Bijlage A Cultuurnota Cultuur in de Kern 2022- 2025

Cultuur in de Kern

Cultuurnota gemeente Noordwijk 2022 - 2025

1

CULTUUR IN DE KERN

Inhoud

1

Voorwoord

3

Inleiding

5

2

Terugblik op ‘Sterren voor Cultuur’

9

3

Kunst en Cultuur Noordwijk

20

4

Basisinfrastructuur Noordwijk

33

5

Cultuurbeleid 2022 - 2025

41

6

Financiële paragraaf

59

7

Cultuurbeleid en planning

68

Bijlage 1: Samenwerking

72

Bijlage 2: Definities en cultuurbeleid van overheden

76

Bijlage 3: Kansrijke dwarsverbanden

80

Bijlage 4: Meerjarenbegroting

81

Colofon

82

2

CULTUUR IN DE KERN

Voorwoord Beste Noordwijkers, Weet u wat ik zo mooi vind aan cultuur? Het tilt je even op uit het alledaagse en daardoor kijk je anders om je heen. Je voelt je beter dan daarvoor. Cultuur doet iets met je. Of het nou om theater, muziek, dans, poëzie of om een kunstwerk gaat. Ik vergeet er vast nog een paar, cultuur is breed. Erfgoed bijvoorbeeld, waar ik persoonlijk veel mee heb. En u en ik, bewoners en bezoekers, wij genieten ervan! Dit plan gaat over de toekomst van cultuur in onze gemeente. Een eigentijdse cultuur voor alle kernen staat hoog op de agenda. Cultuur levert ons veel op. Ontmoetingen, levendigheid, aantrekkingskracht. We mogen onze handen dichtknijpen met ons rijke cultuurleven, zowel op professioneel als op amateurniveau. Een rijke basis om samen verder aan te bouwen. En we hebben goed nieuws! Er komen extra mogelijkheden. Samen maken we Noordwijk is ons motto. Dat geldt ook zeker voor cultuur. Er zijn volop nieuwe kansen. Hoe komt cultuur in Noordwijk het beste tot zijn recht? Daarover hebben we met sleutelpersonen uit het culturele leven nagedacht. Wij kijken met plezier terug op deze inspirerende bijeenkomsten met als topper de slotavond in NH Leeuwenhorst. Hier waren we met zo’n 75 mensen bij elkaar om de lijnen voor de komende jaren uit te zetten.

Met veel enthousiasme hebben mensen uit het culturele veld ideeën aangedragen en plannen bedacht voor een modern cultuurbeleid.

3

CULTUUR IN DE KERN

Verrassend en leuk ook dat hier jonge cultuurmakers bij waren. Veelbelovend! Als het om jongeren gaat, hebben zij zeker een streepje voor in ons nieuwe cultuurbeleid. Net als uitingen waarbij kunst en cultuur de combinatie zoekt met de omgeving. Onze prachtige landschappen, vanaf de zee tot de bollenvelden, zijn indrukwekkende decors. Cultuur in de open lucht heeft veel plussen. Het is laagdrempelig, voor iedereen toegankelijk en het verbindt mensen makkelijk. Iedereen doet mee! We waarderen initiatieven die ons cultuuraanbod een boost geven. Leest u vooral verder hoe we dit willen gaan doen. Daarnaast blijven we onderlinge samenwerking stimuleren en waarderen. Bij het creatieve proces zelf maar ook als het gaat om het promoten van de cultuur. Want laten we niet te bescheiden zijn. We mogen de culturele rijkdom van Noordwijk met elkaar best wat duidelijker etaleren. Zonde als voorstellingen te onbekend blijven bij het publiek. Dus: meer voor het voetlicht met het concert, de dansuitvoering, de theatervoorstellingen. Laat de cultuur in Noordwijk floreren! Namens het college van burgemeester en wethouders, Roberto ter Hark, Wethouder Kunst & Cultuur

4

1

Inleiding 1 2 3 4 5 6 7

5

CULTUUR IN DE KERN - INLEIDING

Het cultuurbeleid van de gemeente Noordwijk kent een cyclus van vierjarige beleidsplanperiodes. De nieuwe periode start met ingang van 2022 en daarom wil de gemeente dit jaar het beleid actualiseren. Het huidige cultuurbeleid ‘Sterren voor Cultuur; bouwstenen cultuurbeleid 2018 - 2021’ is tot stand gekomen vóór de fusie tussen de gemeente Noordwijk en de gemeente Noordwijkerhout en heeft de Omgevingsvisie Noordwijk 2030 als integraal kader. De fusie tussen de gemeente Noordwijk en de gemeente Noordwijkerhout ging 1 januari 2019 in. In de afgelopen twee jaar is daarom ook intensief gewerkt aan het verder vorm en invulling geven aan de harmonisatie van beleid en regelgeving op onder andere het gebied van kunst en cultuur. Onderdeel hiervan is ook de totstandkoming van een nieuwe Omgevingsvisie. Aanpak Hoe is deze nota tot stand gekomen? Eerste stap in de totstandkoming van de cultuurnota bestond uit een evaluatie van de vorige Cultuurnota ‘Sterren voor Cultuur; bouwstenen cultuurbeleid 2018 - 2021’ en het opstellen van een informatiedocument. De uitkomsten van de gesprekken met betrokken beleidsadviseurs en de wethouder, aanvullende documentatieanalyse en een groepsgesprek met vertegenwoordigers uit het culturele veld in Noordwijk gaven gezamenlijk de inbreng voor de eerste 6

CULTUUR IN DE KERN - INLEIDING

contouren voor de thema’s van het nieuwe beleid. Deze thema’s zijn getoetst in drie tafelgesprekken in de verschillende kernen van de gemeenten. Met deze opbrengsten is een notitie opgesteld, bestaande uit doel en ambitie per thema en uitvoeringslijnen die vormgeven aan de thema’s. De verschillende uitvoeringslijnen zijn in groepen uitgediept, aangepast en verrijkt tijdens een grote afsluitende bijeenkomst op 13 september 2021. De uitkomsten en ideeën van die avond zijn verwerkt in het definitieve concept van de cultuurnota. Bij het opstellen van de cultuurnota werd de gemeente ondersteund door DSP-groep. Figuur: Plan van aanpak FASE 1

VOORBEREIDING • Kennismaking • Documentatieanalyse

FASE 2

EVALUEREN • Groepsgesprek culturele veld • Tussennotitie

FASE 3

NAAR EEN NIEUWE NOTA • Gesprekken in de kernen • Werkplaats cultuurbeleid Noordwijk • Cultuurnota

7

CULTUUR IN DE KERN - INLEIDING

De verschillende uitvoeringslijnen zijn in groepen uitgediept, aangepast en verrijkt tijdens een grote afsluitende bijeenkomst op 13 september 2021.

8

2

Terugblik op ‘Sterren voor Cultuur’ 1 2 3 4 5 6 7

9

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Uitvoeringprogramma’s In ‘Sterren voor Cultuur’ staan drie uitvoeringprogramma’s centraal. Elk uitvoeringsprogramma bestaat uit drie programmalijnen. In onderstaande paragraaf worden de uitvoeringsprogramma’s kort omschreven. Vervolgens geven we de belangrijkste uitkomsten van de evaluatie weer (bronnen zijn het informatiedocument en het groepsgesprek met het culturele veld van de gemeente Noordwijk).

Fusie In 2019, tijdens de looptijd van Sterren voor Cultuur, fuseerde de gemeente Noordwijk met de gemeente Noordwijkerhout. Vier kernen met elk een eigen identiteit in één gemeente. Er bleken voor Noordwijkerhouten de Zilk voldoende aanknopingspunten in het cultuurbeleid en de uitvoeringsprogramma’s. Aanpassingen waren op dat moment dus niet nodig. De fusie bood ook kansen. Het heeft de nieuwsgierigheid bij inwoners in de voormalige twee gemeenten naar cultuur en activiteiten in de andere kernen vergroot, waardoor meer uitwisseling plaats vond dan voorheen. Eén gemeente geeft de mogelijkheid tot een groter afzetgebied en de kans om culturele thema’s en doestellingen breder en met meer organisaties te verwezenlijken.

10

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

De volgende knelpunten worden terugblikkend benoemd: • Al waren er aanknopingspunten, het huidige cultuurbeleid gaat voorbij aan de identiteit van Noordwijkerhout en de Zilk. • Het budget voor de uitvoeringsprogramma’s is niet of nauwelijks verhoogd, hoewel meer initiatieven er een beroep op deden. • Er is geen extra personele bezetting vanuit de voormalige gemeente Noordwijkerhout voor de uitvoering van het gemeentelijke cultuurbeleid gekomen.

Corona De coronacrisis bracht voor de culturele instellingen veel onzekerheden met zich mee. Hoelang moeten de deuren gesloten blijven? Hoeveel bezoekers kan ik weer ontvangen? Hoeveel inkomsten loop ik mis als gevolg van lockdown, maar ook vanwege nog voortdurende beperkingen? Kan mijn evenement wel doorgaan? Ook binnen de uitvoeringsprogramma’s uit het cultuurbeleid ‘Sterren voor Cultuur’ hebben een aantal activiteiten en doelstellingen niet of in mindere mate doorgang kunnen krijgen. Grote evenementen en voorstellingen konden uiteraard niet doorgaan en instellingen gingen tijdelijk dicht en daarna beperkt weer open. Culturele organisaties hebben in deze tijd bewezen dat zij weerbaar zijn en op creatieve manieren oplossingen bedachten om toch les te kunnen geven of het evenement door te kunnen laten gaan. Maar ook op kleinere schaal hadden de coronamaatregelen veel invloed. Net gestarte samenwerkingen tussen instellingen stokten, 11

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

en sommige plannen uit het beleid zoals kunst in de buitenruimte zijn in het geheel uitgesteld. Ook na het versoepelen van de maatregelen blijft de onzekerheid bestaan. Weet het publiek de weg naar de instelling wel weer te vinden? Blijft iedereen in groten getale op evenementen afkomen? In de nasleep van corona ligt een duidelijke opgave voor overheden en instellingen om de bewoners (weer) te bereiken en te betrekken en te (her)informeren. Uitvoeringsprogramma Cultuur als cement van de samenleving DOEL: samen optrekken om de cultuurdeelname van de inwoners van Noordwijk verder te vergroten. Met bijzondere aandacht voor de doelgroepen jeugd, senioren en inwoners met een afstand tot de samenleving. Het uitvoeringsprogramma draagt bij aan Noordwijk als aantrekkelijke woon- en leefomgeving en het versterken van de gemeenschapszin. De programmalijnen die vorm moesten geven aan het doel waren als volgt geformuleerd: • Versterken maatschappelijke functie cultuur. • Ondersteunen vrijwilligerswerk. • Talentontwikkeling.

12

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Cultuur als cement van de samenleving; wat ging goed: • De jeugd wordt goed bereikt, is bekend met het aanbod van actieve cultuurparticipatie en komt in aanraking met cultuur. • Het culturele aanbod is toegankelijk voor iedereen: zo heeft bijvoorbeeld de bibliotheek verschillende programma’s om inwoners met afstand tot de samenleving te ondersteunen. Voorbeelden zijn het Taalhuis en taalmaatje, waarin kwetsbare doelgroepen met een taalachterstand worden ondersteund. • Er zijn werkplekken door culturele instellingen aangeboden aan arbeidsloze mensen om de achterstand tot arbeidsmarkt te verkleinen. • De gemeente heeft een stimulerende rol gehad met de subsidie voor talentontwikkeling: ‘Er is ruimte voor groei en plezier.’ Cultuur als cement van de samenleving; wat kon beter: • Meer aandacht voor de cultuurparticipatie van verzorgingshuisbewoners en inwoners met enige afstand tot de samenleving; zij worden te weinig bereikt. • Betere afstemming en samenwerking nodig op het gebied van vrijwilligerswerk en talentontwikkeling. • Samenwerking met sociaal domein blijkt lastig; culturele initiatieven ervaren drempels in het betrekken van mensen met afstand tot de samenleving, omdat het complex is om in contact te komen met de juiste organisaties. • Ruimte voor een grotere rol van scholen (het onderwijs), hier wordt de culturele interesse geprikkeld.

13

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Uitvoeringsprogramma Het verhaal van Noordwijk DOEL: het versterken van de identiteit van de gemeente Noordwijk door middel van de cultuurhistorie en het aanwezige erfgoed. Het verhaal van Noordwijk draagt bij aan het ‘wij-gevoel’ van de inwoners en de trots om in de gemeente Noordwijk tewonen. De programmalijnen die vorm moesten geven aan het doel waren als volgt geformuleerd: • Versterken museale infrastructuur. • Ontwikkelen erfgoedroutes. • Versterken onderlinge samenwerking. Het verhaal van Noordwijk; wat ging goed: • Er is een groot en veelzijdig aanbod van erfgoedroutes. • Musea hebben diverse projecten gerealiseerd die bijdragen aan het versterken van de museale infrastructuur. Op het gebied van het versterken van de museale infrastructuur helpt het Erfgoedfonds financieel bij het realiseren van projecten die hieraan bijdragen. Zo is er geïnvesteerd in filmapparatuur, audioapparatuur en is een digitale voorstelling gerealiseerd. Ook is geïnvesteerd in collectie, zoals het restaureren van schilderijen, aankoop van klederdrachtkleding, het laten maken van schaalmodellen en het uitbreiden van tentoonstellingsruimte.

14

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Het verhaal van Noordwijk, wat kon beter: • Er zijn samenwerkingen tot stand gekomen, maar verrassende combinaties hebben onvoldoende plaatsgevonden. • Meer bekendheid voor erfgoedroutes onder inwoners. • Samenwerking binnen het platform Cultureel Erfgoed Noordwijk. De samenwerking beperkt zich vooral tot de PR en marketing ten aanzien van het Erfgoedfonds, er is binnen de erfgoedorganisaties nauwelijks of geen samenwerking op andere vlakken of met andere partijen. Programmalijn Cultuurbeleving in de buitenruimte DOEL: met cultuur en erfgoed Noordwijk verder ontwikkelen als aantrekkelijke kustplaats met meer buitenvoorstellingen, festivals, en kunst in de openbare ruimte. Dit uitvoeringsprogramma moest bijdragen aan de ontwikkeling van Noordwijk als topkwaliteitskustplaats. De programmalijnen die vorm moesten geven aan het doel waren als volgt geformuleerd: • Pleinprogrammering. • Permanente kunst in de openbare ruimte. • Boulevard Biënnale.

15

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Cultuurbeleving in de buitenruimte, wat ging goed: • Er wordt gebruik gemaakt van het landschap in Noordwijk en er zijn meerdere buitenvoorstellingen en evenementen. Cultuurbeleving in de buitenruimte, wat kon beter: • Afstemming tussen - en spreiding van de (plein)programmering over de verschillende kernen. • Regelgeving voor cultuur in de buitenruimte is streng. Dit beperkt het culturele veld om plannen - die er vaak wel liggen - uit te voeren. • Kunst in de buitenruimte en de Biënnale zijn niet van de grond gekomen. In 2020 is er begonnen aan een masterplan voor kunst in de buitenruimte. Vanwege corona is dit uitgesteld naar 2021. Eind 2021 wordt er een plan gepresenteerd voor kunst in de buitenruimte (zie kader Kunst in de Openbare Ruimte). Samenwerking Onder het uitvoeringsprogramma cultuur als cement voor de Noordwijkse samenleving zijn een aantal projecten in samenwerking tot stand gekomen. Tevens wordt er samen met andere beleidsdomeinen opgetrokken in het opleiden en begeleiden van vrijwilligers. Het uitvoeringsprogramma cultuur als cement van de samenleving heeft een grote boost gekregen met het themajaar Cultuur Verbindt in 2019. Culturele organisaties wisten elkaar goed te vinden en er werden bijvoorbeeld op meerdere plekken buitenvoorstellingen georganiseerd. Helaas heeft dit door de coronamaatregelen geen vervolg gekregen in 2020 en 2021.

Ook de samenwerkingen binnen ‘Cultuurbeleving in de buitenruimte’ hebben door de coronamaatregelen geen 16

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

structureel karakter gekregen (dit krijgt wel een vervolg door de projectgroep Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte zie kader in hoofdstuk 4). Bij de voorbereiding van het cultuurbeleid 2018 - 2021 onderschreef het brede culturele veld de behoefte aan meer samenwerking. Om aan deze behoefte te voldoen, beoogde de gemeente Noordwijk om Cultuur Netwerk Noordwijk op te richten. In 2018 is een start gemaakt met de opzet van het Netwerk, verschillende partijen kwamen bijeen om concrete plannen te smeden en het netwerk van start te laten gaan. In 2019, het jaar van de fusie, vond het themajaar ‘Cultuur verbindt’ plaats. Een extra financiële impuls om kennis te maken en samen te werken met organisaties uit de verschillende kernen. In het jaar van ‘Cultuur Verbindt’, werden er verschillende projecten georganiseerd en werd er regelmatig samengewerkt binnen en buiten het Netwerk. De coronacrisis die zich in 2020 aandiende en in 2021 voortduurde, bracht onzekerheden en maatregelen met zich mee die van invloed zijn op de uitvoering van het cultuurbeleid, en daarmee ook op de opzet en uitvoering van het Netwerk. Deelnemers aan het Netwerk verlegden hun aandacht vooral naar het behouden van leden en het voortbestaan van organisaties. Voor meer informatie over samenwerking verwijzen wij naar bijlage 1.

Bij de voorbereiding van het cultuurbeleid 2018 - 2021 onderschreef het brede culturele veld de behoefte aan meer samenwerking. 17

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Wat moet absoluut blijven; waar is Noordwijk trots op: • Het themajaar ‘cultuur verbindt’ in 2019 sprak enorm aan bij de culturele organisaties en had een stimulerende werking op nieuwe samenwerkingsverbanden buiten de dorpskerngrenzen. • Noordwijk heeft het predicaat kuuroord en dat lijkt ook voor cultuur kansen te bieden. De promotie richt zich op een specifieke doelgroep die ook belangstelling heeft voor een cultureel aanbod. • Noordwijk als culturele bestemming. Dit mag volgens het culturele veld no meer naar voren komen (bijvoorbeeld vanuit de economic board, of pijlers van de gemeente). • Cultuur is verbonden met natuur in Noordwijk, en dit wordt door de gemeente ook ondersteund: er zijn culturele projecten en programma’s in de duinen, op landgoederen, tussen de bollen, etc. • Het verhaal van Noordwijk wordt verteld. Er is geïnvesteerd in de museale infrastructuur, er is een groot aanbod aan erfgoedroutes en de scholen weten de musea goed te vinden.

18

CULTUUR IN DE KERN - TERUGBLIK OP ‘STERREN VOOR CULTUUR’

Het themajaar ‘cultuur verbindt’ in 2019 sprak enorm aan bij de culturele organisaties en had een stimulerende werking op nieuwe samenwerkingsverbanden buiten de dorpskerngrenzen.

19

3

Kunst en cultuur Noordwijk 1 2 3 4 5 6 7

20

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

In het vorige hoofdstuk kregen we een beeld van wat goed en wat minder goed gaat in het cultuurbeleid 2018 - 2021 en wat er zeker moet blijven. In dit hoofdstuk gaan we in op de actuele situatie van kunst en cultuur in Noordwijk.

Voor de definities van kunst en cultuur en andere begrippen en een korte weergave van het beleid vanuit het Rijk en de Provincie Zuid-Holland verwijzen wij naar bijlage 2.

De gemeente Noordwijk Door de fusie in 2019 vormen de vier dorpskernen Noordwijk aan Zee, Noordwijk Binnen, Noordwijkerhout en De Zilk samen de gemeente Noordwijk met zo’n 44.000 inwoners. De natuurrijke omgeving, bestaande uit zee, duinen, bossen en bollenvelden maakt dat de gemeente Noordwijk een blauwe en groene oase in het Randstedelijke gebied is. Naast het landschap geven de vier dorpskernen, met elk een eigen identiteit, kleur aan de gemeente. Noordwijk aan Zee ambieert de uitstraling van een mondaine kustplaats, met nadruk op kuren, toerisme en bezoekers. Noordwijk Binnen is van oudsher een welvarend dorp met een historische kern en veel aandacht voor cultuur. In het hart van de bollenstreek ligt Noordwijkerhout, dat zich kenmerkt als een gezellig dorp met een grote sociale samenhang en een rijk verenigingsleven. De Zilk, ook van oorsprong een bollendorp, ‘kabbelt rustig door’, en kan leunen op de vele vrijwilligers en ook hier een levendig verenigingsleven. Zowel in de Zilk als in Noordwijkerhout is carnaval een van de hoogtepunten van het jaar. 21

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

De gemeente wil een toeristische trekpleister zijn, maar dat mag niet ten koste gaan van het woonplezier van de inwoners; voorop staat een betrokken en levendige gemeenschap met ruimte voor initiatief vanuit de burgers, waar iedereen prettig kan samenleven en oud kan worden. Ook is er aandacht voor de economie buiten recreatie en toerisme om: lokale economie, duurzaamheid en bereikbaarheid zijn belangrijke thema’s en ESTEC (het technisch centrum van de Europese ruimte organisatie ESA) maakt Noordwijk een aantrekkelijke vestigingsplek voor technologiebedrijven buiten de gemeentegrenzen. Kortom een gemeente met verschillende (ver)gezichten. Cultuurbeleid Noordwijk - Omgevingsvisie Voor het nieuwe cultuurbeleid houden we rekening met de concept Omgevingsvisie ‘Samen maken we de toekomst voor Noordwijk’ als integraal kader. Deze omgevingsvisie, opgesteld door inwoners, ondernemers, ambtenaren en leerlingen, stelt dat Noordwijk een fijne plek moet zijn om te wonen en te bezoeken.

De visie kent vijf hoofdthema’s voor de toekomst die moeten bijdragen aan Noordwijk als fijne plek voor haar inwoners en bezoekers: 1 Ondernemende gemeente; voldoende welvaart voor iedereen • Aandacht voor lokale economie, voorzieningen en winkelgebied • Blijvende aandacht voor kwaliteitsverbetering en innovatie • Inzetten op een duurzame, circulaire en klimaat-neutrale economie • De unieke positie tussen bollen, duinen en strand is het uitgangspunt

22

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

2 Prettig wonen met voldoende woningen voor iedereen • Variatie in wonen met voldoende woningen voor jong en oud(er) • Betaalbaar bouwen, juist voor inwoners van de gemeente • Bouw starterswoningen actief stimuleren • Duurzaam bouwen en wonen, verduurzamen bestaande bouw • Levensloopbestendige woon-/zorgconcepten voor senioren 3 Welzijn en gezondheid (cultuur en sport) • Voor iedereen, jong en oud, inclusief • Prettig samenleven • Voorkomen van ongewenste eenzaamheid • Gezond en gelukkig • Met elkaar, in wederzijds vertrouwen 4 Bereikbaarheid • Betere bereikbaarheid met auto, OV en fiets • Parkeerproblematiek op topdagen slim oplossen; minder auto’s in het straatbeeld • Verbetering van het fiets- en wandelnetwerk • Toegankelijkheid voor mindervaliden • Verkeersveiligheid voorop

23

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

5 Duurzaam, klimaatneutraal en klimaatbestendig (natuur) • Actief bijdragen aan energietransitie • Inzet op duurzame dorpen, lokale oplossingen • Duurzaam ondernemen • Samen werken aan een klimaatbestendige omgeving • Biodiversiteit op peil houden Cultuur wordt expliciet genoemd als aanjager voor het thema ‘Welzijn en gezondheid’. Het moet bijdragen aan een betrokken samenleving, met een bloeiend erenigingsleven en krachtig vrijwilligersnetwerk. De gemeente vertrouwt op de burgerkracht van haar inwoners en heeft een faciliterende rol in de realisatie van een levendig cultureel klimaat in de dorpen, zonder dat de dorpen de eigen identiteit verliezen. Cultuurbeleid Noordwijk - Coalitieakkoord In november 2019 vonden na de fusie van Noordwijkerhout en Noordwijk gemeenteraadsverkiezingen plaats en is het coalitieakkoord ‘Betrokken, Helder en Daadkrachtig’ (2019 - 2022) opgesteld. In dit akkoord staan de belangrijkste speerpunten van gemeente Noordwijk beschreven. Het college beoogt een faciliterend bestuur te zijn, met aandacht voor netwerken en de participerende Noordwijkse samenleving, waarbij de burger de ruimte krijgt te participeren in zijn/haar eigen leefomgeving. In het akkoord zijn de doelstellingen voor sport, cultuur en recreatie samen uiteengezet.

Hierbij benadrukt de gemeente dat de fusie van de gemeenten niet tot gevolg mag hebben dat verenigingen gedwongen samen hoeven te gaan of dat er bestaan24

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

de maatschappelijke voorzieningen verdwijnen. De belangrijkste doelstellingen voor cultuur zijn als volgt: • Ondersteunen en stimuleren van het verenigingsleven • Gelijke kansen bieden voor eenieder om mee te doen aan cultuur • Waardering verenigingen en vrijwilligers door subsidies • Ontwikkeling van een gemeente-breed cultuurbeleid Ook heeft de gemeente speciale aandacht voor de erfgoedroutes en presentatielocaties.

Culturele sector gemeente Noordwijk Noordwijk staat bekend als badplaats, heeft een kuuroord status en heeft ook op het culturele vlak veel te bieden aan haar bezoekers en inwoners. Er is een divers aanbod van kleine tot grote projecten en cultuur met een kleine en grote “C”. Uit de analyse die door gemeente aan de hand van het VNG Ringen model1 is uitgevoerd, blijkt dat de culturele infrastructuur en het culturele aanbod het ambitieniveau dat behoort bij het inwoneraantal haalt, en op veel vlakken voorbijstreeft door de aanwezigheid van instellingen, activiteiten en makers in verschillende culturele sectoren. De sector is in staat geweest om met relatief kleine budgetten groots te programmeren, mede door de inzet van betrokken inwoners.

De sector is in staat geweest om met relatief kleine budgetten groots te programmeren, mede door de inzet van betrokken inwoners. 1 Informatiedocument, gemeente Noordwijk.

25

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

We lichten een aantal aspecten uit: De Muze is het culturele centrum en filmhuis waarvan verschillende culturele verenigingen en stichtingen gebruik maken. Met een zeer divers aanbod en met ca. 100.000 bezoekers per jaar is De Muze een toonaangevende instelling binnen Noordwijk. Naast De Muze is de Parade (clubgebouw in beheer van muziekvereniging Jeanne d’Arc) een locatie voor repetities. In de Zilk is de Duinpan het multifunctioneel centrum waar al meer dan 40 jaar vele verenigingen gebruik van maken. In de nabije toekomst worden er twee belangrijke beslissingen genomen ten aanzien van twee uitvoeringslocaties. Door het afbranden van De Schelft is een belangrijke maatschappelijke, multifunctionele voorziening in Noordwijkerhout verloren gegaan. De gemeente neemt naar verwachting eind 2021 een beslissing over de toekomst van De Schelft. De sporthal, in de nieuwbouw van het sportpark aan de Lageweg, krijgt zowel een sportfunctie als een culturele functie. Oplevering van de nieuwbouw is voorzien in 2022. Ten aanzien van de beslissing over de culturele functie van de sporthal aan de Lageweg worden eerst de mogelijkheden onderzocht. Als laatst benoemen wij hier het initiatief ‘het Duinpaviljoen’, dat bezig is met het ontwikkelen van een bezoekerscentrum aan de boulevard ter bevordering van de beleving in Noordwijk aan Zee.

Het paviljoen moet ook een laagdrempelige plek zijn voor cultuurbeleving, en kan worden gebruikt voor exposities en als uitvoeringslocatie. Naar verwachting wordt de haalbaarheidsstudie in 2021 afgerond door de initiatiefnemers.

26

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

Zowel actieve als passieve muziekliefhebbers kunnen hun hart ophalen in Noordwijk. Amateurbeoefenaars kunnen terecht bij de muziekschool, één van de zes muziekverenigingen of de twee keer zo veel koren. Passief van muziek genieten kan op diverse locaties tijdens jaarlijkse professioneel georganiseerde concerten en de vele evenementen georganiseerd vanuit de amateurkunstverenigingen. Ook wat betreft theater en podiumkunst is Noordwijk goed bedeeld. De Muze is het theater van Noordwijk met een wekelijkse programmering. Daarnaast zijn er meerdere makers van professionele producties actief in Noordwijk. Zij organiseren voorstellingen op hoog professioneel niveau. Daarnaast zijn er meerdere dans- / toneelverenigingen en (muzikale) theaterfestivals. De vier kernen kennen een rijk cultuurhistorisch verleden en er zijn meerdere verenigingen, stichtingen en genootschappen die zich bezighouden met cultureel erfgoed; variërend van WO II musea en het monumentaal- en agrarisch erfgoed tot de fietsen wandelroutes met historische thema’s. Beeldende kunst, bouwkunst en vormgeving is het enige deelgebied waarbij Noordwijk achterblijft op het VNG-ringenmodel ten aanzien van het ambitieniveau. Er zijn een aantal stichtingen ter bevordering van beeldende kunst in de gemeenten en er is een aantal beeldende kunstenaars woonachtig in de gemeente.

Met het masterplan ‘Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte’, dat eind 2021 wordt verwacht, wil de gemeente toewerken naar een meerjarenplan voor kunst in de openbare ruimte (zie kader).

27

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

Voortgang Beeldende Kunst in de Openbare Ruimte Naast de totstandkoming van de cultuurnota 2022- 2025 loopt er parallel een project in de gemeente Noordwijk voor beeldende kunst in de openbare ruimte. Het doel van de opdracht is het verkrijgen van inzicht in de meerwaarde en mogelijkheden van permanente kunst in de openbare ruimte en het verkrijgen van een antwoord op de vraag: ‘Op welke manier kan de inwoner en bezoeker van de gemeente Noordwijk deze vormen van kunst beter beleven’. In dit kader geven we een korte samenvatting van de stand van zaken. AMBITIE: • komen tot een programma van eisen voor Kunst in de Openbare Ruimte; • oprichting Kunstraad Noordwijk; • oprichting Kunstfonds. WERKGROEP BEELDENDE KUNST IN DE OPENBARE RUIMTE: • De werkgroep bestaat uit twee onderdelen: de kerngroep en een groep met ambassadeurs (kunstenaars). • De kerngroep denkt mee over het masterplan voor beeldende kunst in de openbare ruimte.

28

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

Het masterplan moet de afzonderlijke dorpskernen (De Zilk, Noordwijkerhout, Noordwijk-Binnen en Noordwijk aan Zee) meer zichtbaar maken en verbinden. Het is wenselijk dat de beelden in de openbare ruimte aansluiten bij de identiteit van de kernen zoals bijvoorbeeld: de kruidenteelt, een abdij, landgoederen of heerlijkheden en andere bijzonderheden. Een gemene deler zoals duurzaamheid en natuur zijn ook interessant: bollenvelden, strand, duinen zouden kunnen zorgen voor eengoede verbinding. In feite zou de verbinding van de dorpskernen een spin-off van de belangstelling van de bezoekers/toeristen/congresgangers moeten zijn. Daarbij zijn twee zaken van belang: • Het internationale karakter voor Noordwijk: toerisme, strand, congresgangers en ESTEC. • Het internationale karakter voor Noordwijkerhout en De Zilk: de bloembollenteelt en de tulpenvelden in het voorjaar en haar export naar het buitenland. Naast een visie voor kunst in de openbare ruimte, wordt er nagedacht welke projecten interessant kunnen zijn voor de hele gemeente Noordwijk, bijvoorbeeld het organiseren van een Biënnale.

Trends LANDELIJKE TRENDS Naast de kunst en cultuur in Noordwijk en het gemeentelijk beleid hebben ook landelijke trends invloed op het cultuurbeleid voor de komende jaren.

29

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

De scherpe afbakening tussen disciplines en genres verdwijnt. Ook het onderscheid tussen ‘hoge cultuur’ en ‘lage cultuur’ verdwijnt. Er ontstaan steeds meer samenwerkingsverbanden, festivals en culturele activiteiten buiten de vaststaande culturel programma’s en podia. Musea maken via samenwerkingen en educatie steeds meer werk van hun maatschappelijke profilering. Festivals bieden onderdak aan vele vormen van kunst en cultuur. Beeldende kunstenaars zoeken steeds vaker naar expositiemogelijkheden buiten de gebaande paden, zoals leegstaande winkelpanden, buitenlocaties en bijzonder erfgoed dat wacht op nieuwe functies. Hier ligt voor de gemeente een kans om in te zetten op verbindingen tussen culturele partijen en andere velden ter versterking van de aantrekkingskracht van Noordwijk, voor inwoners en bezoekers. Ook op regionaal niveau ontstonden de laatste jaren nieuwe samenwerkingsverbanden. Ook in de omgeving van Noordwijk zijn er meerder regionale samenwerkingsbestanden. Met de erfgoedlijnen vanuit de provincie Zuid-Holland zijn meerdere subsidieregelingen beschikbaar. Het programma Cultuureducatie met Kwaliteit verloopt in samenwerking met de regio Holland Rijnland. Regionaal is Noordwijk aangesloten bij het gebiedsprogramma Bloeiende Bollenstreek.

Het Gebiedsprogramma wil een bloeiende en boeiende Bollenstreek het hele jaar rond en zet in op 3 pijlers; identiteit, beleving en natuur.

30

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

Afstemming van cultuur met andere beleidsterreinen, zoals toerisme, welzijn en economische zaken wordt belangrijker. Cultuur raakt onder meer aan ruimtelijke ordening en omgevingsbeleid (erfgoed, architectuur, beeldende kunst), economie (evenementen, vestigingsklimaat, talentontwikkeling), het sociaal domein (bibliotheken, vrijwilligers, participatie en preventie) en onderwijs (cultuureducatie). Er is daarbij steeds meer oog voor de maatschappelijke waarde van cultuur en cultuurparticipatie. Voor kansrijke dwarsverbanden verwijzen wij naar bijlage 3. De verwachting is dat de rol van burgerparticipatie en burgerinitiatief de komende jaren groter wordt bij het aanwijzen en ervaren van alle soorten cultureel erfgoed, van tradities en ambachten tot monumenten en herbestemmingen. Enerzijds gestimuleerd vanuit de minister van OCW en de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Anderzijds vanwege de komst van de Omgevingswet.

Afstemming van cultuur met andere beleidsterreinen, zoals toerisme, welzijn en economische zaken wordt belangrijker.

31

CULTUUR IN DE KERN - KUNST EN CULTUUR NOORDWIJK

De gemeente vertrouwt op de burgerkracht van haar inwoners en heeft een faciliterende rol in de realisatie van een levendig cultureel klimaat in de dorpen, zonder dat de dorpen de eigen identiteit verliezen.

32

4

Basisinfrastructuur Noordwijk 1 2 3 4 5 6 7

33

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

De gemeente heeft een structurele verantwoordelijkheid voor instellingen die een cruciale functie vervullen in verschillende cultuurdisciplines: van theater tot bibliotheek, van museum tot cultuureducatie en van lokale omroep tot evenementenlocatie. Met de term ‘basisinfrastructuur (BIS)’ maken we die verantwoordelijkheid expliciet. Dit zijn dan ook instellingen waarbij de gemeente Noordwijk al vele jaren een structurele subsidierelatie heeft (zie begroting bijlage 4). Het gezelschap van BIS-instellingen vormt het fundament van de cultuur in Noordwijk. Bibliotheek Bollenstreek De Bibliotheek Bollenstreek - actief in vijf gemeenten - is een laagdrempelige plek voor ontwikkeling en ontmoeting. In de gemeente Noordwijk is een vestiging in Noordwijk, een vestiging in Noordwijkerhout en een servicepunt in De Zilk. Bij de bibliotheek kan iedereen terecht om te lezen, te leren en zich te informeren. De Bibliotheek Bollenstreek zit in de transitie van een traditionele uitleenbibliotheek naar een maatschappelijk-educatieve bibliotheek. In de komende beleidsperiode zet de Bibliotheek Bollenstreek deze koers door. De focus ligt daarbij op leesbevordering in de bibliotheek en op school, (digitale) basisvaardigheden en levenslang leren.

De Bibliotheek Bollenstreek wil de bibliotheekvestigingen omvormen naar multifunctionele locaties waarin meer ruimte is voor de nieuwe functies van de bibliotheek:

34

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

ontmoeting, workshops, informatie- en adviespunten en werk- en studieplekken voor zzp-ers en scholieren. Voor de vestiging Noordwijkerhout betekent dit dat hiervoor een aanpassing/ uitbreiding noodzakelijk is van de inrichting en de dienstverlening in de bibliotheek op de verschillende gebruiksfuncties en -behoeften. Om dit alles te kunnen realiseren, zal de samenwerking worden gezocht met partners wiens diensten aansluiten op die van de Bibliotheek Bollenstreek. Theater en Cultureel Centrum De Muze De Muze is een cultureel centrum voor veel verschillende culturele verenigingen en stichtingen in Noordwijk. Tevens kunnen de verenigingen en stichtingen gebruik maken van de theaterzaal voor hun jaarlijkse uitvoeringen. Met een zeer divers aanbod en niet minder dan 100.000 bezoekers is De Muze een toonaangevende instelling binnen Noordwijk. In 2020 heeft er een eigendomsoverdracht van De Muze plaatsgevonden naar de gemeente. In 2021 zal er een nieuw beleid worden opgesteld door het bestuur van De Muze. NoVaTo Noordwijkerhout van Toen is het museum over de geschiedenis van Noordwijkerhout. Het is ontstaan in 2013 en sindsdien organiseren zij exposities, rondleidingen, inloopdagen en voor scholen hebben zij een cultuur-educatief programma. NoVaTo ontvangt structurele subsidie voor de huisvesting.

35

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

Muziekschool Music Blvd Music Blvd organiseert muzieklessen voor ongeveer 200 leerlingen uit de hele gemeente (en daarbuiten). De Schelft Sportaccommodatie De Schelft bestond dit jaar 40 jaar. In 1980 is de sport- en evenementenhal gebouwd, later, in 1990, is het zwembad aangebouwd. De accommodatie bestond voor de brand uit de volgende hoofdfuncties: • Binnenzwembad van ca. 1.200 m2 wateroppervlak, bestaande uit: - 25 x 12,5 meter wedstrijdbad met beweegbare bodem; ca. 125 m2 recreatiebad met peuterbad, kleuterbad, glijbaan en whirlpool; • Sporthal 50 x 30 x 9 meter met vier groeps- en twee scheidsrechters kleedkamers, bergingen, tribune en sauna; • Theaterzaal met podium; • Fitnessruimten en fysioruimten; • Centrale horeca; • Personeelsruimten en vergadering/instructieruimten, waaronder o.a. repetitiedecoropbouw-, en opslagruimtes voor toneelvereniging ODI. De Schelft had voor de brand op 14 november 2020 een sterk sociaal maatschappelijke functie in de kern Noordwijkerhout. Naar verwachting neemt de gemeenteraad dit jaar een besluit over de toekomst van De Schelft.

36

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

Genootschap Oud-Noordwijk/Museum Noordwijk/Streekmuseum Veldzicht Het Genootschap Oud-Noordwijk exploiteert twee musea:

1 Museum Noordwijk. 2 Streekmuseum Veldzicht. 1 Museum Noordwijk Museum Noordwijk heeft plannen voor uitbreiding. In 2021 heeft de gemeenteraad ingestemd met de uitbreidingsplannen van het museum. Met het realiseren van het uitbreidingsplan van Museum Noordwijk wordt een eigentijds, attractief en interactief museum gerealiseerd, passend bij de ambities van - en financieel haalbaar voor - zowel het Genootschap Oud Noordwijk als de gemeente Noordwijk. Het uitbreidingsplan voorziet in werkruimte voor vrijwilligers, extra ruimte voor (wissel)tentoonstellingen, nieuwe publieksfaciliteiten en een vernieuwing van de expositie. Het Genootschap Oud Noordwijk werkt komende jaren verder aan de uitbreidingsplannen door o.a. het in gang zetten van de ruimtelijke procedures en het werven van aanvullende fondsen en sponsoring. Samen met de gemeente worden nadere afspraken gemaakt over het ter beschikking stellen van de panden en de subsidieverlening. 2 Streekmuseum Veldzicht Veldzicht is in de afgelopen jaren omgevormd tot een locatie waar heel veel te beleven en te doen is. Streekmuseum Veldzicht gaat met haar kruiden- en andere activiteiten bijdragen aan de kuuroordstatus die Noordwijk in 2020 wist te verwerven.

37

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

Bollenstreek Omroep BO - Omroep van de Bollenstreek streeft er naar alle inwoners van Hillegom, Lisse, Noordwijk en Teylingen informatie te bieden die voor hen van belang is. Hij draagt als publieke omroep bij aan een sterk lokaal bestuur en het daadwerkelijk betrekken van goed geïnformeerde burgers bij lokale thema’s. We steunen de continuïteit en verdere professionalisering van de omroep BO. Komende jaren werkt omroep BO aan versterking van de organisatie, betere huisvesting, vergroten van het bereik en de (commerciële) slagkracht. De gemeenten dragen financieel bij aan omroep BO en geven hiermee blijk van het belang voor het bieden van goede voorzieningen voor een lokale publieke en onafhankelijke nieuwsvoorziening. Omroep BO kan hiermee verder om invulling te geven aan de in het Beleidsplan geformuleerde beleidsdoelstellingen 2021 - 2023: • Eind 2021 voldoet de omroep aan Lokaal Toereikend Media-Aanbod (LTMA)/ Informatie, Cultuur en Educatie (ICE). • Eind 2022 komt de omroep in aanmerking voor toekenning Keurmerk Nederlandse Streekomroep. • Eind 2023 ontvangt de omroep de toekenning Keurmerk Nederlandse Streekomroep.

38

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

Ten slotte De hele culturele sector heeft het door de lange periode van lockdowns zwaar gehad. Hopelijk kunnen de instellingen de deuren nu weer permanent openen. Het is wel de vraag wanneer de exploitatie weer op het niveau van 2019 kan zijn. De gemeente wil aan de BIS-instellingen zekerheid bieden in nog steeds onzekere tijden. De huidige subsidieverdeling blijft leidend. We zullen de impact van COVID-19 nauwgezet blijven monitoren, zodat bezien kan worden of en waar en voor hoelang aanvullende coronacompensatie (noodsteun en/of herstelmaatregelen) nodig is. Aan de hand van de thema’s van dit Cultuurplan en ook met behulp van de huidige subsidies willen we hoe dan ook werken aan een duurzaam herstel van de sector. We benadrukken nog eens dat het brede culturele profiel van de gemeente Noordwijk bepaald wordt door vele partijen. Er is grote waardering voor alle inzet, ook die van organisaties die geen plek in de systematiek van de culturele basisinfrastructuur hebben. Voor hen staan subsidies open, waarbij de huidige jaarlijkse subsidieverdeling uitgangspunt is en het cultuurbeleid nieuwe subsidiemogelijkheden biedt (zie financiële paragraaf en bijlage 4).

Aan de hand van de thema’s van dit Cultuurplan en ook met behulp van de huidige subsidies willen we hoe dan ook werken aan een duurzaam herstel van de sector. 39

CULTUUR IN DE KERN - BASISINFRASTRUCTUUR NOORDWIJK

Met de term ‘basisinfrastructuur (BIS)’ maken we die verantwoordelijkheid expliciet. Dit zijn dan ook instellingen waarbij de gemeente Noordwijk al vele jaren een structurele subsidierelatie heeft.

40

5

Cultuurbeleid 2022 - 2025 1 2 3 4 5 6 7

41

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Het cultuurbeleid is samengevat in twee thema’s: 1 ‘Iedereen doet mee’ en 2 ‘Van zee tot bollenveld’. Per thema hebben wij in afstemming met het culturele veld ambities, doelen en opgaven geformuleerd. De uitvoering krijgt vorm langs uitvoeringslijnen, drie per thema. Thema 1 ‘Iedereen doet mee’ Ambitie voor 2025 Kunst en cultuur doen ertoe! In de hele gemeente is er sprake van een sterk en toekomstbestendig verenigingsleven, de aanwezigheid van cultuurmakers en een groot aantal vrijwilligers dat goed wordt begeleid. Het culturele aanbod sluit aan op de behoefte van jongeren en jongvolwassenen: zij komen in aanraking met kunst en cultuur en kunnen hun talenten ontwikkelen. De gemeente gaat uit van de kracht van de inwoners en faciliteert waar nodig, zodat alle inwoners en alle kernen toegang hebben tot kunst en cultuur, ook de inwoners die vooralsnog achter blijven. Kunst en cultuur dragen bij aan het welzijn en geluk van alle inwoners. Doel Iedereen in Noordwijk, in alle kernen, kan deelnemen aan kunst en cultuur, als amateur, als maker, als vereniging, als leerling en als publiek. Er is speciale aandacht 42

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

voor cultuuraanbod voor - en het bereik van jongeren en jongvolwassenen, vernieuwing binnen het verenigingsleven en de begeleiding van vrijwilligers. ‘IEDEREEN DOET MEE’ sluit daarmee aan bij het hoofdstuk Welzijn en gezondheid uit de concept omgevingsvisie: • Voor iedereen, jong en oud, inclusief • Prettig samenleven • Voorkomen van ongewenste eenzaamheid • Gezond en gelukkig • Met elkaar, in wederzijds vertrouwen De opgaven • BETREKKEN EN BEREIKEN JONGEREN EN JONGVOLWASSENEN (12 - 25). Het wordt steeds lastiger om deze doelgroep deel te laten nemen. Deze leeftijdsgroep heeft tal van (digitale) keuzes om activiteiten te ontplooien en wil zich minder binden aan een activiteit met wekelijkse vaste verplichtingen. Het huidige (naschoolse) culturele aanbod sluit onvoldoende aan op de behoefte en vraag van jongeren en jongvolwassenen. De opgave ligt zowel in het bereiken en werven van de doelgroep als het ontwikkelen van nieuw aanbod. • PUBLIEKSBEREIK VERBREDEN. Het is zaak dat het publiek de culturele instellingen na de coronamaatregelen weer weet te vinden. Nu de instellingen weer open zijn, blijven de bezoekersaantallen nog achterwege. Dit vraag om een tijdelijke investering in de promotie van het aanbod. Daarnaast is er een groep inwoners die ook voor de coronapandemie al minder aan cultuurparticipatie deed. Dat komt deels omdat 43

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

het aanbod niet aansluit, en deels omdat het aanbod deze groep niet goed bereikt. Om deze inwoners laagdrempelig kennis te laten maken met cultuur, moeten ze worden geïnformeerd over en geënthousiasmeerd voor cultuur in de gemeente. • AANDACHT VOOR VRIJWILLIGERS. Het vrijwilligersbestand kan diverser, bijvoorbeeld door meer jonge mensen aan te trekken. (Nieuwe) vrijwilligers vragen meer begeleiding en opleiding. Denk aan het delen van kennis en aanleren van vaardigheden. Maar ook aan onderlinge contacten en netwerkactiviteiten voor vrijwilligers en organisaties. • AMATEURKUNST ONDERSTEUNEN. Amateurkunstverenigingen en de kleinere initiatieven moeten toekomstbestendig worden. Bij deze opgaven spelen de cultuurcoaches een rol en ook de afstemming en samenwerking met het sociaal domein is van belang. Knelpunt is dat het hier vaak om kortlopende projecten gaat: de inzet kan structureler en zal dan ook meer effect hebben.

Kunst & cultuur dragen bij aan het welzijn en geluk van alle inwoners.

44

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Uitvoeringslijnen onder ‘Iedereen doet mee’ Wat is daarvoor nodig De mogelijkheid om naast reguliere activiteiten (gezamenlijke) projecten uit te voeren (en daarvan te leren) gericht op jongeren en jongvolwassenen (passend aanbod, talentontwikkeling), cultuur naar de mensen toe die niet zelf (kunnen) komen, vraag en aanbod in evenwicht (bekendheid vergroten), toekomstbestendige verenigingen en ondersteuning van vrijwilligers. Wat kunnen de organisaties betekenen De uitvoering van het beleid vraagt om initiatief en creativiteit van zowel de amateur- als professionele verenigingen en organisaties. De gemeente faciliteert, maar het veld creëert en organiseert. Het is aan de organisaties om randvoorwaarden te formuleren en tot haalbare plannen te komen, die aansluiten bij de uitvoeringslijnen van het beleid. De plannen dragen bij aan een aantrekkelijk cultureel aanbod waar de hele gemeente van profiteert.

45

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Uitvoeringslijn 1: Ruim baan voor jongeren en jongvolwassenen Aantrekkelijk cultureel aanbod dat past bij de behoefte van de doelgroep, aandacht voor talentontwikkeling, samenwerking van cultuur met jongerenwerk en onderwijs, nieuwe manieren van leden- en publiekswerving. Hoe wil Noordwijk dit gaan doen? • Door laagdrempelig activiteiten te organiseren voor jongeren en jongvolwassenen met een projectmatig karakter en nadruk op de actualiteit. De behoefte wordt opgehaald in samenwerking met jongerenorganisaties en jongeren krijgen zelf een stem in het organiseren. Denk aan programmeren van muziekavonden, cultuur en lezingen die aansluiten bij de actualiteit, het mede organiseren van festivals en beeldende kunst in combinatie met multimedia. • Jongeren krijgen de (fysieke) ruimte om te experimenteren en hun talenten te ontwikkelen. De ontwikkelbehoefte wordt actief opgehaald en er is kans om elkaar te ontmoeten op open avonden. • Professionele culturele organisaties werken samen met jeugdorganisaties (basisen middelbare scholen, bibliotheek, welzijnskwartier) en ontmoeten elkaar tijdens netwerkmomenten. • We bereiken jongeren via andere jongeren en zetten jonge culturele ambassadeurs in die actief zijn op sociale media. Jongeren krijgen een plek en een stem binnen de cultuurraad/het cultureel overleg.

• Het vernieuwde aanbod wordt aantrekkelijk, gestructureerd en op een gecentraliseerde (online) plek weergegeven.

46

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Wat kan de gemeente hierin betekenen? • Faciliteren van cultuurraad/cultuuroverleg. Ondersteuning bij het opstarten en samenstellen van een cultuurraad/cultuuroverleg, hulp bij het scherp maken van de taakomschrijving en deze continu bijstellen. • Subsidiëring voor talentontwikkeling. • Aanwijzen kwartiermaker jongerencultuur. Een kwartiermaker jongerencultuur zorgt voor een aantrekkelijk en passend aanbod bij de vraag van jongeren. Zij/ hij staat in contact met jongeren, kent de behoeften en blijft deze voortdurend onderzoeken. De kwartiermaker weet hoe de hazen lopen in het culturele veld en legt zo de verbinding met jongeren en jongerenorganisaties. • Inzet van cultuurcoach en beleidsmedewerker. In deze uitvoeringslijn ondersteunen de cultuurcoach en beleidsmedewerker in het contact tussen culturele instellingen en jongerenorganisaties (eventueel in samenwerking met de jongeren kwartiermaker). Ze stellen de normen voor subsidiëring talentontwikkeling en hebben het overzicht op het aanbod. Uitvoeringslijn 2: Kunst en cultuur in de kern en in de buurt Behoud van identiteit van de kernen, ondersteuning amateurkunstverenigingen, verbreden van publieksbereik, cultuurparticipatie is laagdrempelig (fysiek, inhoudelijk, financieel), samenwerking met sociaal domein en bibliotheek.

47

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Hoe wil Noordwijk dit gaan doen? • Er komt een inventarisatie van betaalbare ruimtes (broedplaats voor makers). Er wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn van (tijdelijk) leegstaande gebouwen en bijzonder erfgoed als presentatie locaties. • Het wordt gemakkelijker voor mensen met een lager inkomen om deel te nemen aan cultuur. • Initiatieven die door en voor de buurt worden georganiseerd, krijgen de ondersteuning van de gemeente (straatfestivals, vereniging jubilea, huiskamerconcerten en muzikale buurtfeesten). • Samenwerking tussen de kernen wordt gestimuleerd. We onderkennen diversiteit in de identiteit van de kernen, maar stellen het niet als doel op zich bij de uitvoering van het cultuurbeleid. Wat kan de gemeente hierin betekenen? • De verenigingen en nieuwe initiatieven krijgen gemakkelijk contact met de juiste contactpersoon binnen de gemeente; de gemeente denkt mee en neemt waar mogelijk drempels weg voor organisaties. Te denken valt aan een handreiking/ stappenplan voor het organiseren van evenementen in de buurt, met daarbij een overzicht met tips en tricks en de juiste contactpersonen. • Er wordt onderzocht of er belemmeringen zijn voor inwoners om deel te nemen aan cultuur en of regelingen zoals ‘Doe mee’ toegankelijk genoeg zijn.

Samen met inwoners wordt bekeken hoe deze belemmeringen kunnen worden weggenomen en welke rol culturele organisaties hierin kunnen spelen. • Subsidiëren van buurtinitiatieven door culturele verenigingen. 48

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Uitvoeringslijn 3: Samenwerking en vernieuwing Samenwerking en vernieuwing in projecten, initiatieven en verenigingen, bekendheid vergroten van het culturele aanbod in de kernen, vrijwilligers ondersteunen en opleiden, en samen de gevolgen van corona te lijf. Hoe wil Noordwijk dit gaan doen? • Door deskundigheidsbevordering van vrijwilligers; er komt een platform (in samen werking met Welzijn) met een overzicht van het aanbod van trainingen en contactpersonen. • De cultuurcoach heeft een belangrijke rol in het verbinden en betrekken van projecten, initiatieven en verenigingen. De cultuurcoach is op de hoogte van de verschillende projecten en initiatieven en stimuleert verbinding als dit past of stemt af als dit nodig is. De cultuurcoach kent de expertise in de gemeente en zorgt voor kennisdeling. We gaan door met het initiatief voor een Cultuurplatform, maar maken het eenvoudiger: er komt een cultuurraad/cultureel overleg voor thema 1 en thema 2 met daarin vertegenwoordigers vanuit alle kernen. • Gezamenlijk corona te lijf door extra inzet op promotie van het aanbod om (oud) publiek weer terug naar kunst en cultuur te krijgen. • Organiseren van gezamenlijke activiteiten/Podium voor Cultuur (bijvoorbeeld Open Podium/Uitmarkt/Kindercultuurmaand).

49

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Wat kan de gemeente hierin betekenen? • Faciliteren van een cultuurraad/cultureel overleg (zie omschrijving uitvoeringslijn 1). • Subsidiëren deskundigheidsbevordering vrijwilligers (in samenwerking met het welzijnsdomein). • Een tijdelijke extra inzet op promotie van het culturele aanbod (Cultuur Verbindt 2.0 en Podium voor Cultuur door bijvoorbeeld Open Podium/Uitmarkt/Kindercultuurmaand). • De inzet van de cultuurcoaches en beleidsmedewerker. Zij organiseren terugkerende netwerkbijeenkomsten (cultureel café) en stimuleren kennisdeling, houden een smoelenboek bij van contactpersonen uit het veld en zijn een vraagbaak voor de instellingen.

Thema 2 ‘Van zee tot bollenveld’ Ambitie voor 2025 Noordwijk is een diverse gemeente waar kunst, cultuur, erfgoed en de omgeving hand in hand gaan. Cultuur is een belangrijke pijler als het gaat om de aantrekkingskracht op bezoekers en als woon- en vestigingsplaats; inwoners zijn trots op het culturele aanbod en toeristen komen zowel voor cultuur als het strand, de zee en om te kuren. Het landschap, van zee tot bollenveld, wordt volop gebruikt als bijzonder decor voor buitenprogrammering en evenementen. Deze activiteiten dragen bij aan de leef kwaliteit en de lokale economie en zijn een belangrijk marketinginstrument. De omgeving is daarnaast onlosmakelijk verbonden met het culturele erfgoed van Noordwijk. Kunst en Cultuur vertellen het héle verhaal van Noordwijk op een aantrekkelijke manier en bereiken een brede doelgroep. 50

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Doel Kwaliteit en aantrekkingskracht Noordwijk vergroten, door kunst en cultuur te verbinden aan landschappelijke kwaliteiten, geschiedenis en identiteit en aan Noordwijk als Kuuroord. Vraagt om meer vernieuwing (bijzondere combinaties zoals tussen erfgoed en kunst), meer bekendheid (marketing/agenda), meer aandacht voor beeldende kunst in de openbare ruimte en samenwerking. Culturele organisaties hebben een positie binnen het gemeentelijke beleid om dit te kunnen bewerkstelligen. ‘VAN ZEE TOT BOLLENVELD’ sluit daarmee aan bij het hoofdstuk Ondernemende gemeente; voldoende welvaart voor iedereen uit de omgevingsvisie: • Aandacht voor lokale economie, voorzieningen en winkelgebied. • Blijvende aandacht voor kwaliteitsverbetering en innovatie. • Inzetten op een duurzame, circulaire en klimaat-neutrale economie. • De unieke positie tussen bollen, duinen en strand is het uitgangspunt. De opgaven • SAMENWERKING TUSSEN INITIATIEVEN. Samenwerking vindt te sporadisch plaats. Een thema of themajaar helpt als katalysator en daagt uit tot spannende inhoudelijke combinaties en creativiteit. Samenwerking kan de initiatieven ook verder brengen. Door samenwerking is uitwisseling van inhoud, kennis, expertise en faciliteiten mogelijk. • CULTUREEL PLATFORM. Het ontbreekt aan een platform of raad om samen te komen, thema’s te bepalen, agenda op te maken en ondersteuning te krijgen.

Het veld mist een sterke positie binnen het gemeentelijke beleid. 51

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

• CULTUUR ALS PIJLER. Erkenning door gemeente als belangrijke sector voor kwaliteit en aantrekkingskracht lijkt te ontbreken, zo ervaren culturele organisaties. Op welke manier wordt cultuur samen met het predicaat kuuroord een belangrijker pijler voor de aantrekkingskracht van Noordwijk? • VERNIEUWING. Musea en erfgoed kennen uitdagingen wat betreft samenwerking en vernieuwing en het ontplooien van nieuwe initiatieven om bredere doelgroepen te bereiken. Er is in Noordwijk wel een cultuurpubliek, maar om dit vast te houden en uit te breiden vraagt dit inzet, wat extra’s bieden, een goed verhaal vertellen en zorgen voor beleving en experiment. • BEELDENDE KUNST. Er moet genoeg ruimte zijn voor beeldende kunst in Noordwijk. Hierbij wordt gedacht aan Kunstroutes, (meer) expositieruimtes op bijzondere plekken en het gebruik van de landschappelijke kwaliteiten voor kunstbeleving in de openbare ruimte.

Kunst en Cultuur vertellen het héle verhaal van Noordwijk op een aantrekkelijke manier en bereiken een brede doelgroep.

52

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Uitvoeringslijnen ‘Van zee tot bollenveld’ Wat is daarvoor nodig De kwaliteit van kunst, cultuur en evenementen in de gemeente is geborgd, wordt goed gecommuniceerd en draagt bij aan de aantrekkingskracht voor bezoekers en inwoners van Noordwijk, er is ruimte voor vernieuwing om het publiek (blijvend) te bereiken en er wordt ingezet op structurele samenwerking en een positie binnen de gemeente om dit te bewerkstelligen. Wat kunnen de organisaties betekenen Voor het slagen van het beleid is het van belang dat organisaties elkaar weten te vinden en zorgen voor afstemming met betrekking tot activiteiten en organisatie. Er is een gezamenlijke inzet waarbij er optimaal gebruik wordt gemaakt van de expertise van de verschillende actoren, zodat de gemeente Noordwijk op de kaart wordt gezet als culturele bestemmingsplek. Door een gestructureerde samenwerking is het geheel meer dan de som van de delen, organisaties hebben zelf een verantwoordelijkheid om een duurzame samenwerking tot stand te brengen.

53

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Uitvoeringslijn 4: Keuze voor kwaliteit in relatie tot toerisme en Kuuroord Culturele organisaties sluiten met spraakmakende activiteiten, projecten, voorstellingen en evenementen voor bezoekers en toeristen, mensen uit de regio en de eigen inwoners aan bij het predicaat kuuroord. Hier hoort ook een sterke marketing en PR bij. Hoe wil Noordwijk dit doen? • Het gehele aanbod aan kunst en cultuur in de gemeente is in beeld en goed vindbaar voor inwoners en bezoekers. De gemeente en culturele organisaties werken aan korte lijnen en structureel overleg. Ze hebben een gezamenlijke taak om vraag en aanbod af te stemmen. • Kunst en cultuur zetten in op een aanbod dat het toeristenseizoen verlengd en zorgen voor aanbod in het laagseizoen, zonder de behoefte van de eigen inwoners uit het oog te verliezen. De gemeente biedt verademing; niet alleen in de zomermaanden, maar het hele jaar door. Te denken valt aan een winterprogramma met een gezamenlijke aftrap en combinatietickets. • Noordwijk Marketing en culturele organisaties hebben een gezamenlijke taak om een sterke PR op te tuigen voor cultuur in de gemeente Noordwijk. Er is een duidelijke merktaal en afstemming in de uitingen gericht op bezoekers. Er wordt onderzocht of afstemming met dichtbijgelegen steden mogelijk en van meerwaarde is.

Wat kan de gemeente hierin betekenen? • Afstemming met evenementenorganisaties (subsidies, planning, diversiteit in programma en doelgroepen). • Beleggen van het beheer voor de website CultuurPunt. • Opdrachtomschrijving aan Noordwijk Marketing. 54

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Uitvoeringslijn 5: Het héle verhaal van Noordwijk Het aanbod wordt aantrekkelijk gepresenteerd en sluit aan op de vraag van bezoekers, blijvend vernieuwen en ontwikkelen met aandacht voor de identiteit van de kernen. Het benutten van de museale sector en erfgoed als aantrekkingskracht voor de gemeente Noordwijk. Hoe wil Noordwijk dit doen? • De vier verhalen van de gemeente Noordwijk worden geborgd, bewaakt en verteld, zowel offline als online. Denk hierbij aan digitale erfgoedroutes, cross-overs met erfgoed en nieuwe media of lespakketten voor scholen en thuis. • Met het opstellen van een canon van de gemeente Noordwijk, opgesteld door haar inwoners en waar plek is voor het verhaal van de vier kernen van de gemeente Noordwijk. • Erfgoedorganisaties in de kernen weten elkaar te vinden en werken samen op thematische onderwerpen (de Tweede Wereldoorlog, de tuinbouw) die verband houden met de verhalen van Noordwijk. • Er was veel aandacht voor de doelgroepen kinderen en ouderen. We betrekken nu ook de (jong)volwassen en laten ze kennismaken met erfgoed door een persoonlijke benadering.

55

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

Wat kan de gemeente hierin betekenen? • Opdracht geven voor het opstellen van de canon van de gemeente Noordwijk (in samenwerking met PCEN). • Gezamenlijk komen tot thema’s voor samenwerking tussen erfgoedinstellingen, deze thema’s gezamenlijk uitwerken en komen tot een concreet programma voor uitvoering. Uitvoeringslijn 6: Versterken van de onderlinge samenwerking (binnen en buiten de kernen) Afstemming programmering, uitwisseling expertise, versterking op organisatiekracht, het culturele veld heeft een positie binnen de gemeente. Hoe wil Noordwijk dit doen? • De Cultuurraad Samenwerking en afstemming was ook in de vorige cultuurnota een belangrijke voorwaarde voor het welslagen van de uitvoering van het cultuurbeleid. Ook nu kwamen deze voorwaarden prominent naar voren. Er bestaat een erfgoedplatform en een aanzet tot een cultuurplatform. De laatste was volgens de deelnemers te complex opgezet. Samen met een vertegenwoordiging van de culturele sector (amateur en professioneel) gaan we de opzet aanpassen. De Cultuurraad is een overlegorgaan dat los staat van het sportdomein, met een stevige positie in de uitvoering van het gemeentelijke cultuurbeleid. De Cultuurraad geeft gevraagd en

56

CULTUUR IN DE KERN - CULTUURBELEID 2022 - 2025

ongevraagd advies, is een klankbord voor de gemeente, een initiator voor samenwerking en afstemming, en zorgt voor uitwisseling op het gebied van faciliteiten, kennis en expertise. (Voor meer informatie over samenwerking zie bijlage) Wat kan de gemeente hierin betekenen? • Faciliteren bij het opzetten en samenstellen van de cultuurraad, formuleren van een opdrachtomschrijving, beschikbaar stellen van vergaderlocaties, het voorzitten en notuleren van de eerste vergaderingen. • Subsidiëring van initiatieven op het gebied van onderlinge samenwerking, uitwisseling expertise, versterking organisatiekracht, gedeelde faciliteiten.