Feitelijke vragen en antwoorden nota reserves en voorzieningen 2025-2028

Technische vragen raadsleden en commissieleden over het raadsvoorstel nota reserves en voorzieningen 2025-2028 Fractie: GroenLinks-PvdA (binnengekomen op 21-1-2025) Vraag 1

Pag 14

Wordt uit de “Reserve onderhoud groen tuinen van de Bavo” ook de Dierenhoeve betaald? Geheel of gedeeltelijk?

2

3

Vraag Wat zijn ‘parkeerreisovereenkomsten’, en met welke partijen hebben wij deze overeenkomsten? (zoals beschreven in de Nota reserves en voorzieningen, pa 14 ‘Parkeerreserve’ )

17

Waarom stopt de Egalisatiereserve strandveiligheid in 2025? (zoals te lezen op pa 17 ‘Egalisatiereserve Strandveiligheid’)

Antwoord Sommige bouw- of verbouwactiviteiten leiden tot extra parkeerbehoefte. Op grond van de bouwverordening is de aanvrager van de bouwvergunning verplicht op eigen terrein te voorzien in die extra parkeerbehoefte. Dit is wegens gebrek aan ruimte niet altijd mogelijk. Van deze verplichting kan dan een ontheffing worden verleend, waaraan voorwaarden verbonden kunnen worden. Dit kunnen ook financiële voorwaarden zijn. Deze ontheffing werd vastgelegd in een parkeereisovereenkomst. In de voormalige gemeente Noordwijk gold het beleid dat aan een ontheffing de voorwaarde werd verbonden dat per tekortkomende parkeerplaats, een bijdrage in het parkeerfonds gestort moest worden. Er liggen sinds 2005 al geen verplichtingen meer op deze reserve op basis van deze parkeereisovereenkomsten. De reserve is sinds die tijd aangewend voor parkeerbeleid. Hieraan liggen meerdere raadsbesluiten aan ten grondslag. Nog niet, deze reserve is bedoeld voor onderhoud van de tuinen van de Bavo voor de duur van 10 jaar (€ 50.000 per jaar). Het onderhoud wordt uitgevoerd door de Dierenhoeve. De tuinen van de Bavo zijn net opgeleverd en derhalve heeft er nog geen onttrekking uit deze reserve plaatsgevonden. Planperiode verstrijkt in 2025. Deze reserve is echter gevormd voor toekomstige vervangingsinvesteringen. In de begroting lopen daarom de stortingen en onttrekkingen nu nog door.

In 2025 zal in overleg met de NRB gekeken worden naar de noodzakelijke vervanging van redding materiaal voor de komende jaren. Staat ook niet in lijstje opheffen reserves in de nota reserves en voorzieningen 2025-2028.

Fractie: D66 (binnengekomen op 21-1-2025) Vraag 4

Pag 6 en 7

5

6 en 7

6

10

7

10

Vraag Bij het wettelijk kader ontbreken de artikelen die het gebruik van reserves feitelijk aan banden leggen. Te denken valt aan (onder meer?) de artikelen waarop het structureel en reeel evenwicht is gebaseerd (art 19, 23 en 28 BBV), o.a. de bepaling dat reserveuitnames, muv kapitaallastenreserves, altijd als incidenteel worden beoordeeld. Dit is wezenlijk voor de omgang met reserves en hoort dus in deze nota thuis. Kan dit worden toegevoegd? Een pragmatische oplossing is het toevoegen van een extra paragraaf, 2.5 Gebruik van Reserves, waarin dit soort aspecten besproken kunnen worden. Hierbij direct de opmerking dat voornoemde beperkingen bij het gebruik van reserves momenteel ter discussie staan en deze discussie nog niet geheel uitgekristalliseerd lijkt te zijn. Grote kans dat een deel van het wettelijk kader de komende tijd verandert, al is nog niet geheel duidelijk hoe. Zie: ROB Financieel Fundament voor Grote Opgaven Bestedingsfunctie - hierbij wordt alleen verwezen naar de kapitaallastenreserves, maar logischerwijs zouden ook andere bestedingsdoelen dan mva, zoals projecten, uit bestemmingsreserves gedekt kunnen worden - ware het niet dat daar de beperking op ligt dat alleen incidentele bestedingsdoelen zijn toegestaan.

Antwoord Wettelijk kader in de nota reserves en voorzieningen 2025-2028 zijn niet bedoeld om alle artikelen op te sommen die slechts lichtelijk relevant zijn voor de nota reserves en voorzieningen 2025-2028, maar, zoals er in de nota zelf ook staat, bedoelt om de meeste relevante artikelen uit het BBV te benoemen. Ook de artikelen uit het BBV die hierin niet genoemd zijn, zijn alsnog geldend voor de gemeente Noordwijk.

Inkomensfunctie - Een zuiver voorbeeld van de inkomensfunctie in Noordwijk is het belegde deel van de NUON Reserve, zie bijlage, de Rabo uitzetting, die jaarliks 5% rente als inkomen oplevert. Verder betaalt Noordwijk vanwege het relatief grote EV ook relatief weinig rente op kapitaallasten. Maw er is ook in Noordwijk wel sprake van een inkomensfunctie, ondanks het niet toerekenen van rente aan Reserves (muv kapitaallastenreserves) of voorzieningen. Of ziet u dat anders?

Door de aanwezigheid van reserves en voorzieningen is er een lagere financieringsbehoefte en hoeft de gemeente minder geldleningen aan te gaan bij externe financiers en dus ook minder rente te betalen. Doordat over de interne financiering rente wordt bespaard, geniet de gemeente toch renteopbrengsten, ook wel bespaarde rente genoemd. De bespaarde rente komt ten gunste van de exploitatie. Wel kan de gemeente ervoor kiezen om de rente (na het bepalen van het resultaat van baten en lasten, door resultaatbestemming) via een reservemutatie toe te voegen aan de reserves. Deze toevoeging doet de gemeente Noordwijk niet.

Opmerking, geen vraag.

De constatering is juist dat er ook projecten en andere uitgaven gedekt kunnen worden uit de bestemmingsreserves.

8

9

10

12

Bij de functies wordt niet opgemerkt dat de functies elkaar (deels) overlappen, dus bv dat kapitaallastenreserves tegelijkertijd een bestedings- en een financieringsfunctie vervullen. Verder valt op dat in het reserveoverzicht van de Bijlage ook nog beheerreserves als categorie voorkomen. Wat beheerreserves zijn en hoe zich die onderscheiden van egalisatiereserves blijft onduidelijk. Kunt u dat toelichten? Beschreven wordt dat Voorzieningen gevormd kunnen worden voor groot onderhoud. Maar in Noordwijk hebben we zulke voorzieningen juist grotendeels afgeschaft, bij de harmonisatie na de fusie. Dat mag dan wel even worden vermeld hier. Hebben we toen - oi terecht - voor onderhoudsreserves gekozen ipv onderhoudsvoorzieningen vanwege het positieve effect op de solvabiliteit? (Dat mogen we toch wel hardop zeggen dan?) Zo ja, waarom hebben we dan onlangs voor het riool toch weer voor voorzieningen gekozen?

Bij reserves is er sprake van een inkomensfunctie indien: • Structureel gelden aan reserves worden onttrokken ter dekking van structurele lasten; • Structureel gelden aan reserves worden onttrokken ter dekking van de afschrijvingslasten van investeringen; • De renteopbrengsten van de reserves (i.c. bespaarde rentelasten) worden aangewend als dekkingsmiddel voor de exploitatielasten. Dit betekent dus dat de gemeente Noordwijk gebruikt maakt van deze inkomensfunctie, maar niet als hoofdfunctie. Reserves kunnen namelijk tegelijkertijd meerdere functies hebben. Na aanleiding van uw vraag komt er een kleine tekstuele aanpassing in de nota reserves en voorzieningen 2025-2028 waarbij de woorden “waardoor er geen gebruik gemaakt wordt van deze inkomensfunctie.” op bladzijde 10 van de nota reserves en voorzieningen (niet de bijlage) er uit zijn gehaald. Bij de perspectiefnota 2025 zal een herrubricering plaatsvinden over een kleiner aantal soorten reserves. Het BBV kent twee soorten reserves (artikel 43 BBV), te weten de algemene reserves en de bestemmingsreserves. Deze rubricering gaan we hanteren bij de perspectiefnota 2025. Er is op dit moment aangesloten bij de begroting 2025. Deze rubricering leidt nu tot verwarring. De rubricering heeft geen effect op de uitvoering van het beleid. In principe wordt er voor groot onderhoud een voorziening gevormd.

Voor veel van deze onderhoudswerkzaamheden ontbreekt echter een door de raad vastgesteld meerjarenonderhoudsplan (MJOP) dat als basis dient voor het uitvoeren van groot onderhoud. Zonder MJOP ontbreekt vaak de noodzakelijke basis om te spreken van een concrete verplichting. Om deze reden hebben we gekozen voor reserves voor groot onderhoud. Bij de voorziening riolering is er echter wel een door de raad vastgesteld meerjarenonderhoudsplan. Om die reden kan voor riolering wel een voorziening bestaan.

10

13

11

1 tot 13

12

1 tot 13

Het uitgangspunt dat Noordwijk liefst alleen voorzieningen treft voor concrete verplichtingen, waarvoor ook middelen concreet aanwijsbaar klaar moeten staan, ondersteunen we graag en zien wij graag nader uitgewerkt bij de beschrijvingen van de voorzieningen in de Bijlage. Is daarvan bij de wethouderspensioenen feitelijk sprake? En waarom laten we alleen voor wethouders hun pensioenverplichting zien, en nemen we voor alle andere werknemers van de gemeente voor hun toekomstige arbeidsgerelateerde vergoedingen geen voorziening op in de balans? (NB Uitzondering op deze regel zou zijn de Voorziening in het grondbedrijf, die doorgaans geen concrete verplichting betreft, maar de verwachte vermogensimpact al wel correct weergeeft) Is er een principieel verschil tussen tariefegalisatiereserves en (onderhouds-) egalisatiereserves? Ons lijkt: tariefegalisatiereserves kun je instellen voor taken waarvoor een (maximaal kostendekkende) heffing wordt geïnd, omdat je op zulke taken concrete resultaten kunt berekenen (ontvangen baten versus uitvoeringslasten) en omdat tariefegalisatie daar gaat boven onderhoudslastegalisatie. Voor alle andere taken is er alleen sprake van lastenegalisatie in het onderhoud.

Bent u het dat ons eens en zo ja, bent u bereid om de naamgeving van de betrokken reserves daarop consequent na te lopen en waar nodig aan te passen? Voortbouwend op voorgaande opmerking: welk deel van de optelsom van de 'bestemmingsreserves' (€ 19,7 mln), de 'beheerreserves' (€ 7,3 mln) en de voorzieningen voor concrete verplichtingen (een deel van de € 15,3 mln) op p. 11 bijlage is feitelijk beschikbaar in de vorm van liquide activa? Zou de mate van (vereiste) activadekking niet bij de beschrijving van de reserves in de bijlage moeten worden opgenomen? Oi is dat verstandig, omdat raadsleden vaak denken dat alle bestemmingsreserves klaarstaande spaarpotten zijn.

Voor het pensioen van de wethouders zijn wij eigen risicodrager als gemeente en wij moeten hiervoor dus gelden reserveren. Wij hebben de verplichting om dit pensioen aan de ex-wethouders uit te betalen in de toekomst en daarom is de voorziening (o.b.v. BBV-regels) gevormd, De werknemers zijn aangesloten bij het ABP en de werknemers betalen zelf voor hun pensioenvoorziening. Hier is de gemeente dus geen risicodrager voor en de gemeente hoeft hier dus ook geen gelden voor te reserveren.

De naamgeving heeft geen formele status, maar voor de duidelijkheid is het wel wenselijk dat de naambordjes juist zijn. Het gaat bij tariefegalisatie om kosten die bij derden (meestal de inwoners) in rekening worden gebracht en die gaan via de voorziening. Dat is net iets anders dan wanneer er op een noodzakelijke hoogte van een onderhoudsreserve wordt gestuurd.

Afgezien van de € 6,7 miljoen die in deposito staat heeft de gemeente een minimaal banksaldo. Geld op de bank levert tenslotte weinig op en betekent dat er voor andere uitgaven (bijvoorbeeld investeringen) meer geleend moet worden. Tegenover reserves (passiva op de balans) staat dus geen vergelijkbaar banksaldo (activa op de balans), maar is dit vrijwel geheel omgezet in materiële activa zoals grond en terreinen, gebouwen, grond-, weg- en waterbouwkundige werken, vervoermiddelen, machines, apparaten en installaties. De gemeente doet aan totaalfinanciering. Dat wil zeggen dat er geen leningen worden afgesloten voor specifieke uitgaven maar gekeken wordt naar de totale financieringsbehoefte bij het afsluiten van leningen, waaronder ook het, indien mogelijk, eerder aflossen van leningen met hogere

rentepercentages. Het bedrag van € 6,7 miljoen is hier een integraal onderdeel van. 13

14

14

14

15

14

16

16

Hierbij wordt opgemerkt dat er gewaakt moet worden voor te veel reserves, wat wij van harte onderschrijven. Met het oog daarop hebben wij onze twijfels bij de (omvang van) van de parkeerreserve (peanuts), de ICT instandhoudingsreserve (beweegt dit zich niet langzamerhand naar een ideaalcomplex?), de NRB reserve (peanuts), egalisatiereserve riool. Verder vragen wij ons af of reserves zoals de exploitatiereserve Sancta Maria en Bavo niet feitelijk een vooruitontvangen betaling betreffen, dus overlopende passiva zijn, en zeker geen normale onderhoudsegalisatiereserves. Zie eerdere opmerking hierover. Oke, het staat er dus wel in, maar te kort om recht te doen aan deze problematiek. Per 1 januari 2024 is het iom toezichthouders mogelijk om maximaal 10% van de vrij beschikbare algemene reserves in te zetten voor niet strikt incidentele lasten, en de regelgeving hierover zal zich vermoedelijk verder ontwikkelen, omdat gemeenten met de huidige BBV regelgeving veel geld oppotten wat ze niet meer structureel kunnen uitgeven. Kunt u daar enige woorden aan wijden in deze nota? De omissie hiervan beperkt de houdbaarheidstermijn van deze Nota. Deze reserve wordt op een constant niveau gehouden. Trendmatig groeien echter onze exploitatie en onze balans, dus dat kan niet. Waarom indexeert u deze reserve niet?

De gemeente Noordwijk streeft ernaar geen overbodige reserves in het leven te houden. Daar waar er geen nut en noodzaak meer is voor een reserve zal de opheffing daarvan aan de raad ter besluitvorming worden voorgelegd.

Nee, dit betreffen geen vooruit ontvangen bedragen want er staat niet direct een verplichting tegenover en ook geen terugbetalingsverplichting.

Deze nota reserves en voorzieningen 2025-2028 gaat in op wet- en regelgeving uit het BBV. U verwijst naar een afspraak die voorkomt uit het Bestuurlijk Overleg Financiële Verhoudingen (BOFv), die inderdaad gemeenten kansen biedt om hun financiële ruimte beter te benutten. Hier zitten wel strenge regels onder, zoals dat de solvabiliteit en weerstandsvermogen nog voldoende moeten blijven. Aangezien dit een afspraak is en er geen sprake is van wet- of regelgeving hebben wij ervoor gekozen om er niet in detail op in te gaan in deze nota reserves en voorzieningen 2025-2028. Twee keer per jaar wordt de risico-inventarisatie bijgesteld. Op basis van de uitkomst hiervan wordt gekeken of de stand van de reserve weerstandsvermogen voldoende is om de geïnventariseerde risico's af te dekken. Omdat tot dusver de omvang van de reserve ruimschoots voldoende is, is bijstelling van de omvang niet noodzakelijk.

Vragen gesteld tijdens commissie BIE (21-1-2025) waar we nog op zouden terugkomen Vraag 17

Commissielid De Moor

18

De Moor

19

Steenvoorde

20

Steenvoorde

21

Koppel

Vraag Waarom komt de Reserve Peuters uit op nihil?

Antwoord In 2021 is de reserve, saldo € 1.288,- op € 44,- na besteed. In 2022 werd er geen beroep meer gedaan op deze reserve en viel het saldo van €44,- vrij ten gunste van de algemene reserve, zodat deze reserve opgeheven kon worden.

Wat is het verloop van de Algemene Reserve sinds de fusie? Voor welke projecten is er bijgedragen vanuit de Reserve Nieuwe Investeringen? Er is een Reserve winst uit Grondbedrijf maar er is er ook nog één voor verliezen van het Grondbedrijf (op pg 42 van de bijlage). Moeten we dan om kosten op te kunnen vangen uitgaan van een reserve van €10 mln of dus nog meer met die andere?

Zie bijlage 1 Overzicht verloop reserves (onderaan dit document).

De deposito bij de Rabobank zal eindigen. Kan het college een BOT-sessie organiseren en bepalen welk beleid we kunnen voeren op het verstrekken dan wel aantrekken van financiële middelen? En voor een uiteenzetting van de werking van reserves. Voor vragen zoals bijvoorbeeld over de reserve voor ICT en of die niet te vol zou zijn.

Zie bijlage 2 bestedingen reserve kapitaallasten nieuwe investeringen (onderaan dit document). De reserve winst uit Grondbedrijf is gevormd vanuit de winsten die behaald zijn op Grondexploitaties. De voorziening Verliezen Grondbedrijf is gevormd omdat verliezen op grondexploitaties die nu al bekend zijn als verlies genomen moeten worden. Je hebt dus een verplichting om hiervoor gelden te reserveren in de voorziening. Deze voorziening mag dan ook niet voor andere doeleinden ingezet worden dan voor de voorzienbare verliezen. De voorziening Verliezen Grondbedrijf is gevoed door stortingen vanuit de reserve Grondbedrijf. Dus als er een verlies verwacht wordt, moet de voorziening opgehoogd worden en hiervoor wordt dus een deel vanuit de reserve Grondbedrijf aangewend. Tevens is de reserve Grondbedrijf als dekking van risico's die we lopen in het Grondbedrijf en voor kosten die niet specifiek aan Grondexploitaties toegerekend kunnen worden. Toelichting van benutting van deze reserve en de voorziening Voorzienbare Verliezen wordt gegeven in de verschillende planning- en controlproducten. In samenspraak met het team Financiën en de Griffie wordt gezocht naar een geschikte datum. Welke besproken wordt met de agendacommissie.

22

Van Herwaarden

Kunnen we in die BOT-sessie ook bekijken in hoeverre reserves nog meer structureel voor dekking (dus naast voor kapitaallasten) zijn in te zetten?

In de BOT-sessie zal een toelichting gegeven worden op welke wijze reserves ingezet kunnen worden. Dankzij een nieuwe maatregel kunnen gemeenten vanaf 2024 een deel van hun reserves en overschotten inzetten voor het dekken van structurele lasten. Dat is de uitkomst van een overleg dat de VNG, het IPO en het UVW voerden met de ministeries van Financiën en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Gemeenten mogen tot tien procent van een surplus in de de algemene reserve aanwenden om structurele tekorten te dekken. Dit onder de voorwaarde dat de solvabiliteit van de gemeente groter of gelijk aan 20 procent is en blijft. Daarbij wordt wel opgemerkt dat de maatregel geen oplossing is voor structurele tekorten, maar kan helpen om actuele knelpunten op te lossen.

23

Van Herwaarden

Waarom was oorspronkelijk de Reserve openbare verlichting gevormd?

Dit staat toegelicht op pg. 4 van de Nota reserves en voorzieningen 2025-2028 bijlage. Daar staat: Deze reserve was gevormd ter dekking van de exploitatietekorten na 2020. De jaarlijkse overschotten uit de exploitatie van de jaren 2014 t/m 2020 vanuit product 180 openbare verlichting waren telkens toegevoegd aan deze reserve. Nadien hebben er geen mutaties meer plaatsgevonden. Er zal ook geen sprake meer zijn van eventuele exploitatietekorten. De benodigde investerings- en exploitatiebudgetten zijn structureel in de begroting met de meerjarenraming opgenomen. De reserve is daarom niet langer nodig en kan nu worden opgeheven.

24

Van Dokkum

Zie antwoord op vraag 3

25

Van Dokkum

Waarom eindigt de Egalisatiereserve Strandveiligheid in 2025? Er staat namelijk: “Periode 2012-2025” Kan de reserve voor de Muze niet worden ingezet voor energiebesparing? Waarom staat dat niet in het desbetreffende raadsvoorstel voor de Muze?

De stand van en de bijdrage aan de reserve voor onderhoud De Muze is gebaseerd op een meerjarigonderhoudsplan en kan dus niet zomaar aan een ander doel besteed worden. Uitgaven aan energiebesparing, hoewel nuttig, levert ook geen besparing aan de onderhoudskosten op.

Bijlage 1 overzicht verloop reserves

Bijlage 2 Besteding reserve kapitaallasten nieuwe investeringen