Bijlage A Visie verblijfsrecreatie Noordwijk 2025
Tekst van het document
Visie Verblijfsrecreatie gemeente Noordwijk 2025
Zaaknummer Onderwerp
Visie Verblijfsrecreatie gemeente Noordwijk 2025-2035
Datum
02-09-2025
Steller
Stad & Co // Sweco
Foto: Els Bax
Voorwoord Met trots presenteer ik de visie op verblijfsrecreatie van de gemeente Noordwijk. Met deze nieuwe visie willen we inzetten op het waarborgen en versterken van de verblijfsrecreatie in onze gemeente. Bijvoorbeeld door kwaliteitsimpulsen van zittende ondernemers te stimuleren en hoogwaardige concepten aan te trekken. Elk jaar verwelkomen we honderdduizenden bezoekers in onze gemeente, die verblijven in onze hotels, op de recreatieparken en campings, in de Bed en Breakfasts en Airbnb’s. Ze genieten van onze prachtige stranden, de natuur en geven geld uit in onze winkels en horeca. Toerisme versterkt de positie van de gemeente Noordwijk en stimuleert de lokale economie. Het is belangrijk om een goede balans te behouden tussen levendigheid en leefbaarheid. Deze visie is tot stand gekomen met input van diverse stakeholders, waaronder: bewoners, bezoekers, Noordwijk Marketing, ondernemers en medewerkers van de gemeente Noordwijk. De visie sluit aan op de kernthema's van gemeente Noordwijk: een heilzame badplaats, een ruimtevaartcentrum van betekenis en een gebied met rijke tradities in de sierbollenteelt. Verblijfsrecreatie is er voor bezoekers, maar heeft ook een meerwaarde voor onze inwoners. Met deze visie bieden we een toekomstperspectief voor onze verblijfsrecreatie door keuzes te maken en ambities op te stellen.
Daarbij trekken we nieuwe ontwikkelingen of initiatieven aan die iets bijdragen aan de bestemming gemeente Noordwijk met een uitnodigingskader dat inspeelt op de kernthema's van de gemeente Noordwijk. Ik ben ervan overtuigd dat deze visie bijdraagt aan een gezamenlijke inzet voor een aantrekkelijke gemeente Noordwijk waar voor inwoner en bezoeker wat te beleven is. Wethouder P.J.T. (Pim) van Strien
Foto: Jeanette van Starkenburg
Samenvatting 1/2 Het doel van deze visie is om een duidelijk toekomstperspectief te bieden voor verblijfsrecreatie in de gemeente en heldere kaders te stellen voor de toekomstige ontwikkelingen. De Noordwijkse verblijfsrecreatiesector De uitgangspunten voor verblijfsrecreatie in de gemeente Noordwijk zijn goed. De omgevingskwaliteiten zijn uitstekend, de bestemming gemeente Noordwijk is bekend in heel de Benelux en Duitsland en de faciliteiten zijn in orde. Er is een breed aanbod aan verblijfsaccommodaties en de congresfaciliteiten maken de badplaats uniek. Tegelijkertijd ligt er een uitdaging in seizoensverbreding en het maken van passende keuzes voor het toevoegen van kwalitatief aanbod. Bewuste bestemming Gemeente Noordwijk sluit aan op de provinciale doelstelling om een bewuste bestemming te zijn. Een bewuste bestemming is een toeristische bestemming die in balans is met haar omgeving, waarbij niet alleen economische belangen centraal staan, maar ook aandacht is voor sociaalmaatschappelijke, ecologische en ruimtelijke belangen. Een bewuste bestemming is te bereiken aan de hand van drie pijlers: 1. Duurzame toeristische bestemmingen 2. De ‘juiste’ bezoeker op de juiste plaats en tijd (vraagsturing) 3. Datagedreven beleidsontwikkeling en bestemmingsmanagement
Foto: Dirk van Egmond
Samenvatting 2/2 Positie bepalen Voor het toewerken naar een toekomstbestendig aanbod, is het belangrijk om in te zetten op de kernthema’s van de gemeente Noordwijk als heilzame badplaats, plek van sierbollenteelt, ruimtevaartlocatie en als congresmarkt. Op basis van een analyse van het huidige aanbod, de mensen die gemeente Noordwijk al weten te vinden en onze kernthema's en ambities, kiezen we ervoor om ons te richten op aanbod dat aansluit bij de volgende doelgroepen: • Zakelijke toerist (dat zijn bezoekers van congressen, meetings en teambuilding) • Leefstijlen: Stijlzoekers, Inzichtzoekers en Verbindingszoekers, verdere toelichting op deze begrippen staat op pag. 20 Criteria voor toekomstige ontwikkelingen Initiatieven moeten aansluiten op de ambities en pijlers van deze visie. De initiatiefnemer moet zelf onderbouwen hoe het initiatief hierop aansluit. 1.
2.
3. 4. 5.
Foto: Els Bax
Gemeente Noordwijk als bewuste bestemming: nieuwe initiatieven dienen een positieve bijdrage te leveren aan de omgeving, dit vraagt afstemming met inwoners en openstellen van faciliteiten. Duurzaamheid: voldoet het initiatief aan de meest actuele duurzaamheidsstandaarden en heeft het geen negatieve impact hebben op de natuur. Seizoensverlenging: concepten die aantoonbaar zorgen voor het aantrekken van toeristen in het laagseizoen zijn gewenst. De kernthema’s van gemeente Noordwijk: sluit het initiatief aan bij minimaal één van de kernthema's? Doelgroepen: het initiatief moet interessant zijn voor minimaal één van de vastgestelde doelgroepen (zakelijk toerist en de leefstijlen: Stijlzoeker, Verbindingzoeker en Inzichtzoeker).
Inhoudsopgave 1. Inleiding
1
2.
2
Uitgangspunten
3. Trends en ontwikkelingen
4
4. De Noordwijkse markt in beeld
8
5.
15
De bezoekers van de gemeente Noordwijk in beeld
6. Positie bepalen
18
7. Ambities en pijlers
22
8. Marktruimteverkenning
25
9. Strategie
28
10. Bijlagen
33
1. Inleiding Aanleiding De gemeente Noordwijk trekt als bruisende badplaats jaarlijks veel toeristen aan, zowel de zakelijke als de reguliere toerist. De toeristische potentie is groot, de omgevingskwaliteit is sterk en de meeste aanbieders van verblijfsaccommodaties doen het goed. Tegelijkertijd staat de vitaliteit van meerdere kleinschalige verblijfsaccommodaties in de gemeente onder druk. Een aantal grote accommodaties is verdwenen. Hierdoor staat de balans van het aanbod onder druk. Keuzes maken is lastig zonder vastgesteld beleid Ondanks het toeristische profiel van de gemeente Noordwijk heeft de gemeente geen vastgesteld beleid voor verblijfsrecreatie. In de praktijk zorgt dat voor onduidelijkheid. Er is behoefte aan duidelijke kaders voor verblijfsrecreatie om het potentieel te benutten en te kunnen sturen op toekomstbestendige en gewenste ontwikkelingen. Om vanuit werkbare kaders te kunnen werken, is het belangrijk eerst gezamenlijk een gemeentelijke visie te ontwikkelen. Welke ambities en visies heeft de gemeente Noordwijk voor verblijfsaccommodaties en hoe kan de gemeente samen met haar partners de kernthema's van de gemeente laden? Wat betekenen de kernthema's heilzame badplaats, ruimtevaartlocatie en centrum van sierbollenteelt voor verblijfsaccommodaties en hoe kan meer ruimte ontstaan voor gewenste initiatieven?
Doel De visie verblijfsrecreatie gemeente Noordwijk heeft als primair doel een duidelijk toekomstperspectief te bieden voor verblijfsrecreatie in de gemeente en duidelijke kaders te stellen voor toekomstige ontwikkelingen. In hoofdlijnen staan de volgende doelen centraal in de visie:
1. 2.
3. 4.
Doelgroepen definiëren voor verblijfsrecreatie in de gemeente Noordwijk. Identiteit van de gemeente behouden en versterken. De belangrijkste kernthema's hierbij zijn: gemeente Noordwijk als heilzame badplaats, ruimtevaartlocatie en als centrum van (sier)bollenteelt. Tegelijkertijd is het belangrijk de uniekheid van de kernen te behouden. De gemeente Noordwijk als bewuste bestemming, waarbij ook de inwoner meer profiteert en minder de lasten ervaart. Aansluitend op provinciaal beleid. Uitnodigingskader voor passende verblijfsrecreatie om passende nieuwe initiatieven op de juiste locaties te stimuleren (uitnodigingsplanologie) en minderpassende ontwikkelingen te weren.
Wat is verblijfsrecreatie? Verblijfsrecreatie, of verblijfstoerisme, is een type recreatie waarbij de bezoeker een bepaalde periode, minimaal één nacht, in het recreatiegebied of de toeristische bestemming, verblijft. De locatie van verblijf, de verblijfsaccommodatie, heeft een juridische gebruiksfunctie die dit verblijf mogelijk maakt. Het gaat in deze visie om de volgende vormen : • Hotels • (mini) Campings • B&B’s en Airbnb’s • Camperplekken • Recreatieparken (recreatiewoningen) • Particuliere verhuur van woningen
1
2. Uitgangspunten 2.1 Waardevol toerisme als vertrekpunt voor verdere groei De geldende beleidskaders en input van diverse stakeholders vormen het vertrekpunt voor de visie verblijfsrecreatie. De gemeente Noordwijk profileert zich als heilzame badplaats, centrum van de ruimtevaart en zakelijke congressen en meetings, met een rijke traditie in de sierbollenteelt. Dit zijn de kernthema’s. Elk jaar overnachten ruim één miljoen mensen in de gemeente Noordwijk, komen miljoenen dagjesbezoekers naar de gemeente en worden meer dan 300 evenementen georganiseerd. Dit zorgt voor een levendige en florerende gemeente, waar bewoners trots op zijn, bezoekers graag komen en ondernemerschap loont. In het verleden stond groei van de (toeristische) economie voorop. Het huidig gemeentebestuur kiest meer nadrukkelijk voor waardevol of duurzaam toerisme, waarbij ook de inwoners en de natuur baat hebben bij verdere ontwikkeling van recreatie en toerisme in de gemeente. Concreet betekent dit een meer gedoseerde groei, gericht op seizoensverbreding en specifieke doelgroepen (zoals inzichtzoekers, stijlzoekers en verbindingszoekers; zij genieten actief van lekker eten en drinken, strand en natuur en kunst en cultuur).
Deze doelen zijn te bereiken met gerichte investeringen in het toeristische aanbod, infrastructuur en mobiliteit (schoner, slimmer en anders), die nadrukkelijk ook bijdragen aan de lokale gemeenschap en de leefbaarheid. Denk aan verbeterde wandel- en fietsroutes, buitenfitnessfaciliteiten en educatieve natuurspeelplaatsen en sportieve evenementen, waar ook bewoners gebruik van kunnen maken.
2
Plannen om recreatieve voorzieningen rondom de trekpleisters te verbeteren dragen bij aan seizoensverbreding en versterken de ervaring van bezoekers, terwijl ook lokale bewoners gebruikmaken van de faciliteiten. Duurzame mobiliteitsoplossingen en betere fiets- en wandelverbindingen helpen de bereikbaarheid te vergroten én minimaliseren de impact op de natuur. Samenvattend vormen waardevol toerisme, de kernthema’s van de gemeente Noordwijk, seizoensverbreding en de doelgroepenbenadering het vertrekpunt voor verdere toeristische (beleids)ontwikkeling. Bronnen Input van diverse stakeholders, waaronder: bewoners, ondernemers, bezoekers, Noordwijk Marketing en ambtenaren en bestuurders van de gemeente Noordwijk (opgehaald tijdens participatie van de visies op evenementen en verblijfsrecreatie en de gebiedsvisie voor het noordelijke deel van de gemeente Noordwijk). Zie voor het participatieproces pagina 34 en 35. Beleidskaders •
Bewuste bestemmingen, Kadernota Toerisme provincie Zuid-Holland
•
Uitvoeringsagenda 2024 – 2026
•
Recht zo die gaat – Collegewerkprogramma 2022 – 2026
•
Samen maken we de toekomstvisie voor Noordwijk, Omgevingsvisie 1.0 gemeente Noordwijk
•
Position paper Bereikbaarheid Duin- en Bollenstreek, samenwerkende gemeenten Duin- en Bollenstreek
2. Uitgangspunten 2.2 Duurzame mobiliteitsoplossingen Een verdere toeristische groei vraagt een andere kijk op autobereikbaarheid, verkeersafwikkeling en autoparkeren. Nog meer auto- en vrachtverkeer leidt tot verslechterde luchtkwaliteit, leefbaarheid, verkeersveiligheid en meer CO2-uitstoot. Terwijl een verbetering nodig is. Dit kan door toeristische bestemmingen bereikbaar te maken met verschillende vervoersvormen en in te zetten op schonere, slimmere en andere mobiliteit.* • •
•
Schoner = minder CO2-uitstoot en het verbeteren van de luchtkwaliteit. Dit kan bijvoorbeeld door in te zetten op zero-emissievervoer. Slimmer = slimmere mobiliteitsconcepten (ook de last mile) en minder verplaatsingen per auto, door bijvoorbeeld een ruim aanbod aan (elektrische) fietsen aan te bieden bij vakantieparken, hotels, attracties en overstappunten. Anders = verminderen van gebruik van de auto door meer in te zetten op de fiets of het openbaar vervoer, met een belangrijke rol voor de treinstations in de regio. Waarbij ook extra aandacht is voor gelijkwaardig gebruik voor mensen met een mobiliteitsbeperking.
De gemeente werkt aan de uitwerking van een nieuwe Mobiliteitsagenda. Deze visie heeft als doel om een integrale aanpak te ontwikkelen die aansluit bij de behoefte aan duurzame bereikbaarheid en leefbare wijken. Hierin wordt gekeken naar multimodale verbindingen, de rol van openbaar vervoer en innovatieve mobiliteitsoplossingen die de afhankelijkheid van de auto verminderen.
3
* zie ook Position paper Bereikbaarheid Duin- en Bollenstreek
Daarbij komt dat het huidige verkeers- en parkeerbeleid van de gemeente Noordwijk verdere toeristische ontwikkeling belemmert. Denk bijvoorbeeld aan de parkeernorm bij ontwikkelingen. Het ruimtebeslag is groot en een complex gebouwde parkeervoorziening is duur, hetgeen investeerders afschrikt. Dit nog afgezien van de vraag of het extra autoverkeer adequaat kan worden afgehandeld en of de boulevards primair op autobereikbaarheid en autoparkeren, in plaats van langzaam verkeer, ingericht dienen te zijn. Ook is er een ruimhartig parkeerbeleid voor bewoners. Zo kunnen bewoners met een inwonersparkeervergunning die buiten het betaald parkeren gebied wonen tegen een gereduceerd tarief parkeren in het betaald parkeren gebied. Dit kan ervoor zorgen dat inwoners eerder voor de auto kiezen dan een ander (meer duurzaam) vervoersmiddel. Dit sluit niet aan op de ambitie om duurzaam mobiliteitsgedrag te stimuleren. Daarnaast leidt dit tot minder parkeergelegenheid voor bezoekers die van (ver) buiten de gemeente komen.
3. Trends en ontwikkelingen 3.1 Landelijke ontwikkeling vraag Voordat we ingaan op kenmerken van verblijfsrecreatie in de gemeente Noordwijk, brengen we eerst een aantal opvallende landelijke en regionale trends en ontwikkelingen in beeld. Over het algemeen zien we dat het in Nederland goed gaat met het toerisme. Het aantal gasten bij hotels, recreatieparken, campings en overige verblijfsaccommodaties stijgt al jaren (CBS, 2024).
4
Verblijfsrecreanten in Nederland (*1.000) 35.000 30.000
Toerisme is een belangrijke sector in ons land. In 2023 draagt deze voor 3,8% bij aan ons bruto binnenlands product (CBS, 2024). Toeristen besteedden bijna 105 miljard euro (CBS, 2024). Het grootste deel van de internationale verblijfsrecreanten komt uit Duitsland, België of het Verenigd Koninkrijk. De verwachting van het Nationaal Bureau voor Toerisme en Congressen (2022) voorspelt dat deze groei ook tot 2030 toeneemt met gemiddeld 2,7% tot 4,3% per jaar.
25.000
Landelijk zijn er ruim meer overnachtingen dan voor de coronacrisis. In de grote steden presteert de markt zelfs weer boven verwachting (CBRE, 2023). Het aantal zakelijke overnachtingen ligt in 2024 echter lager dan in 2019, maar ook hier wordt herstel verwacht (ING, 2024).
10.000
Het aantal gasten bij hotels/pensions/jeugdaccommodaties groeide in 2013-2023 met 50%. De hotelovernachtingen groeiden alleen al met 66%, niet alleen voor toeristische doeleinden maar ook voor zakelijke bezoeken. Bij recreatieparken en kampeerterreinen/ groepsaccommodaties was de groei van het aantal gasten 37%.
-
20.000 15.000
5.000
2012
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Hotels/pensions/jeugdaccommodaties Huisjes- en kampeerterreinen/ groepsaccommodaties
2021
2022
2023
3. Trends en ontwikkelingen 3.2 Algemene trends verblijfsaccommodaties Hotelovernachting als beleving
Thematisering
Hotel als onderdeel van een hub
Hotels zijn niet langer een plek om slechts te overnachten, maar zijn op zichzelf een beleving. Het is van belang dat deze totaalbeleving de zintuigen prikkelt. Zowel de hotelkamers als de publieke delen van het hotel dragen hieraan bij.
Themahotels of themaparken zijn in opkomst. Deze hotels en parken zijn visueel en inhoudelijk volledig gericht op een specifiek thema. Dit kan gerelateerd zijn aan de locatie van de accommodatie, maar dat hoeft niet. Voorbeelden zijn een gamershotel, gitaarhotel of museumhotel. In de gemeente Noordwijk kan worden gedacht aan een sierbollen- of ruimtevaartthema.
Meer en meer zijn hotels onderdeel van een multifunctioneel centrum of hub. Naast overnachten is een hotel een plek voor ontmoetingen, werk, cultuur, eten en drinken, wonen, sport en studeren. Hierbij is gebruik door de wijkbewoners ook steeds meer van belang.
Bron. MissetHoreca, 2022.
Bron. MissetHoreca, 2022.
Bron. Hotelbusiness, 2022.
Veranderend gedrag bezoekers
Opkomst glamping en campers
Gezinsvriendelijke accommodaties
Bezoekers verwachten meer flexibiliteit rondom het boeken en annuleren van een overnachting. Bovendien zijn bezoekers vaker op zoek naar informatie voorafgaand aan hun verblijf. De inzet van sociale mediakanalen heeft hierbij een sterke vlucht genomen.
Glamping, of glamoureus kamperen, is steeds populairder geworden. Mensen zoeken comfortabele en unieke ervaringen in de natuur, met voorzieningen zoals luxe tenten, yurts of boomhutten. Ook het aantal mensen dat een camper huurt is toegenomen. Mensen zoeken vrijheid, ruimte en natuur.
In deze hectische tijden worden vakanties gebruikt om te verbinden met je familie. Er is een groeiende vraag naar gezinsvriendelijke campings en B&B's met voorzieningen zoals speelplaatsen, animatieprogramma's en activiteiten voor kinderen.
Bron. NRIT, 2022.
Bron. Recreatief Totaal, 2023 en Campersite.nl, 2023
5
Bron. Vakantiepark.nl, 2022
Bleisure
Vakantie als manier om balans te vinden
Herstellen ecosystemen
Steeds vaker wordt een zakelijke reis gecombineerd met een leisure, ook wel ‘bleisure’ (combinatie van ‘business’ en ‘leisure’). Werknemers verlengen hun zakelijke trip of integreren elementen van ontspanning en vakantie in hun werkreis. Men spreekt ook wel van een workcation waarbij men remote gaat werken en geniet van een andere omgeving.
Steeds meer mensen zoeken naar manieren om balans en welzijn te vinden in hun leven, gedreven door de stress van de moderne samenleving. Reizen biedt een unieke kans om de focus op zichzelf te leggen, met mogelijkheden voor persoonlijke reflectie en het stellen van levensdoelen. Mensen zijn op zoek naar retraites voor mindfullness en yoga. Ze willen verbinden met de natuur, werken aan hun gezondheid en welzijn en bewuste ervaringen meemaken.
De trend Ecosystem restoration richt zich op het actief bijdragen aan het herstel van ecosystemen door reizigers. Het gaat dus verder dan duurzaam reizen. Toeristen willen actief meedoen om de natuur sterker te maken. Dit varieert van strandopruimingen en bomen planten tot koraalherstel en bescherming van bedreigde diersoorten. Het doel is niet alleen genieten van de natuur, maar ook een positieve impact achterlaten.
Bron: NBTC Trendpublicatie 2025
Bron: NBTC Trendpublicatie 2025
Duurzaamheid belangrijk
Even tot rust komen
Fysieke uitdagingen
Hotels voeren een duurzame bedrijfsvoering: lokaal eten, voorkomen van voedselverspilling, stoppen met single-use plastic, circulair interieur en meer gebruik van groen. Ook kiezen bedrijven steeds vaker voor duurzame hotels om werknemers voor hun zakelijke evenementen onder te brengen.
Mensen willen tijdens de vakantie ontsnappen aan de hectische wereld. Het liefst dichtbij huis en laagdrempelig. In tegenstelling tot de trend hierboven weergeven gaat het hier echt om loslaten. Dit biedt kansen voor ontspanning in natuur maar ook voor mogelijkheden tot ontspanning tijdens congressen (yoga of ontspansessies) en vergaderen in de natuur.
Mensen zijn op zoek naar fysieke uitdagingen. Tijden de vakantie willen ze activiteiten ondernemen om hun fysieke en mentale grenzen te verleggen. Dit omvat extreme sportevenementen, survivaltochten en expedities naar afgelegen locaties.
Bron. Vakantiebeurs.nl, 2023.
Bron. Greendish, 2022.
6
Bron: NBTC Trendpublicatie 2025
Bron: NBTC Trendpublicatie 2025
3. Trends en ontwikkelingen 3.3 Provincie zet in op balans De provincie Zuid-Holland werkt met de kadernotitie toerisme ‘Bewuste bestemmingen’ aan balans tussen het zijn van een toeristische bestemming en de kwaliteit van haar omgeving. Hierbij is het belangrijk dat niet alleen economische belangen centraal staan, maar ook aandacht is voor sociaal-maatschappelijke, ecologische of ruimtelijke belangen. Het doel is een duurzame ontwikkeling van bestemmingen te stimuleren aan de hand van 3 pijlers: 1. Duurzame toeristische bestemmingen (bestemmingsontwikkeling): verduurzaming van bestemmingen, duurzame businessmodellen en duurzame aanbodontwikkeling. Het doel is om de ecologische impact van toerisme te verkleinen en nieuwe vormen van duurzaam of regeneratief toerisme te stimuleren. 2. De ‘juiste’ bezoeker op de juiste plaats en tijd (vraagsturing): sturing op het type bezoekers dat naar de bestemmingen komt, zodat de druk op populaire locaties vermindert en de ervaring voor bezoekers verbetert. 3. Datagedreven beleidsontwikkeling en bestemmingsmanagement: data gebruiken om beleid te ontwikkelen en bestemmingen effectief te beheren, voor een betere afstemming tussen vraag en aanbod in het toerisme.
Provincie Zuid-Holland
7
Gemeente Noordwijk
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.1 De rol in de regio De gemeente Noordwijk is gunstig gelegen voor het aantrekken van (verblijfs)toeristen. Het ligt aan de kust, in de Duin en Bollenstreek en nabij Leiden, waarvandaan de hele Randstad goed bereikbaar is. Hierdoor is de gemeente ook een aantrekkelijke locatie voor ondernemers in verblijfsrecreatie. Goede samenwerking en profilering met en in de regio is belangrijk. Zo kunnen de lusten en lasten worden verspreid en kun je binnen de regio onderscheidend en aanvullend zijn aan elkaar. Regionaal samenwerken De gemeente Noordwijk maakt deel uit van de samenwerkingsverbanden Holland Rijnland en De Economic Board Duin en Bollenstreek (EBDB). De gemeenten binnen deze samenwerkingsverbanden werken samen met bedrijfsleven – en kennisinstellingen aan de toekomst van de regio. Op het gebied van toerisme werkt de EBDB vooral aan seizoensverbreding. Aan de ene kant om de problemen rondom mobiliteit te voorkomen, anderzijds om de kansen die er liggen te benutten. De uitdaging is om nieuwe recreatieve initiatieven te ontwikkelen. Initiatieven in andere seizoenen, op andere momenten en op andere locaties. Initiatieven die samen zorgen voor een balans tussen leefbaarheid voor bewoners van de streek en efficiënte groei van toerisme.
Voor de samenwerking met Katwijk en Leiden liggen nog kansen voor bijvoorbeeld monitoring (data verzamelen) en marketing. Afstemmen ontwikkelingen in verblijfsrecreatie Het is van belang om grootschalige ontwikkelingen in verblijfsrecreatie regionaal af te stemmen. De ruimte is schaars maar door regionale afstemming kunnen ontwikkelaars worden geleid naar een locatie in de regio waar ze het best passen. 8
Foto: Economic Board Duin en Bollenstreek
Nederland: Aantal bedden (slaapplaatsen) hotels/B&B’s/pensions, recreatiewoningen en campings
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.2 Stagnatie ontwikkeling 1. Divers aanbod gekenmerkt door veel hotelkamers De gemeente Noordwijk kent een uitgebreid en divers aanbod van verblijfsrecreatie, bestaande uit (mini-)campings, B&B’s/pensions, hotels en recreatieparken. De hotelsector is de grootste sector binnen verblijfsrecreatie, zeker in vergelijking met de landelijke verdeling. 2. Afname van hotelkamers, B&B’s en pensions In 2018 telde de gemeente Noordwijk 2.104 hotelkamers, in 2024 was dat 1.743 kamers. De afname is grotendeels te herleiden naar de sluiting van Hotels van Oranje met 296 kamers. In dezelfde periode nam het aantal hotelkamers in Nederland juist fors toe, vooral in de grote steden. Tegelijkertijd valt op dat het aantal B&B’s en tussen 2018 en 2024 daalde. 3. Lichte groei in recreatiewoningen Tussen 2018 en 2024 zijn 114 recreatiewoningen op vakantieparken bijgebouwd. Het aandeel recreatiewoningen is relatief groot in de gemeente Noordwijk, maar de groei is gestagneerd. De groei van het aantal recreatiewoningen is de afgelopen jaren niet met dezelfde mate toegenomen als in de rest van Nederland. Dit kan verklaard worden door de schaarste van geschikte locaties, de hoge investeringskosten en de mogelijkheden in andere gemeenten.
800.000 700.000
9
745.114
2024
687.908
600.000 500.000
393.293
400.000 300.000
286.069
200.000
328.807
310.008
Bedden
Bedden
Bedden
Hotels/B&B's/Pensions
Recreatiewoningen
Campings
100.000 0
Bron: CBS *geen verdeling naar alleen hotels in data
Gemeente Noordwijk: Aantal kamers hotels, kamers B&B’s/pensions, recreatiewoningen en campingplaatsen 2.500 2.000
2.104
2018
2024
1.743 1.357
1.500
1.471
Plaatsen 1.044 1.051
1.000 500
4. Aantal campingplaatsen stabiel en camperplaatsen vooral bij campings Het aantal campingplaatsen is nagenoeg gelijk gebleven. In de gemeente is één exclusieve camperplaats, namelijk de Guldenroede met plek voor 15 campers. Verder bieden ca. 10 campings plaatsen aan campers. Doordat de meeste plaatsen niet exclusief voor campers zijn is er niet altijd plek om de campergasten onder te brengen.
2018
Kamers
Kamers 121
Woningen
Plaatsen
Recreatiewoningen
Campingplaatsen
55
0
Hotelkamers
B&B's/Pensions kamers
Bron: Eigen inventarisatie NB: in bovenstaande grafieken worden slaapplaatsen vergeleken met campingplaatsen, B&B’s/ pension kamers, aantal recreatiewoningen en hotelkamers. Aangenomen kan worden dat een verandering in slaapplaatsen vergelijkbaar is met een verandering in kamers.
Aandeel hotelkamers gemeente Noordwijk in de regio
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.3 Kenmerken van het aanbod 5. Hotels in de gemeente Noordwijk • Gemeente Noordwijk heeft de grootste hotelmarkt van de regio, goed voor 52% van de hotelmarkt in de agglomeratie Leiden en de Bollenstreek. Dit aandeel is iets afgenomen doordat het aantal kamers in de gemeente Noordwijk daalde en in de rest van de regio, juist toenam. • Veel grote luxe hotels met zakelijke faciliteiten. Er zijn 4 hotels met meer dan 100 kamers die samen goed zijn voor 44% van het totale kameraanbod in de gemeente. NH Conference hotel Leeuwenhorst is met 513 kamers het grootst. De grote hotels hebben ook een uitgebreid aanbod aan congres- en vergaderfaciliteiten. • Het aanbod aan luxe vijfsterrenhotels maakt de gemeente Noordwijk uniek. 22% van het hotelkameraanbod zit in het vijfsterrensegment, landelijk is dit 6%. • Plannen voor Hotels van Oranje. In juli 2024 heeft een consortium het hotel overgenomen. De planning is dat in 2025 gestart wordt met de bouw en het hotel (5 sterren) dat in 2027 open gaat. Dat betekent dat er circa 200 hotelkamers bijkomen in het hoogste segment. 6. Aanbod Airbnb in gemeente Noordwijk (zie bijlage 3) • De meeste Airbnb’s zijn verspreid over Noordwijk aan Zee. Daarnaast worden er veel vakantiewoningen op recreatieparken aangeboden via Airbnb. • In 2020 waren er ruim 1.500 Airbnb-aanbieders in de gemeente.
Hiermee had gemeente Noordwijk na Den Haag en Rotterdam, de meeste Airbnb-accommodaties van de provincie Zuid-Holland. • Het aantal Airbnb-accommodaties is in 2022 afgenomen tot 977 door corona en meer restrictief beleid (Beleidsnotitie Gebruik Woningen Noordwijk 2020). Het beleid stelt een plafond voor 30 nachten en een registratieplicht. Deze afname van aantal accommodaties is ook in andere gemeenten waarneembaar.
2018
2.104
2024
1.743
0
1.615
1.000
2.000
Gemeente Noordwijk
3.000
4.000
Overig agglomeratie Leiden en Bollenstreek
Bron: CBS en eigen inventarisatie
Verdeling hotels naar grootte (aantal hotelkamers)
11
0%
10%
20%
16
30%
1-20 kamers
40%
50%
20 - 50 kamers
60%
2
70%
50- 100 kamers
4
80%
90%
100%
100+ kamers
Verdeling hotelkamers naar sterrenclassificatie Bron: Eigen inventarisatie 5 51 98
0%
263
10%
20%
923
30%
Geen classificering
10
1.828
Bron: Eigen inventarisatie
40% 1 ster
50% 2 sterren
374
60% 3 sterren
70%
80%
4 sterren
90% 5 sterren
100%
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.4 Clusters van type aanbod Gemeente Noordwijk kent een duidelijke clustering van typen verblijfsrecreatie: 1. In de kern Noordwijk aan Zee is het zwaartepunt van het hotelaanbod in de gemeente te vinden. Met name langs de Koningin Wilhelmina Boulevard zijn veel hotels. Ook zijn het merendeel van de B&B’s en pensions in Noordwijk aan Zee gelegen.
2 3
2. De recreatieparken zijn geclusterd ten oosten van Noordwijkerhout. Aan de Duinweg/ Duindamseweg bevinden zich enkele grote recreatieparken. Ook rondom het Oosterduinsemeer is een cluster van parken.
2
3. De (mini)-campings liggen in de buurt van de recreatieparken. De meeste zijn gevestigd aan de Kraaierslaan. Ook zijn er enkele (natuur)-campings richting de Amsterdamse Waterleidingduinen. 4. Verspreid tussen de dorpskernen en daarbuiten zijn nog enkele hotels te vinden. Tussen Noordwijkerhout en Noordwijk ligt het grootste hotel van de gemeente. Het NH-Conference hotel Leeuwenhorst telt maar liefst 513 hotelkamers.
1 Hotels B&B’s/Pensions Recreatieparken (Mini)-campings
11
Gemeente Noordwijk
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.5 Input participatie Inwoners, ondernemers en bezoekers zijn allen belanghebbenden bij verblijfsrecreatie. Daarom vroegen we hen naar hun mening over verblijfsrecreatie in de gemeente, door middel van een bewoners- en bezoekersenquête en interviews en werksessies met ondernemers.* Inwoners erkennen belang toerisme maar willen geen blinde groei 77% van de inwoners in de enquête vindt verblijfstoeristen belangrijk voor de lokale economie, omdat zij bijdragen aan een divers aanbod van horeca en winkels. Hoewel de meeste inwoners tevreden zijn met het huidige aanbod, willen ze geen ongecontroleerde groei. Bij nieuwe ontwikkelingen is het cruciaal om inwoners te betrekken en te onderzoeken hoe zij kunnen meeprofiteren. Bezoekers zijn tevreden maar zien ook verbeterkansen 1.Kwaliteit accommodaties: het diverse aanbod is goed, maar de kwaliteit kan beter. 2.Toegankelijkheid en Locatie: de bereikbaarheid en het parkeren is op sommige locaties niet goed. Ook inwoners geven aan overlast te ervaren van het vele verkeer. 3.Duurzaamheid en Groene Opties: er is een groeiende belangstelling voor duurzame eco-vriendelijke overnachtingsmogelijkheden. 4.Betaalbaarheid: de betaalbaarheid van het aanbod wordt veelal als relatief duur gezien. 5. Plek voor kleine tent en camper: er is weinig plek voor campers of overnachtingen met een tent.
Ondernemers willen ruimte om de sector te versterken Om de sector in de gemeente gezond te houden moet er worden geïnvesteerd in goede verblijfsrecreatie. Zet in op wat er nu is, maar biedt wel ruimte voor (nieuwe) investeringen die bijdragen aan een divers en kwalitatief goed aanbod. Ontwikkelingen moeten ook integraal afgestemd worden met ontwikkelingen in reguliere horeca (geen hotels), retail, leisure en evenementen. Al deze sectoren hebben elkaar nodig en versterken elkaar, waarvan ook inwoners profiteren. Ook liggen er nog kansen om verder in te zetten op de gemeente Noordwijk als heilzame badplaats. Tot slot kan er ook meer regionaal worden samengewerkt.
12
*Meer informatie over de participatie vindt u in bijlage 1.
Foto: Het is de Merkcx
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.6 Ontwikkeling van de vraag Om toe te kunnen werken naar een goede balans tussen vraag en aanbod is het belangrijk inzichtelijk te hebben hoe de vraag (overnachtingen) ontwikkelt en wat dit kan betekenen voor de toekomst van de verblijfsrecreatieve sector in de gemeente. Voor de gemeente Noordwijk zijn geen cijfers beschikbaar voor de ontwikkeling van het aantal gasten en overnachtingen. Wel zijn cijfers beschikbaar voor de Agglomeratie Leiden en Bollenstreek, alle kustgemeenten samen, de provincie Zuid-Holland en heel Nederland. Op basis van deze data is een analyse gemaakt van de ontwikkelingen tussen 2013 en 2023* met conclusies voor de gemeente Noordwijk. In Nederland is het gemiddelde jaarlijkse groeipercentage overnachtingen voor alle verblijfsaccommodaties 4,0% in de periode van 2013 tot 2023. In de kustgemeenten en de Agglomeratie Leiden en Bollenstreek ligt dit groeipercentage iets lager, namelijk op 3,5% voor beide gebieden. In de provincie Zuid-Holland ligt het groeipercentage juist wat hoger met 5,2%, met name door groei in de grotere steden. In de Agglomeratie Leiden en Bollenstreek is het aantal overnachting op recreatieparkenen kampeerterreinen/ groepsaccommodaties met 6,1% harder gestegen dan het aantal overnachtingen in hotels/ pensions/ jeugdaccommodaties met 1,9%.Ook bij alle kustgemeenten is dit terug te zien.
Landelijk en provinciaal is een tegenovergestelde trend waarneembaar en is juist het aantal overnachtingen in hotels sterker gegroeid dan het aantal overnachtingen op recreatieparken. Conclusies voor de gemeente Noordwijk Het aantal overnachtingen in kustgemeenten zoals gemeente Noordwijk groeit, maar minder hard dan gemiddeld in Nederland. Op vergelijkbare plekken als de gemeente Noordwijk zien we dat het aantal overnachtingen op recreatieparken de laatste 10 jaar relatief harder stijgt dan het aantal overnachtingen bij hotels. 13
*Laatste (definitieve) cijfers zijn voor 2023, peildatum april 2025
Gebied
Hotels/ pensions/ jeugdaccommodaties
Recreatieparken- en kampeerterreinen/ groepsaccommodaties
Totaal logiesaccommodaties
Agglomeratie Leiden en Bollenstreek
1,9%
6,1%
3,5%
Provincie Zuid-Holland
5,5%
4,9%
5,2%
Kustgemeenten
2,7%
3,8%
3,5%
3,4%
4,9%
4,1%
5,2%
3,2%
4,0%
Gemiddelde van agglomeratie, provincie en kustgemeenten Nederland
Gemiddelde jaarlijks groeipercentage per sector en per gebied Bron: Data Center Toerisme, 2024. Gebaseerd op cijfers van de Statistiek Logiesaccommodaties (SLA) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). De ontwikkelingspercentages van de overnachtingen in bovenstaande gebieden is tot stand gekomen door een 10-jaars gemiddelde te maken van de historische overnachtingen tussen 2013 en 2023. Agglomeratie Leiden en Bollenstreek: Gemeenten Hillegom, Kaag en Braassem, Katwijk, Leiden, Leiderdorp, Lisse, Noordwijk, Oegstgeest, Teylingen, Voorschoten en Zoeterwoude Kustgemeenten: Waddeneilanden en Noordzeebadplaatsen
Monitoring van aantal overnachtingen noodzakelijk Voor een goede monitoring van de markt is het noodzakelijk dit als gemeente, eventueel in samenwerking met de regio, op te pakken. Met goede en onderbouwde data kunnen betere beleidskeuzes worden gemaakt en met de monitoring kan de uitwerking en effectiviteit van die keuzes ook geanalyseerd worden.
Foto: Noordwijk Marketing
4. De Noordwijkse markt in beeld 4.7 Conclusies Op basis van de analyse van de verblijfsrecreatieve sector in de gemeente Noordwijk concluderen we dat: • De uitgangspunten voor verblijfsrecreatie in de gemeente Noordwijk zijn goed: de omgevingskwaliteiten zijn uitstekend, de bestemming gemeente Noordwijk is bekend in Nederland, Duitsland en de Benelux en er zijn goede faciliteiten en recreatiemogelijkheden. • De gemeente Noordwijk heeft een breed en divers aanbod aan verblijfsrecreatie. Bijvoorbeeld recreatieparken voor families en groepen in de omgeving van Noordwijkerhout en hotels in Noordwijk aan Zee voor de reguliere en zakelijke toerist. • Gemeente Noordwijk heeft onderscheidend vermogen door de grote luxe hotels met vele congres- en vergaderfaciliteiten nabij elkaar gelegen. Dit maakt de gemeente een zeer aantrekkelijke locatie voor de zakelijke markt. • Het aantal accommodaties is de laatste jaren gestagneerd en Hotels van Oranje is verdwenen. Ook de kwaliteit en vitaliteit van een aantal aanbieders staat onder druk. Dit terwijl het aanbod in de regio juist groeit. • Een grote uitdaging is seizoensverbreding. Samen met de regio moet worden gezocht naar initiatieven op passende locaties die ook in de herfst en wintermaanden interessant zijn.
• Door aan de slag te gaan met de kwaliteit en kwantiteit liggen er kansen om het toeristische product van de gemeente Noordwijk te versterken.
14
5. De bezoekers van de gemeente Noordwijk in beeld 5.1 Leefstijl verblijfsrecreant
Gemeente Noordwijk
100%
Met de combinatie van de data van het platform Perfect Place* en het leefstijlmodel van Marketresponse** kan inzichtelijk worden gemaakt wat voor bezoekers naar de gemeente Noordwijk komen. Deze leefstijlen laten zien waar mensen in hun vrije tijd en op vakantie behoefte aan hebben. Het afstemmen van het aanbod, in de breedste zin, op leefstijlen biedt kansen voor de versterking van de toeristische potentie waarbij ook beter kan worden aangesloten op de behoefte van de inwoners. De verblijfsrecreant in de gemeente Noordwijk is grotendeels op te delen in twee dominante leefstijlen. Namelijk, de Stijlzoeker en de Plezierzoeker. Verder bieden de Inzichtzoeker en Verbindingszoeker nog kansen. De stijlzoeker Stijlzoekers houden van luxe en comfort, waarderen exclusiviteit en sociale verbindingen, en zoeken ervaringen met gelijkgestemden. Ze vinden het niet erg om iets meer te betalen, als het dan écht goed is. Ze kiezen voor luxe hotels, kleinschalige boetiek-formules, Bed & Breakfast, Airbnb of een huisje met veel voorzieningen. De groep is relatief welvarend en kent veel gezinnen en weinig alleenstaanden. De plezierzoeker Plezierzoekers zijn zoek naar plezier, gezelligheid, entertainment en avontuur: er moet wel voor iedereen wat te beleven zijn. Deze groep kiest vaak voor zon-, zee-, strandvakanties en avontuurlijke vakanties, en reist graag in groepen.
De plezierzoekers gaan graag met een groep en relatief vaak op vakantie: hoe meer, hoe beter. Binnen de groep zijn vooral veel jongeren (18-34 jaar), gezinnen met kinderen en ze hebben een gemiddeld inkomen. * In bijlage 4 vindt u meer toelichting op het platform Perfect Place en de database **In bijlage 5 vindt u toelichting en een totaaloverzicht van alle leefstijlen
15
90%
15,7%
15,6%
80%
13,3%
12,9% 17,9%
70% 60%
17,2%
50%
12,5%
40% 30% 20% 10% 0%
20,6%
12,0%
16,6% 10,8% 11,0%
13,8% 12,3% 10,4%
18,1%
20,3%
11,2%
12,8%
27,2%
28,0%
10,8%
10,9%
9,6% 5,8% 9,6%
9,6% 5,8% 9,5%
23,1%
23,0%
13,9%
13,2%
15,0% 9,9%
Avontuurzoekers
Plezierzoekers
Harmoniezoekers
Verbindingzoekers
Rustzoekers
Inzichtzoekers
Stijlzoekers Bron: Leefstijlvinder & Perfect Place
100% 90%
27,4%
28,9%
10,9%
11,0%
80% 70% Vanuit de verschillende clusters van verblijfsaccommodaties binnen de gemeente is tevens een verdeling aan leefstijlen te zien. • De Stijlzoeker bezoekt het vaakst het cluster van recreatieparken bij het Oosterduinse Meer, gevolgd door de boulevards. De goede kwaliteit van de hotels, B&B’s en recreatiewoningen zijn interessant voor deze groepen die meer te besteden hebben en bewust kiezen voor kwaliteit. • De Inzichtzoeker zit redelijk verspreid over de gemeente, maar komt het vaakst voor in het cluster rondom het Oosterduinse Meer en aan de Koningin Wilhelmina Boulevard. Ook zij kiezen vaker voor kwaliteit. • De Verbindingszoeker bezoekt het meest de accommodaties rondom het Oosterduinse Meer, maar is ook regelmatig te vinden bij de Duindamseslag. Zij kiezen voor de nabijheid van de natuur. • De Plezierzoeker bezoekt graag de accommodaties rondom de Duindamseslag. Hier zijn ook veel accommodaties geschikt voor gezinnen te vinden.
60%
9,6%
50%
9,2%
5,7%
5,6%
40%
9,3%
9,0%
30% 20%
10%
23,4%
13,7%
21,8%
14,4%
33,1%
31,7%
32,1%
30,7%
10,6%
11,9%
10,1%
11,2%
8,9%
8,9%
5,8%
5,6%
7,8% 5,4%
8,7%
10,3%
9,6%
20,3%
21,5%
22,2%
12,8%
11,4%
13,1%
7,7% 4,4% 7,9% 20,2%
16,0%
0%
11,9% 7,9% 6,0% 10,7% 20,8% 8,8%
Avontuurzoekers
Plezierzoekers
Harmoniezoekers
Verbindingzoekers
Rustzoekers
Inzichtzoekers
Stijlzoekers 16
34,0%
Bron: Leefstijlvinder & Perfect Place
5. De bezoekers van de gemeente Noordwijk in beeld 5.2 De zakelijke toerist De gemeente Noordwijk is een populaire bestemming voor zakelijke evenementen, conferenties en congressen, dankzij de goede faciliteiten en de aantrekkelijke omgeving. Deze faciliteiten zijn op wandel/fietsafstand van elkaar, uniek in Nederland. Daarbij ligt de gemeente strategisch gelegen nabij steden als Leiden, Den Haag en Amsterdam en dichtbij Schiphol. Dit maakt het een zeer aantrekkelijke locatie voor trainingen, zakelijke bijeenkomsten en congressen. De aantrekkelijkheid van gemeente Noordwijk wordt verder gevoed door: • Goed ondernemerschap: goede samenwerking; er zijn korte lijntjes • Competitieve prijzen in vergelijking met grote steden in de nabijheid • De reputatie van gemeente Noordwijk als congresbestemming in Nederland, Europa en daarbuiten • Het Space cluster als innovatieve sector • De onderscheidende positie van de gemeente als bestemming van heilzame badplaats en gezondheid met uitstekende wellbeing faciliteiten De jaarlijks honderdduizenden zakelijke toeristen vormen een belangrijke doelgroep, niet alleen voor de hotelmarkt, maar ook voor de gehele Noordwijkse economie. Tegelijkertijd is er een scherpe daling na de coronaperiode. De zakelijke bezoeken zijn nog niet op het niveau van voor 2019. De vraag is ook of de markt volledig zal herstellen en in welke vorm.
Noordwijk Marketing en de MICE partners hebben het MICE Marketingactieplan opgesteld en zetten volop in op versterking van de sector. De gemeente Noordwijk heeft hierin een ondersteunende rol.
17
Foto: Noordwijk Marketing
Foto: Els Bax
6. Positie bepalen 6.1 Kernthema's Voor toekomstbestendige verblijfsrecreatie in de gemeente Noordwijk is het belangrijk om een visie te formuleren die past bij een gemeente als toeristische bestemming. Met welke kernthema's wil de gemeente zich profileren en welke kansen biedt dit aan aanbieders van verblijfsrecreatie? Uit verschillende participatiemomenten met betrokkenen bleek dat vier kernthema's de gemeente Noordwijk als bestemming uniek maken: 1. Gemeente Noordwijk als heilzame badplaats. De gemeente Noordwijk is in haar essentie een plek van gezondheid: schone zeelucht, mild klimaat en een natuurlijke omgeving met strand en duinlandschap. De basis voor het welzijn van bezoekers en inwoners is uitstekend. Met uitstekende faciliteiten is gemeente Noordwijk een populaire bestemming voor mensen die op zoek zijn naar gezondheid en rust in combinatie met genieten. De status van ‘heilzame badplaats’ is een erkenning van wat er al is. 2. Plek van sierbollenteelt (en bloemen). De bollen zijn het cultureel erfgoed van de gemeente Noordwijk. Gedurend elk seizoen bewonder je in de gemeente Noordwijk prachtige bloemen via de vele fiets- en wandelroutes. Het hoogtepunt vormt het jaarlijkse bloemencorso. Er ligt een uitdaging om het erfgoed ook buiten de bloeiperiode beter zichtbaar en beleefbaar te maken. 3. Plek van ruimtevaart.
Op geen enkele andere plek in Nederland is zoveel kennis over ruimtevaart te vinden als in gemeente Noordwijk. Hier bevindt zich al sinds 1968 het European Space Research and Technology Centre (ESTEC). De Space Expo en de NL Space Week trekken jaarlijks tienduizenden mensen die geïnteresseerd zijn in ruimtevaart en technologie. Dit verhaal kan nog beter jaarrond verteld en beleefd worden. 4. Gemeente Noordwijk als congreslocatie. Gemeente Noordwijk is een unieke congreslocatie aan de kust. Het is centraal gelegen en goed bereikbaar, met luxe van 4- en 5-sterrenhotels en talloze congres- en vergaderfaciliteiten dicht bij elkaar in de buurt. Jaarrond komen er vele zakelijke toeristen naar de gemeente toe om te verblijven. 18
6. Positie bepalen 6.2 Toeristische identiteit gebieden Een goede toeristische bestemming heeft de juiste balans tussen levendigheid en leefbaarheid. Daarom is het belangrijk niet alleen te kijken naar type accommodaties, maar juist ook naar welke keuzes we als gemeente samen met onze partners maken om passend en toekomstbestendig aanbod van verblijfsrecreatie te stimuleren. De gemeente Noordwijk kent diverse deelgebieden met hun eigen toeristische identiteit en kernkwaliteiten. We onderscheiden voor verblijfsaccommodatie drie deelgebieden: 1. Noordwijk aan Zee: meest toeristisch deel van de gemeente en interessant voor zowel de reguliere als de zakelijke toerist. Breed aanbod van B&B’s (ook Airbnb) serviceappartementen en hotels. De luxe hotels met congres- en vergader- en wellnessfaciliteiten sluiten goed aan op de kernthema's heilzame badplaats en Noordwijk als congreslocatie. Vanwege de nabijheid van de ESTEC en Space Expo Noordwijk en het groot aantal verblijfsaccommodaties in Noordwijk aan Zee is dit gebied ook de logische plek voor de kernthema plek van de ruimtevaart.* 2. De kernen: Noordwijk binnen: historische binnenkern met cultureel aanbod en link met kruidenteelt en heilzame badplaats. Noordwijkerhout: gemeenschap, gezelligheid, verzorginsdorp voor vakantieparken en als toegangspoort link met plek van sierbollenteelt.
De Zilk: gemeenschap, toegangspoort tot de waterleidingduinen en link met plek van sierbollenteelt. 3. Cluster recreatieparken: veel gezinnen op parken met vertier en parken met goede voorzieningen, ook voor rustzoekers en natuurliefhebbers. Gelegen in of nabij de natuur met vele opties voor wandelen en fietsen. Sluit goed aan op de kernthema's plek van sierbollenteelt en heilzame badplaats. De huidige identiteit van de drie deelgebieden vormt ook het startpunt voor toekomstige ontwikkelingen. Deze moeten passen bij het gebied. 19
*Toekomstige ontwikkelingen met een ruimtevaart thema kunnen echter ook in andere gebieden landen
6. Positie bepalen 6.3 Doelgroepenkeuze In de gemeente Noordwijk is iedereen welkom. Tegelijkertijd is het belangrijk om samen met onze partners extra in te zetten op bepaalde doelgroepen die goed passen bij de identiteit van de gemeente, de verschillende kernen en haar inwoners. Daarbij moeten ze ook aansluiten op de omgevingskwaliteiten die wij in onze gemeente hebben. Gezamenlijk met ondernemers die actief zijn in toerisme, stelde Noordwijk Marketing eerder doelgroepen vast. Ze richten zich op de zakelijke toerist en een drietal leefstijlen. Deze leefstijlen van toeristen sluiten aan op de meest voorkomende leefstijlen van de inwoners van de gemeente Noordwijk. Ook passen ze goed bij de kernthema's die we als gemeente gezamenlijk uit willen dragen. De gemeente wil zich ook inzetten op deze doelgroepen. We richten ons op: 1. Zakelijke toeristen die komen voor congressen en trainingen. 2. Stijlzoekers die kiezen voor kwaliteit, luxe en goede voorzieningen. Ze waarderen exclusiviteit en willen daar best meer voor betalen. 3. Inzichtzoekers die net als stijlzoekers kiezen voor kwaliteit en goede voorzieningen. Ze houden van natuur en ondernemen graag activiteiten. Het is een wat oudere doelgroep, fietst vaak elektrisch en heeft passende voorzieningen nodig.
4. Verbindingszoekers die houden van natuur en graag activiteiten ondernemen. Ze zoeken verbinding met de lokale inwoners en kiezen voor meer standaard en niet te dure accommodaties. Met het huidige aanbod worden de doelgroepen al goed bediend met luxe hotels, B&B’s (en Airbnb) en huisjes met voorzieningen. Maar er is nog winst te behalen. Om de doelgroepen meer te bieden moet worden ingezet op kleinere hotels in het 3-4 sterrensegment (die ook kindvriendelijk zijn), boetiekformules en losstaande luxe huisjes of Ecolodges in de natuur. Met de plannen voor Hotels van Oranje wordt er al grotendeels ingespeeld op de behoefte van de zakelijke toerist. 20
De stijlzoeker Stijlzoekers houden van luxe en comfort, waarderen exclusiviteit en sociale verbindingen, en zoeken ervaringen met gelijkgestemden. Ze vinden het niet erg om iets meer te betalen, als het dan écht goed is. Ze kiezen voor: • Luxe hotels • Kleinschalige boetiekformules • Bed & Breakfast/Airbnb • Huisje met veel en goede voorzieningen De Inzichtzoeker Inzichtzoekers houden van ruimte, rust, natuur en culturele activiteiten. Overnachten doen ze graag op een plek waar de praktische voorzieningen goed geregeld zijn. Ze zijn kritisch en het moet goed geregeld zijn. Daar zijn ze dan ook best bereid iets meer voor te betalen. Ze kiezen voor: • Bekende hotelketens • Bed & Breakfast met goede recensies • Huisje of bungalow (niet op een park) De Verbindingszoeker Verbindingszoekers genieten van natuur en gezelligheid. Ze houden van wandelen, fietsen en culturele activiteiten. Duurzaamheid, gezond en lekker eten en het lokale leven vinden ze belangrijk. Ze trekken graag rond en kiezen voor: • Camping met goede faciliteiten • Bekende hotelketen • Huisje of bungalow
6. Positie bepalen 6.4 Visie op hoofdlijnen De gemeente Noordwijk is een zeer bekende en aantrekkelijke toeristische bestemming. Elk jaar komen er honderdduizenden bezoekers die verblijven in de vele hotels, recreatieparken, campings, B&B’s en Airbnb’s. De toeristische potentie is groot, de omgevingskwaliteit is zeer goed, er zijn sterke concepten en de voorzieningen zijn op orde. Tegelijkertijd staat de vitaliteit van meerdere verblijfsaccommodaties in de gemeente onder druk en is het aanbod de afgelopen jaren gedaald. Gemeente Noordwijk ontwikkelt haar aantrekkingskracht als waardevolle en bewuste bestemming door in te zetten op verblijfsconcepten die passen bij de kernthema's van de gemeente. Dit vraagt ook om het durven vertellen van het verhaal van de gemeente Noordwijk. Het verhaal van de unieke kernthema's, de bijzondere bewoners en ondernemerschap dat loont. Er liggen kansen voor versterking van het huidige aanbod en het aantrekken van nieuwe verrassende concepten. Niet alleen om de huidige doelgroepen beter te bedienen, maar ook om nieuwe doelgroepen aan te spreken. Denk aan kwaliteit, duurzaamheid en onderscheidende concepten om de Inzichtzoeker en Verbindingszoeker aan te trekken. Bij onze gemeente past een bewust doseerbeleid om een goede balans tussen kwaliteit en kwantiteit te borgen.
Niet alleen op het gebied van type accommodaties, maar ook voor onze inwoners en ondernemers. We vinden het belangrijk ook genoeg te bieden voor gezinnen met kinderen, ouderen en mensen met een beperking. Deze visie vormt het startpunt om gezamenlijk aan de slag te gaan met een aantrekkelijke gemeente Noordwijk, waar zowel inwoners als bezoekers volop kunnen genieten van wat onze gemeente te bieden heeft.
21
Foto: Dirk van Egmond
7. Ambities en pijlers 1. Gemeente Noordwijk als waardevolle en bewuste bestemming De gemeente Noordwijk is een fijne plek om te wonen, recreëren en om te verblijven. Bij nieuwe ontwikkelingen dient er gewaakt te worden om deze balans te behouden en rekening te houden met de natuur. Dit kan worden bereikt door faciliteiten ook open te stellen voor inwoners en door duurzaam te bouwen om de ecologische impact te verkleinen. De basis is er, maar de sleutel tot toekomstbestendige verblijfsaccommodatie ligt bij aansluiting op andere belangen in de gemeente. 2. Versterking van de kwaliteit en uitbreiding van capaciteit Er moeten worden gewerkt aan de vitaliteit van de verblijfsrecreatie sector. Eerst door bestaand aanbod een kwalitatieve impuls te geven maar ook door nieuwe passende concepten aan te trekken. De vraag naar verblijf groeit, dat vraagt ook een groei van de capaciteit. Voor de hotelsector (en MICE sector) is het gewenst een nieuw vijfsterrenhotel aan te trekken om het gat op te vullen dat Hotels van Oranje heeft achtergelaten. Met de herontwikkeling wordt dit opgevuld. Ook de toevoeging van capaciteit in het 3-4 sterren segment zal de sector versterken. Voor de vakantieparken en campings moet ingezet worden op ontwikkelingen met oog voor de natuur.
Natuurvriendelijke mogelijkheden sluiten aan op de wensen van de doelgroepen en met de prachtige natuur in de gemeente Noordwijk liggen hier kansen om de vitaliteit van de sector te versterken.
22
3. Kernthema's van de gemeente als randvoorwaarde De gemeente biedt unieke ervaringen op het gebied van congreslocatie, heilzame badplaats, sierbollenteelt en ruimtevaart. Deze kernthema's bieden kansen voor het ontwikkelen van verblijfsaccommodaties die inzetten op wellness-, sport- en herstelfaciliteiten (heilzame badplaats), storytelling en thematisering (ruimtevaart en sierbollenteelt) en zakelijke faciliteiten (congreslocatie). Met name de waarden congreslocatie en heilzame badplaats bieden kansen. Noordwijk Marketing zet zich hier ook op in.
Sporthotel – Papendal Een sporthotel past uitstekend bij het thema heilzame badplaats, wat nu nog vooral op wellness is gericht. In gemeente Noordwijk kun je ook goed sporten. Een voorbeeld is het sporthotel in Papendal.
Welzijn hotel – Hyatt's Wellbeing Collective Hotels van het wellbeing collective zijn over de hele wereld gevestigd en hebben een focus op welzijn. Zij bieden programma’s aan gericht op gezondheid: fitnessfaciliteiten, yoga- en meditatieprogramma’s, spa- en wellnessfaciliteiten, gezond eten en speciale kamers met gezonde faciliteiten.
Floating ecolodges – Biesbosch 4. Focus op doelgroepen Met een keuze voor de leefstijlen: Stijlzoeker, Inzichtzoeker en Verbindingszoeker kan gerichter worden gestuurd in de ontwikkeling van passend aanbod. Vooral voor het aantrekken van Inzichtzoekers en Verbindingszoekers is nog winst te behalen met passend aanbod. Door te kiezen voor de doelgroepen die passen bij de leefstijlen van de inwoners kan ook worden gewerkt aan balans en een bewuste bestemming (pijler 1). 5. Verlengen van seizoen Met de juiste accommodatie op de juiste plek is er heel het jaar voor iedereen wat te beleven. Themahotels en accommodaties met wellness-, sport- en herstelfaciliteiten maken dit mogelijk. Hierdoor werken we als gemeente aan een betere spreiding van toerisme gedurende het jaar. 6. Duurzame accommodaties De gemeente Noordwijk zet in op duurzaamheid en wenst in 2050 klimaatneutraal te zijn. Het is een Global Goals-gemeente en wil zich inzetten voor de ‘werelddoelen’ van de Verenigde Naties (VN). Duurzaamheid wordt ook steeds belangrijker voor de reguliere en zakelijk toerist. Voor vele bedrijven is dit inmiddels een standaardeis. In de gemeente Noordwijk liggen kansen voor verduurzaming van de sector, zeker in de natuurlijke omgeving. Daarom willen we toewerken naar verblijfsaccommodaties in de gemeente die aansluiten op de 17 duurzame ontwikkelingsdoelen van de VN.
Duurzame accommodaties kunnen ook beleefbaar worden gemaakt met de ligging aan prachtige natuur.
23
Ecolodges gaan op in de natuur en kunnen op het water worden geplaatst. In de Biesbosch zijn duurzame, drijvende ecolodges. Interessant voor de toerist die duurzaamheid en natuur belangrijk vinden en meer te besteden hebben.
Themahotel – Bloemen Een themahotel gericht op bloemen kan het unieke verhaal van de gemeente Noordwijk vertellen. Doorvertaald in uitstraling en ligging. Een ruimtevaartthema is ook een optie.
GuestHouse hotel – Kaatsheuvel
7. Versterking van verbindingen met omliggende gemeenten Het bevorderen van samenwerking met omliggende gemeenten om aanbod af te stemmen, de sector te monitoren en de regio te promoten. Er wordt binnen de Duin- en Bollestreek al goed samengewerkt maar dat kan nog beter. Ook liggen er kansen voor samenwerking met Leiden en Katwijk. Tot slot kan er via de partners van Nationaal Park Hollandse Duinen worden samengewerkt aan duurzame verblijfsrecreatie in balans met de natuur. Sterkere samenwerkingen van alle partners in de regio dragen bij aan een breder en duurzamer toeristisch aanbod. 8. Goede monitoring van kwaliteit en kwantiteit Monitoren van zowel het aantal overnachters als van het aanbod helpt om de ontwikkelingen in de markt te volgen, ambities te toetsen en in te grijpen wanneer signalen daarom vragen. Ook de vitaliteit van de sector kan worden getoetst aan de hand van overnachtingcijfers en bezettingsgraden. Monitoring en het bijhouden van data moet ook gezamenlijk worden opgepakt met de ondernemers en omliggende gemeenten. 9. Integratie van cultuur en verblijfstoerisme Het combineren van verblijfstoerisme met het culturele aanbod van de gemeente maakt het bijvoorbeeld mogelijk om een theaterhotel of speciale hotelarrangementen die een theatershow omvatten te ontwikkelen.
Dit zou de culturele attracties, zoals de Muze, op een aantrekkelijke manier promoten en toegankelijk maken voor bezoekers.
24
In Kaatsheuvel nabij de Efteling is het GuestHouse hotel gelegen. Een familievriendelijk hotel met kamers voor gezinnen in het budgetvriendelijke drie-sterren segment. De hotelketen is op zoek naar nieuwe locaties.
Hotel Theater Figi – Zeist Hotel Theater Figi is een luxe 4-sterrenhotel waar accommodatie op een bijzondere wijze wordt gecombineerd met amusement. Onder één dak zit een hotel, restaurant, talrijke vergader- en congreszalen, bioscoop en theater.
8. Marktruimteverkenning 8.1 Groeiprognoses Om de groeimogelijkheden van de verblijfsrecreatieve sector in de gemeente Noordwijk in kaart te brengen is een marktruimteverkenning uitgevoerd. Deze verkenning toont de behoefte aan extra hotelkamers, recreatiewoningen en campingplaatsen (inclusief camperplaatsen) tot 2035. Door het huidige aanbod af te zetten tegenover groeiprognoses, komen we tot een marktruimte. We gaan uit van drie groeiscenario’s gebaseerd op de prognoses voor verblijfsrecreatie van het NBTC (zie het kader rechts) en de historische ontwikkeling van het aantal overnachtingen per sector (zie paragraaf 4.6).* • • •
Conservatief: de prognose van het NBTC voor de hele verblijfsrecreatieve sector in Nederland. Dit bedraagt 1,8% jaarlijkse groei. Gemiddeld: de prognose van het NBTC voor de hele verblijfsrecreatieve sector in de provincie Zuid-Holland. Dit bedraagt 2,1% jaarlijkse groei. Ambitieus: het gemiddelde van de historische vraagontwikkeling voor hotels (3,4%) en voor recreatiewoningen/campingplaatsen (4,9%).*
We maken per sector een keuze voor het scenario: • Voor de hotelsector kiezen we het ambitieuze scenario, aangezien we de markt een impuls willen geven door ontwikkelruimte te bieden en omdat groei noodzakelijk is om winkels en overige horeca in de gemeente in stand te houden. • Voor de recreatiewoningen kiezen we het gemiddelde scenario, aangezien de bezetting van de parken het hele jaar door hoog is, de vraag in heel Nederland groeit en er veel aanvragen voor nieuwe ontwikkelingen zijn. • Voor de campingplaatsen kiezen we het gemiddeld scenario. Er is een groeiende vraag en hoge bezetting. We zetten in op het versterken van het huidige aanbod en moedigen het eventueel samenvoegen van campings aan om ze vitaal te maken. 25
* De volledige onderbouwing met toelichting is in bijlage 6 opgenomen
Prognoses toerisme gaan uit van verdere groei Het Nationaal Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) heeft prognoses voor verblijfsrecreatie opgesteld voor Nederland en de provincies afzonderlijk tot 2035. In 2035 worden in Nederland in totaal 61 miljoen verblijfsgasten verwacht. Ten opzichte van 2023 is dit een groei van 12 miljoen gasten, ofwel 24%. Dat betekent een gemiddelde groei van 1,8% per jaar. Voor de provincies wordt de hoogste groei verwacht in Noord Holland, gevolgd door Zuid-Holland. Voor de provincie ZuidHolland wordt uitgegaan van een groei van 1,8 miljoen gasten, ofwel 28% van 2023 naar 2035. Dat betekent een gemiddelde groei van 2,1% per jaar.
Gebied
Conservatief scenario
Gemiddeld scenario
Ambitieus Scenario*
Hotels
1,8%
2.1%
3,4%
Recreatiewoningen
1,8%
2.1%
4,9%
Campingplaatsen
1,8%
2.1%
4,9%
Prognose gemiddelde jaarlijks groeipercentage per sector Bron: NBTC en Data Center Toerisme, 2024. Gebaseerd op cijfers van de Statistiek Logiesaccommodaties (SLA) van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). *Het gemiddelde van de vraagontwikkeling in de agglomeratie Leiden en Bollenstreek, provincie Zuid-Holland en de Nederlandse kustgemeenten tussen 2013 en 2023. Voor hotels (3,4%) en voor recreatiewoningen en campingplaatsen (4,9%).
8. Marktruimteverkenning 8.2 Marktruimte hotels, recreatiewoningen en campings tot 2035* Op basis van de uitgangspunten in paragraaf 8.2 is onderstaand de marktruimte vastgesteld. Door middel van monitoring houden we de ontwikkelingen in vraag en aanbod bij. In 2028 evalueren we de marktruimte en stellen bij, omhoog of omlaag, als dit nodig is. De uitgebreid marktruimteverkenning is in bijlage 6 opgenomen. Hotels De drie scenario’s in de marktruimtestudie tonen in 2035 een behoefte aan in totaal ca. 340 tot 690 extra hotelkamers. We gaan uit van het ambitieuze scenario met maximaal 690 extra kamers tot 2035. Momenteel is er één concreet plan bekend in Noordwijk.* Na dit plan resteert nog ruimte voor ca. 490 kamers.
3.000
Ambitieus +690 kamers
2.000
Gemiddeld +400 kamers
1.500
Conservatief +340 kamers Huidig aanbod 1.743 kamers
2.000
Ambitieus +900 huizen Gemiddeld +340 huizen
1.500 1.000
Campingplaatsen (inclusief campers) De drie scenario’s in de marktruimtestudie tonen in 2035 een behoefte aan ca. 205 tot 645 extra campingplaatsen. We gaan uit van het gemiddeld scenario en een behoefte tot maximaal 240 aanvullende campingplaatsen tot 2035. Onder deze ruimte scharen we ook camperplaatsen.