Bijlage: Voorstel handhaving strijdig gebruik ISG 20190611

Voorstel legalisatie vraagstuk/benaderingswijze handhaving ISG/RO

Korte samenvatting Uit de evaluatie van de ISG is naar voren gekomen dat een eenduidige en actieve aanpak van strijdig gebruik belangrijk is voor de effectiviteit van het ruimtelijke beleid in het buitengebied zoals vastgelegd in de ISG. De gemeente Noordwijk streeft naar een meer heterogeen landschap. Daarbij werden de navolgende aanbevelingen gedaan: (10.1) Het is dringend gewenst aan te bevelen dat de zes gemeenten tot een gezamenlijke eenduidige aanpak komen voor de wijze waarop met strijdig gebruik en handhaving van de bollenbestemming wordt omgegaan. Dit is van belang bij de vaststelling van de bestemmingsplannen buitengebied en het voorkomen van nieuwe gevallen van strijdig gebruik. (10.2) Bij de herziening van de ISG zal bezien moeten worden of een differentiatie zoals bepleit door de gemeente Noordwijk mogelijk en wenselijk is. Om invulling te geven aan deze aanbeveling is de ambtelijke werktafel handhaving en strijdige gebruik/heterogeen landschap aan de slag gegaan. De werktafel pleit voor een integrale aanpak en adviseert het strijdige gebruik van grond en opstallen langs 2 sporen uit te voeren, te weten: -

1: aanpak strijdig gebruik bollengrond en mogelijkheid legalisering en bollengrondcompensatie; 2: strijdig gebruik in opstallen/gebouwen op basis van signaaltoezicht door de Omgevingsdienst West Holland (ODWH) en meldingen van derden.

Het bestuurlijke overleg Greenport-wethouders heeft op 27 september 2017 ingestemd met het onderstaande voorstel handhaving strijdig gebruik ISG en daarbij besloten deze aanpak te delen met het Overlegplatform Greenport RO. Op 13 oktober 2017 heeft het Overlegplatform Greenport RO dat ook unaniem gedaan. .-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-.-

Inventarisatie Er is een uitgebreide inventarisatie gemaakt van strijdig gebruik van bollengrond en agrarische bedrijfsbebouwing in het buitengebied van de zes ISG gemeenten. De overzichten van Lisse, Hillegom, Katwijk en Teylingen zijn inmiddels compleet. Het gaat in totaal om 119 gevallen waarvan zo’n 60 gevallen in de hierna genoemde categorieën A1 (40) en A2 (20). Die van Noordwijk en Noordwijkerhout zijn nog in bewerking. (NB. Het aantal genoemde gevallen is een momentopname. Inmiddels is gebleken dat door de controles ook nieuwe gevallen aan het licht zijn gekomen). Categorie-indeling strijdigheid De inventarisatie wijst uit dat er sprake is van twee hoofdgroepen strijdigheid met in totaal vijf subgroepen: A.

Strijdig grondgebruik bij/met een Ab bestemming

A1.

Bollengrond waarop dieren worden gehouden of bollengrond als grasland (de bollenkavel is nog als zodanig herkenbaar en eigenlijk ook vrij snel bruikbaar en oogt in zekere zin ook nog agrarisch en er zijn (los van afrastering) verder geen bouwwerken of voorzieningen aangebracht. Eigenlijk lopen er slechts dieren in de wei). Gras is op percelen slechts toegestaan als tijdelijke begroeiing om verstuiving te voorkomen, als

A2. A3.

onkruidbestrijdingsmiddel of als bodemverbetering. Dergelijke begroeiing, die plaatsvindt in het kader van de exploitatie of het gebruik van het perceel t.b.v. bollenteelt, wordt passend geacht binnen de bestemming ‘Agrarisch-Bollenteelt-Bollenzone 1’. Bollengrond die “bij een tuin getrokken is” en daadwerkelijk inmiddels als tuin “aangelegd” of als volkstuin wordt gebruikt of is ingericht. Bollengrond die is verhard en als (meestal) bedrijfserf/parkeerterrein in gebruik is genomen.

B.

Strijdig gebruik met/in gebouwen/bouwwerken op/in een Ab bestemming.

B1.

Andere functies in agrarische bedrijfsgebouwen (woningen, vakantiewoningen, B&B, detailhandel, caravanstallingen, bedrijf,……) Gebouwen (zonder onderliggend formeel bouwvlak/bestemmingsvlak) in een Ab-bollenteelt bestemming.

B2.

Benaderingswijze en voorstel handhavingsaanpak per categorie De voorgestelde benaderingswijze om een regiobrede handhaving te organiseren, is in beginsel gebaseerd op de volgende vier stappen: Spoor 1: De basis wordt gevormd door een volledige, actuele inventarisatie1 van alle gevallen waarin sprake is van “strijdig gebruik of een situatie in strijd met de vigerende bestemming”. 1.

Alle gevallen op deze lijst die ruimtelijk beleidsmatig niet c.q. nooit acceptabel zullen zijn/worden2, moeten actief en daadwerkelijk gehandhaafd (gaan) worden. Dat wil zeggen dat het huidig gebruik moet worden gestaakt c.q. teruggebracht in overeenstemming met de bestemming. 2. Voor alle overige gevallen waarvoor geldt dat het huidige gebruik/de huidige situatie én aantoonbaar dateert van vóór 1996 (Pact van Teylingen) én er nadien geen officiële handhavingscorrespondentie heeft plaatsgevonden én er geen overwegende ruimtelijke ordeningsbezwaren tegen bestaan, wordt overgegaan tot “legalisering”, d.w.z. aanpassing van de bestemming aan het huidige gebruik zonder bollengrondcompensatie3. 1 bij de volledige inventarisatie hoort ook het daarbij uitsluiten van die gebruiksfuncties die onder het

overgangsrecht vallen van de opvolgende bestemmingsplannen (de nu geldende en de daarvoor geldende plannen). Deze functies zijn dus strijdig met het planologisch beleid en regelgeving maar mogen legaal worden voortgezet op grond van het overgangsrecht. Of dit strijdige gebruik dan ‘nooit acceptabel is/wordt’ of ‘dat daartegen geen overwegende ruimtelijke ordeningsbezwaren zijn’ is dan niet relevant. Deze gevallen spelen in het vervolg dan geen rol meer omdat bij een nieuw bestemmingsplan deze functie toch als zodanig moet worden bestemd. Immers twee maal een strijdige functie onder het overgangsrecht brengen mag niet tenzij zwaarwegende planologische redenen zijn om dat alsnog niet te doen maar dan moet wel of persoonsgebonden of zaaksgebonden overgangsrecht worden geboden. Bij opname van het onder het overgangsrecht vallende strijdige gebruik in het nieuwe bestemmingsplan is geen bollengrondcompensatieplicht want het gebruik was weliswaar in strijd met het bestemmingsplan maar wel legaal.

2goed duidelijk moet zijn welke gevallen wel en niet ruimtelijk acceptabel zullen zijn. Het zal toch in veel

gevallen op een juridische procedure gaan uitdraaien en dan is de motivering om al dan niet te handhaven wel doorslaggevend. Temeer omdat in de ISG2016 (en in de meeste moderne bestemmingsplannen) de verplichting staat tot bollengrondcompensatie indien de planologisch bestemde gronden een ander gebruik krijgen.

3Deze categorie van legalisering van afwijkingen voor strijdig gebruik zonder

bollengrondcompensatie moet wel kortgesloten worden met de PZH vanwege de dwingende bepalingen in art 2.1.7. lid 1 en lid 8 van de VR. Een provinciale ontheffing van de VR lijkt niet

3.

4.

Voor alle overige gevallen geldt dat deze per definitie bollengrondcompensatieplichtig zijn (op voorwaarde van ruimtelijk aanvaardbaar; omdat deze gevallen echter niet reeds zijn afgevallen bij stap 2, is dat impliciet dus reeds het geval). Ofwel de eigenaren gaan akkoord met een bollengrondcompensatie-afspraak ofwel er wordt handhavend opgetreden. Om medewerking te kunnen/willen gaan verlenen aan een bestemmingsplanwijziging of afwijking, zal een besluit genomen moeten worden over twee varianten: a. Ofwel voor al deze gevallen wordt “reguliere bollengrondcompensatie” als voorwaarde gesteld; b. Ofwel er wordt een maatwerk afspraak toegepast; denkbaar is dat er in een situatie zonder gebouwen (bijv. een paardenwei) een bollengrondcompensatieafspraak van € 15/m² wordt geaccepteerd4. c. Ofwel in gevallen waarin een ander gebruik acceptabel is bezien of er functies mogelijk zijn die een (grotere) bijdrage leveren aan de doelstelling(en) van de ISG, al dan niet in combinatie met de aankoop van een Greenporttitel Toelichting op 4c. Denkbaar is het binnen de kaders van landschapsperspectief versterken van groenstructuren en landschappelijke elementen, of benutten van niet meer beteelbare percelen voor bouwtitels.

Overigens is ook in die gevallen bij planologische onttrekking van bollengrond de compensatieplicht van toepassing en kan deze afweging ook plaatsvinden als er geen sprake is van strijdig gebruik.

In alle gevallen die onder stap 1 worden beoordeeld als “ruimtelijk/planologisch niet aanvaardbaar” gaat zonder meer handhavend opgetreden worden. Hiervan worden uitgezonderd al die situaties die onder stap 2 zijn bedoeld. Voorgesteld wordt de onder stap 3 en 4 genoemde werkwijze te concretiseren in een propositie per onderscheiden “strijdigheidscategorie”. Dit resulteert in de volgende aanpak:

A.

Strijdig grondgebruik bij/met een Ab bestemming

A1.

A3.

Grondeigenaren wordt een voorstel gedaan om akkoord te gaan met een bollengrondcompensatievoorstel van € 15 (excl. BTW) per m². Indien dit voorstel niet wordt geaccepteerd, zal handhavend worden opgetreden. Grondeigenaren dienen een “reguliere” bollengrondcompensatieovereenkomst te sluiten tegen het tarief van € 40 (excl. BTW) per m² 1e klas bollengrond (prijspeil per 1 januari 2017 AVA GOM) dan wel het daarvoor geldende tarief per m² tweede klas bollengrond. Indien grondeigenaren hiermee niet instemmen, wordt handhavend opgetreden en dienen zij de door hen aangebrachte voorzieningen voor eigen rekening te slopen/verwijderen en de betreffende grond weer in te richten als bollenteeltgrond. Idem als onder A2.

B.

Strijdig gebruik met/in gebouwen/bouwwerken op/in een Ab bestemming.

A2.

haalbaar omdat dit probleem voorzienbaar was (dat is de toets die de bestuursrechter ook heeft gedaan bij eerdere provinciale ontheffingen met fatale gevolgen). Het verdient aanbeveling om bij de komende herziening van de VR de tekst van artikel 2.1.7. (bv. lid 6 en/of lid 7 en 8) aan te passen op de integrale handhavingsaanpak die wij nu gaan bedenken. Hoe dan ook moet deze aanpak met de provincie worden kortgesloten vanuit het integrale en zwaarwegende maatschappelijk belang dat handhaving van functies en bestemmingen in het buitengebied heeft gezien onze herstructureringsopgave, de bescherming van bollenteeltareaal e.d. zoals ook vastgelegd in de Visie en Verordening Ruimte. 4Wellicht ook nog een onderscheid in bollencompensatie afhankelijk van de klasse 1 of 2.

B1.

Deze categorie gevallen vergt individuele planologische beoordelingen. Niet in alle gevallen zal dit (kunnen c.q. moeten) leiden tot financiële afdrachten in de vorm van bollengrondcompensatie of woningbouwtitels. Voor deze categorie geldt naar verwachting in alle gevallen dat er sprake is van verstrekte omgevingsvergunningen zonder dat er daarvan een verwerking heeft plaatsgevonden in de betreffende bestemmingsplannen. Dit zal derhalve niet leiden tot handhavingsacties, maar tot een alsnog aanpassing in het bestemmingsplan.

B2.

Spoor 2: Hierbij ligt de focus op het gebruik van de opstallen (al dan niet) conform de bestemming. Er zijn twee manieren van uitvoering: 1.

Signaaltoezicht en meldingen van derden Op basis van signaaltoezicht worden zaken opgepakt. Het signaaltoezicht wordt onder andere uitgevoerd door de Omgevingsdienst West-Holland. Bij vermoedens van strijdig gebruik wordt een signaal (mail of tijdens een overleg) afgegeven aan de desbetreffende gemeente. Onder signaaltoezicht wordt verstaan zaken die worden opgemerkt tijdens een reguliere milieucontrole. Voor de ODWH is van belang om duidelijkheid te hebben per gemeente waar de 1e klas bollengrond is (en de afscheiding van percelen) Daarnaast worden ook klachten en handhavingsverzoeken van omwonende(n) opgepakt binnen het meldingssysteem (dit geldt alleen voor bedrijven waarvoor de ODWH mandaat heeft; andere klachten en handhavingsverzoeken worden doorgezet naar de gemeenten).

2. Inventarisatie en aanpak In 2018 kan een gebied worden meegenomen met de inventarisatie door de ODWH. De ODWH voert jaarlijks een inventarisatie uit en hierbij wordt de gemeente gevraagd om een gebied aan te leveren. Hierbij moet wel onderscheid worden gemaakt tussen een gevelcontrole en het daadwerkelijk binnentreden. (Hiervoor moeten goede en duidelijke afspraken worden gemaakt). Als het gehele buitengebied in één keer wordt opgepakt kost dit veel capaciteit. Zowel de inventarisatie als de handhaving. De effectiviteit van het eerst opstellen van een volledige inventarisatie is twijfelachtig. De tijd die hier mee gemoeid gaat kan niet ingezet worden voor daadwerkelijke handhavingstrajecten. Bovendien bestaat bij het strijdig gebruik van panden - veel meer dan bij strijdig gebruik van gronden - het risico dat een deel van de inventarisatie al verouderd is zodra deze voltooid is. Een stapsgewijze aanpak die direct na het constateren van strijdig gebruik gevolgd wordt door handhaving werkt effectiever en hoogstwaarschijnlijk preventiever. Voorgesteld wordt dan ook om de aanpak van strijdig gebruik van panden in het buitengebied uit te voeren in etappes, waarbij direct "lik-op-stuk" geleverd kan worden. Het is nadrukkelijk de bedoeling om alles op te pakken maar wel op basis van prioritering door de desbetreffende gemeente.

Bij deze prioriteitstelling kunnen de samenhang met handhaving binnen de dorpskernen en bedrijventerreinen en afwegingen op het gebied van openbare orde en veiligheid betrokken worden. De gemeente bepaalt zelf hoe dit wordt uitgevoerd en welke capaciteit daarvoor kan worden ingezet. Eenduidigheid in de aanpak kan worden gewaarborgd door interne coördinatie binnen de omgevingsdienst en regelmatige afstemming tussen de gemeentelijke handhavers.

Voorstel: in te stemmen met de integrale aanpak conform spoor 1 met de daarbij behorende categorie-indeling strijdigheid en spoor 2.