D66 - Perspectiefnota 2026 algemene beschouwing

Stemverklaring Jaarrekening 2024

Voorzitter, Wij zullen akkoord gaan met de jaarrekening 2024, ondanks het gegeven dat we nog onvoldoende zicht hebben op de oorzaak van het structurele overschot van € 9 mln over geheel 2024. De auditcommissie heeft geadviseerd om dit verschil nader te onderzoeken, en ook om beter zicht te krijgen op niet geleverde prestaties en niet bereikte beleidsdoelen. Wij gaan ervan uit dat dit in de zomerperiode wordt opgepakt en dat de raad over de uitkomsten alsnog in september wordt geïnformeerd. En dat zou dan alsnog tot oordeelsvorming over 2024 kunnen leiden.

============================================== Algemene beschouwing Perspectiefnota

Voorzitter, Een jaar geleden hadden we een uitgebreide discussie over een perspectiefnota 202528, met een flink bezuinigingspakket om het alom gevreesde Ravijnjaar 2026 financieel te overleven. De perspectiefnota werd weggestemd en D66 noemde 2026 voor Noordwijk een Greppeljaar, mede omdat we structureel geld overhielden. Ik verwacht niet dat de perspectiefnota 2026 - 29 wordt weggestemd, maar verder zijn er duidelijke parallellen met vorig jaar juli. Om deze conclusie te onderbouwen loop ik de stappen langs waarmee de perspectiefnota wordt opgebouwd.

Stap 1 De autonome ontwikkelingen Autonome ontwikkelingen zijn zaken die op je af komen en waar je geen invloed op hebt, maar die wel je begrotingssaldo beïnvloeden. De hamvraag hierbij is altijd of de inventarisatie daarvan evenwichtig en compleet is. Wij denken grotendeels wel. We verbazen ons dat er nog geen rekening gehouden mag worden met te verwachten remmende effecten op de kosten van jeugdhulp in 2028. Dus daar vinden wij de raming te pessimistisch. Onder de autonome ontwikkelingen zijn ook de taakstellingen van 6% voor de Gemeenschappelijke Regelingen opgenomen. Afgelopen maandag, toen we de bijbehorende begrotingen behandelden, merkte ik op dat we niet te makkelijk akkoord 1

moeten gaan als een Gemeenschappelijke Regeling zo'n taakstelling niet invult. Dat is simpelweg een kwestie van begrotingssolidariteit. Maar dat we nu slechts ruim 3 ton besparen, in plaats van ongeveer een miljoen, leidt bij ons begrotings-technisch niet tot problemen, omdat Noordwijk er alsnog weer veel geld vanuit het rijk bijkrijgt. De Greppel is verschoven naar 2028 en een Kuiltje geworden. Eigenlijk is het zuur dat we vanuit die taakstelling nu bij de ISD stevig korten op begeleiding en dagbesteding en we gaan dus ook terecht goed de vinger aan de pols houden of dat geen schrijnende gevallen oplevert.

Stap 2 De te nemen maatregelen Het bezuinigingspakket van vorig jaar is in november al grotendeels teruggedraaid en bevat wat D66 betreft geen echt pijnlijke zaken meer. Met één belangrijke uitzondering, de € 6 ton per jaar taakstelling subsidies voor verenigingen. We gaan daarover pas in september inhoudelijk discussiëren, op basis van de uitgevoerde inventarisatie, maar wij merken wel op, net als vorig jaar, dat dit bedrag wat ons betreft nog kan wijzigen. Een goedkeurend besluit op deze perspectiefnota is nog geen hard besluit dat deze toekomstige bezuiniging onverkort wordt doorgevoerd.

Stap 3 Nieuw beleid Bij het nieuwe beleid vragen we ons af of het logisch is om het extra geld voor moeilijk invulbare functies te beperken tot 2026. Wij zien het personeelstekort in 2027 nog niet opgelost. Uit het nieuwe beleid spreekt verder weinig ambitie. Dat is tot op zekere hoogte begrijpelijk, 2026 is een verkiezingsjaar. Juist ter voorbereiding op zo'n jaar is er dan behoefte aan een oriëntatiedocument, waarin de belangrijke keuzes in de komende jaren worden beschreven. Bijlage 10 bij deze perspectiefnota is zo bedoeld, maar biedt naar ons idee nauwelijks houvast. Ter aanvulling op bijlage 10 hebben wij om een aantal trendanalyses van de jaarcijfers tussen 2020 en 2024 gevraagd. Aan welke taken zijn we geleidelijk meer geld gaan besteden, aan welke minder? Moeten die misschien weer extra krijgen? Perspectief vraagt niet alleen om in jaarreeksen naar voren te kijken, maar ook om terug te kijken. Het gevraagde overzicht leidde bij ons al tot eye openers. Zo zien we dat de rioollasten duidelijk achtergebleven zijn en zien we hevige schommelingen in kosten van milieubeleid. We hebben deze overzichten aan de andere fracties ter beschikking gesteld en nodigen hen uit om daarmee in het zomerreces aan de slag te gaan. Dat zou in september tot extra input voor de begroting kunnen leiden.

Geen ramp, want in september wordt ook nog intensief gesproken over De Schelft, over de raadszaal en over de subsidies. 2

In september hopen we ook meer zicht te hebben op de oorzaken van de structurele jaarrekeningoverschotten. Ja, duh, die oorzaken kennen we toch? Op het laatste moment geld uit Den Haag krijgen, te ruim begroten en te weinig personeel om het geld uitgegeven te krijgen, hoor ik u denken. Vast, maar er is nóg een belangrijke oorzaak, die alleen bij ingewijden bekend is, namelijk dat we geldoverschotten maar beperkt mogen inzetten voor lasten die als structureel gelden. Dát is misschien wel de hoofdoorzaak waarom colleges van B&W, niet alleen de onze, maar ook elders, doodsbenauwd zijn om wat meer begrotingsrisico te nemen. Inmiddels zijn de regels iets versoepeld en kunnen we € 2 mln per jaar extra uitgeven ten laste van de algemene reserve zonder gedoe met de toezichthouder. Geen gamechanger, nog minder een oproep tot potverteren, maar wel iets wat we kunnen gebruiken.

D66 zal de perspectiefnota goedkeuren, in het besef dat de uiteindelijke begroting 2026 nog flink kan gaan afwijken. En daar zullen we munitie voor aandragen. Voor de amendementen en moties wachten we de reacties van de portefeuillehouders af.

3