D66 Algemene Beschouwingen begroting 2023.pdf

Bijdrage D66 Algemene Beschouwingen begroting 2023

Voorzitter, Voor ons ligt de begroting 2023-2026; de eerste begroting van het nieuwe college. Wij vinden het jammer dat de traditionele coalitie-oppositiedynamiek na de verkiezingen niet doorbroken is. Veel liever hadden wij een breder college gezien en een veel losser regeerakkoord, zodat de wil van de meerderheid beter tot uitdrukking komt. Als dat gebeurd was, zouden we hier minder lang discussiëren over woningbouwlocaties en sneller woningen voor onze inwoners realiseren. Constructief als we van nature zijn, beginnen we met het goede nieuws. D66 is blij dat de financiële positie van onze gemeente momenteel – nog – gezond is. Of dat zo blijft moet nog worden afgewacht, want we beleven meerdere crises tegelijk. De tijden dat er elk jaar geld bij komt zijn waarschijnlijk nu echt voorbij, en de gemeente heeft veel moeite om financieel vooruit te kijken, zoals ook uit deze begroting blijkt. We moeten dus heel scherpe keuzes maken waar we het gemeentelijke geld aan besteden en we vinden het dan ook erg jammer en moeilijk te begrijpen dat het onderzoek naar de zero based review waartoe bij de vorige begroting werd besloten nog niet is afgerond of zelfs maar dichtbij lijkt te zijn. Even als opfrisser: dat was het onderzoek om inkomsten en uitgaven van Noordwijk systematisch te vergelijken met andere gemeenten.

We hopen hier snel resultaten uit te krijgen, want dat is hard nodig om de komende jaren voldoende financiële ruimte te houden. We betreuren net als in voorgaande jaren dat de begroting vooral vage plannen bevat, waarvan ook achteraf moeilijk te beoordelen is of ze gerealiseerd zijn en wat ze voor de inwoners concreet hebben opgeleverd. We zeggen al jaren dat het beter moet, maar de voortgang op dit terrein is te gering geweest. Voor ons een reden om dit probleem nu eens grondig aan te pakken. We hebben daarover een motie ingediend, waarover straks meer. Gezien de coalitie oppositie dynamiek hebben wij ervan afgezien om een hele reeks moties en amendementen in te dienen waarvan we op voorhand verwachten dat ze door de coalitie worden weggestemd, al steunen we wel een flink aantal van zulke initiatieven. De belangrijkste daarvan is het voorstel om de voorgestelde lastenverlichting, die nu alleen aan huizenbezitters ten goede komt, naar rato van hun WOZ waarde, te verdelen over álle huishoudens in Noordwijk. Dat is vele malen eerlijker. Ik stip nu kort enkele onderwerpen uit de begroting aan waar wij moeite mee hebben en ik leid daarna onze motie in om met een helderder begroting meer resultaat te boeken en meer grip te houden op de financiën.

Wonen Voorzitter, D66 maakt zich zorgen om de uitdaging die het college zichzelf heeft gesteld om extra en middeldure woningen buiten Bronsgeest te realiseren. Wij denken dat dit niet alleen leidt tot vertraging in de woningbouw, maar ook tot veel duurdere woningen of tot een groter tekort in het grondbedrijf. Gesteund voelen we ons door de proactieve aanwijzing die wij hebben ontvangen van

de gedeputeerde van de Provincie. Met deze aanwijzing wordt onze gemeente feitelijk gedwongen om over de brug te komen. Binnen een jaar dienen wij als raad het Bestemmingsplan Bronsgeest 2021 te herzien, waarbij wij 240 sociale woningen dienen op te nemen in plaats van de 90 nu. Tenzij het college de provincie in de tussentijd weet te overtuigen dat zij deze dus net zo snel en financieel net zo gunstig elders kan bouwen. Wij hopen dat daaraan niet te veel tijd wordt verspild. Bereikbaarheid Goede bereikbaarheid voorzitter, is een voorwaarde voor een leefbare gemeente. We richten onze gemeente steeds meer in op het vervoer van de toekomst: uitstootvrij, met effectief OV en ruimte voor fietsers en voetgangers. Althans, dat zeggen we. Met betrekking tot het OV heeft D66 in het verleden vele voorstellen tot verbetering gedaan. Ons laatste initiatief, met brede steun van de raad, is bij de provincie niet gehonoreerd. Er wordt nu gejubeld over een pakket maatregelen in de Noordelijke Duin en Bollenstreek dat een voorgenomen provinciale bezuiniging van € 20 mln moet terugdraaien, maar wat Noordwijkers opschieten met één van de speerpunten uit dat programma, de HOV boemel naar Schiphol, is ons een raadsel. Wat ons betreft een enorme gemiste kans. Het lijkt erop dat OV initiatieven worden uitbesteed naar Holland Rijnland en dat levert ons in Noordwijk bar weinig op.

Duurzaamheid D66 zou graag zien dat de gemeente meer de leiding neemt in het uitdagende proces van de energietransitie en verduurzaming. Voorzitter, in de begroting lezen wij dat het college “isoleren op vrijwillige basis [stimuleert] door middel van campagnes, advies en subsidies.” Maar concrete ambities met aantallen woningen die worden geïsoleerd en doelgroepen ontbreken. D66 heeft eerder gepleit om collectieve besparingspakketten voor groepen huiseigenaren zoals straten op te laten stellen. De gemeente kan een nuttige rol spelen in het vinden van quick wins en bij elkaar brengen van partijen. Het is de schaalgrootte die de financiële besparing oplevert. Dit kost de gemeente vooral geld in tijd, maar niet zozeer in investeringen. En de maatschappelijke voordelen zijn groot. Hoe kijkt het college hiernaar? Participatie Voorzitter, wij waren met de presentatie van de langverwachte nota inwonersparticipatie dit voorjaar teleurgesteld dat het onderdeel overheidsparticipatie ontbrak. Dat onderdeel gaat over participatie waar de initiatiefnemers uit de samenleving komen en de gemeente als deelnemer mee doet. Nu kunnen wij lezen dat het college volgend jaar met een plan komt om overheidsparticipatie invulling te geven. D66 kijkt daarnaar uit, want de gemeente staat niet alleen aan de lat om maatschappelijke vraagstukken op te pakken.

Er zijn legio georganiseerde inwoners, maatschappelijke organisaties, maar juist ook bedrijven en ondernemers die staan te springen om een bijdrage te leveren. Een potentieel dat tot op heden zeer beperkt benut wordt. En dat is zonde. Beter begroten Ik kom aan, voorzitter, bij ons initiatief om de begroting qua opzet en inhoud te verbeteren. Dat gaat dus niet over de vraag of we meer geld moeten besteden aan onze D66 speerpunten, zoals duurzaamheid en betaalbare woningbouw. Het gaat in essentie wél over de volgende twee vragen:

Ten eerste, hoe we ALLE gemeentelijke plannen concreter kunnen krijgen. Heel moeilijk is dat niet: net als veel van onze buurgemeenten, kunnen we duidelijker doelen stellen en concretere prestaties formuleren. Dat vergt in de eerste plaats wat meer lef, want doelen en prestaties concreet beschrijven maakt achteraf beter zichtbaar wat wel lukte en wat niet. Maar is dat erg? Natuurlijk niet! Zo leren we met zijn allen. Het helpt daarbij ook als we duidelijker dan nu opschrijven wat we als gemeente eigenlijk aan beleid en aan diensten produceren; daar is veel ruimte voor verbetering. Ten tweede willen we dat de gemeentelijke meerjarenprognoses betrouwbaarder en plausibeler worden. De voorliggende meerjarenprognoses bevatten diverse getallen die vragen oproepen. Waarom stijgen de vaste schulden van Noordwijk zo hard, van € 70 mln in 2021 naar bijna € 190 mln vijf jaar later? Uit de investeringsbegroting is die dramatische groei niet af te leiden. Wij denken dat deze prognose niet klopt, en in ieder geval hopen we dat van harte, want dat zou een schrikbarende verslechtering zijn. Gelukkig hoeven we de voorliggende meerjarenprognoses niet goed te keuren straks, want dan zouden we zeker tegen gaan stemmen. In vorige jaren vielen de toen vaak ook sombere ontwikkelingen achteraf telkens mee, maar toen waren de omstandigheden ook gunstiger dan nu.

Wij vinden daarom dat we nu echt grip op onze financiële toekomst moeten krijgen door de systematiek van prognosticeren drastisch te verbeteren, en heel moeilijk is ook dat niet. Het begint ermee dat we de juiste verbanden tussen de diverse begrotingsposten duidelijk maken en verwerken in de ramingen. Dan wordt het voor iedereen ook veel begrijpelijker. Kortom: Dit moet echt anders en het kan ook anders. Wij denken hier graag in mee en hebben hiertoe een motie gemaakt. Voor wie dat niet al heeft gedaan, vragen wij natuurlijk steun van de raad om deze handschoen samen op te pakken. Laten we er raadsbreed de schouders onder zetten, zodat Noordwijk uiteindelijk beter op de kaart komt en hopelijk in volgende jaren ook weer eens weet te stijgen op de Elsevierranglijst.

Tot zover. Oscar Kramer, fractievoorzitter D66