / goedkope koop wordt gerealiseerd kan dit in mindering worden gebracht op middeldure koop. Voor locaties waar reeds afspraken gemaakt zijn, benutten we indien mogelijk logische momenten in de samenwerking voor eventuele bijstelling van afspraken. De gemeente houdt regie op realisatie van deze verdeling. Voor variatie en vernieuwing van het aanbod faciliteren we initiatiefnemers die binnen de genoemde kaders invulling willen geven aan alternatieve woonvormen, zoals kangoeroewoningen, tiny-houses, groepswonen, flexwonen of kamergewijze verhuur. Al staan met name tiny-house-concept door het ruimtebeslag op gespannen voet met de gewenste verdichting. Met de corporaties brengen we in beeld waar de komende periode sociale huurwoningen gerealiseerd kunnen worden, of waar in een gebiedsontwikkeling verdichting mogelijk is.

Voor die locaties bepalen de gemeente en corporaties een aanpak om hier ook tot realisatie van sociale huurwoningen te komen, en tegen welke voorwaarden: grondprijzen, exploitatietermijn, huurprijs en doelgroepen. Toewijzing van sociale huurwoningen (van woningcorporaties en particulieren) gaat via de Huisvestingsverordening. Daarbinnen hanteren we voor de hele gemeente Lokaal Maatwerk. Dit Lokaal Maatwerk zetten we maximaal in voor lokale doorstromers, specifieke doelgroepen starters

12

5.

6.

en senioren en bij toewijzing van heel goedkope woningen (met tijdelijk contract voor starters). Jaarlijks monitoren we hoe dit lokaal maatwerk uitpakt per kern. Op basis van gemeten effecten werkt het college dit vervolgens jaarlijks uit per kern. Voor uitzonderingssituaties waar ergens in de gemeente de genoemde programmering niet kan worden bereikt, kan de gemeente als alternatief een storting in de “bestemmingsreserve sociale huur” eisen. Wij willen woningen die gerealiseerd worden in een van de genoemde segmenten behouden voor de doelgroep. Dit doen we als volgt: a. We maken met ontwikkelende partijen afspraken over een meer marktconforme prijs-kwaliteitverhouding. We hanteren bij plannen een minimale kwaliteit passend bij het plan. b. We geven eigen grond in erfpacht uit, om zo zelfbewoningsplicht vast te leggen en constructies die ervoor zorgen dat woningen beschikbaar blijven voor de doelgroep, zoals het vroegere koopgarant of koopstart. Indien er geen eigen grond is, maken we hierover nadere afspraken met de grondeigenaar.

categorieën woningen vast. Wij stellen daarbij een termijn vast voor behoud van deze woningen voor de betreffende doelgroep. Bij sociale huur en middenhuur is deze termijn conform het Bro 30 jaar, bij koop 10 jaar; waarbij we mogelijkheden verkennen voor een langere termijn. Doelgroepenverordening: Het Besluit Ruimtelijke Ordening (BRO) biedt de mogelijkheid om woningen met een bestemming sociale huur, middeldure huur of goedkope koop, voor een vooraf bepaalde periode bij wisseling van bewoner voor een bepaalde doelgroep te behouden. De categorieën legt de gemeente vast in het bestemmings- / omgevingsplan. De doelgroep en de periode om de woning voor de doelgroep te behouden legt zij vooraf vast in deze verordening.

d.

7.

Koopgarant of koopstart: Via maatschappelijk gebonden eigendom kunnen woningeigenaren een betaalbare koopwoning bieden, met waardeopbouw. Door inzet van erfpacht kan de woning duurzaam behouden blijven voor de doelgroep, waarbij kosten verdeeld kunnen worden (over het erfpachtdeel en het woningdeel).

c.

We passen de doelgroepenverordening aan, waarin we voor wettelijk bepaalde financieringscategorieën (sociale huur, middenhuur, goedkope en zo mogelijk middeldure koop) vastleggen dat deze beschikbaar blijven voor de doelgroepen: bij middeldure huur en goedkope koop de doelgroep met een belastbaar huishoudinkomen per jaar tot circa € 50.000 bij middeldure koop tot circa € 60.000 (in de verordening nader vast te stellen). In bestemmings-/ omgevingsplannen leggen we de

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

8.

We ondersteunen koopstarters in de bestaande bouw met een starterslening. In Holland-Rijnlandverband wordt in 2020 onderzoek gedaan naar de behoefte aan woonwagenstandplaatsen om zo recht te kunnen doen aan de culturele identiteit die samenhangt met deze woonvorm. Volgens rijksbeleid mag de schaarste in dit segment van de woningmarkt niet groter zijn dan in andere segmenten. Als de schaarste wel groter is (langere wachttijden) gaan we na hoe we dit oplossen. Los van de omvang van de behoefte gaan we met bewoners van woonwagens in overleg over de kwaliteit en veiligheid van bestaande huisvesting. We bieden ruimte aan flexibiliteit door tijdelijke woonvormen en tijdelijke contracten voor inwoners van de gemeente Noordwijk die met spoed een woning willen. Met corporaties onderzoeken we de mogelijkheden hiervoor.

13

Flexwonen: Een deel van de woningzoekers (in huur- en koopsector) kan niet wachten op een woning. Zij komen op basis van hun situatie niet in aanmerking voor urgentie. Zij kiezen snelle beschikbaarheid van huisvesting boven kwaliteit en structureel karakter van de oplossing. De oplossing wordt vaak gevonden in een vorm van flexwonen. Als ventiel voor de druk op de sociale huursector zijn tijdelijke woonvormen kansrijk.

9.

Arbeidsmigranten zijn essentieel onderdeel van onze samenleving. Wij willen hen adequate huisvestingplaatsen bieden, volgens kwaliteitseisen zoals vastgelegd in de (regionale) beleidsregel “Ruimtelijke randvoorwaarden logiesgewijze huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten Duin- en Bollenstreek” (2018). Bij bestaande situaties handhaven wij op plekken die niet aan de eisen voldoen, of waar geen vergunning voor is afgegeven. Dit doen we dus hand-in-hand met realisatie van nieuwe huisvestingsvormen, mogelijk in een mix met andere doelgroepen. Arbeidsmigranten die zich permanent willen vestigen in de gemeente Noordwijk zullen hun plek moeten vinden in de koop- of huurvoorraad. Dit vraagt voldoende nieuwbouw (zie prioriteit 1).

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

14

4 Mogelijkheden voor prettig thuis wonen We zien een groeiende zorg voor een leefbare, veilige en betaalbare woonen leefomgeving. Dit verdient extra zorg en aandacht omdat ouderen en andere mensen met een ondersteuningsbehoefte of zorgvraag hun plek zoeken in de samenleving. Dit vraagt passende huisvesting, afgestemd op voorzieningen bij de woning. Wij werken mee aan leefbare buurten en een sluitende woonzorginfrastructuur in onze kernen, waardoor mensen langer thuis kunnen wonen.

Wat speelt er? Niet iedereen redt zich volledig op eigen kracht in zijn huis of omgeving. Dit komt voort uit het moeilijk rond kunnen komen, eenzaamheid over een ondersteunings- / zorgvraag. In buurten met veel sociale huurwoningen komen deze opgaven vaak samen. Dit zet de leefbaarheid in deze buurten onder druk. Dit speelt ook in de gemeente Noordwijk een rol; zij het op een klein schaalniveau. Net als elders in Nederland wonen mensen met een ondersteunings- of zorgvraag langer zelfstandig. Dan gaat het om ouderen, mensen met een psychiatrische aandoening of met een verstandelijke beperking. Deze opgave groeit door de vergrijzing: de groei van het aantal ouderen waaronder ook mensen met een zorgvraag. Daarnaast komt een extra huisvestingsvraag op ons af, doordat mensen die uitstromen uit beschermd wonen (GGZ) en uit maatschappelijke opvang een passende woonplek zoeken in onze gemeente. Betaalbaarheid van het wonen De doelgroep voor sociale huurwoningen kent beperkte betaalmogelijkheden en profiteert doorgaans minder van welvaartsgroei. Zij kunnen vaak moeilijk rond komen, niet alleen door gestegen huurprijzen, maar vooral gestegen

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

andere lasten (energie en lokale lasten, en achterblijvende inkomensontwikkeling). Door maatregelen als passend toewijzen neemt het aantal kwetsbare huurders toe. Hierdoor kunnen zij minder makkelijk op elkaar terug vallen. Bovendien zijn zij kwetsbaarder voor lastenstijgingen bijvoorbeeld door energieprijzen of veranderende persoonlijke omstandigheden. Eenzaamheid Hoe mensen wonen heeft mede betekenis voor contacten die mensen hebben en het gevoel van eenzaamheid. Een toegankelijke openbare buitenruimte en bereikbare voorzieningen kunnen dit helpen voorkomen. Door aandacht voor de inrichting van wooncomplexen of de openbare buitenruimte (gericht op ontmoeting) kan het gevoel van eenzaamheid verminderd worden. Dit vraagt in het bijzonder aandacht bij mensen met een laag of middeninkomen. Vergrijzing en langer zelfstandig met zorg De bevolking wordt steeds ouder. Het grootste deel van de ouder wordende bevolking blijft wonen in hun vertrouwde woning, ook als zij een zorgvraag krijgen. Op latere leeftijd wordt daarbij de toegankelijkheid van de woning belangrijker. Tegelijkertijd is er een groep ouderen die wil verhuizen naar een toegankelijke woning. Volgens de woningmarktanalyse zijn aanvullend rond 1.900 toegankelijke sociale en vrije-sectorhuur- en 900 toegankelijke koopwoningen nodig; door aanpassing van bestaande woningen of nieuwbouw.

Ook de landelijke Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen stelt dat er een stevige opgave ligt voor meer toegankelijke woningen.

15

Toegankelijke woning In een toegankelijke woning zijn alle primaire vertrekken als woonkamer, keuken, badkamer en een slaapkamer zonder traplopen bereikbaar. Het gaat dan bijvoorbeeld om appartementen (met lift) of bungalows. Deze woningen zijn geschikt voor bewoning door ouderen (met mogelijk functiebeperkingen), maar niet uitsluitend. Ook andere leeftijdsgroepen (bijvoorbeeld jonge stellen) kiezen voor een dergelijke woning.

Geclusterd wonen (24/7 uur zorg nabij / extramuraal)

Ervaringen elders laten zien dat een deel van de groep die zich richt op toegankelijke woning in een geclusterde woonvorm wil wonen; al dan niet met zorg. Deze woningbehoefte is nog niet goed in beeld gebracht. Op basis van vergelijking met andere gemeenten geven we in de tabel een globale richting aan van de omvang van deze opgave in Noordwijk.

Geclusterd wonen (24/7 uur zorg aanwezig)

Geclusterd wonen Het gezamenlijk kenmerk van de geclusterde woonvormen is dat ze een zekere mate van beschutting en gemeenschap bieden. In de Visie Wonen gaat het om: - geclusterd wonen met zorg nabij: appartementen of seniorenwoningen in de nabijheid van een zorginstelling, waaronder aanleunwoningen; - geclusterd wonen zonder zorg: seniorenwoningen, hofjeswoningen etc. die niet in de directe nabijheid van een zorginstelling liggen.

Van Beschermd wonen naar beschermd verblijf/thuis en extramuralisering jeugdhulp met verblijf

Variëteit aan zorggroepen zoeken hun plek in Noordwijk Naast ouderen wonen ook andere mensen met een zorgvraag zelfstandig, mede als gevolg van veranderende regelgeving. We voorzien een uitstroom uit Beschermd Wonen (mensen met een psychiatrische achtergrond) en een woonvraag van kwetsbare jongeren (waaronder uitstroom uit de jeugdhulp met verblijf). Dan gaat het jaarlijks om circa 10 huishoudens. Zij hebben bijna allemaal behoefte aan een betaalbare sociale huurwoning. Gemeenten en corporaties maken regionaal nadere afspraken over toewijzing aan deze doelgroepen in de contingentenregeling.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

indicatief aantal aanvullend benodigde woningen tot 2030* De bewoner (oudere of licht Schatting: maximaal verstandelijk beperkte / LVB) woont 500 woningen voor zelfstandig (betaalt huur of is ouderen, en enkele eigenaar). Zorg aan huis is gepland tientallen voor en/of op afroep. Mogelijk dat in mensen met een Noordwijkerhout de opgave rond LVB (L)VB, waarbij het groter is, vanuit ’t Raamwerk. zwaartepunt ligt in de (sociale) huursector. In deze woonvormen zijn zorg en Nader te wonen direct aan elkaar gekoppeld: onderzoeken voor de zwaardere zorgvraag. Het zwaartepunt ligt bij inwoners met psychogeriatrische problematiek / dementie. Wlz-gefinancierde zorg is het vertrekpunt, vaak gekoppeld met verblijf. Regionaal onderzoek naar uitstroom Schatting: circa 20 beschermd wonen (BW) uit 2017 gaf mensen per jaar aan dat jaarlijks in de regio: uitstroom BW, MO en uit Jeugdhulp.  Uit BW 75 mensen naar een zelfstandige woonruimte gaan;  circa 200 uit maatschappelijke opvang (MO) komen;  een tiental uit jeugdhulp met verblijf gaan. Deze woningzoekenden vallen onder de afgesproken contingentenregeling.

Samenwerking rond wonen en zorg In de gemeente Noordwijk is er een Zorgpact “wonen welzijn zorg”. Dit pact heeft als doel om de maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven te bespreken, actief samenwerking te zoeken en te bevorderen, uitvoering te geven aan beleid en beleidsopgaven en samen informatie uit te wisselen. Tot op heden is het pact sterk gericht op de zorgvraag van doelgroepen.

16

De samenwerking rond wonen en zorg vraagt hier een aanvulling op, waarbij in een samenwerkingstafel wonen en zorg huisvesters, partners uit het zorgpact en andere betrokken partijen samenwerken. In lijn met de Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen zou het in elk geval gaan om een inventarisatie van de behoefte, een visie met actieplan en prestatieafspraken.

Wat gaan we daarvoor doen

Keuzes

3.

Prettige woon- en leefomgeving, ook voor wie dit niet volledig op eigen kracht redt: Het is belangrijk dat de woningen en omgeving mensen de gelegenheid biedt om mee te doen in de samenleving. Dit vraagt aandacht voor betaalbaarheid van het wonen, toegankelijke en op ontmoeting ingerichte wooncomplexen en woonomgeving en een woningvoorraad die aansluit bij de veranderende woonwensen vanuit het langer zelfstandig (vanuit een brede doelgroep: huur en koop). Dat geldt voor iedereen, en zeker voor ouderen en andere huishoudens met een (intensieve) zorgvraag. Op locaties nabij voorzieningen spelen we als onderdeel van de vraag naar toegankelijke woningen in op de behoefte aan geclusterd wonen. Ook is het van belang dat er ten behoeve van uitstroom uit Beschermd Wonen en Jeugdhulp jaarlijks voldoende betaalbare sociale huurwoningen beschikbaar zijn. Hiervoor zetten we de contingentenregeling in. Een deel van onze inwoners is afhankelijk van een veilige / beschutte omgeving, soms ook met zorg nabij. Dit speelt in het bijzonder een rol bij het wegvallen van een (verzorgende) partner. Wij vinden het belangrijk dat verspreid over de gemeente nabij (zorg)voorzieningen voor deze inwoners een geclusterd woonaanbod aanwezig is.

Wij werken mee aan initiatieven voor geclusterd wonen, mits dit initiatief kan rekenen op een investerende partij en voldoende potentiële belangstelling vanuit de eigen kern. Dit kan in de vorm van een hofjesconcept, mantelzorg- of woonzorgconcepten.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

1.

2.

4.

5.

6.

Wij voeren ons minimabeleid uit, zodat betalingsachterstanden voorkomen worden. Met de corporaties werken aan vroegsignalering van betaalproblemen, door ‘vroeg erop af’ of kwijtscheldingsbeleid. Bij inrichting en beheer van de openbare (buiten)ruimte besteden we aandacht aan toegankelijkheid en ontmoeting. We stimuleren inwoners om hun woningen toegankelijk te maken. Dit doen we door wooncoaches, in afstemming met de inzet van de woningcorporaties, zoals de seniorenwoonmakelaar die de NWS reeds heeft, informatievoorziening over de mogelijkheden van prettig langer thuis wonen en eventueel aanvullend een blijverslening of verzilverlening vanuit de SVN. We richten een samenwerkingstafel wonen met zorg in, waarbij huisvesters en de partners in het Zorgpact deelnemen. De samenwerkingstafel heeft in 2021 een gezamenlijke analyse van de opgave rond wonen met zorg gereed. Parallel daaraan werkt zij aan een visie, actieplan en prestatieafspraken. In de tussentijd wachten we niet op de resultaten hiervan, maar faciliteren we woonzorginitiatieven die bijdragen aan langer prettig thuis wonen; vanuit het principe ‘no-regret’. Via de contingentenregeling faciliteren we de uitstroom uit Beschermd Wonen of uit de Jeugdhulp met verblijf richting betaalbare sociale huurwoningen. Daarbij zetten we vanuit de gemeente in op begeleiding van deze doelgroepen (en hun omgeving).

De afspraken maken we met de politie, de woningcorporatie en de sociale wijkteams, gericht op een ‘zachte landing in de wijk’. Dit moet omwonenden zekerheid geven dat er goed omgegaan wordt met eventuele signalen van overlast en draagt zo bij aan draagvlak en tolerantie in de buurt. Wij hanteren een afwegingskader wonen met zorg, gericht op het benutten van nieuwbouwlocaties nabij centrale voorzieningen voor geclusterde woonvormen. Hierbij bieden we ook ruimte aan alternatieve

17

woonvormen als hofjes, mantelzorgwoningen of thuishuizen, die

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

eenzaamheid helpen voorkomen.

18

5 Naar een klimaatneutraal Noordwijk Wij willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Hieraan levert een energiezuinige woningvoorraad een belangrijke bijdrage. Daarom bevorderen we de energetische verbeteringen van bestaande huur- en koopwoningen. Ook voeren we maatregelen door voor een klimaatbestendige woonomgeving.

Figuur 5.1: Gemeente Noordwijk. Kwalitatieve wensen woning en woonomgeving

Wat speelt er?

Woningaanpassingen m.b.t. langer zelfstandig wonen

Net als elders in Nederland hebben we de komende jaren te maken met een belangrijke opgave in energetisch verbeteren van de woningvoorraad. Door klimaatveranderingen en energievraagstukken is aanpak van de bestaande woningvoorraad onontbeerlijk. Verbetering van woningen De corporaties in Noordwijk en Noordwijkerhout zijn vergevorderd in verduurzaming van hun woningvoorraad. Antonius van Padua heeft een gemiddelde energie-index van 1,37, de Noordwijkse Woningstichting van 1,29. Dat is beiden laag ten opzichte van het landelijk gemiddelde van 1,51 (en dus gunstig). De particuliere woningvoorraad loopt hier nog bij achter. Veel woonconsumenten vinden aandacht voor de energetische kwaliteit van hun woningen belangrijk. In de enquête ter voorbereiding op deze woonvisie geven mensen aan energiezuinige woningen de hoogste prioriteit, boven instapklare en levensloopgeschikte woningen. Van degenen die een energiezuinige woning (zeer) belangrijk vinden (80% van de respondenten), heeft 9% een voorkeur voor een bestaande woning, 42% voor een nieuwbouwwoning en 49% heeft geen voorkeur.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

80%

Energiezuinig

63%

Instapklaar

32%

In de regionale energiestrategie (RES) bepalen we hoe in Noordwijk en omgeving een toekomstgerichte energievoorziening kunnen realiseren. Risico energiearmoede In de particuliere sector (bij woningbezitters) is de opgave complex. Het gaat om veel individuen. Zeker ook omdat een deel van hen geen investeringsruimte heeft om de woning te verduurzamen op te pakken. Doen zij dit echter niet, dan bestaat het risico dat zij over enkele jaren als eerste geconfronteerd worden met stijgende energieprijzen. De energetische opgave is daarmee ook een sociale opgave waarmee tweedeling in de samenleving voorkomen kan worden. Naar een aardgasloze warmtevoorziening In 2050 zullen alle woningen een aardgasloze warmtevoorziening moeten hebben. Daarvoor moeten nu reeds stappen gezet worden. In de lokale warmtetransitievisie zullen we in 2021 aangeven in welke wijken we het eerst ‘aardgasloos’ zijn.

19

Keuzes Verduurzaming woningvoorraad tegen aanvaardbare kosten, en een klimaatbestendige woon- en leefomgeving. Door een combinatie van collectieve maatregelen (bijvoorbeeld een warmtenet) en individuele maatregelen (bijvoorbeeld warmtepompen en isolatie) kunnen we stappen zetten in verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Om dit te realiseren is het belangrijk dat mensen bewust zijn van de noodzaak van verduurzaming van hun woning. De verduurzamingsopgave betreft niet alleen energetische verbetering van de woningvoorraad. Het gaat ook om klimaatbestendigheid. Hoe kan de omgeving zo zijn ingericht dat de wateroverlast of hittestress voorkomen worden en een gezond leefpatroon wordt bevorderd.

6.

maken. Dit doen we in samenwerking met netbeheerders en woningeigenaren in de wijk, waaronder de corporatie om gelijktijdig de bestaande woningvoorraad en woonomgeving in die wijk aan te pakken. Voor de bestaande wijken zetten we in op het vergroenen van de openbare (buiten)ruimte; ter vermindering van wateroverlast, verdroging en hittestress. Wij zoeken hierbij samenwerking met de woningcorporaties. Samen geven we voorlichting over een klimaatrobuuste tuin en leefomgeving (incl. subsidies).

Wat gaan we daarvoor doen 1.

2.

3.

4.

5.

Wij stellen enkele aanvullende eisen ten aanzien van duurzaam bouwen. Dit nemen we op in het afwegingskader woningbouw. Wij zetten hierbij in op een (in het milieubeleidsplan) nader te bepalen GPR-norm. Mensen met een laag inkomen die onvoldoende in staat zijn om hun woning energetisch te verbeteren, ondersteunen we ter voorkoming van energiearmoede. Dit doen we door subsidies, uitdagen van marktpartijen om financieringsconstructies in te zetten, en de duurzaamheidslening. We zorgen voor voorlichting over verduurzaming van (particuliere) woningen, gericht op informatie over regelgeving en techniek, subsidies en financiering (in samenhang met informatievoorziening over preventieve woningaanpassing; zie vorige paragraaf). We treden als gemeente op als regisseur om kennis en uitvoerende partijen bij elkaar te brengen, bijvoorbeeld door de ondersteuning van lokale energiecoöperaties of initiatieven als een postcoderoos. Vanuit de warmtetransitievisie maken we in 2021 duidelijk welke wijken we volgtijdelijk willen aanpakken voor 2030, om deze aardgasloos te

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

20

6 Uitvoeringsprogramma

In het volgende schema beschrijven we de maatregelen die nodig zijn om de doelen uit deze woonvisie te realiseren. Per maatregel is een prioriteitstelling aangegeven, en is aangegeven welke partijen een rol spelen en wie trekker is. Overigens nemen we maatregelen met betrekking tot de woningbouwdifferentiatie per project niet op in dit activiteitenoverzicht. Dit vindt u terug in het afwegingskader. Prioriteitstelling: I. Op korte termijn oppakken (komend jaar)

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Prioriteit

6.1 Activiteitenoverzicht

II. Op langere termijn oppakken D. Doorlopend of terugkerend Betrokken partners C= Woningcorporaties B= Bewoners (belangenorganisaties) R= Regio W= Welzijns- en zorgaanbieders M= Marktpartijen, projectontwikkelaars Partners

Wij willen de ambities waarmaken door snel te starten met de uitvoering van deze woonvisie. Met het volgende uitvoeringsprogramma nemen we hierop een voorschot. We geven als gemeente richtingen aan, maar staan vaak niet zelf aan de lat. Samenwerking met onze partners is dan ook cruciaal om inhoud te geven aan deze woonvisie. Tweejaarlijks monitoren en actualiseren we het uitvoeringsprogramma. Daarbij gaan we na in welke mate de gestelde doelen zijn bereikt en of actuele ontwikkelingen vragen om bijstelling van de uitvoering, gericht op het bereiken van de doelen. Het uitvoeringsprogramma valt in een aantal delen uiteen.  In de eerste plaats gaat het om een overzicht van activiteiten, inclusief een prioriteitstelling. Daarbij besteden we ook aandacht aan de monitoring.  In de tweede plaats gaat het om een afwegingskader woningbouw.  In de derde plaats hebben we de bouwstenen voor de prestatieafspraken vanuit deze woonvisie benoemd.

M, C

I. I.

M, C M M, C

I. D. I.

B

I.

C, M, B C C, M

D. I. I.

C, B

D.

Volle inzet voor meer nieuwbouw      

Ambtelijke capaciteit inzetten. Zoeken locaties voor woningbouw, inbreiding, gebiedsontwikkeling, transformatie en uitleg. Inrichten samenwerkingstafel woningbouw Ruimte bieden aan tijdelijke benutting locaties Nader onderzoek naar stapeling aanvullende eisen groen, parkeernormen, etc. Uitwerken en uitvoeren beleidskader “gebruik woningen”

Juiste woningen toevoegen    

Faciliteren initiatieven voor alternatieve woonvormen Met corporaties potentiële ontwikkellocaties onderzoeken Aanpassen verordening bestemmingsreserve sociale huur aan de kaders uit deze woonvisie. Lokaal maatwerk voor lokale doorstromers, starters, senioren en bij goedkope woningen (met tijdelijk contract voor starters), incl. jaarlijkse monitoring effecten per kern

21

   

I.

 

B, R

D. II.

M

I.

M

D.

C.

D. D. D.

Mogelijkheden voor prettig thuis wonen   

  

Uitvoeren minimabeleid en afspraken over vroegsignalering Toegankelijke inrichting en beheer openbare (buiten)ruimte Informatievoorziening over verbeteren toegankelijkheid van bestaande woningen, gericht op particulieren, met een wooncoach Onderzoek blijvers- of verzilverlening van SVN Inrichten samenwerkingstafel wonen en zorg: richting gezamenlijke analyse, visie met actieplan en prestatieafspraken Continuëren contingentenregeling en prestatieafspraken met corporaties, politie, sociale wijkteams over uitstroom Beschermd wonen / maatschappelijke opvang.

C, W

B, W B, C, W

I. I.

C, W

II.



We ondersteunen mensen met een laag inkomen met subsidiemogelijkheden en duurzaamheidslening Informatievoorzieningen over subsidiemogelijkheden, regelgeving en techniek. In samenhang met informatievoorziening over toegankelijkheid.

Regie voeren op kennis en uitvoering van energiecoöperaties en postcoderoosinitiatieven. Warmtetransitievisie en op grond hiervan wijkaanpak uitwerken Inzet op vergroenen openbare (buiten)ruimte.

W, B

II.

B, C, M B, C

I. II.

Monitoring en actualisatie Na twee jaar kijken we terug of en in welke mate met de uitvoering ook de doelen uit de woonvisie bereikt zijn. Daarbij gaan we in het bijzonder in op actuele ontwikkelingen, met de vraag of dit noodzaakt tot bijstelling van voorgenomen activiteiten. Op grond van deze monitoring actualiseren we met onze partners het activiteitenoverzicht en de prioriteitstelling.

6.2 Afwegingskader woningbouw De gemeente toetst vanuit deze woonvisie nieuwe woningbouwplannen aan het afwegingskader woningbouw. Voor bestaande woningbouwplannen waar reeds afspraken over zijn gemaakt (naar differentiatie en fasering) geldt dit niet, tenzij afspraken hernieuwd moeten worden. Dan betrekt de gemeente de criteria bij de heronderhandeling.

Voldoende woningen: minimaal 2.375 woningen tot 2030

Naar een klimaatneutraal Noordwijk 



Prioriteit

C, M

Partners

Prioriteit

Inzetten instrumentarium gericht op realisatie woningen in het middensegment, privaatrechtelijk en publiekrechtelijk: o Zelfbewoningsplicht o Doelgroepenverordening o Vastleggen in anterieure overeenkomsten (zelfbewoningsplicht en koopgarant) o Categorieën benoemen in bestemmingsplan Inzet starterslening Onderzoek (vanuit regionaal verband) naar huisvestingsvraag woonwagens Realiseren woonvorm met mix van doelgroepen Toepassen beleidsregel logiesgewijze huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten

Partners 

B

D.

B

D.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

In dit afwegingskader is het vertrekpunt toevoeging van minimaal 2.375 woningen tot 2030. Om rekening te houden met planuitval zetten we in op een planvoorraad van minimaal 3.000 woningen tot 2030.

22

De juiste woningen: kwalitatief afwegingskader Naast locaties gaat het ook om de kwalitatieve invulling van de locaties. Vanuit de woonvisie geven we een aantal maatschappelijke kaders mee waar woningbouw in moet voorzien. We willen binnen deze kaders initiatiefnemers de ruimte geven om het eigen plan tot ontwikkeling te brengen. Daar werken we aan mee als een initiatiefnemer aantoonbaar bijdraagt aan één van de genoemde maatschappelijke segmenten, door minimaal 70% van het programma in een of meerdere van de volgende segmenten te realiseren (dit passen we toe op plannen van minimaal 3 woningen). Hierbij geldt dat de gemeente wel meewerkt met een ‘socialer programma’. Ter illustratie: bij een groter aandeel in de sociale huur, kan dit in mindering worden gebracht op de opgave in middeldure huur / goedkope koop of op de opgave in middeldure koop, etc. De criteria zijn als volgt:

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen



Ruimtelijke opzet



Sociale huur



Middeldure huur tot € 1.000 of goedkope koop tot € 200.000 Middeldure koop tot € 310.000

 

Spreiding over de kernen



Woonzorg en toegankelijkheid

 

Duurzaamheid Alternatieve woonvormen

Criteria tot 2030 Passend binnen het kwalitatief afwegingskader van de gemeentelijke structuurvisie / omgevingsvisie Minimaal 30% van het programma, door een toegelaten instelling. Met als richting gewenste toevoeging van netto 1.140 woningen tot 2030. Minimaal 20%, waarvan maximaal circa 5% koop Woningen hebben een marktconforme prijskwaliteitverhouding Minimaal 20% Woningen hebben een marktconforme prijskwaliteitverhouding Voor alle genoemde categorieën gespreid over de kernen met als richting: circa 40% in NoordwijkBinnen, 35% in Noordwijkerhout, 20% in Noordwijk aan Zee en 5% in De Zilk. Prioriteit voor nieuwe ontwikkelingen op korte termijn in Noordwijk-Binnen of Noordwijk aan Zee Bij zowel huur- als koopwoningen geldt dat deze in ieder geval op locaties nabij voorzieningen levensloopgeschikt zijn (rollator- en rolstoeldoorgankelijk) Uitgangspunt is toevoeging van circa 500 geclusterde woonvormen, deels zonder zorg deels met zorg nabij; met gedeelde voorzieningen. Nabij (zorg)voorzieningen. GPR-norm uit te werken in het milieubeleidsplan. Ruimte voor tijdelijke oplossingen en flexwonen. Faciliteren binnen de hiervoor gestelde kaders

23

Onderwerpen prestatieafspraken Op basis van deze woonvisie willen we met de corporaties en hun huurdersorganisaties, prestatieafspraken maken over in elk geval de volgende onderwerpen: 1. Toevoegen van netto 1.140 sociale huurwoningen tot 2030 (in NoordwijkBinnen en Noordwijk aan Zee 600 woningen tot 2027). 2. De rol van corporaties bij middeldure huur, bij veranderende wetgeving. 3. Onderzoek naar woningbouwlocaties voor sociale huur. 4. Beweging naar meer aanbod kleinere woningen die levensloopgeschikt zijn. 5. Bijdrage aan de behoefte aan geclusterd wonen bij voorkeur in te vullen op locaties nabij het centrum, primair door nieuwbouw of eventueel verbouw van niet-woongebouwen Waar mogelijk ook aanpassing bestaande woningen. 6. Jaarlijks woningen beschikbaar stellen ten behoeve van de uitstroom uit beschermd wonen en jeugdhulp met verblijf, binnen de contingentenregeling. 7. Informatievoorziening richting huurders over (preventief) toegankelijk maken en verduurzaming van de woning. 8. Verduurzamen bestaande woningvoorraad, aansluitend op de warmtetransitievisie en RES.

575.103 | Concept Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

24

Bijlage begrippenlijst

Eengezinswoning: Ook wel grondgebonden woning. De typen lopen uiteen van een tussenwoning en hoekwoning tot twee onder één kap, villa en landhuis.

Binnenverhuizers: Huishoudens die bij verhuizing een nieuwe woning binnen dezelfde gemeente betrekken.

Flexwonen: Woonvorm waarbij snelle beschikbaarheid van huisvesting boven kwaliteit en structureel karakter van de oplossing gaan. Als ventiel voor de druk op de sociale huursector zijn tijdelijke woonvormen kansrijk.

Corporatiedoelgroep: woningcorporaties moeten 80% (tijdelijke regeling herziene Woningwet, geldend tot 1 januari 2021) van hun vrijkomende woningen met een huur onder de liberalisatiegrens (€ 737,14, prijspeil 2020) toewijzen aan huishoudens die behoren tot de corporatiedoelgroep. Dit zijn huishoudens met een jaarinkomen van maximaal € 39.055 (prijspeil 2020). Daarnaast beschouwt het rijk ook huishoudens met een laag middeninkomen tot de doelgroep. Voor hen is maximaal 10% ruimte bij woningtoewijzing. De grens voor deze groep ligt bij € 43.574 (prijspeil 2020). Doelgroep passend toewijzen: Huishoudens met een inkomen waarbij enkel toegewezen kan worden bij huurwoningen tot de aftoppingsgrenzen. Bij eenpersoonshuishoudens ligt de inkomensgrens op € 23.225 (onder AOWleeftijd) of € 23.175 (boven AOW-leeftijd), voor meerpersoonshuishoudens op € 31.550 (onder AOW-leeftijd) of € 31.475 (boven AOW-leeftijd). Doorstromers: Verhuizende huishoudens die binnen de gemeente een zelfstandige woning achterlaten en een andere zelfstandige woning betrekken. De woning die wordt achtergelaten is na de verhuizing beschikbaar voor nieuwe bewoners. Dure scheefheid: Huishoudens die behoren tot de doelgroep van de huurtoeslag en wonen in een huurwoning met een huur boven de aftoppingsgrens.