Bijlage bij beantwoording Puur - Waikiki_2018 Omgevingsvisie (RSV) Noordwijk 2030

Omgevingsvisie Noordwijk 2030 Leeswijzer De Omgevingsvisie Noordwijk 2030 (OVN2030) is vastgelegd in een veelomvattend document. U hoeft echter alleen de 50 pagina’s in deel A ‘Visie en realisatie’ te lezen om een goed beeld te krijgen hoe Noordwijk eruit kan gaan zien in 2030. In deel B en C wordt dieper ingegaan op deel A en deel D bevat een verdieping van hoofdstuk 11 van deel A. De opbouw van de Omgevingsvisie is als volgt. Deel A: ‘Visie en realisatie’ In deel A staat de visie voor Noordwijk richting 2030 zoals wij die met elkaar hebben vastgesteld. Die visie bevat de zeven sterren waarmee Noordwijk zich wil profileren. Daarbij is duurzaamheid de groene draad die bij alle sterren centraal staat. Bij alles wat we gaan uitvoeren in de toekomst willen het thema duurzaamheid herkenbaar betrekken. De zeven sterren en de plek van duurzaamheid in de visie worden in deel A toegelicht. In dit centrale deel kunt u ook lezen hoe alle ambities uit de visie kunnen worden gerealiseerd. Deel B: ‘Thematische analyses, beleidsinzet en verbindingen’ Deel B is een verdieping van deel A. In deel B worden 21 relevante thema’s rond de visie, waaronder duurzaamheid, milieu, wonen, toerisme en recreatie, uitgewerkt. Deze thema’s zijn ieder op zich en in samenhang met elkaar de onderbouwing van de visie.

In deel B wordt, kijkend naar Noordwijk toen, nu en straks ingegaan op de sterke en zwakke punten van de 21 thema’s. Beleid wordt toegelicht om van zwakke punten een sterk punt te maken. De verbinding wordt zichtbaar gemaakt tussen thema’s en één of meer sterren. Deel C: ‘Analyses gebouwde leefomgeving, beleidsinzet en verbindingen’ Deel C is ook een verdieping van deel A. In dit deel staat de gebouwde leefomgeving centraal. Naast Noordwijk als geheel wordt de situatie in het verleden, heden en toekomst van Noordwijk Binnen, Noordwijk aan Zee, het Middengebied, Nieuw Oost en het Buitengebied in beeld gebracht. Sterke en zwakke punten, kansen en bedreigingen worden toegelicht. Het beleid over waar en hoe verbeteringen gerealiseerd kunnen worden, is in deel C beschreven. Ook wordt de verbinding duidelijk gemaakt tussen de gebouwde leefomgeving en elk van de 21 thema’s. Deel D: ‘Dynamisch uitvoeringsprogramma’ Deel D is een verdieping van hoofdstuk 11 van deel A. In het hoofdstuk wordt de basis voor het uitvoeringsprogramma gepresenteerd: de 19 strategische ambities, waaronder het streven naar een duurzame gemeente. In deel D wordt uitgelegd dat het programma dynamisch is. Dit houdt in dat bijsturen mogelijk is en noodzakelijk kan zijn. Daarvoor is het nodig dat alle betrokkenen bij de uitvoering betrokken blijven en hun inbreng blijven leveren.

Dat maakt duidelijk dat de Omgevingsvisie Noordwijk 2030 een levend document is. Lees dus deel A om voldoende te weten te komen over de Omgevingsvisie Noordwijk 2030. Kijk, desgewenst, in de delen B, C en D voor nadere toelichting en verdieping.

Omgevingsvisie Noordwijk 2030 DEEL A: Visie en realisatie

Colofon

Stellers

Projectgroep Omgevingsvisie Noordwijk 2030

Eigenaar

Afdeling Ruimte & Samenleving

Datum

8 juni 2018

Zaaknummer

2

Voorwoord Voor u ligt de eerste actualisatie van de Omgevingsvisie Noordwijk voor Elkaar. Elk jaar passen we onze Omgevingsvisie op onderdelen aan die door ontwikkelingen, trends of andere inzichten aan actualisatie toe zijn. Deze Omgevingsvisie bevat de Noordwijkse ontwikkelkoers naar 2030. Een wenkend perspectief om de komende jaren enthousiast te werken aan onze ‘energieke 7-sterren kustplaats’. Een uitnodiging aan iedereen die hart heeft voor Noordwijk. De gemeente Noordwijkerhout werkt momenteel aan haar eigen Omgevingsvisie. Vanaf het moment dat de vier kernen Noordwijk aan Zee, Noordwijk-Binnen, Noordwijkerhout en De Zilk op 1 januari 2019 één Noordwijk vormen zullen we op basis van onze beide visies komen tot één gezamenlijke Omgevingsvisie voor de nieuwe gemeente. Daarmee is het motto van de fusie ‘wij vieren samen’ tevens de krachtige fundering van ‘Noordwijk voor elkaar’. We doen het met elkaar, voor elkaar én krijgen het voor elkaar. We gaan samen kansen benutten vanuit nieuwe trends, inzichten en beleidskaders. Want de wereld om ons heen verandert snel, ingrijpend en onomkeerbaar. Maar wij zitten niet stil en wachten niet tot de toekomst ons overkomt. Integendeel; daar geven we zelf energiek vorm aan! Met de vaststelling van deze geactualiseerde Omgevingsvisie zijn we er uiteraard nog niet.

Het is een vertrekpunt, met de ingrediënten om Noordwijk nog meer te laten stralen. En dat kan en wil de gemeente niet alleen. Daarom is deze Omgevingsvisie een nieuwe uitnodiging aan ál onze inwoners, ondernemers en organisaties om het met elkaar voor elkaar te krijgen. Om mee te blijven denken en doen. Zoals we dat ook met de opstelling van deze Omgevingsvisie hebben gedaan. Voor de betrokkenheid, enthousiasme en inzet bedanken we iedereen hartelijk. Laten we samen blijven werken aan die prachtige toekomst: ‘Noordwijk voor elkaar’.

Het college van burgemeester en wethouders

3

Inhoud Voorwoord

3

1.

5

Uitnodigende Omgevingsvisie voor Noordwijk

1.1

Samen werken aan een ‘Energieke 7 Sterren Kustplaats’

5

1.2

Karakter van de Omgevingsvisie en wettelijk kader

5

1.3

Noordwijk in vogelvlucht: kenschets en regionale positie

7

1.4

Hoofdopgaven voor de toekomstige ontwikkeling van Noordwijk

8

1.5

Proces: meedenken en doen

8

1.6

Leeswijzer

9

2.

Basis voor de Omgevingsvisie

10

2.1

Trends

10

2.2

Sterkte-zwakte analyses met kansen en bedreigingen (SWOT)

12

2.3

DNA van Noordwijk

12

2.4

Beleidskaders

13

2.5

Conclusies en uitgangspunten voor de visie

13

3.

Essentie van de visie

14

3.1

Dynamisch concept

14

3.2

Duurzaamheid leidend principe

16

3.3

Kaart ontwikkelingsperspectief

17

4.

Energieke samenleving

19

5

Geweldige sportmogelijkheden

21

6

Sfeervolle dorpscentra

23

7

Aantrekkelijke leefomgeving

28

8

Rijke natuur, mooi landschap en vitale Greenport

35

9

Uitstekende bereikbaarheid

39

10

Veelzijdige economie en toerisme

42

11

Met elkaar maken we de toekomst: uitvoering en organisatie

47

11.1

Inleiding

47

11.2

Strategisch uitvoeringsprogramma

47

11.3

Borging van enkele fondsen

49

11.4

Integraal werken wordt de norm

49

11.5

Contouren voor een eigentijdse netwerkorganisatie

50

11.6

Regionale samenwerking

50

4

1.

Uitnodigende Omgevingsvisie voor Noordwijk

1.1

Samen werken aan een ‘Energieke 7 Sterren Kustplaats’

De Omgevingsvisie Noordwijk 2030 is een uitnodiging aan de samenleving om samen met de gemeente vorm te geven aan Noordwijk als ‘Energieke 7 Sterren Kustplaats’. De omgevingsvisie bevat de hoofdlijnen van de kwaliteiten die we willen koesteren en ontwikkelen. Ruimtelijk, maatschappelijk en economisch. Niet alles is vastgelegd, we laten waar mogelijk graag ruimte voor initiatieven uit de samenleving.

1.2

Karakter van de Omgevingsvisie en wettelijk kader

Karakter van de Omgevingsvisie Onze Omgevingsvisie zal zoveel mogelijk voorbereid zijn op de nieuwe Omgevingswet. Daarmee hebben we straks een goede basis voor een sluitend geheel van beleid. Hierbij spelen we in op de nieuwe Omgevingswet die vooral als doel heeft om projecten sneller tot uitvoering te brengen door vereenvoudiging, modernisering en bundeling van de huidige, veelal complexe regelgeving in het ruimtelijk en milieubeleid. Voor ons is het vooral de uitdaging een goede integratie te maken van alle sectorale belangen en de gewenste kwaliteit van onze leef-, werk, en recreatieomgeving. De grootste omslag en interessantste kans uit de nieuwe Omgevingswet is naar onze mening: het loslaten van ‘toelatingsplanologie’ en introduceren van ‘uitnodigingsplanologie’, het veranderen van ‘Nee-tenzij’ beleid in ‘Ja-mits’ beleid. In plaats van aanbodgericht meer vraaggericht denken. Daarbij zullen we meer moeten sturen op doelen en kwaliteiten. Dat geldt in het bijzonder voor Noordwijk, waarin zoveel bijzondere topkwaliteiten zijn verbonden met onze identiteit. We hebben de relevante gemeentelijke visies en beleidsnota’s en geïntegreerd in de Omgevingsvisie. Dat helpt ons bij het voorbereiden van adviezen en uitvoering van projecten.

Eén heldere integrale visie met een uitvoeringsprogramma (zie hoofdstuk 11) zijn uitnodigend voor partijen om te investeren in Noordwijk, want we willen en kunnen het niet alleen als overheid. Wettelijke status Opgemerkt wordt dat dit product weliswaar Omgevingsvisie heet, maar formeel gezien moet worden als een structuurvisie conform de nog geldende Wet ruimtelijke ordening. Zodra Omgevingswet ingaat, moet dit product gezien worden als een planfiguur als genoemd in hoofdstuk 3 van de Omgevingswet.

5

Dynamisch instrument De Omgevingsvisie moet een dynamisch document en instrument blijven. Dit komt tot uitdrukking in de opbouw, het uitvoeringsprogramma, de organisatie hieromheen en een regelmatige terugkoppeling naar raad en bevolking. Hierna volgt een uitleg van de werking van dit proces en de verschillende delen:  -

-

 -

 -

-

 -

Deel A: Visie en realisatie dit deel bevat het ontwikkelingsconcept voor Noordwijk en de hierop gebaseerde lange termijn koers: dus in ieder geval vasthouden aan het 7 sterren concept en de hiermee samenhangende lange termijn ambities; desgewenst alleen op onderdelen bijstellen per collegeperiode, op basis van ambities voor nieuwe opgaven die voortkomen uit thematische of ruimtelijke trends of ontwikkelingen, andere beleidskaders, nieuwe knelpunten of kansen of andere politieke accenten. Veranderingen in de analyses uit Deel B, Deel C kunnen dus aanleiding geven om Deel A bij te stellen. Deel B: Thematische analyses, beleidsinzet en verbindingen Continue monitoring van alle relevante thema’s voor de leefomgeving met een sterkte-zwakte analyse, trends/ontwikkelingen en beleidskaders. Bezien in hoeverre dit consequenties heeft voor een andere beleidsinzet en verbindingen met andere thema’s of gebieden. Als dat zo is, dan het resultaat van de relevante thema’s integraal afwegen en verwerken in een op onderdelen aan te passen Deel A. Deel C: Analyses gebouwde leefomgeving, beleidsinzet en verbindingen Continue monitoring van de kwaliteit van de leefomgeving en specifieke gebieden waarvoor bijzondere ontwikkelingsopgaven, kwaliteitsimpulsen of instandhoudingsopgaven gelden.

Bezien in hoeverre dit consequenties heeft voor een andere beleidsinzet en verbindingen met andere gebieden of thema’s. Als dat zo is, dan het resultaat integraal afwegen en verwerken in een op onderdelen aan te passen Deel A. Deel D, Dynamisch uitvoeringsprogramma Continue monitoring voortgang van het programma met in ieder geval een jaarlijkse terugkoppeling naar de gemeenteraad en desgewenst ook consultatie van blijvend betrokken stakeholders en meedenkers.

6

LEESTIPS! We raden u aan niet alles te lezen! Dat kost u namelijk een dag. De essentie staat in deel A, als u dat leest met de kaart erbij dan weet u genoeg hoe we met onze gemeente richting 2030 willen gaan. Als u meer wilt weten over een specifiek thema dan kunt u deel B en C erop naslaan. Wilt u na het lezen van hoofdstuk 11 in deel A nog meer weten over de uitvoering dan pakt u deel D erbij.

Afweging van nieuwe initiatieven Op basis van deze visie is een strategisch en dynamisch uitvoeringsprogramma opgesteld. Maar met deze Omgevingsvisie in de hand kan ook een goede afweging worden gemaakt voor nieuwe initiatieven die zich in de toekomst zeker zullen aandienen. En waartoe deze Omgevingsvisie ook uitnodigt! Bij die afweging kunnen de volgende aspecten worden meegenomen:  beantwoordt het aan onze leidende principes: duurzaamheid, behoud van het overwegend dorpse karakter met menselijk maat, streven naar hoge ruimtelijke kwaliteit en versterking van de sociaaleconomische vitaliteit.  past het in onze centrale visie voor Noordwijk over de ‘zeven sterren’?  doet het één of het liefst meerdere sterren sterker stralen? Met andere woorden draagt het bij aan de versterking van de ster, de uitwerking of het realiseren van daarbij horende ambities? Met de keuze voor, duurzaamheid, topkwaliteit en allure zal daarom bij de verdere weging in gebiedsontwikkelingen niet altijd het maximale financiële rendement voorop staan, maar kijken we waar we maatschappelijke en ruimtelijke meerwaarde kunnen bereiken. Planhorizon De planhorizon is gesteld op 2030 met een doorkijk voor sommige thema’s voor de periode daarna. Dit biedt de mogelijkheid om een echte strategische koers uit te zetten voor de lange termijn en tegelijk hieraan concrete ambities en programma’s te koppelen.

Hiermee sluiten we tevens aan bij belangrijke beleidskaders, bijvoorbeeld op het gebied van ruimte en wonen (provincie, 2030) en de langere termijn waarop thema’s duurzaamheid, klimaat, energie en water worden beschouwd.

1.3

Noordwijk in vogelvlucht: kenschets en regionale positie

Noordwijk is een aantrekkelijke gemeente om in te wonen. De nabijheid van de zee en de overzichtelijke schaal zijn hierin belangrijke factoren. Het huidige inwonertal van de gemeente bedraagt ongeveer 25.600 inwoners. De laatste jaren blijken er meer mensen naar Noordwijk te verhuizen dan dat er vertrekken. Mede als gevolg van deze trend is de toename van het inwonertal voor het jaar 2030 geprognotiseerd op circa 28.500 inwoners. Het aantal jongeren

7

in Noordwijk zal naar verwachting licht toenemen, de groep (20 tot 65 jarigen) iets afnemen en het aantal 65-plussers zal fors toenemen. Noordwijk telt ongeveer 11.600 arbeidsplaatsen. Noordwijk kent drie sterke clusters, namelijk het zorgcluster, het space-technologycluster en het toeristisch cluster. Het is bijzonder dat Noordwijk zo’n sterke en veelzijdige economie kent. Daarnaast is sporten in Noordwijk enorm populair. Onze veelzijdige kustplaats onderscheidt zich hiermee van andere plaatsen als Bergen aan zee, Wijk aan Zee en IJmuiden. Daar komt bij dat de Koningin Wilhelmina Boulevard een afwisseling in bouwhoogtes kent en daarmee een dynamisch beeld oplevert. Hiermee verschilt Noordwijk essentieel met andere kustplaatsen als Knokke, Oostende en Nice. Daar wordt één bouwhoogte aangehouden die een monotone indruk oplevert. Samen met de vijf andere bollengemeenten Hillegom, Lisse, Katwijk, Noordwijkerhout en Teylingen vormt Noordwijk één van de belangrijkste greenports van Nederland met internationale uitstraling. Bloeiende bollen zorgen voor een stabiele verlenging van het toeristenseizoen in deze regio. Ook de horeca en winkels in Noordwijk profiteren hiervan.

In groter verband is de ligging van Noordwijk ten opzichte van de metropoolregio Amsterdam met Schiphol als belangrijke economische factor van belang uit het oogpunt van werkgelegenheid en de toeristen die via Schiphol de Duin- en Bollenstreek bezoeken. In regionaal verband werkt Noordwijk samen met tien andere gemeenten onder de noemer ‘Het Hart van Holland’. Voor deze regio is een Regionale Agenda Omgevingsvisie 2040 vastgesteld, waarbij de tien gemeenten de intentie hebben uitsproken om met een aantal gemeenteoverstijgende thema’s aan de slag te gaan, zoals duurzaamheid en water. De inhoud van deze Regionale agenda omgevingsvisie 2040 gebruiken de tien gemeenten als leidraad wanneer zij elk een Omgevingsvisie voor hun eigen grondgebied opstellen. Het proces van onze Omgevingsvisie liep min of meer parallel aan dit proces en is onderling op elkaar afgestemd. Onze Omgevingsvisie is een lokale invulling/ vertaling van de opgaven die in de regionale agenda genoemd zijn. De genoemde thema’s zijn daarom bewust minder nadrukkelijk in onze Omgevingsvisie verwerkt, omdat het werken aan deze complexe thema’s in regionaal verband effectiever zal zijn.

1.4

Hoofdopgaven voor de toekomstige ontwikkeling van Noordwijk

Als meeste essentiële opgaven voor de toekomst van Noordwijk bij het opstellen van de Omgevingsvisie voor Noordwijk 2030 zijn naar voren gekomen:    



1.5

wat vinden we bepalend voor de identiteit en kwaliteit van Noordwijk, hoe zien we dat in de toekomst en hoe kunnen we die versterken? hoe kunnen we Noordwijk economisch, toeristisch, sociaal en cultureel vitaler maken? hoe maken we Noordwijk beter bereikbaar? hoe zorgen we dat Noordwijk een aantrekkelijke woongemeente blijft, welke rol willen we in de regio spelen en wat zijn demogelijkheden om meer te bouwen in de sociale sector dan in het verleden is gebeurd? hoe wil Noordwijk zich profileren op het gebied van duurzaamheid en waar zetten we dan op in?

Proces: meedenken en doen

De omgevingsvisie is tot stand gekomen in een intensieve dialoog met de Noordwijkse samenleving. Onze inzet is om elk jaar, met iedereen die geïnteresseerd is, de vorderingen van onze Omgevingsvisie bespreken. Deze manier van werken waarbij de gemeente het niet allemaal alleen wil doen is typerend voor de wijze waarop we deze Omgevingsvisie willen gaan

8

uitvoeren. We noemen dit: het opereren in een eigentijdse netwerkorganisatie. Niet meer de gemeente die voor alles de kar trekt maar gericht coalities zoekt of zelfs dingen helemaal aan bewoners overlaat. Het Hoogheemraadschap van Rijnland en de Omgevingsdienst West Holland (ODWH) zij bij de totstandkoming en actualisatie actief betrokken geweest. Dit is gebeurd met het oog op de totstandkoming van een zo duurzaam mogelijk watersysteem en het expliciet betrekken van milieuaspecten conform het gedachtegoed van de Omgevingswet.

1.6

Leeswijzer

Het volgende hoofdstuk 2 bevat de basis en uitgangspunten voor de visie met een beschrijving van enkele belangrijke langjarige trends, de uitkomsten van de verschillende sterktezwakteanalyses, het Noordwijks DNA en de essentie van enkele voor Noordwijk relevante beleidskaders. Daarna presenteren wij in hoofdstuk 3 onze zeven sterren. Wij gaan in dat hoofdstuk ook kort in op hoe we ook een duurzame gemeente kunnen zijn in 2030. In de daar op volgende hoofdstukken 4 tot en met 10 laten we per ster zien wat onze voornaamste ambities zijn. We gaan daarbij in op thema’s als samenleving, wonen, economie en verkeer. Tevens geven we aan welke doelen we hebben voor enkele belangrijke gebieden die we in de toekomst willen ontwikkelen. Dit willen we samen met alle betrokken partijen en inwoners doen. In hoofdstuk 11 gaan we tenslotte in op de realisatie van de Omgevingsvisie. De daarin geformuleerde strategische ambities zijn de kapstok voor het dynamisch uitvoeringsprogramma in Deel D. Tevens schetsen we de contouren voor een eigentijdse netwerkorganisatie. Van hieruit kunnen projecten uit dit programma, maar ook nieuwe initiatieven, worden opgestart.

9

2.

Basis voor de Omgevingsvisie

2.1

Trends

Bij het vormgeven van een visie voor Noordwijk is het van belang in te spelen op trends in de diverse beleidsvelden en sectoren op (inter)nationaal, provinciaal en gemeentelijk niveau. Daarbij is het van belang zowel “van buiten naar binnen te kijken”: wat komt er op Noordwijk af? Maar ook het “van binnen naar buiten kijken”: hoe positioneert Noordwijk zich in de omgeving (Duin en Bollenstreek, Zuid-Holland, Nederland, buitenland)? Er spelen vele robuuste en langjarige trends op allerlei schaalniveaus, die impact hebben op de verdere ontwikkeling van Noordwijk in de regio, welke hierna beknopt zijn weergeven. 

Authenticiteit Dit vertaalt zich naar een toenemende vraag naar herkenbare eigen identiteit van gemeenten, zoektocht naar hun uniek DNA, streekeigenheid, ambacht en traditie, cultuurhistorie, educatieve elementen, kunst, cultuur, rust, stilte, het oergevoel, het eigen verhaal.



Diversiteit Meer differentiatie zowel sociaal, economisch als ruimtelijk, andere culturen, meer verschillen in huishoudensamenstelling, leefstijlen en werkverbanden, vervoerswijzen, producten, diensten, biodiversiteit, verblijfsmogelijkheden, vrijetijdsbestedingen, multifunctionele ruimtelijke concepten, inrichting en verschijningsvormen leefomgeving.



Vitaliteit Veel aandacht voor gezondheid, uiterlijk/beauty/cosmetica industrie, vitaminecultuur, wellness, actieve en sportieve recreatie in een natuurlijke omgeving, vitaal oud worden, sociaal-economisch vitale en veerkrachtige leefomgeving.



Kwaliteit en comfort Steeds belangrijker in het keuzeproces voor producten, diensten en leefomgeving.



Flexibiliteit Snel kunnen inspelen op veranderende vraag, flexibele woon- en werkoplossingen, ‘popup formules’, pauzelandschappen, meervoudig gebruik van gebouwen en leefomgeving.



ICT en verdere integratie Slimme ICT-toepassingen en het gebruik van ‘big data’ integreren dieper in de samenleving, economie en leefomgeving. Digitalisering, internettoepassingen, robotisering, 3D printen, Virtual Reality (je ‘loopt’ eerst door je toekomstige woonwijk of huis, voordat je een beslissing neemt), biotech, medische technologie, domotica, vervaging grens werk-vrije tijd, kansen voor functiemenging, overal werken. Grote uitdaging is het aanpassingsvermogen van mensen om hierin mee te gaan.



Enkele demografische veranderingen Vergrijzing. Veel meer 55-plussers met grotere bestedingsmogelijkheden, bejaarde hippies, meer vrije tijd, specifieke vragen voor diensten, producten en leefomgeving, senior-proof openbare ruimte en voorzieningen, eenzaamheid dus meer behoefte aan

sociaal contact, gezelligheid met familie en vrienden, willen horen bij een interessegroep. 

Ontgroening Afname van het aandeel jongeren. Toenemend aantal (vooral eenpersoons)huishoudens en het kleiner worden van gezinnen. Stijging tweeverdieners met hoog bestedingspatroon.



Urbanisatie In 2050 woont 70% wereldbevolking in populaire hoogdynamische grootstedelijke gebieden.



Beleving Toenemend wens van het persoonlijk opdoen van unieke boeiende ervaringen vooral in vrijetijd en winkelen, verwennen, gastheerschap, georganiseerd avontuur, outdooractiviteiten, fascinatie, pret, toegevoegde waarde, persoonlijke groei, diepgang, spiritualiteit. VIP-ervaringen: verrassend, intensief en prettig.



Duurzaamheid Zorg voor milieu, belangstelling voor ‘eco’, maatschappelijk verantwoord consumeren, ondernemen en recreëren; zelf verantwoordelijkheid nemen voor je leefomgeving.



‘Do it yourself’-samenleving Zelfredzame burgers regelen zaken zonder overheid, decentralisatie van publieke voorzieningen, van collectieve energieconsument naar individuele energieproducent, opgaven voor niet-zelfredzame burgers.



Hybridisering Ontwikkelen van innovatieve producten en diensten door het slim inspelen op combinaties van verschillende trends als ‘branchevervaging’, nieuwe ruimtelijkfunctionele concepten, gebouwen en gebiedsontwikkelingen.



‘Branding’ Toenemend belang van het in de markt zetten van een product, dienst of gebied met een stukje toegevoegde waarde voor de ondernemer (zoals scholing, netwerk), en de consument (zoals imago, erbij horen en erbij geweest zijn, lifestyle, uniciteit, bijdrage aan een duurzame ontwikkeling).



Klimaatverandering Voortgaande klimaatverandering door temperatuurstijging op aarde met zeespiegelstijging met gevolgen voor de primaire waterkeringen langs de kust.



Veiligheid Groter belang voor veiligheid bij evenementen, verkeer en vervoer, woonomgeving.

11

2.2

Sterkte-zwakte analyses met kansen en bedreigingen (SWOT)

Als ‘rode draad’ uit de analyses van de SWOT en brainstorms met betrokken inwoners, ondernemers, jongeren, raadsleden, collegeleden en medewerkers van de gemeente is naar voren gekomen dat de onderscheidende kwaliteit van Noordwijk is:   

Vitale topkwaliteits-kustplaats met allure, goed bereikbaar behalve op drukke (strand)dagen, energiek en sfeervol. Wens tot veelzijdigheid en kruisbestuiving: doelgroepen, woonklimaat, toerisme, economie, zorg, space, sport, gezondheid, winkelen, cultuur, natuur en buitengebied. Onderscheidend van andere kustplaatsen vooral door het behoud van het overwegend dorpse karakter in de luwte van de drukke Randstad, versterking authenticiteit en gerichte regionale samenwerking.

Bij de thematische analyses van de betreffende beleidsvelden in Deel B en van de gebouwde leefomgeving in Deel C zijn per thema specifieke SWOT analyses opgenomen.

2.3

DNA van Noordwijk

Noordwijk is een kustplaats met een uniek eigen karakter, sfeer en cultuur. Die bepalen de bijzondere kracht van de samenleving en de kenmerkende identiteit van de leefomgeving. Hierdoor voelen onze inwoners en ondernemers zich hier thuis. En hierdoor kiezen onze gasten er bewust voor om ons te bezoeken, om hier te verblijven of te congresseren. Maar wat bepaalt nu die unieke kracht en identiteit van Noordwijk? Samen met alle betrokkenen hebben we geprobeerd dat te ontrafelen en in aansprekende termen te vatten. We zijn op zoek gegaan naar wat tegenwoordig vaak wordt genoemd, ons DNA. Dat zijn de kenmerken die typerend zijn voor Noordwijk als kustgemeente. Maar het is ook ons gevoel daarbij, datgene wat ons bindt en onze verhalen die Noordwijk hebben gemaakt tot wat het is. In het kort geven we hier een aantal belangrijke aspecten van ons DNA weer, zonder meteen volledig te willen zijn. Ze vormen de basis en hoofdingrediënten voor onze visie op de toekomstige ontwikkeling van Noordwijk. Daarnaast zijn ze van groot belang voor een verdere profilering van onze gemeente. Enkele bijzondere gebeurtenissen en kenmerken zijn bepalend voor het Noordwijk van nu:    

      

het gevarieerde landschap van eeuwenoude strandwallen en strandvlaktes die deels zijn afgegraven voor de bollenteelt, midden 19e eeuw groot zee, duin- en boslandschap met hoge natuur- en recreatiekwaliteiten het verhaal van Sint Jeroen de bloeitijd van Noordwijk Binnen door zijn functie als kruidentuin van Holland in de 17e eeuw; de erfenis is nog zichtbaar door de vele historische panden en pleinen in het beschermde dorpscentrum de toren van de Oude Jeroenskerk die de grote brand van 1450 heeft doorstaan. het ontstaan van het vissersdorp in Noordwijk aan Zee in de Middeleeuwen de ontwikkeling van het vissersdorp tot badplaats, midden 19e eeuw, met de bouw van Huis ter Duin, uitgroeiend tot het Noordwijk aan Zee met fameuze luxe hotels de toeristische ontwikkeling door de bouw van vele hotels met congresfaciliteiten in de kustzone, zomerhuisjes in de kernen en recreatieparken in het buitengebied de karakteristieke opbouw van Noordwijk met twee dorpsdelen, Noordwijk Binnen en Noordwijk aan Zee, met een overwegend dorps karakter enkele historische water- en verbindingswegen, zoals de Woensdagse Watering enkele grote landgoederen, zoals Offem, Calorama en Goohorst 12

         

de bouw van de watertoren in 1917 de bouw van de vuurtoren in 1922 de bouw van een villawijk De Zuid in het duinlandschap de aanleg van de Atlantikwall in de Tweede Wereldoorlog, sloop en nieuwbouw met grootschalige gebouwen langs de Parallel Boulevard de kustversterking in Noordwijk aan Zee met een verhoogde en verbrede duinstrook (‘dijk in duin’) de vestiging van het Europese ruimtevaartcluster ESA-ESTEC inspiratieplek voor het houden van congressen, seminars en trainingen de aanwezigheid van Willem van den Bergh als grote zorginstelling permanente strandpaviljoens die het hele jaar open zijn een actieve, sportieve en betrokken samenleving met een rijk verenigingsleven.

Noordwijk dient hierbij als één kustplaats te worden benaderd, met onderkenning en profilering van het eigen (complementaire) karakter van de twee kernen. Hieruit wordt meteen duidelijk dat HET verhaal en DE identiteit van Noordwijk niet bestaat. Het zijn verschillende verhalen op verschillende momenten in de geschiedenis op verschillende plekken. Al die verhalen en kenmerken zijn stukjes van ons DNA en bepalen samen onze identiteit. Die bieden gelijk een belangrijk aanknopingspunt voor de toekomst: we moeten bij nieuwe ontwikkelingen op zoek gaan naar het verhaal van de plek en ons daardoor laten inspireren. Daarbij willen we niet blijven hangen in het verleden, maar bewust ook uitnodigen voor vernieuwing. Want Noordwijk is zich altijd energiek blijven ontwikkelen en vernieuwen, getuige het concept van de zeven sterren kustplaats. Dat is echt iets van ons.

2.4

Beleidskaders

In de Omgevingsvisie is getracht een goede balans te vinden tussen kwaliteitsborging en dynamiek. Ofwel: tussen het vastleggen van robuuste ruimtelijke en milieukwaliteiten, het formuleren van heldere afwegingskaders en flexibele uitwerkingen om nieuwe dynamische ontwikkelingen uit te nodigen. Daarbij zijn de bindende regels uit de beleidskaders van het Rijk, de provincie en instanties als het waterschap bepalend. De Omgevingsvisie is een strategisch document voor de ruimtelijke ontwikkeling en inrichting van de leefomgeving van Noordwijk. In de Omgevingsvisie zijn de bestaande relevante sectorale beleidsnota’s van de gemeente Noordwijk verwerkt. Daarnaast blijven de meer operationele toetsingskaders als de welstandsnota, het beeldkwaliteitsplan en de Uitwerking Visie Openbare Ruimte (UVOR) en de Leidraad Inrichting Openbare Ruimte (LIOR) bestaan.

2.5

Conclusies en uitgangspunten voor de visie

Uitgangspunten voor de visie zijn hiervoor genoemde trends, SWOT en algemene beleidskaders maar ook de meer uitvoerige verdieping van de thema’s en gebieden in de delen B en C. Dit heeft geleid tot enkele leidende principes voor de visie:  duurzaamheid  behoud van het overwegend dorpse karakter met menselijk maat  streven naar hoge ruimtelijke kwaliteit en versterking van de sociaal-economische vitaliteit. Deze principes komen uitvoeriger terug in de zeven sterren en de daarbij geformuleerde ambities. Bij het afwegen van nieuwe initiatieven zijn de centrale visie en de bijdrage aan de versterking van een of meer sterren leidend.

13

3.

Essentie van de visie

3.1

Dynamisch concept

Uit de veelheid van meningen, suggesties en analyses blijkt een aantal bruikbare hoofdlijnen naar boven te komen:   

Een grote ‘drive’ om een topkwaliteits-kustplaats te zijn met allure, die sfeervol, energiek, inspirerend en goed bereikbaar is. Een brede wens tot diversiteit en kruisbestuiving tussen thema’s die terugkomt in de leefomgeving. Een wil om absoluut onderscheidend te zijn van andere kustplaatsen, vooral door behoud en versterking van het dorpse authentieke karakter, in de luwte te blijven maar wel goed verbonden te zijn met de drukke Randstad, en gericht regionaal samen te werken.

Hiermee hebben we de bouwstenen voor ons concept in handen. Badplaatsen hebben de neiging zich te ontwikkelen tot eenzijdige ‘monoculturen’: een economie die alleen van het toerisme afhangt, een eenzijdige bevolkingssamenstelling en een leefomgeving met veel ‘private rijkdom en publieke armoede’. Kortom: alle hens aan dek om niet af te glijden tot eenzijdig, enigszins sleets slaapdorp. De kracht van Noordwijk is juist onze diversiteit. We hebben een veelzijdige economie met drie sterke clusters, de zorg, ruimtevaarttechnologie en toerisme. We hebben een veelzijdig sporten cultuuraanbod en een energiek verenigingsleven. Een grote diversiteit in woonmilieus en natuur, en ga zo maar door. We zijn dus meer dan een badplaats. Dit geeft de volgende denklijn en strategie: met onze energieke inzet voor topkwaliteit en diversiteit op vele fronten kunnen we ons sterker onderscheiden van andere kustplaatsen en onze aantrekkelijkheid voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers vergroten. Nieuw dynamisch concept Bovenstaande levert de volgende kern van onze visie voor 2030:

Noordwijk Energieke Zeven Sterren Kustplaats Noordwijk is een energieke, duurzame, inspirerende en gastvrije kustplaats met topkwaliteit en allure

Noordwijk wil in 2030 stralen met 7 sterren. Deze sterren zijn de pijlers van onze visie. Hieraan willen we met alle betrokken Noordwijkers met extra energie werken.

14

Dit concept is robuust en flexibel: aanpasbaar voor de lange termijn. De invulling van de sterren kan in de loop van de tijd veranderen met nieuwe projecten. Ook zouden bepaalde sterren plaats kunnen maken voor nieuwe sterren, die zich aandienen op basis van nu nog onbekende kansen en sociaal-economische ontwikkelingen. Noordwijk wil immers snel en effectief kunnen inspelen op nieuwe trends en kansen. Maar die moeten wel steeds bijdragen aan ons lange termijnperspectief. Noordwijk wil partijen uitnodigen tot meedenken, meedoen en mee-investeren. Dan moeten we ook ruimte geven aan deze partijen voor een creatieve invulling. Daarbij vragen we vooral om projecten en activiteiten aan te dragen die onze ambities versterken. In de volgende hoofdstukken werken we per ster de belangrijkste ambities uit voor relevante thema’s en gebieden, aangevuld met specifieke ambities voor duurzaamheid. Duurzaamheid wordt een rode draad bij alles wat we in de toekomst gaan doen.

15

Missie Als je in Noordwijk komt, woont of verblijft, word je geïnspireerd door de rijke natuur, de sfeervolle dorpskernen, de energieke samenleving en de vele andere kwaliteiten van Noordwijk. Dus daarom is onze missie: Van Noordwijk ga je stralen! 3.2

Duurzaamheid leidend principe

Een belangrijk doel is om een duurzame gemeente te zijn. De eerste stappen daarvoor zijn al gezet in onze Milieuvisie 2010. De komende jaren willen we met duurzaamheid flink doorpakken en versnellen. De meest ingrijpende duurzaamheidsambitie is: Noordwijk energieneutraal in 2030. Een energieneutraal Noordwijk betekent dat wij in onze eigen energiebehoefte voorzien en per saldo jaarlijks evenveel energie – binnen de gemeentegrenzen – opwekken als dat we nodig hebben. Dat willen we bereiken door het stimuleren van energiebesparing en bij voorkeur de toepassing van zonne-energie. Maar ook het gebruik van aardwarmte biedt in onze gemeente kansen. Hierdoor kunnen we uiteindelijk zelfvoorzienend zijn. Met recht zijn we hiermee dan een ‘energieke’ kustplaats. Daarnaast moeten we in de toekomst onze omgeving ‘klimaatbestendig’ inrichten. Dat betekent dat we maatregelen moeten nemen om langdurige regenval, heftige buien en langere periodes van droogte te kunnen opvangen. Niet alleen in onze woonomgeving maar ook in het bollengebied én de natuurgebieden. Dat vraagt om de realisatie van voldoende tijdelijke opslagcapaciteit en goede afvoermogelijkheden voor hemelwater. Daarom willen we dat ieder bouwproject en gebiedsontwikkeling zoveel mogelijk bijdraagt aan een energieneutraal en klimaatbestendig Noordwijk.

De bestaande gebouwde omgeving kan echter slechts in beperkte mate energieneutraal gemaakt worden. Vandaar dat we specifieke gebieden zoeken waar grootschalige energieopwekking mogelijk is. Te denken valt aan al dan niet tijdelijke ‘zonneweides’ (zijnde percelen grond met daarop veel zonnepanelen) of benutting van platte daken op bedrijfs- en woongebouwen. De zee, het strand en de duinen hebben een hoge omgevingswaarde voor onze inwoners en bezoekers. Vandaar dat wij maximaal inzetten op behoud van duurzame keurmerken als de ‘Blauwe Vlag’ en het bereiken van de hoogste scores op onderscheidingen als ‘Quality Coast’. Hiervan profiteert ook de recreatie- en toerismesector. Daarnaast blijven we inzetten op Noordwijk als Fairtrade gemeente. Als vanzelfsprekend blijven we verder werken aan een schoon en veilig milieu: schone bodem, schoon water, goede luchtkwaliteit, weinig geluidhinder en minimalisering van de gevolgen van ongevallen met gevaarlijke stoffen. Dit zijn onze speerpunten voor de komende jaren. We groeien daarmee toe naar een steeds bredere en integralere benadering van duurzame ontwikkeling, zoals geïntroduceerd door de VN Commissie Brundtland uit 1987. Vrij vertaald bereiken we dat door de milieu-, economische en sociale kwaliteit van de samenleving in onderlinge samenhang te verbeteren en niet het ene aspect ten koste te laten gaan van het andere.

Dat is mogelijk door het ontwikkelen van slimme oplossingen. Uiteindelijk zijn we dan een duurzame gemeente die zich onder andere kenmerkt door een ‘groene’ economie, een gezonde en gelukkige samenleving, een slimme infrastructuur, grote biodiversiteit, geringe CO2-productie, veerkrachtig gesloten watersysteem en efficiënt grondstoffengebruik.

16

Noordwijk gaat met enthousiasme voortvarend de komende jaren door op de ingeslagen weg om een duurzame gemeente te worden. Bewustwording is belangrijk, in samenleving en overheid. Een omslag in het denken is gewenst, zowel op strategisch als operationeel niveau. Als gemeentelijke organisatie geven we het goede voorbeeld. We gaan nadrukkelijk verder met het uitbouwen van de samenwerking met andere partijen, waaronder inwoners, bedrijven, woningbouwcorporaties en het hoogheemraadschap. We gaan werken aan een klimaatbestendig Noordwijk en een energieneutraal Noordwijk. Daarbij zijn we ons als gemeente bewust van de volgende belangrijke ontwikkelingen:  een steeds sterkere ontwikkeling naar een economisch systeem waarin producten steeds weer hergebruikt worden: van afval naar grondstoffen, ‘cradle to cradle’  duurzaamheid is veranderd: van bijzaak naar hoofdzaak  mensen gaan steeds meer zelf op zoek naar duurzame kansen  de rol van de overheid verandert: van alleen sturen op wet- en regelgeving naar meer een rol bij het creëren van condities (co-creatie) waarmee duurzame ontwikkeling gestalte krijgt. Om dit te stimuleren komt duurzaamheid in elk aspect van de Omgevingsvisie terug als leidend principe voor de gewenste ontwikkelingen.

3.3

Kaart ontwikkelingsperspectief

Bij het lezen van de teksten bij onze 7 steren is het handig om ook de los bijgevoegde kaart ernaast te houden. Deze kaart presenteert het ruimtelijk ontwikkelingsperspectief richting 2030. De term visiekaart gebruiken we liever niet, omdat we als gemeente niet denken dat we de wijsheid in pacht hebben. We presteren daarom een ontwikkelingsperspectief en geen eindbeeld. De legenda van de kaart is zo opgesteld dat de ambities uit de Omgevingsvisie duidelijk worden. Zo kunnen de teksten bij de sterren in samenhang met de kaart gelezen worden.

Wanneer er een verschil van interpretatie is tussen de kaart en de teksten dan zijn de teksten in deel A leidend.

17

Verder de eeuw in… We gaan onze Omgevingsvisie Noordwijk 2030 steeds aanpassen. Actualiseren is nodig. In de toekomst kijken is namelijk lastig. Zelfs op de korte termijn kunnen we moeilijk inschatten hoe snel veranderingen plaatsvinden en welke impact ze hebben op onze manier van leven. Daarom zeggen ‘voorspellende visies’ vaak meer over de tijd waarin ze geschreven zijn dan dat ze echt iets zeggen over de toekomst. Zelfs Jules Vernes doet toch erg gedateerd aan. Maar laten we het toch eens proberen. We sluiten onze ogen en dromen weg met de gedachte alsof het niet 2030, maar al 2050 is. Het is 7:00 uur en in de woning van de familie Van Duinen gaat de verlichting langzaam aan. Uit de roosters komt een activerend aroma vrij dat de ruimten verfrist. Iedereen ontwaakt. Vader Johan rekt zich nog eens uit, gaat richting de badkamer, roept ondertussen “Aan! 38!” en stapt onder een weldadig warme douche. Even later kleedt hij zich aan en houdt zich aan het kledingsadvies dat op de spiegel verschijnt, en toegesneden is op wat er in zijn digitale agenda staat. Tiptop gekleed ziet hij daarna zijn vrouw Rianne. “Goedemorgen”, klinkt het in koor. In 2046 zijn Johan en Rianne met hun dochterRoos en Anna naar Noordwijk verhuisd vanwege de goede faciliteiten op het gebied van e-health en nieuwe technologieën in de gezondheidszorg. Dat was nodig.

Rianne heeft zes jaar geleden met skiën een ernstig ongeluk gehad. Een chip in één van haar nekwervels zorgt ervoor dat ze niet meer aan een rolstoel gebonden is. Voor Riannes’ broodnodige revalidatie bood Noordwijk de juiste mogelijkheden. Een chip plaatsen is één ding, maar om weer goed te leren lopen is een tweede. Nog een reden om naar Noordwijk te verhuizen waren de faciliteiten aan huis om ouderen makkelijk te verzorgen. In een uitbouw van hun zelfgebouwde woning in Bronsgeest woont nu de moeder van Johan. Voor de persoonlijke zorg komt een verpleegster langs. Zij geeft veel aandacht aan de mentale gezondheid. De vrouw werkt samen met een in Noordwijk patiëntvolgsyssteem dat de data afkomstig van de software in het lichaam van de oude vrouw analyseert en op grond daarvan therapie voorschrijft. Tevens is er Robin, de huishoudrobot. Stofzuigen, stoffen, afwassen, Robin kan het allemaal. Robin staat in direct contact met het patiëntvolgsysteem. Assisteert indien nodig is. Of voert een noodzakelijke opdracht uit. “Meiden, de lessen beginnen, tijd om in te loggen!”, roept Johan tegen zijn dochters. De kinderen hoeven niet meer continue op school te zijn. De meeste lessen volgen ze thuis. Voor de holografische beleving van de klas, de leraar, en de lesstof heeft Johan een aparte kamer gemaakt, een sferische bol, nodig voor de perfecte 360 graden beleving.

Ze zijn trots op de voorziening. Soms komen er vriendjes en vriendinnetjes bij hun ‘lessen’. Na de les wordt Roos naar school gebracht in een robotgestuurde segway. Anna blijft thuis wat extra huiswerk doen, omdat ze vorige week ziek is geweest. Daarna brengt de segway ook Anna naar haar school. “Weet je nog dat onze moeders dat allemaal nog met zo’n grote bakfiets deden”, grapt Rianne terwijl ze zelf aan het werk is. “Ja, echt, de techniek staat voor niets”, zegt Johan, die ondertussen zijn spullen pakt om een conference call te doen. “Trouwens, vanavond komen Simon en Alexia eten, hè, programmeer jij alvast iets wat we kunnen gaan eten?”. Rianne programmeert een lekker voorgerecht, hoofdgerecht en bijgerecht. De applicatie checkt wat er nog aanwezig is in huis en besteld de benodigde ingrediënten bij het plaatselijke magazijn. Enkele uren later worden de boodschappen met de kleine ‘shopper’ thuisbezorgd en Johan die inmiddels klaar is met werken programmeert huisrobot Robin 2 om het eten te maken. Niet lang daarna bellen Simon en Alexia aan. Robin 2 wil naar de deur gaan, maar Rianne ‘overruled’ hem. “Ja, persoonlijk contact is beter”, zegt Anna gevat. “Hallo!”, zegt Simon terwijl hij een bosje genetisch gemanipuleerde tulpen overhandigt. “Wat hebben jullie nog altijd een prachtig huis, zo helemaal zelfvoorzienend”.

Rianne en Johan knikken instemmend: “We gaan hier ook echt niet zo 1,2,3 weg”. En zo kwebbelen de twee stellen vrolijk verder en genieten van het etentje dat Robin 2 gemaakt heeft. De moeder van Johan schuift later op de avond aan. De biochip in haar hoofd registeert een specifieke hersengolf die er op wijst dat ze ‘sociaal geactiveerd moet worden’. Robin biedt haar een arm en zegt: “Kom op, even het bezoek gedag zeggen”. Na het eten gaan ze met zijn zessen nog naar Noordwijk aan Zee om nog een bakje koffie te doen. Ze stappen uit bij de afrit en Johan beveelt zijn auto om ergens een parkeerplaats te vinden. Met een espresso, een cappuccino, twee thee en twee limonades in de hand geniet ieder voor zich van het laatste beetje zonneschijn van de dag. .... En kunt u zich dit al voorstellen? Of is het toekomstmuziek?

18

4.

Energieke samenleving



Energieke, zelfredzame en betrokken samenleving met een actief verenigingsleven, krachtig vrijwilligersnetwerk en een levendig cultureel klimaat.

Mensen maken onze kustplaats. Onze inwoners en ondernemers bepalen uiteindelijk de kracht van onze samenleving. Dat hoort bij Noordwijk. Al eeuwenlang. Dat is ons verhaal en de basis voor alle gewenste ontwikkelingen. Het zorgt ervoor dat mensen zich in Noordwijk thuis voelen en zich kunnen ontplooien. Daar profiteren ook onze bezoekers van. Want onze organisaties en ondernemers vormen de drijfveer voor veel evenementen en activiteiten. Daardoor is er in Noordwijk eigenlijk ‘altijd wat te doen’. Daarom willen we dat iedere inwoner met zijn talenten, mogelijkheden en beperkingen aan onze samenleving kan meedoen. Maar zich ook met eigen kracht kan ontplooien en verantwoordelijkheid nemen. Voor zichzelf, voor elkaar en voor de leefomgeving. Daarnaast willen wij Noordwijkers stimuleren tot een gezonde leefstijl en willen we overmatig gebruik van ongezond eten, alcohol en drugs tegengaan. Meer bewegen hoort daar ook bij. Ondersteuning waar nodig Voor wie dat deels of helemaal niet haalbaar is, bieden we als gemeente tijdelijke of langdurige ondersteuning. Om daarmee de kwaliteit van leven te bevorderen. Dat doen we vanuit de taken in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De Wmo bepaalt tevens dat Noordwijk de leefbaarheid van een straat of wijk moet vergroten, dat Noordwijkers zich meer betrokken voelen bij hun buurt en bij elkaar.

Want bewoners die contact met elkaar hebben, zijn sneller geneigd elkaar te helpen of samen iets te ondernemen. Wij helpen daarbij door onder andere de inzet van een Lokaal Loket en een Sociaal Wijkteam. Maar wij vertrouwen ook op een actieve rol van deskundige maatschappelijke organisaties, vrijwilligers en mantelzorgers. Zij leveren een belangrijke bijdrage aan de gewenste zelfredzaamheid en het welbevinden van de Noordwijkers. De Wmo biedt daartoe een interessante uitdaging: benutting van het ‘right to challenge’. Dat betekent dat inwoners of organisaties een alternatief kunnen ontwikkelen voor bestaande welzijnsactiviteiten. Als een alternatief beter, financieel aantrekkelijker en een groot draagvlak in Noordwijk heeft, kan dit initiatief in de plaats komen van een huidige invulling. Dit betekent voor iedereen een cultuuromslag. Als gemeente laten we dan bestaande initiatieven los. Gezondheid en zorg De bestaande (natuurlijke) omgeving, organisaties, ondernemingen en voorzieningen van Noordwijk lenen zich bij uitstek voor het faciliteren van de voorzorg (bevorderen gezond leven), gemeenschapszorg ( zoveel mogelijk zelf, samen in de buurt in het netwerk) en het ondersteunen van de laag complexe (basiszorg) als ook hoog complexe zorg. Zee, strand, duinen, bos en omgeving bieden perfecte omstandigheden voor de ‘voorzorg’, ook wel preventieve zorg genoemd.

De gemeenschapszorg biedt deels maatschappelijke inzet en deels inzet van woningbouw, infrastructuur, werk en onderwijs. In het ondersteunen van de complexe zorg kan Noordwijk zich bij uitstek onderscheiden in de vorm van kort- en langlopende revalidatie. Voor bewoners en bedrijven liggen er enorme kansen om hiermee aan de slag te gaan, zo blijkt uit het ‘Rapport Omgevingsvisie 2030’ van de Noordwijkse Ondernemers Vereniging (NOV).

19

Rock & roll-generatie: inspelen op behoefte vitale ouderen Twee doelgroepen hebben onze bijzondere aandacht: ouderen en jongeren. Er komen in onze gemeente fors meer 70-plussers. Daar willen we op inspelen. Alleen voor inwoners die dit nodig hebben zal er zorg zijn. Daarom moet ‘domotica’ (handige toepassingen van elektronica in huis) in levensloopbestendige woningen een grotere rol gaan spelen bij de vergroting van de zelfredzaamheid. We streven daarbij ook naar een grotere variatie in woningen waarin mensen aangenaam thuis oud kunnen worden. Naast (service)appartementen moet er ook meer ruimte komen voor kleinschalige woonvormen, zoals hofjeswoningen of groepswoningen. Liefst dicht bij de voorzieningen. Bij gebiedsontwikkelingen zullen we de veiligheid en toegankelijkheid meenemen van voorzieningen voor mensen met een functiebeperking. Daarbij kan het ook gaan om het meer ‘senior-proof’ maken van bepaalde delen van de openbare ruimte. Er zijn echter ook steeds meer vitale ouderen. Tenslotte komt nu de ‘rock & roll-generatie’ eraan. Ze zijn actief, gaan veel uit, volgen cursussen en nemen het heft in eigen hand. Overheid, bedrijfsleven en organisaties zullen op hun behoeftes moeten inspelen. Kansen voor jongeren Ook jongeren hebben onze bijzondere aandacht. Ze vormen een essentieel onderdeel van onze energieke samenleving.

Natuurlijk vertrekken sommigen vanwege studie, werk of relatie. Maar dat mag niet gebeuren door het gebrek aan woonruimte. Naast de realisatie van extra starterswoningen zijn ook voldoende uitgaansmogelijkheden (vooral voor de jongeren tussen 16-18 jaar), sport, scholing, werk, openbaar vervoer en veilige school-thuis routes van belang. Voor de jeugdzorg werken we samen met alle Holland-Rijnlandgemeenten. Centra voor Jeugd en Gezin (CJG) en Jeugd en Gezinsteams zijn beschikbaar voor vragen over opvoeding en advisering over problemen bij de jeugd. Als aanvulling op de ondersteuning die de onderwijsinstellingen bieden is er het Jeugd en Jongerenwerk waar jongeren laagdrempelig worden ondersteund bij hun ontwikkeling en ontplooiing. Maar ook van jongeren verwachten we dat ze energiek meedoen aan activiteiten in onze samenleving. Daar bieden we tal van mogelijkheden voor, in het jongerencentrum, op schoolpleinen en speelplaatsen, met evenementen en binnenkort in een poppodium. Door actief in te spelen op interesses van specifieke doelgroepen kan ook de bibliotheek in de toekomst een sterkere rol vervullen in onze samenleving. Voorbeeld zijn de vestiging van een zogenaamd ‘Taalpunt’, de cursus ‘Digisterker’ en allerlei thematische activiteiten over meedoen in Noordwijk. Cultuur als cement van de samenleving Noordwijk kent een veelzijdig cultureel leven en een rijke cultuurhistorie.

Daar mogen we trots op zijn. Het is een zaak ons culturele leven en ons erfgoed te koesteren, beleefbaar te maken voor een breed publiek en er voor te zorgen dat ook weer nieuwe initiatieven plaats kunnen vinden. Zo houden we ons culturele bestel levend en aantrekkelijk. Voor onze eigen inwoners en voor de toeristen en congresgangers die naar Noordwijk willen komen. Ons culturele bestel is geen vanzelfsprekendheid; het vraagt om aandacht en onderhoud. Dat is een verantwoordelijkheid van de gemeente, maar ook van onze inwoners en het culturele veld. We willen Noordwijkers een aantrekkelijke woon- en leefomgeving bieden, waarbij de versterking van de gemeenschapszin een belangrijk subdoel is. De maatschappelijke functie van cultuur willen we in de toekomst vergroten en zichtbaar maken. Gericht op het bereiken van nieuwe doelgroepen, met een accent op jeugd, senioren en inwoners met enige afstand tot de samenleving. Het activiteitenaanbod op het gebied van cultuur en erfgoed in Noordwijk wordt in belangrijke mate gedragen door vrijwilligers. Hun inzet willen we intensiever ondersteunen. Noordwijk barst van het creatieve talent. Via het muziek- en dansonderwijs, initiatieven van amateurverenigingen, festivals, enz. worden deze talenten aangeboord, geprikkeld en ontwikkeld. We willen de ambitie om talentontwikkeling te stimuleren en mogelijk te maken oppakken. 20

5

Geweldige sportmogelijkheden



Hoogstaande sportbeoefening en –beleving in een gezonde omgeving.

Sporten in Noordwijk is enorm populair. Jong of oud, we doen het in verenigingsverband of individueel, binnen of buiten. Sport draagt op een positieve en preventieve manier bij aan de eigen gezondheid, het welzijn en de samenleving. Topsport in ons ‘Sportdorp aan Zee’ stimuleert onze economie, toerisme en onze identiteit als energieke kustplaats. Daarom willen we dat de hoogwaardige Noordwijkse binnen- en buitensport-accommodaties geschikt blijven voor (top-)sportwedstrijden en trainingen. Nu onze sportinfrastructuur nagenoeg op orde is, willen we in de toekomst de nadruk leggen op meervoudig gebruik van de bestaande sportaccommodaties, meer bewegen in de buitenruimte en het ‘binnenhalen’ van belangrijke sportevenementen. Toekomstige verplaatsing van sportparken naar het Achterweggebied is niet meer aan de orde. Hooguit is er nog sprake van kleine uitbreidingen rond de huidige accommodaties. Onze focus komt meer te liggen op het up-to-date houden, intensiever gebruik van de velden door toepassing van kunstgras en eventuele herinrichting van een sportcomplex. Bredere functie voor de wijken Onze sportaccommodaties zijn goed zichtbaar en toegankelijk voor mensen uit de wijk. Dit vergroot de kans op meer bewegen door met name de jeugd. De sportaccommodaties willen we in de toekomst laten uitgroeien tot meer openbare multifunctionele ‘wijksportparken’.

Naast een functie voor sport, krijgen ze dan een bredere maatschappelijke functie voor de wijk. Denk hierbij ook aan actieve dagbesteding op de sportparken voor kwetsbare groepen. Tevens willen we het dagelijks sportief bewegen stimuleren door de letterlijke en figuurlijke verbinding te versterken tussen sportverenigingen, het onderwijs en de naschoolse opvang. Buiten sporten Verder willen we inspelen op de toenemende vraag naar ‘groene outdoor’ sportbeoefening. Dit versterkt tegelijk de diversiteit van ons sportaanbod, draagt bij aan een gezonde levensstijl en verhoogt de aantrekkelijkheid van ons woonklimaat. We zullen daarom de voorzieningen verbeteren voor populaire individuele buitenactiviteiten, zoals fietsen joggen en outdoorfitness. Strand, bos, duinen maar ook de overige openbare ruimte en bestaande sportaccommodaties nemen we daar voor onder de loep. Meer belangrijke sportevenementen en promotie Onze hoogwaardige sportaccommodaties vormen een uitstekende basis voor successen, innovaties, maatschappelijke activiteiten en gewoon gezond bewegen. Noordwijk is dan ook steeds vaker het decor van (inter-)nationale sportprestaties en evenementen, zoals voor hockey, waterpolo, kitesurfen en ‘Life Saving’. Dit willen we verder uitbouwen, goed in de markt zetten en promoten.

Uiteraard doen we dat in samenspraak met de sportbonden, de Noordwijkse Ondernemingsvereniging, de horeca en Noordwijk Marketing.

Sportpark Duinwetering Momenteel maken negen verschillende verenigingen gebruik van Sportpark Duinwetering, met voetbal als grootste club. Tevens doet dit sportpark dienst als sportcampus voor het voortgezet onderwijs van het Northgo College. Omdat dit sportpark voor sport en onderwijs centraal is gelegen en er daarom in de afgelopen jaren flink is in geïnvesteerd, willen we het op de huidige locatie handhaven. De verwachting is dat de vijf voetbalvelden tot 2030 toereikend zijn. Daarbinnen is het mogelijk de capaciteit te optimaliseren door onder andere het toepassen van een derde kunstgrasveld. In de Nes reserveren we ruimte voor een (pupillen)veld, mocht daar in de toekomst behoefte aan zijn. Sportpark Nieuwe Zeeweg De Noordwijkse Hockeyclub is de grootste vereniging op Sportpark Nieuwe Zeeweg. Een verdere groei is op het bestaande sportpark niet op de bestaande drie velden op te vangen. Ook deze sportaccommodatie willen we in het Middengebied behouden, vanwege de centrale ligging in het dorp en de gewenste spreiding van sportparken. Vandaar de grote investeringen die zijn gedaan. Daarom reserveren we ruimte voor een vierde veld op het naast gelegen terrein nabij de duinreep aan de Duinweg. Aandachtspunt bij deze uitbreiding is de parkeercapaciteit. Voetbalvereniging SJC heeft met vijf velden voorlopig voldoende capaciteit aan de Lageweg.

We weten niet of dat ook tot 2030 voldoende zal zijn. Het sportpark ligt nabij bij geplande woningbouw in Bronsgeest en Offem Zuid. Dat kan een aanzuigende werking hebben op de jeugd uit deze nieuwe wijken. Er loopt een onderzoek naar een betere indeling van het sportpark Lageweg mede naar aanleiding van het besluit om een poppodium op dit terrein te vestigen. Afhankelijk van de uitkomsten is wellicht een extra veld nodig. De korfbalvereniging Fluks en de handbalvereniging MSV hebben voldoende capaciteit voor de komende 30 jaar. De tennisvereniging TC Noordwijk is een aantal jaren geleden verplaatst en maakt fysiek onderdeel uit van Sportpark Nieuwe Zeeweg. Formeel is dat niet zo. De tennisvereniging heeft deze grond in erfpacht van een particuliere eigenaar en kan daar in principe blijven. De Integrale Ruimtelijke Visie 2030 en visie Nieuw Oost bevatten een reservering voor de verplaatsing van de sportverenigingen uit het Middengebied en de Lageweg naar het Achterweggebied. Deze is niet meer nodig en vervalt.

Beleidsaccenten duurzame ontwikkeling o meer multifunctioneel gebruik van sportparken. o sportaccommodaties meer gebruiken voor opwekking duurzame energie. o mensen op sportscholen wekken met hun fitnessapparatuur energie op. o meer groene inbedding van sportterreinen, zonder dat dit ten koste mag gaan van de functionaliteit van de sportvelden.

22

6

Sfeervolle dorpscentra



Sfeervolle dorpskernen: de kustzone Noordwijk aan Zee, met name de zee, het strand, de duinstrook en de KW Boulevard (gezelligheid, cultuur, beleving, grandeur, authenticiteit, toerisme, congres), historische beleving kern Noordwijk Binnen.

Onze kustzone in Noordwijk aan Zee en het historisch centrum in Noordwijk Binnen zijn de meest gezichtsbepalende gebieden in onze gemeente. Vandaar dat er voor een zeven sterren kustplaats bijzondere aandacht nodig is voor een hoogwaardige onderscheidende uitstraling en een unieke sfeer. Voortbouwend op het beleid tot nu toe, willen we daar de komende jaren nog een forse kwaliteitsslag maken. Dat betreft niet alleen de ruimtelijke inrichting en uitstraling maar ook de mogelijkheden voor cultuur, beleving en winkelen. Kortom: dit zijn de sfeervolle gebieden waar het gezellig is, waar vaak iets is te beleven en waar je plezierig winkelt, uitgaat of een congres bijwoont. Hierna gaan we daar op hoofdlijnen in per deelgebied.

NOORDWIJK AAN ZEE Koningin Wilhelmina Boulevard Om tot een aantrekkelijkere Koningin Wilhelmina Boulevard te komen, als waardig visitekaart voor onze zeven sterren kustplaats, richten we ons op drie hoofdpunten: 1. de gewenste ‘skyline’ en uitstraling van de gebouwen; 2. de ontwikkeling van het Vuurtorenplein, het Palaceplein/Gat van Palace en De Grent; 3. verkeer, parkeren en de inrichting van de openbare ruimte. 1. Skyline en uitstraling gebouwen Wij vinden dat de afwisseling in bouwhoogtes een aantrekkelijk dynamisch beeld opleveren van de Koningin Wilhelmina Boulevard. Daarmee verschilt Noordwijk essentieel met andere kustplaatsen als Knokke, Oostende en Nice. Daar wordt één bouwhoogte aangehouden die een monotone indruk oplevert. Wij streven daarom naar een in hoogte gevarieerde skyline van de Koningin Wilhelmina Boulevard: ieder gebouw verschilt duidelijk van hoogte met de buren. Om de schaal van de Koningin Wilhelmina Boulevard zoveel mogelijk te laten aansluiten bij het dorpse karakter van Noordwijk aan Zee, willen we de bouwhoogte wel begrenzen. We laten ons daarbij leiden door de hoogte van het meest authentieke en beeldbepalende gebouw aan de Koningin Wilhelmina Boulevard: de vuurtoren. De top van de vuurtoren is richtinggevend voor de bouwhoogte van de skyline van de Koningin Wilhelmina Boulevard.

Door een zorgvuldige uitwerking per bouwplan van dit uitgangspunt (afwisseling in bouwhoogte, waarbij de top van de vuurtoren richtinggevend is) blijft er ook op langere termijn een aantrekkelijke variëteit tussen hogere en lagere gebouwen. Ter behoud van de beleving van de vuurtoren moeten de gebouwen direct naast de vuurtoren lager zijn dan de top van de vuurtoren. Ook moet het zicht op de vuurtoren zoveel mogelijk behouden blijven. Dit vraagt dus maatwerk per bouwplan, zoals dat bij het plan voor de Hotels van Oranje op dit aspect al is toegepast. Dit uitgangspunt moet ruimte geven om in goed overleg tot een hoogwaardige ontwikkeling van deze hele boulevard te komen.

23

Voor de gewenste uitstraling blijft het huidige beeldkwaliteitsplan functioneren, met als trefwoorden allure en topkwaliteit (‘De Noordwijkse Stijl’). Als interessante kans zien wij het meer inrichten van vergader- en werkruimten met een transparante uitstraling op het straatniveau in de hotels aan de Koningin Wilhelmina Boulevard, waar mensen samenkomen en –werken, bijvoorbeeld voor de snelgroeiende groep zzp’ers en ‘mobiele werkers’. 2. De ontwikkeling van het Vuurtorenplein, het Palaceplein-Gat van Palace en De Grent Voor een beter functionerende Koningin Wilhelmina Boulevard willen we de huidige ‘open einden’ omvormen tot ‘hotspots’ met stedelijke allure: een ‘Cultuurcluster Vuurtorenplein’ en ‘Toplocatie Palaceplein’. Met De Muze als aanknopingspunt willen we het Vuurtorenplein laten uitgroeien tot een brandpunt voor culturele activiteiten en kunstuitingen. Dat geeft tevens een impuls aan ons beleid voor het uitbouwen van een energiek cultureel klimaat in Noordwijk, met een aanbod dat gevarieerd en interessant is voor onze bewoners en bezoekers. Bij de ontwikkeling van het Palaceplein tot een veelzijdig brandpunt van functies denken we aan een creatieve combinatie van hotel, woningen, luxe winkels, leisure en parkeren. Nut en noodzaak dient uiteraard eerst te worden bepaald. Daarbij worden ook de resultaten van het parkeeronderzoek betrokken.

Alles komt daar samen en is goed georganiseerd voor wandelaar, fiets, bus en auto. Op het ‘Gat van Palace’ streven we naar een multifunctionele ontwikkeling van een iconisch gebouw, wat ‘het verhaal van het gebied’ vertelt en op zichzelf al een trekpleister vormt. Wij gaan de mogelijkheid onderzoeken om een tijdelijke flexibele en demontabele parkeergarage te realiseren, bijvoorbeeld zolang de herontwikkeling van het Palaceplein nog niet gereed is. In overleg met betrokken eigenaren en creatieve ondernemers willen we dat de revitalisering van De Grent wordt meegenomen met de reconstructie Parallel Boulevard, hiervoor ligt al een Definitief Ontwerp (DO). 3. Verkeer, parkeren en de inrichting openbare ruimte Heel veel steden en dorpen hebben hun centrumgebied met succes teruggegeven aan de voetganger. Ook in Noordwijk hebben wij daar goede ervaring mee in de Hoofdstraat, Kerkstraat en het Sint Jeroensplein. Ter versterking van onze ambitie voor een sfeervolle en aantrekkelijke kustzone willen we de Koningin Wilhelmina Boulevard geleidelijk omvormen van ‘doorgangsroute’ naar aantrekkelijke ‘verblijfszone’. Hierin willen we meer mogelijkheden creëren voor passende actieve en passieve beleving van cultuur en evenementen.