Bijlage Missie en visie Rekenkamer Noordwijk
Tekst van het document
1 Missie en visie rekenkamer Noordwijk Met inwerkingtreding van de Wet versterking decentrale Rekenkamers op 1 januari 2023 zijn alle gemeenten verplicht een onafhankelijke rekenkamer in te stellen. De gemeenteraad van Noordwijk heeft daar gevolg aan gegeven door in haar vergadering van 19 december 2024 de nieuwe “Verordening gemeentelijke rekenkamer Noordwijk 2025” vast te stellen. Dat is mede gebeurd aan de hand van een in diezelfde vergadering vastgesteld ambitiedocument. Sinds april 2026 is de Rekenkamer Noordwijk voltallig in functie. Wij vinden het als rekenkamer belangrijk dat de gemeenteraad, het college, de ambtelijke organisatie en inwoners, instellingen en bedrijven weten op welke manier wij invulling willen geven aan onze wettelijke taak. In deze notitie presenteren wij daarom onze visie, missie en ambitie voor de (benoemings)periode 2026-2031. Wettelijk kader Op grond van artikel 182 van de Gemeentewet onderzoekt de rekenkamer de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde bestuur.
Wat wil de gemeente bereiken met haar beleid? Worden doelen op een doelmatige manier bereikt, of kan het ook met minder geld? Komt de gemeente haar beloften aan de gemeenteraad en inwoners na? Met haar onderzoeken draagt de rekenkamer bij aan het verbeteren van de beleidsvoering en bedrijfsvoering van de gemeente en het versterken van de controlerende en kaderstellende rol van de gemeenteraad. Op grond van artikel 185a van de Gemeentewet is het college verplicht jaarlijks aan de raad te rapporteren over de opvolging van de door de raad overgenomen aanbevelingen van de rekenkamer, waarbij tevens het standpunt van het college wordt weergegeven en wordt aangegeven op welke wijze aan deze aanbevelingen uitvoering is gegeven. Het naleven van deze opvolgingsplicht draagt bij aan een beter inzicht van de rekenkamer in de doorwerking van haar aanbevelingen. Ambities gemeenteraad ten aanzien van de rekenkamer De gemeenteraad van Noordwijk heeft in haar vergadering van 19 december 2024 voor de rekenkamer de volgende ambities vastgesteld. De rekenkamer: • Vervult vanuit een onafhankelijke positie de wettelijke taken: het onderzoeken van de doelmatigheid, de doeltreffendheid en de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid.
Een door de Rekenkamer ingesteld onderzoek naar de rechtmatigheid van het door het gemeentebestuur gevoerde beleid bevat geen controle van de jaarrekening waarbij het vraagstuk rechtmatigheid wel een interessant item is voor de raad. • Draagt bij aan een continu lerende en verantwoordelijke gemeente en levert daarmee een bijdrage aan de versterking van de lokale democratie. • Heeft aandacht voor de uitvoering van beleid en bevordert daarmee een effectieve en efficiënt werkende gemeente en een doelmatige en doeltreffende uitvoering (doen we de dingen goed, en doen we de goede dingen!). 2 • Doet onderzoek op diverse beleidsterreinen rekening houdend met de actualiteit, wat leeft in de samenleving. • Geeft toekomstgerichte, concrete aanbevelingen en levert daarmee een positieve bijdrage aan een transparante en betrouwbare gemeente (wat gebeurt er, wat kost dat en wat levert het op!). Ten aanzien van de werkwijze zijn de volgende verwachtingen geformuleerd: • De focus ligt op evalueren en adviseren over lokaal beleid en aanpak van maatschappelijke problemen binnen diverse beleidsterreinen. • Zoekt samenwerking met andere Rekenkamers op als dit zinvol en efficiënt is, afhankelijk van het specifieke onderwerp en de potentiële meerwaarde die samenwerking kan bieden.
• Betrekt bij de keuze voor onderzoeksonderwerpen jaarlijks de Gemeenteraad en zoveel mogelijk ook inwoners en legt vast hoe onderzoeksonderwerpen worden geselecteerd. • Vooraf wordt een jaarplan opgesteld met geplande onderzoeken en kaders, dit wordt gedeeld met de Gemeenteraad, College van B&W en ambtelijke organisatie maar ook breed gecommuniceerd naar de inwoners. • Zorgdragen voor een goede verbinding met de Gemeenteraad, het college van B&W en de ambtelijke organisatie zonder dat dit ten koste gaat van de onafhankelijkheid. • Gaat bij de start van een onderzoek samen met de onderzoekers in gesprek met de ambtelijke organisatie en het college van B&W om de verwachtingen over en weer helder te maken. • Onderzoek wordt gedaan naar beheersbare en afgebakende onderwerpen. Het onderwerp moet niet te breed of te complex zijn, eventueel opsplitsen in deelonderzoeken. • Kwaliteit is belangrijker dan kwantiteit, jaarlijks worden 2 á 3 onderzoeken opgeleverd. • Over de ambities van de raad met het instrument Rekenkamer en de ambities van de rekenkamer vindt regelmatig overleg plaats over en weer. • Pragmatische en bruikbare aanbevelingen worden opgeleverd met sturingsmogelijkheden in mate en gradatie. • Vooral richten op proces- en organisatorische verbeteringen en vooruitgang, en niet politiserend zijn.
Ambities lokale rekenkamer De rekenkamer onderschrijft de gestelde ambities en ziet die niet alleen als een goed vertrekpunt voor de komende periode, maar ook als een uitnodiging voor een verdere invulling. Daarbij kiest de rekenkamer nadrukkelijk voor een selectieve en impactgerichte werkwijze: beperkt in aantal onderzoeken, maar scherp in onderwerpkeuze, methodisch degelijk en gericht op zichtbare doorwerking in raad, college en organisatie. Missie, wat willen we doen? De rekenkamer van Noordwijk wil de gemeenteraad ondersteunen bij haar controlerende en kaderstellende rol door onafhankelijk, objectief en deskundig onderzoek te doen naar de doeltreffendheid, doelmatigheid en rechtmatigheid van gemeentelijk beleid en uitvoering. Wij richten ons nadrukkelijk op verbetering. Met concrete en bruikbare aanbevelingen dragen wij bij aan beter bestuur en betere resultaten voor de samenleving. 3 Visie, hoe willen we dat doen? Wij willen een gezaghebbende én toegankelijke kennispartner zijn voor de gemeenteraad. Wij kiezen daarbij voor een profiel dat in de eerste plaats lerend, toekomstgericht en maatschappelijk relevant is. Dat betekent dat wij onderzoeken inzetten om de raad te ondersteunen bij sturing, verbetering en tijdige bijstelling van beleid en uitvoering.
Waar mogelijk kijken wij daarbij van buiten naar binnen: welk effect heeft gemeentelijk handelen voor inwoners, ondernemers en maatschappelijke organisaties, en wat vraagt dat van bestuur en organisatie? In onze onderzoeken kiezen wij bewust voor variatie in aanpak. Soms kijken we terug om te leren van het verleden, soms vooruit om beleid te versterken voordat het wordt uitgevoerd. We investeren in een goede, professionele relatie met raad, college en organisatie, zonder onze onafhankelijke positie uit het oog te verliezen. De afstemming met de raad organiseren wij via een klankbordgroep. Wij zien de klankbordgroep als representante van de raad waarmee wij periodiek de algehele voortgang van onze werkzaamheden bespreken. Wij werken programmatisch en transparant. Jaarlijks stellen wij een onderzoeksprogramma vast waarin we aangeven voor welke onderwerpen we voornemens zijn een onderzoek op te starten. Dit jaarplan wordt, voordat we het vaststellen, besproken met de klankbordgroep. De klankbordgroep kan ook suggesties voor onderwerpen aandragen. Ook inwoners van Noordwijk kunnen verzoeken of voorstellen bij de rekenkamer aandragen. Onze onderzoeken zijn scherp afgebakend en gericht op kwaliteit. We leveren een beperkt aantal onderzoeken per jaar, met heldere conclusies en concrete handelingsperspectieven.
Wij vinden het daarbij belangrijk dat onze bevindingen toegankelijk en bruikbaar zijn voor verschillende doelgroepen. Daarom streven wij per onderzoek naar een heldere bestuurlijke rapportage én een publiek leesbare samenvatting, zodat ook inwoners en maatschappelijke organisaties kennis kunnen nemen van de uitkomsten en aanbevelingen. Bij onze werkzaamheden benutten wij nieuwe methoden, zoals data-analyse en artificiële intelligentie (AI). Wij zien AI niet alleen als hulpmiddel bij het verrijken en versnellen van documentanalyse, patronenherkenning en informatieordening, maar ook als relevant onderzoeksthema voor de gemeenteraad zelf, bijvoorbeeld wanneer de gemeente algoritmen of AI-toepassingen inzet in dienstverlening, handhaving, bedrijfsvoering of besluitvorming. Bij inzet van AI door de rekenkamer geldt steeds dat menselijke oordeelsvorming leidend blijft en dat werkwijze, gebruikte bronnen en beperkingen navolgbaar moeten zijn. De rekenkamer hanteert daarbij als uitgangspunten: transparantie over het gebruik van AI, toetsbaarheid van bevindingen, bescherming van persoonsgegevens en vertrouwelijke informatie, en passende aandacht voor bias, uitlegbaarheid en informatiebeveiliging. Wij leggen onze werkwijze verder vast in een Reglement van Orde en Onderzoeksprotocol.
In dat protocol leggen wij onder meer vast hoe onderwerpen worden geselecteerd, hoe hoor en wederhoor plaatsvindt of hoe kwaliteit wordt geborgd. Tot slot reflecteren wij periodiek op ons eigen functioneren, omdat een lerende rekenkamer ook zelf blijft verbeteren.