Bijlage 5 Participatieopbrengst

Duin- en Bollenstreek

OPBRENGSTEN PARTICIPATIETRAJECT

Programma Landelijk Gebied en Duurzame Greenport

INWONERS

STAKEHOLDERS

RAADSLEDEN

De gemeenten Hillegom, Lisse, Noordwijk, Katwijk, en Teylingen zijn bezig met het opstellen van een programma voor een toekomstbestendig en vitaal landelijk gebied - met een duurzame greenport. In twee rondes van elk drie bijeenkomsten zijn tussen februari en oktober 2024 gesprekken georganiseerd met inwoners, stakeholders, raadsleden en de colleges van B en W. Ook hebben 2854 inwoners en 120 jongeren hun mening gegeven via een online vragenlijst. Op de volgende pagina’s hebben we schematisch weergegeven wat er door de verschillende betrokkenen en belanghebbenden is ingebracht in de verschillende rondes. U ziet hier verschillende perspectieven in één overzicht.

COLLEGES B&W

1

De eerste participatieronde vond plaats tijdens de ‘sponsfase’. In deze fase is er zo veel mogelijk inbreng vanuit verschillende perspectieven opgehaald. Er zijn gesprekken gevoerd met inwoners, andere belanghebbenden, raadsleden en burgemeesters en wethouders. Deelnemers werden bevraagd vanuit welke waarden zij de toekomst van het gebied willen benaderen en welke kansen en bedreigingen zij voor die waarden zien. De opbrengst van deze bijeenkomsten is door bureaus KuiperCompagnons en Necker geordend in vier denkrichtingen: business as usual, Duin- en Bollenstreek 2.0, veelzijdig gebruik van de ruimte en ontspannen regio. Deze denkrichtingen verschillen van elkaar wat betreft de houding (reactief en incrementeel versus proactief en systeemgericht) en de aanpak richting de toekomst (meebewegen met de natuur versus maximale inzet van technologie). Hieronder zijn de opbrengsten in samengevatte vorm weergegeven.

Opbrengst Participatieronde 1 | mei & juni DOEL: waarden, kansen en bedreigingen ophalen voor de toekomst van het landelijk gebied. WIE: drie aparte bijeenkomsten met de colleges, gemeenteraden en inwoners en stakeholders RESULTAAT: de opbrengst is uitgewerkt in 4 mogelijke denkrichtingen: WAARDE

KANS

BUSINESS AS USUAL

BEDREIGING DUIN- EN BOLLENSTREEK 2.0

VEELZIJDIG GEBRUIK VAN DE RUIMTE

(later: Krachtige en vitale greenport)

(later: Veelkleurige Duin- en Bollenstreek)

ONTSPANNEN REGIO (later: Natuurlijk duin- en parklandschap)

Vitale greenport Huidige ISG volstaat, vasthouden waar we aan begonnen zijn.

Technologische en economische innovatie.

Diversiteit van de verschillende functies in het gebied.

Behoud van identiteit.

Een groene toekomst. Bollenareaal behouden.

Ruimte in regelgeving en maatwerk.

Schaalvergroting in het kleinschalige landschap.

Te veel ruimteclaims, verrommeling en onbenutte kennis.

Open landschap dankzij 2625 ha bollenteelt, zonder woningbouw.

Ruimte voor investeringen, innovatie, kansen voor jeugd en ondernemers.

Solidariteit en een integrale benadering.

Natuur en biodiversiteit, 10% groenblauwe dooradering.

Verminderde kwaliteit door gebrek aan keuzes.

Regiocertificering, energietransitie als kans voor financiering.

Veelzijdigheid van het gebied, meervoudig ruimtegebruik.

Een vitaal, levendig en gezond gebied. Leefbaarheid verbeteren met verbindingen. Kleinschalige, biologische bollenteelt.

Verhoogde regeldruk, te langzaam en vrijblijvend.

Rentmeesterschap. Samenwerkende gemeenten als rentmeesters. Grootschalige woningbouw en ‘dwang’ van bovenaf.

Vitaal en beleefbaar landschap Cultuurhistorie als identiteit.

Verrommeling, er niet samen uitkomen.

Toekomstbestendig en robuust bodem- en watersysteem Verzilting, te veel water en klimaatverandering. Gebrek aan durf om keuzes te maken.

Gezondheid en (water) veiligheid garanderen. Innovatie, robots/drones, bufferzones. Wetgeving die geen ruimte biedt aan high-tech.

(Water)veiligheid garanderen. Veiliger waterlandschap trekt toerisme aan. Puzzelen om ruimte zonder echt keuzes te maken.

Duurzaam watersysteem. Karakteristiek landschap. Natuur-inclusief telen en klimaatadaptief bouwen. Economische belangen ondernemers.

Duurzaam energiesysteem Behoudendheid.

Onafhankelijkheid.

Tekorten, netcongestie, blijven stilstaan.

Geothermie, brede energiemix, restafvalstromen gebruiken, experimenteren en innoveren.

Pragmatisme, samenwerken. Energiezekerheid. Lokale opwek benutten. Ingehaald worden door de werkelijkheid.

Duurzaam, samenwerken met natuur, energiesysteem ten dienste van geluk en groen.

Versterken recreatie en toerisme Traditie hoog houden, behoud van en respect voor cultureel erfgoed. Seizoensdruk, massatoerisme. Slechte bereikbaarheid, infrastructuur niet op orde.

Avontuur, verrassen, creativiteit.

Gastvrijheid.

Spacesector voor toerisme. Educatie over bollensector. Spreiden recreatiedruk over gebied.

(jaarrond) toerisme voor verschillende doelgroepen. Bereikbaarheid verbeteren.

Regels die initiatieven beperken.

Gezondheid, vitaliteit, rust, bewegen. Kamperen bij de boer, wandel- en fietsnetwerken.

Niet willen kiezen. Grootschaligheid bedrijven. Te volle streek is bedreiging voor toerisme.

Gebied kan verstoort raken door teveel aan bezoekers.

Diversiteit.

Openheid van het landschap.

Wonen Concurrentie om de ruimte.

Groen in steden. Alternatieve woonvormen. Starters een plek geven. Moet passen bij de omgeving. Verdwijnen openheid.

2

De tweede participatieronde vond plaats tijdens de ‘modellen- en synergiefase’. Na de eerste participatieronde heeft KuiperCompagnons de opgehaalde denkrichtingen verder uitgewerkt om antwoord te geven op de vraag: hoe ziet de toekomst van het gebied eruit als we volgens deze denkwijze gaan werken? De gesprekken met inwoners, andere belanghebbenden, raadsleden, burgemeesters en wethouders zijn in deze ronde gevoerd op van deze denkmodellen. Deelnemers werden bevraagd naar de voordelen, nadelen en verbetermogelijkheden bij deze denkmodellen. De opbrengst is hieronder in samengevatte vorm weergegeven. Ook is per denkmodel een overkoepelend beeld van alle reacties opgenomen.

Opbrengst Participatieronde 2 | september & oktober DOEL: voor- en nadelen en verbetermogelijkheden ophalen bij de 4 denkrichtingen. WIE: drie aparte bijeenkomsten met de colleges, gemeenteraden en inwoners en stakeholders RESULTAAT: de opbrengsten zijn meegenomen in het ontwikkelen van het voorkeursmodel: VOORDEEL BUSINESS AS USUAL

NADEEL

VERBETERMOGELIJKHEID

KRACHTIGE EN VITALE GREENPORT

VEELKLEURIGE DUIN- EN BOLLENSTREEK

NATUURLIJK DUIN- EN PARKLANDSCHAP

Algemeen Bekend, veilig, rust. Karakter behouden.

Toekomstgericht, duidelijke richting. Sterkst economisch.

Voldoet niet aan regionale en lokale kaders. Doormodderen, stilstand.

Concurrerende ruimteclaims onbeantwoord. Verduurzaming minimaal. Beperkte bijdrage brede welvaart.

Verdiensten van het huidige model beter naar voren halen.

Combinatie met het model Veelkleurige DBS. Meervoudig ruimtegebruik. Toekomstbestendigere keuzes over innovatie, water en klimaat.

Balans sectoren, diversiteit, antwoord op nieuwe ruimteclaims. Regionale en nationale doelen kunnen halen. Minder een duidelijke keuze. Verlies van identiteit. Waar wordt het geld mee verdiend? Zoek een combinatie tussen model 2 en 3. Economisch perspectief bieden.

Goed voor natuur en mens. Verlies identiteit van de streek. Kapitaalvernietiging. Bekostiging model onduidelijk. Hoe draagt dit model bij aan grote maatschappelijke opgaven.

BUSINESS AS USUAL

KRACHTIGE EN VITALE GREENPORT

VEELKLEURIGE DUIN- EN BOLLENSTREEK

NATUURLIJK DUIN- EN PARKLANDSCHAP

Vitale greenport Handhaving 2625 ha. Niet houdbaar voor bollenteelt. GOM in huidige vorm niet van toegevoegde waarde. Gezondheid bewoners. 2625 ha. niet te strak vasthouden.

Innovatie biedt ruimte voor divers ruimtegebruik. Perspectief voor de sector. Behoud bollengrond.

Ruilverkaveling. Op minder grond is een vitale teelt mogelijk door samenwerking en innovatie.

Kleinschalig landschap blijft bestaan. Biologische teelt is de toekomst.

Afhankelijkheid één sector. Innovatie wordt een verplichting. Innovatie stimuleren, wellicht minder bollengrond nodig.

Loslaten bollenareaal. Door ruilverkaveling verlies je biodiversiteit.

Bollensector te klein, duin te groot. Geen gebruik unieke kwaliteit grond.

Behoud open landschap. Ecologische verbindingen. Witte dozen. Schaalvergroting slecht voor biodiversiteit en karakter streek. Ten koste van individuele vrijheid ondernemers. Meer biodiversiteit.

Ruimte voor groen. Bruikbaar maken overblijvende bollengrond voor andere doeleinden. Kost veel land/productie. Loslaten 2625ha is niet nodig en geen goed idee. Vaste zichtlijnen benoemen.

Duidelijke vergroening van de streek. Te veel ‘verparking’ van het landschap komt kunstmatig over, dit is onwenselijk.

Voldoende plek voor water. 10% groenblauwe dooradering. Vernatten binnenduinrand kan bijdragen aan waterberging en natuurontwikkeling.

Natuurlijke oplossing watersysteem Vernatting binnenduinrand. Verbetering waterkwaliteit.

Terugdringen gewasbeschermingsmiddelen en versnellen duurzame teelt.

Vitaal en beleefbaar landschap Behoud kenmerkend landschap, geen horizonvervuiling. Meer verrommeling, ruimteclaims passen niet.

Toekomstbestendig en robuust bodem- en watersysteem Niet bodem en water sturend. Lost problemen watersysteem niet op.

Bollencultuur ontkoppelen van ecosysteem. Sterk kostenverhogend. Regiocertificering verplichten werkt niet. Waterkwaliteit moet niet de reden zijn dat de bollensector afneemt. Kwel vaker opslaan en gebruiken.

Regiocertificering gaat ten koste van kleine telers.

Nadelen: Windenergie op zee i.p.v. land. Horizonvervuiling.

Zon i.p.v. windenergie. Focus op zon op dak en aardwarmte.

Nog meer blauw/groene structuren is niet reëel.

Innovatief waterkwaliteitsbeheer. Waterberging in de binnenduinrand.

Duurzaam energiesysteem Geen windmolens, geen zon op dak, mogelijkheden voor aardwarmte.

Uitwisseling geothermie.

Ruimte voor energie gaat ten koste van bollengrond. Horizonvervuiling.

Versterken recreatie en toerisme Toerisme doet het goed. Er is al teveel recreatie. Geen permanente bewoning/ uitbreiding parken.

Bloementoerisme tot en met oktober.

Recreatie en toerisme jaarrond, divers.

Bollengrond is een groot deel van het jaar niet mooi. Opschalen toerisme gaat ten koste van leefkwaliteit en natuur.

Binnenduinrand is al vrij gevuld met recreatieparken. Er is al teveel recreatie.

Natuurlijke waarden Meer kansen voor jaarrond toerisme. Goed voor economie en leefbaarheid. Bollengrond zorgt voor veel recreatie-inkomsten.

Het hele jaar kleur te bieden voor jaarrond toerisme. Gebruik kleinschalige percelen.

Ruimte voor bewegen in de openbare ruimte. Jaarrond toerisme faciliteren, ook verblijf in duinrand/logeren bij de boer.

Positie Keukenhof verbreden, als middelpunt landschapspark.

Geen lintbebouwing GOMwoningen, maar clusteren om verrommeling tegen te gaan.

Woonwerkklimaat versterkt, meer ruimte voor wonen (voor jongeren).

Optimaal woon-werkklimaat. Geen lintbebouwing GOMwoningen.

Geen antwoord op de woningbouwopgave. Geen betaalbare starterswoningen.

Bollenstad komt in zicht.

Met bouwen van huizen wordt “natuur” betaald.

Aantrekkelijke woonregio Aantrekkelijkheid omgeving blijft behouden. Geen ruimte voor wonen. Onaantrekkelijk voor jongeren. Loslaten GOM-villa’s, hogere dichtheid en betaalbare en sociale varianten. Huisvesting arbeidsmigranten op terrein van bedrijf.

Gedifferentieerd bouwen. Jeugd moet kunnen wonen, ook als het ten koste gaat van bollengrond.

Duidelijk aangeven waar gebouwd mag worden. Kleinschalige wooninitiatieven stimuleren Financieringsmodel GOM-woningen aanpassen. Betaalbare woningen voor starters in de woonkernen.

Bedrijvige regio Concentratie van gebouwen. Kansen verduurzaming, meedenken met ondernemers. Bedrijventerrein voor woningbouw. Grootschalige innovatie kan alleen in polders en Noord-Holland.

Meer aandacht voor reguleren eigen bedrijfsleven (naast toerisme en bollensector). Huisvesten arbeidsmigranten bij bedrijven zelf.

Werkgelegenheid.

Mobiliteit/OV/fiets. Betere bereikbaarheid draagt bij aan vitale regio.

Werk gebonden in de streek.

Suboptimale bereikbaarheid, streek wordt mogelijk onbereikbaar.

Mobiliteitsvraag wordt niet opgelost als mensen buiten de streek blijven wonen.

Bereikbare regio Suboptimale bereikbaarheid.

Verlies van het landelijk karakter.

Goede aansluiting oost-west belangrijk voor bedrijven.

Meer aandacht voor mobiliteit: OV/fiets. Oost-Westverbindingen.

Arbeidspendel neemt toe, meer verkeersbewegingen.

Nieuwe oost-westverbindingen. Clusteren bedrijven bij uitvalswegen. Beter OVverbindingen. Overkoepelend beeld Dit model heeft volgens deelnemers ook voordelen: het is veilig en er zijn geen grote veranderingen voor nodig. Voor deelnemers weegt stilstand echter zwaarder: opgaven worden niet aangepakt en ambities, doelen en afspraken niet gerealiseerd. Het model biedt geen toekomst.

Dit model biedt een duidelijke richting, die aansluit bij de trots op het gebied. Het biedt duidelijkheid voor de bollensector, met innovatieve mogelijkheden. Deze denkrichting geeft geen antwoord op concurrerende ruimteclaims. Daardoor komen brede welvaart en andere gebiedsfuncties in de knel. Innovatie en schaalvergroting moeten geen doel op zich zijn.

Dit model biedt balans tussen verschillende functies en geeft richting aan andere sectoren dan de bollenteelt. Anderzijds zien sommige deelnemers dit als een gebrek aan duidelijke keuzes en vrezen sommige deelnemers dat de identiteit van de streek verloren gaat. Deelnemers zien mogelijkheden in een combinatie van model 2 en 3. Deelnemers denken verschillend over het vasthouden van 2625 ha bollengrond en het uitbreiden van toerisme.

Sommige deelnemers waarderen in dit model de inzet op groen en duurzaamheid. Overheersend vrezen deelnemers echter voor het verlies van de identiteit van de streek en hebben ze zorgen over het verdienvermogen van het gebied. Er is behoefte aan een onderbouwing van het economisch model. De gezondheid van inwoners is een pluspunt in deze denkrichting.

3

Online inwonersconsultatie en flitspeiling jongeren | 17 september – 30 september DOEL: wensen, ideeën en zorgen van inwoners en specifiek jongeren ophalen voor de inrichting van het landelijk gebied. WIE: 2854 inwoners en 120 jongeren hebben de vragenlijst ingevuld. RESULTAAT: de uitkomsten van de vragenlijsten zijn geanalyseerd in een aparte rapportage. Hieronder zijn de belangrijkste resultaten per thema weergegeven: THEMA

VOORNAAMSTE RESULTATEN

Vitale Greenport

Invullers verschillen van mening over hoeveel ruimte de bolleneconomie zou moeten innemen. Vier op de tien vinden dat de ruimte die gebruikt wordt voor bloembollenvelden en bijbehorende gebouwen mag worden vergroot. Een kwart van de invullers vindt dat deze ruimte juist kleiner moet. Een derde is neutraal.

Vitaal en beleefbaar landschap

Een grote meerderheid van de invullers is van mening dat er vooral ruimte moet zijn voor planten en dieren ten opzichte van horeca en evenementen.

Duurzaam energiesysteem

Invullers geven in het algemeen aan dat de Duin- en Bollenstreek genoeg energie zou moeten opwekken om aan de vraag in de streek te voldoen (47% positief, 31% negatief). Echter, wanneer er concreet gevraagd wordt hoe invullers staan tegenover middelen om een energieneutrale streek te bereiken, zijn zij negatiever. Zo is ruim twee derde van de invullers het oneens met de stelling dat er windmolens in de streek mogen komen zodat er genoeg energie wordt opgewekt. Ongeveer vier op de vijf invullers ziet zonnepanelen het liefst alleen op daken en langs wegen.

Versterken recreatie en toerisme

Invullers van de inwonersconsultatie zien liever dat toerisme verspreid wordt over de streek (52%) dan dat het geconcentreerd wordt op een aantal plekken (32%). Invullers zijn verdeeld over of er vooral ingezet moet worden op seizoensgebonden toerisme. 40% kiest voor toerisme in de lente en zomer, terwijl 45% voor het hele jaar door kiest.

Aantrekkelijke woonregio

Zowel inwoners als jongeren hebben een kleine voorkeur om nieuwe woningen aan de rand van de dorpen te bouwen (respectievelijk 46% en 44%) ten opzichte van hoogbouw in de kernen (respectievelijk 38% en 43%). De helft van de jongeren geeft aan dat nieuwe woningen niet op bollengrond gebouwd mogen worden als dit nodig is om voldoende woningen te bouwen, terwijl vier op de tien jongeren het hier wel mee eens is.

Bereikbare regio

Inwoners zijn verdeeld over de vraag of een goed bereikbare regio belangrijk is, ook als dit ten koste gaat van de bollengrond. 40% van de invullers is het met deze stelling eens, tegenover 47% die het met de stelling oneens is.

En nu?

Met twee participatierondes en een online inwonersconsultatie is genoeg inbreng opgehaald. Het is nu aan de bestuurders en volksvertegenwoordigers van de vijf gemeenten om een richting te kiezen. Bureau KuiperCompagnons vertaalt dit uiteindelijk in een Programma Landelijk Gebied en Duurzame Greenport dat wordt vastgesteld door de colleges van B en W van de vijf gemeenten. Daarbij hoort ook de formele procedure van terinzagelegging, zienswijzen en inspraak. Wilt u op de hoogte blijven van het proces? Klik dan hier.