Gemeente Noordwijk - Accountantsverslag 2020
Tekst van het document
Concept Accountantsverslag Gemeente Noordwijk Boekjaar 2020
03/06/2021
© Baker Tilly
1
Aan de gemeenteraad van de gemeente Noordwijk
ONDERWERP: Accountantsverslag 2020 KENMERK: Concept versie d.d. 03-06-2021
Geachte college en raad, Hierbij bieden wij u ons accountantsverslag aan dat is opgesteld in het kader van de opdracht om de jaarrekening 2020 van de gemeente Noordwijk te controleren. Dit accountantsverslag gaat in op de belangrijkste bevindingen uit de controle van de jaarrekening van gemeente Noordwijk. In dit verslag lichten wij toe welke overwegingen plaats hebben gevonden bij de bepaling van de aard, het tijdstip van uitvoering en de diepgang van de werkzaamheden die zijn toegepast bij de uitvoering van de controle van de jaarrekening. Wij zijn voornemens om bij de jaarrekening over boekjaar 2020 een goedkeurende controleverklaring te verstrekken ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. De bevindingen in dit verslag doen dan ook geen afbreuk aan ons oordeel over de getrouwheid van de jaarrekening. De opgestelde programmarekening legt ons inziens op een duidelijke manier verantwoording af over de ontwikkelingen in het boekjaar. Vanwege de Corona-maatregelen hebben wij afgelopen jaar de controles en werkzaamheden volledig digitaal uitgevoerd. Hierdoor gingen afstemmingen over bevindingen en het proces anders dan gebruikelijk. Wij danken de medewerkers voor de samenwerking bij het verrichten van onze controlewerkzaamheden en de totstandkoming van ons accountantsverslag. Tot het verstrekken van nadere toelichting zijn wij graag bereid.
Met vriendelijke groet, Baker Tilly (Netherlands) N.V. Ondertekening in de definitieve versie. drs. S. Turenhout RA Director Audit
2
Inhoudsopgave
Bestuurlijke samenvatting
Opdracht, scope en uitkomsten
Financiële positie
Rechtmatigheid
Overige onderwerpen
Bijlagen
Belangrijkste bevindingen
3
Bestuurlijke samenvatting
1. Bestuurlijke samenvatting Financiële kengetallen en signaleringwaarden
5
1. Bestuurlijke samenvatting Wij zijn voornemens om een goedkeurende controleverklaring op het gebied van getrouwheid en rechtmatigheid te verstrekken bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Noordwijk.
De financiële positie van de gemeente is voor goed. De kengetallen van de gemeente verhouden zich positief ten opzichte van de landelijke en regionale benchmarks.
De invloed van Covid-19 is zichtbaar in de hele jaarrekening. De indirecte invloed, zoals Tozo, subsidies, jeugdzorg, Wmo en de bedrijfsvoering van de gemeente zijn te zien in de jaarstukken. De opgenomen toelichtingen in de jaarstukken geven een toereikend inzicht in de impact van Corona op de gemeente.
De begrotingsoverschrijdingen passen binnen het bestaande beleid en zijn goed toegelicht.
Inzake de kosten Jeugdwet, Tozo en de Wmo nieuwe taken steunt de gemeente op verantwoordingen van enerzijds TWO Holland Rijnland en anderzijds ISD Bollenstreek. Uit de verantwoording van de TWO Holland Rijnland blijkt een onzekerheid van 1,9% van de lasten jeugdzorg, deze onzekerheid is meegenomen in onze foutenevaluatie.
Er zijn geen rechtmatigheidsafwijkingen geconstateerd in de controle.
Wij hebben geen controleverschillen (fouten en/of onzekerheden) in de verantwoorde informatie in de SiSa-bijlage geconstateerd.
Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 in overeenstemming zijn met de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Noordwijk voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT. 6
Opdracht Scope en uitkomsten
2. Opdracht, scope en uitkomsten Reikwijdte van de controle De jaarstukken van uw gemeente bestaan uit: - Het jaarverslag (programmaverantwoording + paragrafen) - De jaarrekening - Bijlagen Met de opdrachtbevestiging van d.d. 19 november 2020 heeft u ons opdracht gegeven tot het controleren van de jaarrekening 2020. De reikwijdte van onze controle staat omschreven in deze opdrachtbevestiging. Er is gedurende het verloop van de controle geen sprake geweest van een beperking in de reikwijdte van onze controle. Overzicht toleranties De materialiteit bij de uitvoering van onze controle is € 1,4 miljoen. Deze materialiteit sluit aan op het door de gemeenteraad vastgestelde controleprotocol.
Grondslag
Verslaggevingsrichtlijnen Wij hebben de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen, de consistente toepassing daarvan alsmede de duidelijkheid en volledigheid van de jaarverslaggeving beoordeeld. Uw gemeente heeft gedurende 2020 geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen. Wij concluderen dat de gehanteerde waarderingsgrondslagen aanvaardbaar zijn en dat de toepassing daarvan, samen met de in de jaarrekening opgenomen toelichtingen, een getrouw beeld geeft van de financiële positie van de gemeente. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Bedrag
1% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 1.400.000
Goedkeuringstolerantie onzekerheden 3% lasten inclusief toevoegingen reserves
€ 3.200.000
Goedkeuringstolerantie fouten
Rapporteringstolerantie
5% van de goedkeuringstolerantie
€ 70.000
8
2. Opdracht, scope en uitkomsten Controleverklaring Wij zijn voornemens om u te machtigen om onze controleverklaring op te nemen onder de overige gegevens in uw jaarrekening 2020. Managementinzicht en schattingen Schattingen op basis waarvan sommige jaarrekeningposten worden bepaald, zijn gebaseerd op inzichten van het management. Wij hebben de belangrijkste gehanteerde factoren en veronderstellingen beoordeeld op basis waarvan de afzonderlijke oordelen en schattingen zijn gevormd. Wij hebben vastgesteld dat dit aanvaardbaar is in het kader van de jaarrekening als geheel. Jaarverslag en overige gegevens Wij hebben het jaarverslag en de overige in het financieel verslag opgenomen informatie gelezen en op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen uit de jaarrekeningcontrole of anderszins, overwogen of deze informatie materiële afwijkingen bevat. Hierbij hebben wij geen materiële afwijkingen geconstateerd. Tevens bevestigen wij dat het jaarverslag voldoet aan de in de relevante weten regelgeving opgenomen bepalingen.
Grondslagen De accountantscontrole omvat onder meer een onderzoek door middel van deelwaarnemingen, beoordeling van de grondslagen van de financiële verslaggeving en van belangrijke schattingen die bij het opmaken van de jaarrekening zijn gehanteerd. Wij hebben met het college de aanvaardbaarheid van de gehanteerde waarderingsgrondslagen en de consistente toepassing daarvan besproken. In dit kader komen tevens zaken aan de orde die een significante invloed hebben op de kwaliteit van de jaarverslaggeving, zoals nieuwe of gewijzigde waarderingsgrondslagen, schattingen, beoordeling onzekerheden en bijzondere transacties. Naar onze mening zijn de door het college gekozen waarderingsgrondslagen aanvaardbaar en consistent toegepast met betrekking tot de significante jaarrekeningposten en bijzondere transacties. In het verslagjaar 2020 zijn geen wijzigingen doorgevoerd in de keuze of de toepassing van belangrijke verslaggevingsgrondslagen.
9
2. Opdracht, scope en uitkomsten Administratieve Organisatie en Interne Beheersing In het kader van de controle van de jaarrekening 2020 hebben wij onder meer de Administratieve Organisatie en Interne Beheersing (hierna te noemen: AO/IB) beoordeeld. Hierbij is tevens de geautomatiseerde gegevensverwerking betrokken, voor zover van belang voor de jaarrekeningcontrole. Tijdens de uitvoering hebben wij ons gericht op het onderzoeken, beoordelen en toetsen van de AO/IB.
Geautomatiseerde gegevensverwerking Op grond van artikel 393 lid 4, Titel 9 Boek 2 BW rapporteren wij onze bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Hierbij dient opgemerkt te worden dat de accountantscontrole van de jaarrekening niet specifiek is gericht op de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.
Naar aanleiding van de beoordeling van de AO/IB hebben wij een managementletter geschreven welke gericht is aan het college van de gemeente. Deze management/raadsletter hebben wij op 12 januari 2021 uitgebracht en besproken met de wethouder en de auditcommissie en daarna in definitieve vorm uitgebracht.
Wij zijn van mening dat voldoende maatregelen zijn getroffen om de betrouwbaarheid en de continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking en informatievoorziening te waarborgen. In onze managementletter hebben wij een aantal attentiepunten ten aanzien van de IT-omgeving opgenomen. U heeft aangegeven hieraan opvolging te willen geven.
10
Financiële positie
3. Financiële positie 3.1 Verloop van het eigen vermogen van uw gemeente Het eigen vermogen, inclusief het gerealiseerde resultaat, bedraagt per 31 december 2020 volgens de jaarrekening € 141,1 miljoen en heeft zich de afgelopen jaren als volgt ontwikkeld: Grafiek ontwikkeling eigen vermogen (x € 1.000) 160.000
3.2 Analyse van het resultaat Het resultaat voor mutaties in de reserves laat een negatief saldo zien. Het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten bedraagt afgerond € 4,8 miljoen. Tussentijds is per saldo € 3,2 miljoen aan de reserves gedoteerd waardoor het gerealiseerde resultaat afgerond € 1,5 miljoen positief is. Wij hebben vastgesteld dat aan de toevoegingen en onttrekkingen aan de reserves raadsbesluiten ten grondslag liggen.
140.000 120.000 100.000 80.000 60.000 40.000 20.000 0 -20.000
2018
2019
2020
Algemene reserve Bestemmingsreserve Gerealiseerd resultaat
Van de totale reserves ter hoogte van € 141 miljoen is € 51,7 miljoen opgenomen als algemene reserve. Het saldo van deze reserve is ten opzichte van voorgaand jaar gestegen met € 9,1 miljoen. Per saldo is gedurende 2020 € 3,2 miljoen onttrokken aan de reserves. Deze onttrekking (ten laste van het resultaat) vormt samen met het totaal saldo van baten en lasten (€ 4,8 miljoen voordelig) het gerealiseerde resultaat van € 1,5 miljoen.
In de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening wordt vanaf pagina 167 in hoofdlijnen een verklaring gegeven voor de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijziging. Als onderdeel van de toelichting op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020 wordt overzichtelijk aangegeven welke baten en lasten als incidenteel zijn aan te merken. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de afwijkingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen in de toelichting op het overzicht van baten en lasten in uw jaarrekening. Opvallend in de cijfers zijn de grote fluctuatie in baten, lasten en onttrekkingen aan reserves. In de tussentijdse rapportage, waaronder de najaarsnota, zijn al belangrijke ontwikkelingen gedurende het jaar gerapporteerd en verwerkt in de gewijzigde begroting. Er resteren echter nog omvangrijke verschillen tussen de begroting na wijzigingen en de realisatie. Een deel hiervan wordt veroorzaakt door de impact van Corona op de uitvoering van werkzaamheden en hiermee samenhangende baten en lasten. Per saldo heffen de verschillen elkaar grotendeels op. Wij constateren dat de oorzaken voor de verschillen bij de gemeente in beeld zijn, waarbij (waar nodig) acties worden ingezet om het proces van tijdig verantwoorden van resultaten te verbeteren. 12
3. Financiële positie 3.3 Weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling) uw financiële positie, mede in relatie tot de landelijke en regionale benchmark.
3.4 Weerstandsvermogen en risicobeheersing Als gevolg van het positieve resultaat en de stijging in de algemene reserve, is de weerstandscapaciteit toegenomen. Echter, doordat de risico’s ook zijn toegenomen, is de ratio iets gestegen van 2,2 naar 2,3. Het (incidentele) weerstandsvermogen is daarmee als uitstekend geclassificeerd.
Hieronder hebben wij de ontwikkelingen in uw kengetallen en een relatie naar de landelijke ontwikkelingen weergegeven. Hieruit blijkt dat de kengetallen van de gemeente over het algemeen positief zijn ten opzichte van de landelijke en regionale benchmarks. Kengetallen
Noordwijk
Landelijk
Zuid-Holland
20.000 – 50.000 inw.
2020
2019
2020
2019
2020
2019
2020
2019
Netto schuldquote
30%
26%
67%
56%
109%
75%
67%
55%
Netto schuldquote gecorrigeerd
21%
16%
60%
49%
108%
67%
60%
48%
Solvabiliteit
59%
59%
32%
34%
22%
33%
32%
34%
Grondexploitaties
9%
10%
10%
12%
5%
17%
11%
13%
Belastingcapaciteit
111%
111%
105%
103%
109%
107%
105%
103%
Structurele exploitatieruimte
1,80%
3,0%
0%
0%
3,7%
0,9%
-0,2%
-0,4%
13
Belangrijkste bevindingen
4. Belangrijkste bevindingen Covid-19 Impact Covid-19 voor de gemeente De belangrijkste effecten van de Corona-crisis voor de gemeente zijn nader toegelicht bij elk afzonderlijk programma. Hieruit blijkt in belangrijke mate welke impact de pandemie heeft gehad op de gemeente bij de uitvoering van haar taken De belangrijkste impact voor de gemeente en voor onze controle is hieronder benoemd: • Lasten welke samenhangen met Corona; • Onttrekkingen met betrekking tot compensatiemaatregelen Corona; • Beoordelen van de waardering van vorderingen en borgstellingen; • Toelichting met betrekking tot corona in jaarverslag, grondslagen en jaarrekening; • Samenwerken op afstand. Wij constateren dat de gemeente de impact van Corona toereikend in de jaarstukken heeft toegelicht.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers Het kabinet heeft meerdere maatregelen getroffen om ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis. De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (hierna: Tozo) is één van die maatregelen om specifiek zelfstandige ondernemers, waaronder ZZP’ers, financieel te ondersteunen. De uitvoering van de Tozo is decentraal door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij de gemeente neergelegd. Op basis van de Tozo kunnen zelfstandigen een beroep doen op twee soorten voorzieningen: een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en een lening voor bedrijfskapitaal. De Tozo is onder grote tijdsdruk door het Rijk opengesteld en door uw gemeente in samenwerking met ISD Bollenstreek met grote inspanning in uitvoering gebracht. Met name bij Tozo 1 is er gezien de grote tijdsdruk sprake geweest van beperktere controle-eisen op de aanvraag, dan dat dit geldt voor andere regelingen binnen de bestaande wetten, waaronder de Participatiewet. De ISD Bollenstreek heeft, via de gemeente, in 2020 € 7,3 miljoen ontvangen in het kader van de Tozo. Er is in 2020 uiteindelijk een bedrag van € 4,7 voor levensonderhoud en € 0,7 miljoen aan kapitaalverstrekking betaald aan zelfstandigen via ISD Bollenstreek. Daarnaast is er een bedrag aan uitvoeringskosten door het rijk vergoed van € 0,8 miljoen.
Het resterende deel wordt terugbetaald aan het rijk.
15
4. Belangrijkste bevindingen Waardering grondexploitaties Algemeen De waardering van de grondexploitaties is een significant risico in onze controleaanpak, vanwege de mate van schattingsonzekerheid. Wij hebben het proces rondom de totstandkoming van de waardering in opzet en bestaan getoetst en aanvullend gegevensgerichte werkzaamheden uitgevoerd. Wij achten de waardering aanvaardbaar en vinden de veronderstellingen redelijk. Hieronder hebben wij de ontwikkeling van uw grondexploitatie vanaf 1 januari 2019 weergegeven.
20.000
2020 18.221
Voorziening per 1 januari
-8.128
2018
(Netto) Boekwaarde per 1 januari
10.093
2019
Investeringen
4.239
Grondverkopen / bijdragen
-3.498
2020 10.000 0 Bruto boekwaarde Verliesvoorziening Netto boekwaarde
(x € 1.000) (Bruto) Boekwaarde per 1 januari
Grafiek ontwikkeling grondexploitaties (x € 1.000) 30.000
Ten opzichte van 31 december 2020 is de boekwaarde van de post grondexploitatie toegenomen met € 1,3 miljoen. De toename, vooral als gevolg van investeringen en mutaties in de voorziening, van de boekwaarde per 31 december 2020 is als volgt samen te vatten:
Tussentijdse winstname
90
Mutatie voorziening
430
Winstname
Uit de bovenstaande ontwikkeling is zichtbaar dat het geïnvesteerd vermogen/ boekwaarde in de afgelopen jaren is afgenomen. Als onderdeel van het geïnvesteerd vermogen is (cumulatief € 13,9 miljoen) aan tussentijdse winstnamen gerealiseerd. Deze winstnamen zien vooral op de projecten Duineveld en Space Business Park.
(Netto) Boekwaarde per 31 december
11.352
Voorziening per 31 december
-7.700
(Bruto) Boekwaarde per 31 december
19.052
(Netto) Boekwaarde per 31 december
11.352
Nog te maken kosten
11.646
Nog te realiseren opbrengsten
-28.703
Verwacht nog te realiseren resultaat (-/- = positief)
-5.703
16
4. Belangrijkste bevindingen Waardering grondexploitaties Gehanteerde parameters De waardering van uw grondexploitaties is voor een groot deel afhankelijk van de gemaakte schattingen. Om inzicht te krijgen in de financiële risico’s stelt de gemeente exploitatieoverzichten op waarin schattingen zijn opgenomen. Aan deze schattingen liggen diverse parameters en uitgangspunten ten grondslag. Wij hebben de door gemeente Noordwijk gehanteerde uitgangspunten en parameters getoetst. De belangrijkste uitkomsten hiervan kunnen als volgt worden samengevat: Parameter
2020
2020
Kostenstijging
Opbrengstenstijging
Rekenrente
Disconteringsvoet
Programmering
Verkoopprijzen
10-jaarstermijn
n.v.t.
n.v.t.
Legenda status: = evenwichtig = optimistisch = voorzichtig = controleverschil
Kostenstijging De gehanteerde parameter voor de kostenstijging is 2% (2019: 1,5%) en ligt in lijn met de landelijke prijsindexcijfers. Op basis van de momenteel beschikbare informatie achten wij deze parameter evenwichtig. Gezien de prijsontwikkelingen in de markt is het van belang de ontwikkelingen hierin goed te monitoren. Opbrengstenstijging In de grondexploitaties zijn verschillende verwachtingen omtrent opbrengststijging opgenomen. De verwachting varieert van 0% tot 2%. Hierbij is waar mogelijk aansluiting gezocht naar reeds afgesloten samenwerkings/verkoopovereenkomst.
Rekenrente Het college rekent binnen de huidige grondexploitaties met een toekomstige rekenrente van 1,0% (2019: 1,0%). De rekenrente is gebaseerd op de huidige leningenportefeuille van gemeente. Deze grondslag is in overeenstemming met de notitie grondexploitatie en de bepaling in de notitie rente van de commissie BBV. Wij achten deze parameter evenwichtig. Disconteringsvoet De disconteringsvoet die moet worden gehanteerd in de berekening van de contante waarde ten behoeve van het berekenen van de contante waarde voor (verliesgevende) grondexploitaties is door de commissie BBV voor alle gemeenten gelijkgesteld aan het maximale meerjarig streefpercentage van de Europese Centrale Bank voor inflatie binnen de Eurozone (2%). Voor winstgevende grondexploitaties wordt, conform regelgeving, met de rekenrente contant gemaakt. De gehanteerde disconteringsvoet kwalificeert als evenwichtig. Programmering De programmering van de grondexploitaties wordt actief gemonitord door de gemeente Noordwijk. De ingerekende programmering ligt in lijn met vorig jaar en is onder andere gebaseerd op interne en externe onderzoeken. Verkoopprijzen De verkoopprijzen voor zowel woningen als bedrijven zijn niet significant gewijzigd. Gedurende 2020 hebben verkopen plaatsgevonden waarbij de ingerekende prijs is gerealiseerd.
Verkopen met betrekking tot sociale woningbouw zijn onderbouwd met het gemeentelijk grondbeleid zoals vastgelegd in de grondprijzenbrief.
17
4. Belangrijkste bevindingen Waardering grondexploitaties Ontwikkelingen per project In de onderstaande toelichting zijn de belangrijkste ontwikkelingen in de grondexploitaties in 2020 nader toegelicht. Waardering
Toelichting grondexploitatie Offem-zuid
De grondexploitatie Offem-zuid is middels een exploitatieovereenkomst afgesloten met andere ontwikkelaars. De kosten en opbrengsten worden op basis van de meest recente cijfers verdeeld tussen de grondeigenaren. De voorziening, met een omvang van € 5,2 miljoen, op de grondexploitatie is ten opzichte van vorig jaar (nagenoeg) ongewijzigd. De gehanteerde uitgangspunten zijn toereikend onderbouwd.
Maarten Kruytstraat
De ontwikkeling van de Maarten Kruytstraat is vertraagd als gevolg van een uitspraak van de Raad van State. Dit heeft als gevolg dat de planning van het project naar achter is geschoven. De impact hiervan is verwerkt in de grondexploitatie en heeft een negatief effect van € 0,1 miljoen op de voorziening. In 2021 zal de nieuwe omgevingsvergunning worden aangevraagd, waarna gestart kan worden met de realisatie. Uw verwachting over de uitvoering en realisatie zijn toereikend onderbouwd. Space Business Park / NL Space Campus
De ontwikkelingen op de grondexploitatie Space Business Park zijn in 2020 beperkt. In 2020 zijn enkele reserveringsovereenkomsten afgesloten. De boekwaarde is, met een saldo van ruim 10 miljoen omvangrijk. Onderdeel van de boekwaarde is de reeds eerder verantwoorde tussentijdse winstname van € 2,2 miljoen. In 2020 is hier € 90.000 aan toegevoegd. In 2018 is een regiodeal over impuls voor de ruimtevaart in de regio afgesproken tussen de gemeente, de provincie en het Rijk. Deze ontwikkeling moet ook zijn uitwerking krijgen op de grondexploitatie. Het risico in de grondexploitatie bestaat nagenoeg volledig uit het niet realiseren van de verwachte opbrengst. Door het specifieke karakter van de bedrijven is hier in de grondexploitatie een langer termijn voor gekozen. De gekozen parameters en uitgangspunten zijn toereikend onderbouwd. Wij benadrukken het belang om voortgang in de realisatie van verkopen te blijven monitoren. 18
4. Belangrijkste bevindingen Sociaal domein Algemeen De gemeente Noordwijk voert diverse regelingen uit in het sociaal domein waarbij taken zijn ondergebracht bij derde partijen. Hieronder hebben wij een overzicht opgenomen van de belangrijkste onderdelen en door wie deze werkzaamheden uitgevoerd worden: Onderdeel
Uitvoerder
Wijze van uitbesteding
Bepaling last boekjaar
Jeugdwet
TWO Holland Rijnland
Mandatering
Afrekening op basis van werkelijke lasten
ISD Bollenstreek
Delegeren
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Delegeren
Afrekening op basis van werkelijke lasten
Wmo PGB’s
ISD Bollenstreek
Jeugdwet In 2020 is de jeugdwet uitbesteed aan TWO Holland Rijnland. Zij voeren de inkopen en controleren de declaraties. De gecontroleerde verantwoording TWO Holland Rijnland is op 2 juni 2021 uitgebracht. Bij de verantwoording is een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Uit de verantwoording blijkt een onzekerheid van 1,9% van de gehele verantwoording. De belangrijkste geconstateerde onzekerheden hebben betrekking op: - ontbreken van een finale afrekening met kleine zorgaanbieders; - ontbreken van een gecontroleerde productieverantwoording door een failliete zorgaanbieder; - schattingsonzekerheid tot het niveau van de getroffen voorziening voor verwachte afrekeningen; - Afwikkeling van nog te betalen posten oudere jaren. Voor de gemeente Noordwijk betreft de onzekerheid een bedrag van € 140.000. Deze onzekerheid wordt opgenomen in onze foutenevaluatie. De review op het dossier is gepland op 9 juni 2021. WMO en PGB De WMO-verstrekkingen en de PGB’s verlopen volledig via de ISD Bollenstreek. De verantwoording van ISD Bollenstreek is op 12 mei 2021 ontvangen. Bij de jaarrekening is een goedkeurende controleverklaring verstrekt. Uit de ontvangen rapportage blijkt dat de uitvoering van de regelingen rechtmatig heeft plaatsgevonden. Er zijn alleen formele onrechtmatigheden en beperkte onzekerheden geconstateerd.
Deze fouten en/of onzekerheden hebben geen impact op de jaarrekening van gemeente Noordwijk.
19
4. Belangrijkste bevindingen Controlebevindingen Voorbereidingskosten grondexploitaties
Doorontwikkeling normen- en toetsingskader
In 2020 heeft de gemeente € 0,7 miljoen aan voorbereidingskosten voor grondexploitaties geïnvesteerd. Het totaal aan geactiveerde kosten voor (aankomende) grondexploitaties bedraagt € 2,9 miljoen. Wij hebben vastgesteld dat deze verantwoording in overeenstemming met de beschikbare kredieten en de verslaggevingsvoorschriften zijn verantwoord.
Jaarlijks wordt er voor gemeente Noordwijk een normenkader vastgesteld door de Gemeenteraad. In het normenkader is een volledig overzicht opgenomen van de voor de rechtmatigheidscontrole relevante interne en externe wetgeving.
Bij de activering van voorbereidingskosten voor grondexploitaties (als onderdeel van de immateriële vaste activa) worden deze lasten bij opening van de grondexploitatie aan de investeringen hierop toegevoegd. De gemeente loopt het risico dat bij het openen van een negatieve grondexploitatie de voorbereidingskosten niet worden terugverdiend. Wij adviseren om in het proces van de actualisatie van de grondexploitatie tevens te evalueren in welke mate er een positieve verwachting is over realisatie van de voorbereidingskosten.
Om het normenkader toepasbaar te maken voor de uit te voeren controlewerkzaamheden is het van belang om de concrete toetspunten die onderdeel zijn van de interne en externe wetgeving in kaart te brengen. Hierdoor ontstaat het toetsingskader. In de gemeente Noordwijk is een normen- en toetsingskader opgesteld. In het kader van de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording is het in toenemende mate van belang om de toetspunten te vertalen naar de interne controlewerkzaamheden en het controleplan. Wij adviseren om in het toetsingskader expliciet alle relevante elementen die van invloed zijn op de rechtmatigheidscontrole tot uitdrukking te brengen en op die manier te vertalen naar het controleplan voor de rechtmatigheidsverantwoording.
Verantwoording De Schelft In 2020 is sport- en recreatiecentrum De Schelft gedeeltelijk afgebrand. Doordat de resterende boekwaarde van De Schelft grotendeels betrekking heeft op het zwembad, welke bewaard is gebleven, zijn de financiële gevolgen voor de jaarrekening 2020 zeer beperkt Doordat de gemeente is verzekerd voor brandschade zal de gemeente gecompenseerd worden voor de brandschade. De omvang van de vergoeding van de verzekeraar is echter afhankelijk van de aard- en omvang van de herbouw. Aangezien hiervoor een besluit van de gemeenteraad voor nodig is, is de bijdrage van de verzekeraar niet in de jaarrekening van de gemeente verantwoord.
20
Rechtmatigheid
5. Rechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij Begrotingsde begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikel 189, rechtmatigheid 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de gemeenteraad zelf nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het systeem van budgetbeheer en -bewaking moet waarborgen dat de baten en lasten binnen de begroting blijven en dat belangrijke wijzigingen of dreigende overschrijdingen tijdig worden gemeld aan de gemeenteraad, zodat deze tijdig (binnen het begrotingsjaar) een besluit kan nemen. Een systeem met onvoldoende waarborgen voor tijdige melding aan de gemeenteraad van budgetoverschrijdingen heeft het risico in zich dat inbreuk wordt gemaakt op het budgetrecht van de raad. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota 2018 van de Commissie BBV. In de kadernota is opgenomen dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel. Deze kostenoverschrijdingen moeten dan wel goed herkenbaar in de jaarrekening zijn opgenomen.
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. In de toelichting op de staat van baten en lasten is door het college een analyse van de overschrijdingen opgenomen. De overschrijdingen zijn toereikend toegelicht en passen binnen het bestaande beleid of worden gecompenseerd door hogere baten binnen het programma. Het college stelt uw gemeenteraad voor genoemde overschrijdingen te autoriseren in het kader van de vaststelling van de jaarrekening 2020. Vooruitlopend hierop zijn wij hiervan reeds uitgegaan bij het vormen van ons oordeel over de (begrotings)rechtmatigheid.
22
5. Rechtmatigheid aanbestedingsrichtlijnen Rechtmatigheid Europese In het kader van de rechtmatigheid van de jaarrekening 2020 is een controle uitgevoerd op de naleving van de (Europese) – Europese aanbestedingsrichtlijnen. Uit onze controle op de rechtmatigheid van de inkopen blijkt dat er geen inkooptrajecten zijn welke ten onrechte niet Europees zijn aanbesteed. aanbesteding
Rechtmatigheid Kredieten Wij zijn nagegaan of de investeringen tot stand zijn gekomen binnen de grenzen van de door de gemeenteraad geautoriseerde - Kredieten kredieten. Er zijn geen overschrijdingen geconstateerd investeringsniveau ten opzichte van de gevoteerde kredieten. financiële beheersingshandelingen Rechtmatigheid Niet Handelingen en beslissingen van niet-financiële aard vallen buiten de scope van de rechtmatigheidscontrole door de accountant. De accountant toetst deze handelingen en beslissingen niet inhoudelijk door gegevensgericht onderzoek. Volstaan wordt in dit kader – Overige met het beoordelen van het interne systeem van risicoafwegingen. Binnen dit systeem moeten voorwaarden zijn geschapen om risico’s goed te kunnen beoordelen en in de tijd te kunnen volgen. Wij hebben ons een beeld gevormd over de wijze van totstandkoming van de inventarisatie van de risico’s en de getrouwe weergave van de hieruit mogelijk voortvloeiende financiële gevolgen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing van het jaarverslag. Misbruik en oneigenlijk gebruik In de externe en interne regelgeving zijn diverse bepalingen opgenomen die erop zijn gericht om misbruik en oneigenlijk gebruik te voorkomen. Uw gemeente heeft de toets op het misbruik en oneigenlijk gebruik neergelegd in interne controleplannen.
De uitkomst van deze toets heeft niet geleid tot bevindingen die invloed hebben op de rechtmatigheid van baten en lasten en balansmutaties. Met betrekking tot het beleid omtrent Misbruik & Oneigenlijk gebruik constateren wij dat dit beleid voor het laatst in 2015 in een aparte beleidsnotitie is geactualiseerd. De opgenomen tekst hierin is op enkele vlakken daardoor verouderd. Wij adviseren om het beleid omtrent Misbruik en Oneigenlijk gebruik te actualiseren. Financiering In 2020 heeft uw gemeente geen nieuwe langlopende lening afgesloten. De aflossingen van € 9,6 miljoen blijven binnen de renterisiconorm. Ten aanzien van de naleving van het kasgeldlimiet en de naleving schatkistbankieren merken wij op dat de gemeente Noordwijk zich aan de wettelijke normen heeft gehouden, zoals ook toereikend is toegelicht in de paragraaf financiering respectievelijk de jaarrekening. 23
Overige onderwerpen
6. Overige onderwerpen Fraude en naleving wet- en regelgeving
Kwaliteitsborging
het college is primair verantwoordelijk voor het voorkomen van fraude, het naleven van wet- en regelgeving en voor een cultuur van eerlijkheid en integriteit en dient zowel preventieve als repressieve beheersingsmaatregelen te nemen om de kans op fraude en overtreding van wet- en regelgeving zo veel mogelijk te beperken.
Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om haar onafhankelijkheid en die van haar medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: • Jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners, professionals en ondersteunende stafdiensten; • Cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten; • In- en extern kwaliteitsonderzoek; • Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten; • Reviews door partners die niet betrokken zijn bij de opdracht ter waarborging van een deugdelijk / deskundig oordeel.
Voor het uitoefenen van deze verantwoordelijkheid maakt het management gebruik van diverse beheersingsmaatregelen, zoals interne richtlijnen en gedragscodes, controle technische functiescheiding en periodieke rapportages over financiën. Ten behoeve van onze jaarrekeningcontrole identificeren wij, in het kader van NV COS 240/250, de risico’s met betrekking tot fraude en overtreding van weten regelgeving en beoordelen wij de interne beheersingsmaatregelen die gericht zijn op het voorkomen en signaleren van (materiële) fraude en nietnaleving van wet- en regelgeving. Voor zover relevant voor onze controle voeren wij gegevensgerichte controlewerkzaamheden uit. Onze controle is echter niet specifiek gericht op het signaleren van fraude en niet-naleving van wet- en regelgeving. In het kader van onze controle hebben wij geen bevindingen te melden met betrekking tot fraude. Bevestiging onafhankelijke positie Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast.
25
Bijlagen
Bijlage A – SiSa-bijlage Het is volgens de Nota verwachtingen accountantscontrole 2020 voorgeschreven dat wij de geconstateerde fouten en onzekerheden per regeling rapporteren door middel van onderstaande verplichte tabel. Deze tabel dient door uw gemeente samen met een aantal andere verplicht voorgeschreven verantwoordingsstukken voor 15 juli 2021 elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. Fout, onzekerheid of formele onrechtmati gheid
Financiële omvang in euro’s
Nummer
Specifieke uitkering
B1
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek
N.v.t.
N.v.t.
C1
Regeling specifieke uitkering Reductie energiegebruik
N.v.t.
N.v.t.
D8
Onderwijsachterstandenbeleid 2019 – 2022 (OAB)
N.v.t.
N.v.t.
E20
Regeling Stimulering verkeersmaatregelen 2020-2021
N.v.t.
N.v.t.
F9
Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie
N.v.t.
N.v.t.
G2
Gebundelde uitkering op grond van art 69 Participatiewet 2020
N.v.t.
N.v.t.
G2A
Gebundelde uitkering op grond van art 69 Participatiewet 2019
N.v.t.
N.v.t.
G3
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 2020
N.v.t.
N.v.t.
G3A
Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 2019
N.v.t.
N.v.t.
G4
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
N.v.t.
N.v.t.
H4
Regeling specifieke uitkering sport
N.v.t.
N.v.t.
H8
Regeling sportakkoord
N.v.t.
N.v.t.
Strekking controleverklaring rechtmatigheid:
Goedkeurend
Strekking controleverklaring getrouwheid:
Goedkeurend
Toelichting fout/onzeker heid
27
Bijlage B – Ongecorrigeerde controleverschillen De hieronder opgenomen tabel met ongecorrigeerde controleverschillen is verstrekt aan het college en is als bijlage bij de Bevestiging bij de jaarrekening gevoegd. Wij hebben de ongecorrigeerde verschillen met het college besproken. De geconstateerde fouten ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid en onzekerheden zijn lager dan de door u vastgestelde controletolerantie van 1% respectievelijk 3% van de totale lasten. Positieve bedragen hebben een positief effect op het resultaat, een bedrag tussen haakjes heeft een negatief effect op het resultaat. Rechtmatigheidsfouten kunnen niet gesaldeerd worden. Fouten Aard van de controleverschillen (x € 1.000)
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Overschrijding investeringskredieten
-
-
Totaal ongecorrigeerde controleverschillen
0
0
Effect niet gecorrigeerde controleverschillen voorgaande jaarrekening
-
n.v.t.
Totaal
0
0
Getrouwheid
Rechtmatigheid
Prestatielevering jeugd
140
140
Prestatielevering WMO
0
0
Prestatielevering PGB
0
0
Totaal onzekerheden
140
140
Onzekerheden Aard van de controleverschillen (x € 1.000)
28
Bijlage C – Controleaanpak Controleaanpak en uitvoering Wij voeren onze controle uit met een mix van systeem- en gegevensgerichte werkzaamheden en een mix van vaste teamleden en ingeschakelde experts. Daarnaast beschikken wij als organisatie over verschillende kwaliteitsborgingsmaatregelen. Dit geheel tezamen leidt tot een kwalitatief goede controle. In ons controleplan en dit verslag is voor elk bijzonder aandachtsgebied in onze controle terug te lezen wat de kernpunten in onze controle zijn geweest die hebben bijgedragen aan de kwaliteit in onze controle. Daarnaast gaan wij in de volgende paragrafen van deze bijlage nog nader in op de samenwerking met de andere accountants en de ingeschakelde experts. Onze controleaanpak is onder andere gericht op het in kaart brengen van de voor de jaarrekening van belang zijnde risico’s. Op basis van onze gesprekken met het management over de belangrijke financiële en operationele ontwikkelingen is een aantal punten met een verhoogd risico voor de jaarrekening 2020 onderkend: − schattingen en toelichtingen in de jaarrekening; − waardering grondexploitaties; − aanbestedingen; − WNT-bijlage; Samenwerking met interne accountantsdienst/andere accountants Voor de jaarrekening van de gemeente Noordwijk maken wij gebruik van diverse verbonden partijen/gemeenschappelijke regelingen en uitvoeringsorganisaties.
De samenwerking met ISD Bollenstreek en TWO Holland Rijnland ten aanzien van het sociaal domein is van significant belang in het kader van de jaarrekeningcontrole. Wij hebben bij de accountants een review uitgevoerd op zijn werkzaamheden.
Inschakeling van interne / externe deskundigen Wij hebben in het kader van onze controle geen gebruik gemaakt van de werkzaamheden van interne en/of externe deskundigen. Verbonden partijen Ten aanzien van de verbonden partijen van gemeente Noordwijk hebben wij vastgesteld dat: − de (significante transacties met) verbonden partijen toereikend zijn toegelicht in de jaarrekening en paragraaf verbonden partijen; − geen sprake is van indicaties voor ongeautoriseerde significante transacties met verbonden partijen, welke indicaties geven voor fraude; − geen sprake is van indicaties dat de van toepassing zijnde wet- en regelgeving niet is nageleefd. Significante uitdagingen/moeilijkheden tijdens de controle Er zijn geen significante uitdagingen/moeilijkheden geweest tijdens de controle. Significante schattingsposten De belangrijkste schattingsposten binnen de jaarrekening van gemeente Noordwijk betreffen: − waardering van uw materiële vaste activa; − waardering van uw vorderingen (waaronder debiteuren); − nauwkeurigheid en volledigheid van de voorzieningen. Het college van burgemeester en wethouders is verantwoordelijk voor het maken van schattingen bij het opmaken van de jaarrekening. Als accountant van de gemeenteraad beoordelen wij deze door het college gemaakte schattingen.
Op basis van de door ons uitgevoerde controlewerkzaamheden concluderen wij dat de gemaakte schattingen door het college aanvaardbaar zijn.
29
Bijlage D – Onafhankelijkheid Bevestiging van het management Wij hebben het college van burgemeester en wethouders ter confirmatie een schriftelijke bevestiging gevraagd en ontvangen aangaande haar verantwoordelijkheden inzake de financiële verslaggeving. Wij zijn onafhankelijk van gemeente Noordwijk Baker Tilly heeft diverse organisatorische maatregelen getroffen om zijn onafhankelijkheid en die van zijn medewerkers te waarborgen. Deze maatregelen omvatten onder meer: − voorschriften en procedures omtrent onafhankelijkheid. Deze voorschriften voor professioneel gedrag op het gebied van kwaliteit en onafhankelijkheid zijn opgenomen in de Gedragscode van Baker Tilly. Deze Gedragscode geldt voor iedere medewerker van Baker Tilly en wordt natuurlijk steeds geactualiseerd; − jaarlijkse bevestiging van onafhankelijkheid door partners en medewerkers van Baker Tilly en ondersteunende stafdiensten; − cliënt- en opdrachtacceptatieprocedures, waaronder een beoordeling, of er sprake is van mogelijk conflicterende diensten; − intern en extern kwaliteitsonderzoek; − Twee registeraccountants betrokken bij wettelijke controleopdrachten − reviews door externe toetsers die niet bij de opdracht betrokken zijn, ter waarborging van een deugdelijke grondslag/deskundig oordeel; − roulatie van externe accountants op de opdracht.
Op grond van dit verslag zijn wij van mening dat wij in relatie tot uw organisatie, in overeenstemming met de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO) en artikel 24a van de Wet toezicht accountantsorganisaties (Wta), onafhankelijk hebben gefunctioneerd en dat de objectiviteit van onze oordeelsvorming in het afgelopen jaar niet is aangetast. 30
Contactgegevens drs. Stefan Turenhout RA Director Audit s.turenhout@bakertilly.nl R. Van Haarst Msc Jr. manager audit r.vanhaarst@bakertilly.nl
Kantoorgegevens: Baker Tilly (Netherlands) N.V. Scheveningseweg 80-82 Postbus 85745 2517 KZ Den Haag +31 70 358 90 00
31