Bijlage Achtergrond en visies De Zilk

Samen maken we de toekomst voor gemeente Noordwijk!

Toekomstvisies van inwoners, ondernemers en betrokkenen van De Zilk

Samen maken we de

toekomst voor Noordwijk!

Inhoud Inleiding 7 Geschiedenis en DNA 9 Identiteit 25 Cijfers en Feiten 30 Visies 33 De Zilk zie je zo 34 Visie groep ‘De Zilk’ 37 Nawoord 39

Inleiding “ Samen maken we de toekomst van Noordwijk “ Meer dan 150 inwoners, ondernemers, ambtenaren en scholieren hebben samen in teams meer dan 30 toekomstvisies uitgewerkt. Al deze visies vormen de basis van de uiteindelijke omgevingsvisie. Maar ook de visies op zich zijn stuk voor stuk prachtige schetsen voor de toekomst van Noordwijk. Die mogen niet verloren gaan! Daarom bundelen we het heden, de geschiedenis en de toekomst van De Zilk in één boekje. Hier vindt u de huidige situatie in cijfers, het verhaal over de geschiedenis van De Zilk en de toekomstvisies van bewoners. De omgevingsvisie schetst de gewenste koers en identiteit van Noordwijk: waar willen we naartoe? Het is ook een uitnodiging. Aan iedereen die wil bijdragen aan een mooie toekomst. Een uitnodiging aan alle lezers, initiatiefnemers, politici, ondernemers en andere betrokkenen om dit samen uit te werken met de visies die u hier leest. Gebruik ze ter inspiratie voor uw eigen initiatieven. Zo maken we samen de toekomst van Noordwijk. Veel leesplezier!

Kenmerkende rode beuk aan de Zilkerduinweg

7

Geschiedenis en DNA

9

1615

1850

Over de strandwal loopt een weg. Op de grens met de strandvlakte staan een paar boerderijen.

Het huidige stratenpatroon is grotendeels te herkennen in het stratenpatroon van 1850. In De Zilk staan inmiddels iets meer boerderijen.

1615

11

1930

1970

2020

De strandwal is deels nog begroeid met bos. Een deel van de strandwal is afgegraven en de eerste bollenvelden worden aangelegd.

De Zilk is flink gegroeid. De woningbouw voor met name de arbeiders die in de bollen werken ligt tussen de Beeklaan en de Zilkerduinweg.

Rondom de kern bestaat het grondgebruik voornamelijk uit bollenvelden. De noordzijde is het verder uitgebreid met woningbouw en sportvelden.

13

Voorbeeld van mogelijke bewoning in de duinen

Driesprongweg naar Groote en Kleine Zilk

Noordwijk Binnen 18de eeuw Duinmaier - Maierschap

Nederzettingen in de duinen In de duinen bij de Zilk hebben geruime tijd mensen gewoond. Van 400-500 voor Chr. Zijn er sporen van nederzetting in de duinen gevonden.

De naam De Zilk

Sint Jeroen

Waarschijnlijk is het voorvoegsel ‘Zil’ afgeleid is van het zilte water. Het achtervoegsel ‘lick’ zal betrekking hebben op watering. Ook wel ‘leeck’ of ‘leek’ genoemd. Een leek is een natuurlijke waterloop. De Zilk betekent dan: ‘de zilte leeck’.

De duinen van de Grote en de Kleine Zilk behoorden tot de domeingebieden van de destijds heersende graaf. Hij gaf het in erfpacht aan een duinmaier ofwel jachtopziener. De bewoners hadden het recht er hun vee te laten grazen, hout te kappen en op konijnen te jagen. Omdat de konijnen voor grote overlast zorgden, door de schade aan de gewassen, kochten de bewoners de erfpacht van de duinmaier en namen zelf de zorg op zich. Het maierschap zorgde ervoor dat iedereen een deel van de erfpacht voor zijn rekening nam. De minst draagkrachtigen werden door hun buren van erfpacht vrijgehouden.

Boerderijen

Boerderij Wassenaar

In en rondom De Zilk hebben een aantal boerderijen gestaan. Begin van de 19de eeuw zijn de boerderijen Vogelenveld – Haasveld – Sasbergen in het gebied van de Amsterdamse Waterleiding Duinen gebouwd. Alle drie de boerderijen zijn in de jaren twintig van de vorige eeuw afgebroken, omdat na het graven van het Oosterkanaal en het Van Limburg Stirumkanaal meer water aan het duin werd onttrokken. De grond verdroogde om die reden, voor het vee was er geen gras meer, de woningen gingen verzakken en werden uiteindelijk gesloopt. Niet alleen in de Amsterdamse Waterleiding duinen stonden boerderijen. Boerderij Prinsenhof stond vanuit De Zilk gezien, achter in de kleine Zilk ongeveer zeventig meter in het bollenland. Langs de Zilkerduinweg tegenover de Wassenaarseweg staan twee hekpalen met wapenschilden. Sinds mensenheugenis stond daar een boerderij, op zeer oude kaarten al aangegeven met de naam Wassenaar. Tot dat in 1962 de boerderij geheel door brand werd verwoest.

Boerderij Prinsenhof

15

Gerenoveerde hekpalen van boerderij Wassenaar aan de Zilkerduinweg

Amsterdamse Waterleidingduinen nabij entree De Zilk

17

Jachthuis Paardenkerkhof

Jachthuis Paardenkerkhof In 1880 is de boerderij Paardenkerkhof in de duinen gebouwd. Later is functie naar jachthuis veranderd. De naam is afkomstig van de paardenbotten waarmee het land ooit werd afgepaald. De jachtopziener verzorgde ook in vroeger jaren de ontvangst van de vele deelnemers aan jachtpartijen, die indertijd veelvuldig gehouden werden. Men kwam dan tezamen in het oude Jachthuis. Het Jachthuis is vanwege verzakking afgebroken en werd vervangen door een kleiner jachthuis aan de Zilkerduinweg. Het vroegere “Paardenkerkhof” bevatte tal van logeerkamers, waar de gasten ook regelmatig overnachtten. In de duinen werd veel op konijnen gejaagd, maar er werden ook duinen afgegraven om er elzen te planten en koren te zaaien. Jachtopziener Cees Duivenvoorden

Heilig Hart van Jezuskerk

Heilig Hartschool De Zilk Het openbare lager onderwijs in De Zilk begon in 1843 in een woonkamer, maar kreeg vanaf 1876 vorm met de bouw van een eerste klaslokaal. De school werd geleidelijk uitgebouwd tot een gebouw met 6 klassen. In 1958 werd in de Beukenlaan een nieuwe school gebouwd, de Mariaschool. De meisjes kregen vanaf dat jaar les op de nieuwe school. De jongens bleven op de oude school totdat deze in 1975 werd gesloopt. De huidige basisschool in De Zilk, brede school De Egelantier, is gevestigd op de Hafkenscheidtlaan.

H.J.M Hafkenscheidt

Heilig Hart van Jezuskerk Voor 1920 gingen de katholieke inwoners van De Zilk, via het Kerkepad ter kerke in Vogelenzang. De behoefte aan een eigen kerk was groot genoeg om middelen bijeen te krijgen voor de bouw van een kerk in De Zilk. Onder leiding van H.J. M. Hafkenscheidt werd rond 1920 de Heilig Hart van Jezuskerk gebouwd. De kerk werkd later uitgebreid met een toren en een parochiehuis.

Trefpunt de Duinpan en Speeltuin De Zilk In de Zilk bevindt zich het multifunctioneel centrum Trefpunt de Duinpan waar de Raad regelmatig vergadert. Speeltuin de Zilk is relatief groot, regelmatig worden er schoolreisjes naar toe georganiseerd. J. Remmerswaal Hoofd der School

19

Speeltuin de Zilk Trefpunt De Duinpan

Heilig Hartschool

Uitbreidingen/Woningbouw Door de enorme toename van de bollenteelt was er veel huisvesting voor arbeiders nodig. Ook in de Zilk werden hiervoor in de jaren 60 tot 80 nieuwe woningen gebouwd. Het merendeel van de bebouwing van de dorpskern dateert van na 1945. In die periode stonden er 120 woningen binnen de plangrenzen. In de jaren ‘60 werden er veel woningen toegevoegd, deze toename stagneerde in de jaren ‘70 wanneer er niet meer dan 50 woningen zijn gebouwd. In de tweede helft van de jaren ‘80 en begin jaren ‘90 zijn er nog eens 60 woningen gebouwd. In 2016 wonen er circa 2190 inwoners.

De Zilk in de jaren 80

‘t Zilt

’t Zilt is het nieuwbouwproject dat op dit moment in aanbouw is.

21

Impressie van ‘t Zilt

23

(Bloemen)feesten Ieder jaar wordt in De Zilk de Bloemmozaïekwedstrijd georganiseerd. Carnaval en Kermis zijn twee periodes waar er in de Zilk wordt gefeest.

Identiteit

De Tiltenberg

25

Bollenpelsters

Mechanisatie bollen ca. 1950

Bollenpellers fa. v. d. Schoot

De Amsterdamse Waterleidingduinen is een duingebied tussen Zandvoort en de Langevelderslag in de gemeente Noordwijk. Het duingebied is ingericht voor de winning van drinkwater voor de stad Amsterdam; er stroomt jaarlijks vijftig miljoen kubieke meter drinkwater door dit 3400 hectare grote gebied.

29 Beeklaan ( N442) 2020 - zicht op Heilig Hart en Zilkerpolder

Ontsluiting De ruimtelijke opbouw van De Zilk is in sterke mate bepaald door de ligging van de wegen Zilkerduinweg en de Hoogduinweg / Beeklaan. Tot 1966 vond de uitbreiding van de dorpskern uitsluitend plaats langs en tussen deze wegen. Nadat deze ruimte volledig was benut, werd er gebouwd ten noorden van De Zilkerduinweg. De Hoogduinweg / Beeklaan zijn gelegen als ventweg naast de provinciale weg N442 die later is aangelegd. Rondom De Zilk ligt de provinciale weg N206. De Zilkderduinweg sluit hierop aan. Beeklaan 1956

Kruising N206 en Zilkderduinweg

Cijfers en Feiten Bevolking

.. ...

....

....

. ..

..

.

.

..

..

..

...

...

De sociale participatie in De Zilk is relatief hoog

..

..

...

....

...............

...

..

..

..

Ge bo 1.0 ortec ij 00 inw fer per one rs

53%

Gemiddelde huishoudensgrootte

Bevolking

5%

huishoudens ≤ sociaal minimum

€ 321.000

€ 345.000

gemiddelde WOZ waarde

52%

19%

22%

65%

62%

actieve bewoners

206

1385

adressendichtheid

volwassenen

35%

40%

eenzame bewoners

32

42

geregistreerde misdrijven per 1.000 inwoners

De gezondheid in De Zilk scoort rond het Noordwijks gemiddelde, het alcoholgebruik vraagt de aandacht

31

Technologie

Voorzieningen

A s en di

l dee sAan soon ns per een houde huis

3%

26%

jongeren

ouderen

a te nd ne ee co l no mi e

..

in ld o de w id n m ri Ge pe

k ne om r en

De Zilk heeft relatief grote huishoudens

s Aantal auto’ en per huishoud

.. ..............

..

..

..

..

..

..

...

m

...............

.

Luc htk fijn walit sto eit f

Ge

........... ... e l de .. idd

..

eel ers Aand tvang n enso inkom

Economie

Bedrijve n per 1.000 in woners

De welvaart in De Zilk ligt onder het Noordwijks gemiddelde

.

Samenleving

Vri jw illi ge rs

ie reg de even l en ldo gen Vo er ei ov

Het energieverbruik in De Zilk is relatief hoog, wel wordt er relatief veel duurzame energie opgewekt

er ind e h egen tig ns ale w r E k lo

42.859

28%

Mantelz orger s

Ve zo rmog per nnepa en nel 1.00 0 inw en oners

Omgeving

in Groen ing ev nomg woo

2.265

Woonomgeving

De Zilk heeft een relatief jonge bevolking, de groep ouderen neemt de afgelopen tien jaar wel toe

1,1 km

0,6 km

afstand tot school

1,1 km 0,7 km afstand tot huisarts

1,2 km 0,6 km

afstand tot supermarkt

Gezondheid en leefstijl

85%

79%

goed ervaren gezondheid

31%

34%

voldoet aan alcoholrichtlijn

55%

55%

voldoet aan bewegingsrichtlijn

Energie

1890 m3

1370 m3

aardgasverbruik per woning

3545 kWh 2870 kWh

elektriciteitsverbruik per woning

3%

5%

huizen met energielabel A

* Gemiddelde gemeente Noordwijk

DE ZILK

Met een of laat de infographic zien welke indicator hoger of lager scoort dan het gemiddelde van de gemeente Noordwijk.

Samenleving

Visies In het volgende hoofdstuk vindt u de visies voor De Zilk. De Zilk zie je Zo en Visie groep ‘de Zilk’. Deze visies van vormden de basis voor de Omgevingsvisie Noordwijk. De toekomst van De Zilk, beschreven door bewoners.

GROETEN UIT NOORDWIJK!

33 Samen maken we de toekomst. Doe mee!

De Zilk zie je Zo Gekeken is naar de potentie van de totale nieuwe gemeente. En wat kunnen we als De Zilk bijdragen aan het grote geheel van Noordwijk? Hoe zorgen we dat De Zilk als gemeenschap niet te veel verwatert en stevig haar karakter behoud. Jonge Zilkers moeten daarom volop kansen krijgen zich makkelijk in het dorp te vestigen. En wie verknocht raak aan De Zilk moet daar ook kunnen blijven. De grootste uitdaging in de omgevingsvisie is volgens ons team hoe de gemeente, concreet en praktisch verbinding kan leggen tussen de Noordwijkse kernen en de omliggende dorpen en regio. Gekozen is voor een op vijf aandachtsgebieden.

35

Bekijk de gehele visie op: https://samen.noordwijk.nl/nl-NL/ideas/de-zilk-zie-je-zo

Tiny forrest

Supermarkt GOED gebouw Duinpan Jeugdhonk etc. Tiny forrest

Tiny forrest

Visie groep ‘De Zilk’ Onze visie-groep vindt het belangrijk dat De Zilk een hechte, compacte gemeenschap is en blijft voor iedereen. Het dorpse karakter blijft hierbij een must. We achten het noodzakelijk dat de basisvoorzieningen belangrijk zijn om ons dorp leefbaar te houden. Wat ons betreft komt zo’n plek naast de Duinpan. Mocht u als gemeente geen heil zien in die plek, dan zien we dat graag ergens anders in De Zilk gerealiseerd.

Tiny houses Pastorie/ Parochiehuis

We hebben ons specifiek gericht op De Zilk. Een aantal punten en dan bedoelen we met name de punten wat betreft gezondheid, milieu e.d. gelden natuurlijk voor de hele gemeente. Op de bijgesloten plattegrond van De Zilk zijn de punten aangeven, die wij in ons stuk hebben opgenomen.

37

Buitenfitness

Bekijk de gehele visie op: https://samen.noordwijk.nl/nl-NL/ideas/visie-groep-de-zilk

Nawoord We willen alle deelnemers aan de Omgevingsvisie Noordwijk hartelijk bedanken. De inhoud van dit boekje, de geschiedenis, het DNA en de visies voor De Zilk, zijn de basis voor de Omgevingsvisie. Het is ook een uitnodiging aan iedereen om de boekjes te gebruiken. Ter inspiratie voor eigen initiatieven, of die van anderen. Deze visies zijn geschreven door bewoners uit De Zilk en bestemd voor iedereen. Samen maken we Noordwijk!

De informatie is gehaald uit: - Atlas van Noordwijk - De Bollenstreek - Landschap & Erfgoed van de bloembollencultuur - 100 jaar bedrijvigheid in Noordwijk en Noordwijkerhout - W. Baalbergen - Gebiedsprofiel Duin- en Bollenstreek - Provincie Zuid-Holland - Novato - Blik op Noordwijkerhout - Gemeente Noordwijk

Colofon

Project : Simone Diegenbach - Procesmanager omgevingsvisie Communicatie : Beaumont Communicatie & Management Redacteur : Job van Oel Design & productie : Kseawell Creative Marketing Print : Kwaliteitsdrukwerk.nl

Afbeeldingen zijn geleverd door: - Kees Verweij, Atlas Noordwijk, Novato, Theo van Gijlswijk, Noordwijk Marketing en Gemeente Noordwijk

De gemeente Noordwijk streeft ernaar om alle rechthebbenden met betrekking tot (foto)materiaal in deze uitgave te achterhalen. Eenieder die meent dat zijn/haar materiaal zonder voorafgaande toestemming hier is gebruikt, verzoeken wij contact op te nemen met Gemeente Noordwijk via toekomst@noordwijk.nl.

De Omgevingsvisie van Noordwijk is tot stand gekomen in samenwerking met de inwoners uit alle vier de kernen van de gemeente, ambtenaren, ondernemers en vrijwilligers. De visie is samengesteld uit 30 toekomstvisies. Elke kern heeft echter haar eigen identiteit. Om dit extra te waarborgen, geven we de visies per kern ook apart uit. Een aantal visies heeft zich specifiek gericht op De Zilk. Dit boekje is een uitgave van de gemeente Noordwijk en beschrijft de visies en ideeën voor De Zilk.

Kseawell 2020-3145-05