A - Gemeente Noordwijk - Woonvisie 2020-2030

Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen Gemeente Noordwijk 3 november 2020 Concept

DATUM

3 november 2020

TITEL

Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

OPDRACHTGEVER

Gemeente Noordwijk

AUTEUR(S)

Bram Klouwen

PROJECTNUMMER

575.103

STATUS

Concept

Inhoud 1

Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen in Noordwijk

4

2

Volle inzet voor meer nieuwbouw

8

3

Juiste woningen toevoegen

12

4

Mogelijkheden voor prettig thuis wonen

18

5

Naar een klimaatneutraal Noordwijk

22

6

Uitvoeringsprogramma 6.1 Activiteitenoverzicht 6.2 Afwegingskader woningbouw - Overgangsregeling nieuwe woonvisie 6.3 Onderwerpen prestatieafspraken

24 24 25 27

Bijlage 1 begrippenlijst

28

Bijlage 2 Woonbehoefteonderzoek 2019

afzonderlijke bijlage

Bijlage 3 Uitvoeringsprogramma versie 3 november 2020

afzonderlijke bijlage

Bijlage 4 Memo toelichting financiële effecten Woonvisie 2020

afzonderlijke bijlage

Bijlage 5 Dynamische woningbouwplanlijst Noordwijk versie 27 oktober 2020

afzonderlijke bijlage

1 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen in Noordwijk Het is goed wonen in de gemeente Noordwijk: centraal gelegen ten opzichte van economische centra als Leiden, Den Haag en Schiphol. Bovendien bieden het strand, de duinen en bollenvelden een prettige omgeving. De dorpen zijn groot genoeg voor een behoorlijk volwaardig voorzieningenpakket, en klein genoeg om de rust te ervaren. De druk op de nationale woningmarkt is hoog als gevolg van een onbalans in de vraag naar en het aanbod van woonruimte. De gemeentelijke woningmarkt vormt hierop geen uitzondering. Het aantal sociale huurwoningen is beperkt. De koopwoningen in de gemeente zijn relatief duur, waardoor doorstroming van huur naar koop lastig is. Gevolg is dat mensen niet altijd passend kunnen wonen gemeten naar het inkomen of levensfase. Mede hierdoor is het voor starters lastig hun plek te vinden op de woningmarkt. Voor de leefbaarheid is het belangrijk dat verschillende generaties kunnen wonen in de kernen, waarbij mensen met een zorgvraag langer zelfstandig kunnen wonen, bij voorkeur in een beschutte omgeving. En door klimaatveranderingen en energievraagstukken is aandacht nodig voor verduurzaming van de woningvoorraad. Deze opgaven staan centraal in de woonvisie.

Daarin gaat het om een passend woonaanbod en om een aantrekkelijke woonomgeving: groen, met voorzieningen, ruimte voor recreatie, werkgelegenheid en goed bereikbaar. Dit vraagt een afweging rond benutting van schaarse ruimte. In deze woonvisie bieden we bouwstenen voor deze afweging vanuit het beleidsveld wonen, met het antwoord op de vraag: wat is vanuit wonen belangrijk voor een toekomstbestendige en leefbare gemeenschap, waar mensen hun plek weten te vinden? Door de druk op de ruimte in de gemeente Noordwijk zien we dat woningen niet altijd (alleen) voor wonen worden gebruikt, maar ook voor recreatieve verhuur of logiesgewijze huisvesting. Dit heeft effect op de woningmarkt. Naast

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

De uitwerking van de woonvisie is via een zorgvuldig proces opgepakt. We zijn gestart met de uitvoering van een woonbehoefteonderzoek. Dit onderzoek is gebaseerd op statistieken en gesprekken met inwoners. Het onderzoek is een bijlage bij deze woonvisie. Met de woonvisie geven we uitvoering aan een belangrijk speerpunt van de gemeente: om beleid uit te werken via netwerken en participatie vanuit de Noordwijkse samenleving. Hiervoor zijn inloopavonden georganiseerd, en hebben we een enquête uitgezet onder inwoners. Daarnaast hebben we met marktpartijen, belanggroepen en maatschappelijk middenveld, zoals zorginstellingen en woningcorporaties een marktpanel georganiseerd. Daarin hebben zij hun input kunnen geven voor de uitwerking van de woonvisie. Met de woningcorporaties Stek (Noordwijk) en Antonius van Padua hebben we nader afgestemd, om een gezamenlijk draagvlak te krijgen voor het sociaal volkshuisvestingsbeleid. Tussentijdse resultaten zijn gepresenteerd aan de gemeenteraad. Op de concept woonvisie hebben verschillende partijen hun inbreng geleverd. Waaruit een grote betrokkenheid blijkt en vooral ook de wens om snel aan de slag te gaan met de uitvoering.

4

het feit dat er niet permanent gewoond wordt en het gebruik onrechtmatig is, heeft het een negatief effect op de Noordwijkse woningmarkt. De schaarste neemt toe en de prijzen worden verder opgedreven. Daarbij heeft het gevolgen voor de leefbaarheid in woonwijken en complexen. Met het beleid Gebruik Woningen heeft de gemeente Noordwijk als uitgangspunt vastgesteld dat woningen zijn bedoeld om in te wonen. Daarom sluiten we aan bij de definities uit dit beleid gebruik oningen : waarbij de vierdeling is gemaakt tussen woning om te wonen, als recreatiewoning, als tweede woning of als logies. In de e oonvisie leggen e de focus op de woning om te wonen Voor ie willen we in de gemeente extra zorg en aandacht om in de kernen van onze gemeente te wonen: in de bestaande woningvoorraad, of aanvullend in nieuwbouw? Onze ambities geven we vorm rond vier pijlers: 1) volle inzet voor meer nieuwbouw, 2) juiste woningen toevoegen, 3) mogelijkheden voor prettig thuis wonen, en 4) naar een klimaatneutraal Noordwijk.

Volle inzet voor meer nieuwbouw Prioriteit: Voldoende tempo in realisatie van plannen We zetten volop in op de bouw van voldoende woningen voor minimaal de lokale woningbehoefte. We blijven zoeken naar meer bouwmogelijkheden, om de druk op de woningmarkt te verlichten. Om dit voor elkaar te krijgen, moet het roer om. Wij zetten hier de komende jaren actief op in. Dit doen we door de volgende maatregelen: x We inventariseren kansrijke woningbouwlocaties. We voeren daarbij actief grond(verwervings)beleid. x Bij inbreidingslocaties kiezen we voor optimale benutting van de ruimte door hoogte en verdichting. x We benutten (versneld) locaties voor tijdelijke ontwikkelingen voor diverse doelgroepen en op basis van tijdelijke contracten.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

x

x x

We organiseren samenwerking met ontwikkelende partijen in een samenwerkingstafel woningbouw om kansen voor versnelling in beeld te krijgen en seinen voor ontwikkelingen op groen te krijgen. We beperken stapeling van kwaliteitseisen bij nieuwbouw tot de juiste en duurzame woningen. Vanuit de gemeentelijke organisatie zetten we hiervoor extra capaciteit in, om kansen en te verzilveren.

Juiste woningen toevoegen Prioriteit: Sturen op plannen die maatschappelijke meerwaarde hebben en op korte termijn gerealiseerd kunnen worden, inclusief toevoegen voldoende sociale huurwoningen. We zetten erop in dat groepen die nu moeilijk aan bod komen in Noordwijk extra huisvestingsmogelijkheden krijgen. Wij sturen actief op meer passend woningaanbod voor lage en middeninkomens: en dan in het bijzonder jongeren en jonge gezinnen. Hiervoor zetten we het beschikbare instrumentarium in: x Bij nieuwbouw meewerken mits hierin voldoende sociale huur, middeldure huur, goedkope en betaalbare koop zijn opgenomen. De gemeente voert actief regie op dit programma. Wij vragen extra capaciteit vanuit de corporaties voor planvoorbereiding en -ontwikkeling in de sociale huur. x Door anterieure overeenkomsten en publiekrechtelijk instrumentarium borgen we dit aanbod bij nieuwbouw. x De programmering naar segmenten in woningbouwplannen is ook onderwerp van de samenwerkingstafel met de marktpartijen. x Waar meer sociale huur gerealiseerd wordt, kan uit de bestemmingsreserve sociale huur bijgelegd worden. x Het programma ondersteunen we met de inzet van de starterslening. x We bieden ruimte aan (tijdelijk) flexwonen.

5

Mogelijkheden voor prettig thuis wonen

Naar een klimaatneutraal Noordwijk

Prioriteit: Bijdragen aan een prettig thuis, door toevoegen van toegankelijke en specifieke (beschutte) woonzorgvormen voor ouderen en mensen met een zorgvraag (huur en koop) en aandacht voor betaalbaar, veilig en beschut wonen. Een specifiek voorbeeld is het gastenhuis in Offem Zuid, een formule van kleinschalig wonen voor mensen met dementie.

Prioriteit: Energietransitie woningvoorraad tegen aanvaardbare kosten, en een klimaatbestendige woon- en leefomgeving

We zien een groeiende zorg voor een leefbare, veilige en betaalbare woon- en leefomgeving. Dit verdient extra zorg en aandacht omdat ouderen en andere mensen met een ondersteuningsbehoefte of zorgvraag hun plek zoeken in de samenleving. Dit vraagt passende huisvesting, afgestemd op voorzieningen bij de woning en in de kern. Wij zetten ons in voor leefbare buurten en een sluitende woonzorginfrastructuur in onze kernen, waardoor mensen langer thuis kunnen wonen. Hiertoe zetten we in op: x In de inrichting en beheer van openbare (buiten)ruimte zetten we in op ontmoeting ter voorkoming van eenzaamheid. x We intensiveren de samenwerking rond wonen en zorg voor een brede (zorg)doelgroep in een samenwerkingstafel wonen en zorg. Door gezamenlijke analyse, prestatieafspraken en actieplan. x Stimuleren van het levensloopgeschikter maken van woningen, door informatie. We onderzoeken de eventuele inzet van leningen hierbij. x Als richting bij nieuwbouwlocaties op centrale locaties sturen we op benutten voor geclusterde woonvormen voor mensen die beschutting wensen of nodig hebben.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Wij willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Hieraan levert een energiezuinige woningvoorraad een belangrijke bijdrage. Daarom bevorderen we de energetische verbeteringen van bestaande huur- en koopwoningen. Ook voeren we maatregelen door voor een klimaatbestendige woonomgeving. x Bij nieuwbouw maken we afspraken over aanvullende eisen ten aanzien van duurzaam bouwen. x Stimuleren van energetische verbetering van bestaande (particuliere) woningen mede ter voorkoming van energiearmoede door voorlichting, subsidies en duurzaamheidsleningen. x We zijn kennisregisseur rond duurzaamheid voor lokale energiecoöperaties of initiatieven als een postcoderoos. x Op basis van de warmtetransitievisie maken we samen met netbeheerders en woningeigenaren in 2021 een wijkgerichte aanpak voor aardgasloze huizen. x We zetten in op een groene klimaatadaptieve openbare (buiten)ruimte, waardoor hittestress of wateroverlast beperkt zijn.

6

Samengevat: onze ambities ten aanzien van nieuwbouw of herstructurering in kengetallen Uitgangspunt voor woonontwikkelingen (prijspeil 2020) Groei woningvoorraad minimaal 2.580 woningen tussen 2019 en 2030

Toelichting Hiermee spelen we in op de lokale behoefte en voorkomen we zoveel mogelijk verdringing door regionale vraag, conform de provinciale Trendraming. Verdichting en hoogte in We spelen in op de behoefte en nemen de druk op de woningmarkt weg. Dat vraagt keuzes. Het grotendeels openhouden van het buitengebied betekent dat in de kernen verdichting nodig is. 30% van het programma is vrij voor de markt. Voor 70% van het programma voeren we regie bij plannen met een omvang vanaf 3 woningen, waarbij bij 3 woningen het om 2 van de 3 woningen gaat. x Minimaal 30% sociale huur tot (prijspeil 2020) van Betreft de minimaal noodzakelijke toevoeging voor de behoefte inclusief enige inloop van de woningcorporaties, waarmee het aantal sociale huurwoningen in de achterstand voor de doelgroep van woningcorporaties (EU-grens; huishoudensinkomen tot gemeente zou groeien met minimaal 775 woningen naar een totaal van bruto per jaar prijspeil 2020). Op basis van de analyses zou een netto toevoeging van 1.140 woningen gewenst zijn. Een hoger percentage is gewenst, maar praktisch moeilijk haalbaar. Met de ruim 5.000 woningen: een groei van het aandeel van 22% naar 23%. corporaties zoeken we naar aanvullende mogelijkheden boven de 30%. Ook zoeken we mogelijkheden voor het op gang brengen van doorstroming vanuit de sociale huurwoningen, waardoor woningen beschikbaar komen voor de doelgroepen.

Betreft woningen voor inkomens tot 1,25x EU-grens (circa bruto per jaar). Deze woningen x Minimaal 15 middeldure huur van tot Hierbij geldt dat als er meer in sociale huur wordt gerealiseerd dit in mindering hebben een marktconforme prijs-kwaliteitverhouding. kan worden gebracht op dit segment bruto per jaar). De exacte x Minimaal 25 middeldure koop tot 325.000 (Bedrag gebaseerd op grens Betreft woningen voor inkomens tot 1,5x EU-grens (circa inkomensgrens leggen we vast in de uit te werken doelgroepenverordening. De inkomensgrens is Nationale Hypotheek Garantie / NHG prijspeil 2021) Hierbij geldt dat als er meer in sociale of middeldure huur wordt gerealiseerd mede afhankelijk van de hypotheekmogelijkheden. Deze woningen hebben een marktconforme dit in mindering kan worden gebracht op de overige koopsegmenten. Afwijking prijs-kwaliteitverhouding. Binnen het koopsegment tot 0 gaan we uit van variatie in prijsopbouw, met ook enige inzet van de segmentering is maatwerk en is een collegebesluit. op het sociale koopsegment tot . Het sociale koopsegment sluit aan bij de huidige grens in het Besluit ruimtelijke ordening, art. 1.1.1 (2019) en hangt zo samen met de gewenste inzet van sturingsinstrumenten vanuit bestemmingsplan / omgevingsplan en doelgroepenverordening.

Faciliteren tijdelijke woningen, bijzondere woonvormen, flexwonen Ruimte voor particulier initiatief bieden, mits levensvatbaar. Dit kan bij nieuwbouw of door transformatie. Spreiding van het woningbouwprogramma over de kernen: 40% in Noordwijk- In alle kernen is nieuwbouw gewenst, liefst naar rato van de omvang van de kernen. Spreiding van Binnen, 35% in Noordwijkerhout, 20% in Noordwijk aan Zee, 5% in De Zilk woningbouw over de kernen is daarmee een richting, maar geen doel. Deze richting mag het tempo van woningbouw niet frustreren. Geclusterd wonen en toegankelijkheid Op locaties nabij voorzieningen zijn woningen levensloopgeschikt (rollator- en rolstoeldoorgankelijk). Binnen het totale programma van 2.580 woningen gaat het om circa 500 geclusterde woonvormen. Duurzaamheid: alle woningen zijn energiezuinig Voor nieuwbouw geldt Bijna Energieneutraal Gebouw (BENG), afhankelijk van mogelijkheden per locatie gaan we verder.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

7

2 Volle inzet voor meer nieuwbouw We zetten volop in op de bouw van voldoende woningen voor minimaal de lokale woningbehoefte. We blijven zoeken naar meer bouwmogelijkheden om de druk op de woningmarkt te verlichten. Om dit voor elkaar te krijgen is een stevige inzet van de gemeente nodig. Wij zetten hier de komende jaren actief op in.

Wat speelt er? Op dit moment staat de woningmarkt in de gemeente Noordwijk onder druk. De afgelopen decennia is de woningbouw achtergebleven bij de behoefte. Dit is naast de gunstige ligging, de kust en stedelijke regio, een van de oorzaken dat koopwoningen in de gemeente Noordwijk met een gemiddelde WOZaarde van als duur te t peren ijn Het aantal gebouwde woningen bleef de afgelopen jaren achter bij de planning: van 2015 tot en met 2019 zijn circa 840 woningen gerealiseerd (170 woningen per jaar, terwijl de behoefteraming uitgaat van 190 tot 250 woningen per jaar). In 2019 is de weg omhoog gevonden met 215 opgeleverde woningen in de gemeente Noordwijk. Woningbouw heeft op dit moment te maken met de nodige uitdagingen. Te denken is aan stikstofcrisis, PFAS, gebrek aan bouwmaterialen en personeel, etc. Ook is de druk op de schaarse ruimte in onze regio groot. Ook bijvoorbeeld een waardevol landschap en bereikbaarheid zijn belangrijk. En voor zittende bewoners speelt behoud van het dorpse karakter een rol. Dit betekent dat we keuzes moeten maken; niet alles kan gelijktijdig. We moeten creatieve oplossingen vinden om onze ambities waar te kunnen maken.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Minimaal inspelen op lokale behoefte De gemeente heeft te maken met een behoorlijke druk van buitenaf. We zijn onlosmakelijk onderdeel van een regionale woningmarkt. Dat blijkt ook uit de migratie naar onze gemeente toe. In de provinciale Trendraming is rekening gehouden met deze druk van buitenaf. Dit betekent dat tussen 2019 en 2030 toevoeging van 2.580 nodig is, verspreid over de kernen. Al met al gaat het om gemiddeld minimaal 235 woningen per jaar tot 2030. Dit vraagt een versnelling in realisatie ten opzichte van de afgelopen jaren. Mocht het lukken dit aantal de komende jaren in totaliteit te realiseren dan leidt dat tot minder concurrentie voor lokale woningzoekenden en verlichting van de druk op de (sub)regionale woningmarkt; dit laatste is geen doel maar een positief neveneffect. We moeten ook rekening houden met vertraging en planuitval. Een hogere plancapaciteit is daarvoor nodig. De provincie gaat uit van 30% extra plancapaciteit: dus 774 woningen meer, in totaal 3.354 woningen op de planningslijst tot 2030 (en daarnaast extra capaciteit voor de jaren erna).

8

x

We gaan met gemeenten in de subregio Noord van Holland-Rijnland in overleg om te komen tot nadere afstemming. Waar elders een tekort aan locaties is, kan mogelijk de plancapaciteit in de gemeente Noordwijk in dit tekort voorzien.

Spreiding woningbouw over de kernen De behoefte spreidt zich over de kernen: circa 40% in Noordwijk-Binnen, 35% in Noordwijkerhout, 20% in Noordwijk aan Zee en 5% in De Zilk. Indicatieve verdeling woningbouwplanning naar de kernen 2019-2025 2025-2030 Noordwijk-Binnen 30% 60% Noordwijk aan Zee 15% 20% Noordwijkerhout/ De Zilk 55% 20% totaal 100% 100%

Realisme in woningbouwplannen Vanuit de planningen die de gemeente bijhoudt, blijkt dat er potentie is voor woningbouw in de gemeente Noordwijk. In 2019 zijn reeds 215 woningen gerealiseerd. De planningslijsten laten potentie zien voor 3.745 woningen tot 2030 (harde plancapaciteit), waarvan ruim 2.300 woningen tot 2025 (waaronder ook enkele grote locaties zoals bijvoorbeeld Bavo in Noordwijkerhout en Offem-Zuid in Noordwijk-Binnen, maar vooral veel kleinere locaties). Deze capaciteit is hoger dan de 130%-behoefteraming. Wij gaan op de volgende manieren om met deze programmatische overcapaciteit: x We willen volop inzetten op realistische plannen. De praktijk laat zien dat woningen in de planning niet automatisch leiden tot realisatie. Met de marktpartijen en woningcorporaties willen we bij de plancapaciteit een reality-check doen: zetten we in op dezelfde plannen? En waar is realisatie voor 2030 haalbaar? Door dit samen te doen, werken we aan dezelfde prioriteiten rond woningbouwontwikkeling; en daarmee aan versnelling van de productie. Het laat ook zien waar we in de fasering plannen moeten doorschuiven voor de periode na 2030.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Totaal 40% 20% 40% 100%

De woningbouwplanning sluit over de totale periode 2019-2030 naar verdeling goed aan bij de behoefte per kern. Op korte termijn is er echter in NoordwijkBinnen en Noordwijk aan Zee onvoldoende in de planning. Op langere termijn is hier voldoende capaciteit. In Noordwijkerhout/ De Zilk speelt dit precies andersom. Gelet op het belang van tempo in woningbouw in de gemeente Noordwijk hanteren we de spreiding over de kernen als richting en niet als eis.

Keuzes Voldoende tempo in realisatie van plannen: Om woningbouwplannen in voldoende tempo te kunnen realiseren is extra inzet nodig. Dit is een complexe uitdaging, mede door stikstof, PFAS, mobiliteits- en energievraagstukken. Wij gaan die uitdaging aan door de ruimtelijke mogelijkheden die we hebben intensief te benutten door splitsing, verdichting en meer hoogte, mits passend bij de directe omgeving. Splitsing en verdichting mogen immers niet de leefbaarheid in een buurt aantasten. We bekijken bij deze intensivering

9

nadrukkelijk ook naar transformatiemogelijkheden van vrijkomend (bedrijfs)vastgoed in de woongebieden. Bovendien sluiten we met deze ontwikkeling aan bij de vraag van het groeiende aantal kleine huishoudens, mits toe te voegen woningen een zekere basiskwaliteit behouden: minimaal 40 à 50 m2 (BVO; Bruto Vloeroppervlakte van een gebouw) met volwaardige voorzieningen en plattegrond. Bij deze bouwopgave zetten we ons in om onze natuurlijke en open omgeving zoveel mogelijk te sparen en ook bijvoorbeeld ruimte te houden voor parkeren. Dit moet bijdragen aan behoud van de leefbaarheid voor onze inwoners en behoud van aantrekkelijkheid voor bezoekers. Daarbij geldt ook dat in de kernen het splitsen van woningen niet ongebreideld is toegestaan. Het splitsen van woningen mag niet ten koste gaan van andere categorieën waar ook schaarste is, zoals woningen in het middeldure segment. Dit vraagt bij omwonenden van woningbouwontwikkelingen begrip voor de noodzaak van verdichting op de benoemde locaties, gericht op leefbaarheid in onze kernen: een vitale gemeenschap waar ruimte is voor verschillende groepen woningzoekenden en met behoud van groene ruimte rond de kernen. Van de gemeente vraagt dit een bestendige lijn in de prioriteit voor voldoende woningbouw, zonder onverwachts nieuwe wensen en eisen te stellen. Wij bouwen zelf geen woningen.

Versnelling is alleen mogelijk als we intensief samenwerken met corporaties en bouwbedrijven. Zij leveren de productie. Hiervoor willen een samenwerkingstafel met deze partijen opzetten, waarin we plannen afstemmen en vaststellen wat nodig is voor (versnelde) planontwikkelingen, zowel aan de kant van de gemeente (planologische procedures) als aan de kant van de ontwikkelende partijen. Wij gaan uit van een programmering die pragmatisch is. De spreiding over de kernen geeft een gewenste richting bij het zoeken naar locaties. We zien in de huidige spreiding geen reden tot nadere fasering of temporisering in bestaande plannen. De eisen ten aanzien van woningcategorieën zijn beperkt tot enkele segmenten die maatschappelijk het meest van meerwaarde zijn en niet vanzelf

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

door de markt worden opgepakt (sociale huur, middeldure huur, betaalbare koop). We kijken kritisch naar aanvullende eisen als parkeren, groen, speelplekken, welstand en verduurzaming.

Wat gaan we daarvoor doen 1. 2.

3.

4. 5.

6.

Om de keuzes waar te kunnen maken zetten we extra ambtelijke capaciteit in voor planvoorbereiding en -begeleiding. We inventariseren kansrijke woningbouwlocaties en faciliteren de ontwikkeling hiervan, bijvoorbeeld als gevolg van splitsen, functieverandering of herontwikkelen van kantoren, scholen of kerken. We voeren actief grond(verwervings)beleid. Bij herontwikkelingen gaan we met de corporaties na of door gebiedsontwikkelingen met herstructurering verdichting gerealiseerd kan worden. Gelet op de noodzakelijke snelheid van het woningbouwprogramma zetten we de beschikbare ambtelijke capaciteit in voor plannen die snel te realiseren zijn. Wij richten een samenwerkingstafel woningbouw op, waarin we met ontwikkelende partijen (inclusief corporaties) concrete afspraken maken over versnelling. We benutten locaties die na 2030 gepland zijn nu reeds door tijdelijke ontwikkeling toe te staan. We hanteren een beknopt kwalitatief afwegingskader woningbouw. Vanuit deze woonvisie zetten we in op segmenten die niet vanzelf vanuit marktpartijen tot stand komen: sociale huur, middeldure huur tot 1.000 en middeldure koop tot 325.000 (grens NHG, met differentiatie aardoor er ook beperkt toevoeging van sociale koop tot mogelijk is). Deze koopprijs sluit ook aan bij de grens in de woningbehoefte waar de grootste tekorten zijn.

In het vervolg van deze woonvisie en het woningbouwprogramma werken we deze kaders verder uit. We kijken kritisch naar stapeling van eisen vanuit de gemeente, bijvoorbeeld ten aanzien van woonoppervlak, groen, speelplekken,

10

7.

welstand, parkeernormen; met behoud van normen ten aanzien van duurzaamheid. Hiervoor voeren we nader onderzoek uit naar aanvullende eisen ten aanzien van groen en gedifferentieerde parkeernormen, mede in het licht van de huidige mobiliteitsontwikkelingen (alternatieve mobiliteitsoplossingen). Naast meer woningen door nieuwbouw willen we ook de huidige woningvoorraad goed benutten voor woondoeleinden. Hiertoe werken we ons beleidskaders gebruik oningen uit.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

11

3 Juiste woningen toevoegen We zetten erop in dat groepen die nu moeilijk aan bod komen in Noordwijk extra huisvestingsmogelijkheden krijgen. Wij sturen actief op meer passend woningaanbod voor lage en middeninkomens: en dan in het bijzonder jongeren en jonge gezinnen. Hierbij hebben we aandacht voor doorstroming, zodat woningen passend bewoond kunnen worden; naar inkomenssituatie en levensfase.

Door de druk op de woningmarkt, hoge bouw- en grondkosten, is het binnen de traditionele bouwconcepten en -kwaliteiten vaak niet haalbaar om woningen betaalbaar te houden voor de doelgroep. Na eerste verkoop zijn woningen snel duurder. Om woningen wel beschikbaar te houden, zijn andere woonconcepten en gerichte sturing nodig. Figuur 3.1: Gemeente Noordwijk. Kwalitatieve vraag 2019 - 2024

Wat speelt er?

Meer evenwicht in bevolkingsopbouw: tussen wal en het schip In de gemeente Noord ijk is er voor hen eer einig koopaanbod tot 300.000 (bron: Funda, september 2020). Het benodigde huishoudinkomen voor een hypotheek van dit bedrag is circa per jaar. Zonder dit aanbod blijven groepen lang in de sociale huur zitten, staat de doorstroming op de woningmarkt stil en kunnen starters niet starten in de gemeente Noordwijk. Starters moeten hun heil elders zoeken. Dit zorgt voor een onevenwichtiger bevolkingsopbouw. Het aantal gezinnen met kinderen neemt af, met gevolgen voor voorzieningen, verenigingen en ook de arbeidsmarkt: in de zorg, onderwijs, horeca en Noordwijkse bedrijven.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

starters 1-2 phh 18-29 jaar doorstromers

Een aantal groepen ervaart verhoudingsgewijs veel nadelen van de druk op de woningmarkt. Dan gaat het om de laagste inkomens die zijn aangewezen op sociale huurwoningen, en een brede groep middeninkomens die te veel verdienen om nog in aanmerking te komen voor een sociale huurwoning en tegelijkertijd te weinig verdienen om in de regio op de koopwoningmarkt aan bod te komen. Prijzen zijn voor hen te hoog. Dit zijn vaak jonge startende stellen of gezinnen.

1-2 phh 30-49 jaar Gezinnen 1-2 phh 50-64 jaar 1-2 phh 65-74 jaar 1-2 phh 75+ jaar 0 Huur grondgebonden

500

Koop grondgebonden <2 ton Koop grondgebonden >3 ton

1.000 1.500 2.000 Huur appartement

2.500

Koop grondgebonden 2-3 ton Koop appartement < 2 ton

Koop appartement > 2 ton Bron: CBS Microdata, bewerking Companen.

Verdringing aan de onderkant van de markt: meer sociale huur Het aandeel sociale huurwoningen ligt met 22% aan de onderkant (ter vergelijking in Katwijk is dit 30%, in Lisse 27%, in Hillegom 26%, in Teylingen

12

23%, in Zuid-Holland als geheel 33). Binnen de regio behoort de gemeente Noordwijk tot de gemeenten met de hoogste druk op de sociale huursector. De behoefte aan sociale huurwoningen wordt bepaald door woonwensen en toewijzingseisen. Wettelijk is vastgelegd dat huishoudens met een inkomen tot 39.055 (prijspeil 2020) tot de doelgroep van woningcorporaties behoren. Voor hen zijn sociale huur oningen tot 37,14 bedoeld.

Op dit moment is de grens voor sociale huur voor alle huishoudens een belastbaar jaarinkomen van ma imaal 39.055. Het rijk is voornemens deze grens te differentiëren. Voor 2en meerpersoonshuishoudens gaat deze grens omhoog naar aardoor meer mensen in aanmerking zouden komen voor sociale huur. Voor 1persoonshuishoudens gaat deze omlaag naar aardoor de doelgroep weer kleiner wordt. Per saldo blijft de doelgroep met deze maatregel ongeveer even groot. Dit heeft volgens het rijk dan ook geen effect op de omvang van de benodigde sociale huurvoorraad. Of dit werkelijk zo is, zal monitoring van slaagkansen van verschillende groepen de komende jaren moeten uitwijzen.

Op grond van verschillende ontwikkelingen is een inschatting gemaakt van de behoefte-ontwikkeling aan sociale huur vanuit de doelgroep van woningcorporaties:

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

De gewenste groei van sociale huurwoningen ligt tussen 440 (bij behoud van de huidige marktspanning) en 1.140 woningen (bij het oplossen van het de huidige spanning). Dit betreft een netto-groei van het aantal woningen. Verkoop of sloop zullen daarbij gecompenseerd moeten worden. In de huidige plannen zijn ruim 900 sociale huurwoningen benoemd (zonder rekening te houden met planuitval). Flexwonen Een deel van de woningzoekers komt binnen de gestelde toewijzingsregels en urgenties niet (snel) in aanmerking voor een passende woning. Toch hebben zij wel snel behoefte aan een woning, bijvoorbeeld door echtscheiding, einde van de studie of vanwege uit huis gaan. Vaak hebben zij behoefte aan minimaal een (tijdelijke) flexibele huisvestingsoplossing.

Keuzes We zetten in op een programma dat bijdraagt aan een meer evenwichtige bevolkingsopbouw per kern: In de samenwerkingstafel woningbouw werken we aan een programmering die ruimte biedt aan jonge huishoudens. Ook gaat het om mensen die door beperkte financiële mogelijkheden zijn aangewezen op sociale huurwoningen. Voor deze groepen nemen we in ons afwegingskader op dat bij nieuwe ontwikkelingen, of bij planherziening, een minimum aandeel sociale huur, middeldure huur tot 1.000 en koop tot 325.000 is opgenomen. Binnen de koopsector hechten we daarbij aan een staffel tussen sociale koop nu begrensd door de et op en middeldure koop tot 325.000). Alleen sturen op programma is onvoldoende. Wij willen ruimte bieden aan nieuwe concepten die dit programma mogelijk maken. Enerzijds gaat het dan om maximale sturing vanuit ons ruimtelijk instrumentarium, in afspraken met ontwikkelende partijen, woningcategorieën vastleggen in doelgroepenverordening en bestemmingsplan / omgevingsplan. Anderzijds werken we mee

13

aan alternatieve woonvormen die dit programma ook voor de ontwikkelende partijen financieel mogelijk maken, door bijvoorbeeld kleiner te bouwen, in alternatieve huur-koopvormen, met tijdelijke contracten, in collectieven of in de vorm van tiny-housing, alhoewel deze laatste woonvorm op gespannen voet staat met het efficiënt gebruik van de beschikbare ruimte. Ook is te denken aan een aanpak waarin niet de prijzen, maar maandelijkse woonlasten leidend zijn. Wij ondersteunen initiatiefnemers die met vernieuwende concepten komen. Tot slot ondersteunen we initiatieven voor tijdelijk wonen. Ter voorkoming dat regulier woningzoekenden tussen de wal en het schip vallen. Onze primaire inzet is het bieden van structurele huisvestingsoplossingen en doorstroming, omdat de vraag structureel is. Om een snelle oplossing te bieden voor de meest nijpende situaties bieden we ruimte aan tijdelijke (volwaardige) woonvormen, tijdelijke bestemming van locaties, in combinatie met tijdelijke huurcontracten. Definitie van ‘tijdelijk wonen Uitgangspunt voor de definitie is het product en niet de doelgroep. Hierbij gaan wij uit van het volwaardige kwalitatief product van flexibele semipermanente huisvesting. Van daaruit zien we doelgroepen die hiervoor passend zijn: deze zijn primair geschikt voor Noordwijkse jongeren en starters die een eerste stap op de lokale woningmarkt willen zetten.

Daarnaast vormen ze een passend aanbod voor doorgaans kleine Noordwijkse huishoudens die een tijdelijke woonoplossing zoeken. De Noordwijkse woningzoekende die in aanmerking komt voor tijdelijke huisvesting, komt op basis van het reguliere woonruimteverdeelsysteem (Regionale Huisvestingsverordening 2019) niet in aanmerking voor urgentie of een andere voorrangsregeling. Voor deze Noordwijkse woningzoekende is de tijdelijke volwaardige huisvesting op basis van een tijdelijk huurcontract van twee jaar een tussentijdse woonoplossing om op basis van zelfredzaamheid na deze periode zelf te voorzien in permanente huisvesting.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Wat gaan we daarvoor doen 1.

Bij locaties waar gesprekken met ontwikkelaars over de invulling van de locatie (weer) lopen, stellen we vanuit het afwegingskader woningbouw enkele kwalitatieve eisen. Op deze locaties moet minimaal 70% van het programma gerealiseerd worden in een van de maatschappelijke segmenten. Dit leggen we vast in anterieure overeenkomsten en in het bestemmingsplan / omgevingsplan. De genoemde 70% valt uiteen in: a. Minimaal 30% sociale huur, waarbij we uitgaan van exploitatie van sociale huurwoningen door een van onze corporaties. Gelet op ervaringen bij woningtoewijzing van Stek en Antonius van Padua ligt het zwaartepunt hierbij op woningen voor kleine huishoudens, waarbij we denken aan woningen van circa 60 m2, liefst flexibel indeelbaar. Met de corporaties zoeken we daartoe naar aanvullende mogelijkheden boven de 30%. Met de Stek (Noordwijk) is binnen dit kader de afspraak gemaakt om tot 2027 600 sociale huurwoningen te realiseren. Met Antonius van Padua kijken we naar mogelijkheden voor circa 350 sociale huurwoningen in Noordwijkerhout en De Zilk. b. Minimaal 15 middeldure huur tot 1.000 c. Minimaal 25 middeldure koop tot 325.000 (grens Nationale Hypotheek Garantie per 2021, waarbij we voor extra energiezuinige woningen aansluiten bij de NHG-grens van 344.500).

Binnen middeldure koopsegment streven we naar differentiatie in prijsklassen, met een beperkte toevoeging in het sociale koopsegment tot We maken voor dit segment optimaal gebruik van het instrument doelgroepenverordening, vanuit het Bro, om zo woningen gedurende langere periode beschikbaar te houden voor middeninkomens. Een doelgroepenverordening is nu mogelijk voor sociale koop oningen tot Volgens een wetsvoorstel zou de

14

doelgroepenverordening ook ingezet kunnen gaan worden voor alle nieuwbouw tot de NHG-grens). Indien er binnen een plan een relatief groter aandeel in de sociale of middeldure huur wordt gerealiseerd kan dit in mindering worden gebracht op middeldure koop. Prijsklasse (prijspeil 2020)

Sturing %

Sociaal

Minimaal 30%

3.

4. Huur

Middelduur

-

Duur

Markt

Subtotaal gestuurd huurwoningen Koop

Minimaal 15%

Minimaal 45%

Goedkoop & middelduur

325.000*

Minimaal 25%

Duur

25.000

Markt

Subtotaal gestuurd koopwoningen

Minimaal 25%

Totaal

Minimaal 70% sturing

* NHG-grens voor e tra energie uinige oningen conform NHG

2.

Voor locaties waar reeds afspraken gemaakt zijn, benutten we indien mogelijk logische momenten in de samenwerking voor eventuele bijstelling van afspraken. De gemeente houdt regie op realisatie van deze verdeling. Voor variatie en vernieuwing van het aanbod faciliteren we initiatiefnemers die binnen de genoemde kaders invulling willen geven aan alternatieve woonvormen, zoals kangoeroewoningen, tiny-houses, groepswonen, flexwonen of kamergewijze verhuur. Al staan met name tiny-house-concept door het ruimtebeslag op gespannen voet met de gewenste verdichting.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

5.

6.

Met de corporaties brengen we in beeld waar de komende periode sociale huurwoningen gerealiseerd kunnen worden, of waar in een gebiedsontwikkeling verdichting mogelijk is. Voor die locaties bepalen de gemeente en corporaties een aanpak om hier ook tot realisatie van sociale huurwoningen te komen en tegen welke voorwaarden: grondprijzen, exploitatietermijn, huurprijs en doelgroepen. Toewijzing van sociale huurwoningen (van woningcorporaties en particulieren) gaat via de Huisvestingsverordening. Daarbinnen hanteren we voor de hele gemeente Lokaal Maatwerk. Dit Lokaal Maatwerk zetten we maximaal in voor lokale doorstromers, specifieke doelgroepen, starters en senioren en bij toewijzing van heel goedkope woningen (met tijdelijk contract voor starters). Jaarlijks monitoren we hoe dit lokaal maatwerk uitpakt per kern. Op basis van gemeten effecten werkt het college dit vervolgens jaarlijks uit per kern. Voor uitzonderingssituaties waar ergens in de gemeente de genoemde programmering niet kan worden bereikt, zal de gemeente als alternatief een storting in de bestemmingsreserve sociale huur eisen. Wij willen woningen die gerealiseerd worden in een van de genoemde segmenten behouden voor de doelgroep. Dit doen we als volgt: a. We maken met ontwikkelende partijen afspraken over zelfbewoningsplicht en een meer marktconforme prijskwaliteitverhouding.

We hanteren bij plannen een minimale kwaliteit passend bij het plan. b. We hanteren bij uitgifte van eigen grond zelfbewoningsplicht, en zetten zo mogelijk erfpacht in, ten behoeve van constructies die ervoor zorgen dat woningen beschikbaar blijven voor de doelgroep, zoals het vroegere koopgarant of koopstart. Indien er geen eigen grond is, maken we hierover nadere afspraken met de grondeigenaar.

15

Koopgarant of koopstart: Via maatschappelijk gebonden eigendom kunnen woningeigenaren een betaalbare koopwoning bieden, met waardeopbouw. Door inzet van erfpacht kan de woning duurzaam behouden blijven voor de doelgroep, waarbij kosten verdeeld kunnen worden (over het erfpachtdeel en het woningdeel).

c.

We passen de doelgroepenverordening aan, waarin we voor wettelijk bepaalde financieringscategorieën (sociale huur, middeldure huur, sociale en zo mogelijk middeldure koop) vastleggen dat deze beschikbaar blijven voor de doelgroepen: bij middeldure huur en goedkope koop de doelgroep met een belastbaar huishoudinkomen tot 1,25x de EU-norm (circa 50.000) en bij middeldure koop tot 1,5x de EU-norm circa 60.000; in de verordening nader vast te stellen). In bestemmings/ omgevingsplannen leggen we de categorieën woningen vast. Wij stellen daarbij een termijn vast voor behoud van deze woningen voor de betreffende doelgroep. Vanwege de geconstateerde schaarste in deze segmenten hanteren we de maximale sturingstermijn. Bij sociale huur en middeldure huur is deze termijn conform het Bro 30 jaar, bij koop 10 jaar; waarbij we mogelijkheden verkennen voor een langere termijn. Doelgroepenverordening: Het Besluit ruimtelijke ordening (Bro) biedt de mogelijkheid om woningen met een bestemming sociale huur, middeldure huur of sociale koop, voor een vooraf bepaalde periode bij wisseling van bewoner voor een bepaalde doelgroep te behouden. De categorieën legt de gemeente vast in het bestemmings- / omgevingsplan. De doelgroep en de periode om woningen in deze drie categorieën voor de doelgroep te behouden legt zij vooraf vast in deze verordening.

7.

d. We ondersteunen koopstarters met een starterslening. In Holland-Rijnlandverband wordt onderzoek gedaan naar de behoefte aan woonwagenstandplaatsen om zo recht te kunnen doen aan de culturele

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

8.

9.

identiteit die samenhangt met deze woonvorm. Volgens rijksbeleid mag de schaarste in dit segment van de woningmarkt niet groter zijn dan in andere segmenten. Als de schaarste wel groter is (langere wachttijden) gaan we na hoe we dit oplossen. Los van de omvang van de behoefte gaan we met bewoners van woonwagens in overleg over de kwaliteit en veiligheid van bestaande huisvesting. We bieden ruimte aan flexibiliteit door tijdelijke woonvormen en tijdelijke contracten voor inwoners van de gemeente Noordwijk die met spoed een woning willen. Met corporaties onderzoeken we de mogelijkheden hiervoor. Wij gaan hierbij uit van de huishoudens die naar inkomen aansluiten bij de doelgroep voor de sociale huur, maar niet binnen de huidige urgentiesystematiek voor urgentie in aanmerking komen. Bij een hoger inkomen kan in de meeste situaties worden uitgegaan van zelfredzaamheid. Internationale werknemers (arbeidsmigranten en expats) zijn essentieel onderdeel van onze samenleving. Een deel van hen woont permanent in de gemeente Noordwijk. Hun vraag is onderdeel van het woningbouwprogramma, zodat er ook voor hen voldoende huisvestingsmogelijkheden zijn, in de huur- en koopsector (zie prioriteit 1). Daarnaast is een deel van de internationale werknemers tijdelijk in de gemeente Noordwijk; de zogenaamde short- en midstay. Ook voor hen is voldoende en kwalitatief goede huisvesting van belang.

Hoe we inspelen op de behoefte aan tijdelijk logiesgewijs wonen van arbeidsmigranten is uitgewerkt in de regionale beleidsregel Ruimtelijke randvoorwaarden logiesgewijze huisvesting tijdelijke arbeidsmigranten Duin- en Bollenstreek (2018). We zien ook dat door onvoldoende plekken voor logiesgewijze huisvesting een deel van de arbeidsmigranten een plek vindt in de reguliere oningvoorraad Vanuit ons beleid gebruik oningen vinden e het belangrijk dat oningen ook voor permanent wonen beschikbaar zijn. Dit betekent dat we bij huisvesting in de

16

bestaande woningvoorraad willen handhaven, als daardoor onvoldoende de reguliere vraag bediend kan worden en als er geen vergunning is afgegeven. Dit doen we dus hand-in-hand met realisatie van nieuwe huisvestingsvormen, mogelijk in een mix met andere doelgroepen.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

17

4 Mogelijkheden voor prettig thuis wonen We zien een groeiende zorg voor een leefbare, veilige en betaalbare woonen leefomgeving. Dit verdient extra zorg en aandacht omdat ouderen en andere mensen met een ondersteuningsbehoefte of zorgvraag hun plek zoeken in de samenleving. Dit vraagt passende huisvesting, afgestemd op voorzieningen bij de woning. Wij werken mee aan leefbare buurten en een sluitende woonzorginfrastructuur in onze kernen, waardoor mensen langer thuis kunnen wonen.

Wat speelt er? Niet iedereen redt zich volledig op eigen kracht in zijn huis of omgeving. Dit komt voort uit het moeilijk rond kunnen komen, eenzaamheid over een ondersteunings- / zorgvraag. In buurten met veel sociale huurwoningen komen deze opgaven vaak samen. Dit zet de leefbaarheid in deze buurten onder druk. Dit speelt ook in de gemeente Noordwijk een rol; zij het op een klein schaalniveau. Net als elders in Nederland wonen mensen met een ondersteunings- of zorgvraag langer zelfstandig. Dan gaat het om ouderen, mensen met een psychiatrische aandoening of met een verstandelijke beperking. Deze opgave groeit door de vergrijzing: de groei van het aantal ouderen waaronder ook mensen met een zorgvraag. Daarnaast komt een extra huisvestingsvraag op ons af, doordat mensen die uitstromen uit beschermd wonen (GGZ) en uit maatschappelijke opvang een passende woonplek zoeken in onze gemeente. Betaalbaarheid van het wonen De doelgroep voor sociale huurwoningen kent beperkte betaalmogelijkheden en profiteert doorgaans minder van welvaartsgroei. Zij kunnen vaak moeilijk rond komen, niet alleen door gestegen huurprijzen, maar vooral gestegen

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

andere lasten (energie en lokale lasten, en achterblijvende inkomensontwikkeling). Door maatregelen als passend toewijzen neemt het aantal kwetsbare huurders toe. Hierdoor kunnen zij minder makkelijk op elkaar terug vallen. Eenzaamheid Hoe mensen wonen heeft mede betekenis voor contacten die mensen hebben en het gevoel van eenzaamheid. De gemeente heeft hierover eenzaamheidsbeleid gemaakt. Een toegankelijke openbare buitenruimte en bereikbare voorzieningen kunnen helpen eenzaamheid te voorkomen. Door aandacht voor de inrichting van wooncomplexen of de openbare buitenruimte (gericht op ontmoeting) kan het gevoel van eenzaamheid verminderd worden. Dit vraagt in het bijzonder aandacht bij mensen met een laag of middeninkomen. Vergrijzing en langer zelfstandig met zorg De bevolking wordt steeds ouder. Het grootste deel van de ouder wordende bevolking blijft wonen in hun vertrouwde woning, ook als zij een zorgvraag krijgen. Op latere leeftijd wordt daarbij de toegankelijkheid van de woning belangrijker. Tegelijkertijd is er een groep ouderen die wil verhuizen naar een toegankelijke woning. Volgens de woningmarktanalyse zijn aanvullend rond 1.900 toegankelijke sociale en vrije-sectorhuur- en 900 toegankelijke koopwoningen nodig; door aanpassing van bestaande woningen of nieuwbouw.

Ook de landelijke Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen stelt dat er een stevige opgave ligt voor meer toegankelijke woningen.

18

Toegankelijke woning In een toegankelijke woning zijn alle primaire vertrekken als woonkamer, keuken, badkamer en een slaapkamer zonder traplopen bereikbaar. Het gaat dan bijvoorbeeld om appartementen (met lift) of bungalows. Deze woningen zijn geschikt voor bewoning door ouderen (met mogelijk functiebeperkingen), maar niet uitsluitend. Ook andere leeftijdsgroepen (bijvoorbeeld jonge stellen) kiezen voor een dergelijke woning.

Geclusterd wonen (24/7 uur zorg nabij / extramuraal)

Ervaringen elders laten zien dat een deel van de groep die zich richt op toegankelijke woning in een geclusterde woonvorm wil wonen; al dan niet met zorg. Deze woningbehoefte is nog niet goed in beeld gebracht. Op basis van vergelijking met andere gemeenten geven we in de tabel een globale richting aan van de omvang van deze opgave in Noordwijk.

Geclusterd wonen (24/7 uur zorg aanwezig)

Geclusterd wonen Het gezamenlijk kenmerk van de geclusterde woonvormen is dat ze een zekere mate van beschutting en gemeenschap bieden. In de Visie Wonen gaat het om: - geclusterd wonen met zorg nabij: appartementen of seniorenwoningen in de nabijheid van een zorginstelling, waaronder aanleunwoningen; - geclusterd wonen zonder zorg: seniorenwoningen, hofjeswoningen etc. die niet in de directe nabijheid van een zorginstelling liggen.

Van Beschermd wonen naar beschermd verblijf/thuis en extramuralisering jeugdhulp met verblijf

Variëteit aan zorggroepen zoeken hun plek in Noordwijk Naast ouderen wonen ook andere mensen met een zorgvraag zelfstandig, mede als gevolg van veranderende regelgeving. We voorzien een uitstroom uit Beschermd Wonen (mensen met een psychiatrische achtergrond) en een woonvraag van kwetsbare jongeren (waaronder uitstroom uit de jeugdhulp met verblijf). Dan gaat het jaarlijks om circa 10 huishoudens. Zij hebben bijna allemaal behoefte aan een betaalbare sociale huurwoning. Gemeenten en corporaties maken regionaal nadere afspraken over toewijzing aan deze doelgroepen in de contingentenregeling.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

indicatief aantal aanvullend benodigde woningen tot 2030* De bewoner (oudere of licht Schatting: maximaal verstandelijk beperkte / LVB) woont 500 woningen voor zelfstandig (betaalt huur of is ouderen, en enkele eigenaar). Zorg aan huis is gepland tientallen voor en/of op afroep. Mogelijk dat in mensen met een Noordwijkerhout de opgave rond LVB (L)VB, waarbij het groter is vanuit t Raam erk zwaartepunt ligt in de (sociale) huursector. In deze woonvormen zijn zorg en Nader te wonen direct aan elkaar gekoppeld: onderzoeken voor de zwaardere zorgvraag. Het zwaartepunt ligt bij inwoners met psychogeriatrische problematiek / dementie. Wlz-gefinancierde zorg is het vertrekpunt, vaak gekoppeld met verblijf. Regionaal onderzoek naar uitstroom Schatting: circa 20 beschermd wonen (BW) uit 2017 gaf mensen per jaar aan dat jaarlijks in de regio: uitstroom BW, MO en uit Jeugdhulp. x Uit BW 75 mensen naar een zelfstandige woonruimte gaan; x circa 200 uit maatschappelijke opvang (MO) komen; x een tiental uit jeugdhulp met verblijf gaan. Deze woningzoekenden vallen onder de afgesproken contingentenregeling.

Samenwerking rond wonen en zorg In de gemeente Noordwijk is er een Zorgpact onen el ijn org Dit pact heeft als doel om de maatschappelijke ontwikkelingen en opgaven te bespreken, actief samenwerking te zoeken en te bevorderen, uitvoering te geven aan beleid en beleidsopgaven en samen informatie uit te wisselen. Tot op heden is het pact sterk gericht op de zorgvraag van doelgroepen.

19

De samenwerking rond wonen en zorg vraagt hier een aanvulling op, waarbij in een samenwerkingstafel wonen en zorg huisvesters, partners uit het zorgpact en andere betrokken partijen samenwerken. In lijn met de Commissie Toekomst zorg thuiswonende ouderen zou het in elk geval gaan om een inventarisatie van de behoefte, een visie met actieplan en prestatieafspraken.

Wat gaan we daarvoor doen 1.

2.

Keuzes Prettige woon- en leefomgeving, ook voor wie dit niet volledig op eigen kracht redt: Het is belangrijk dat de woningen en omgeving mensen de gelegenheid biedt om mee te doen in de samenleving. Dit vraagt aandacht voor betaalbaarheid van het wonen, en toevoeging van toegankelijke en op ontmoeting ingerichte woningen en woonomgeving die aansluit bij de veranderende woonwensen vanuit het langer zelfstandig (vanuit een brede doelgroep: huur en koop en in diverse prijssegmenten). Dat geldt voor iedereen, en zeker voor ouderen en andere huishoudens met een (intensieve) zorgvraag. Op locaties nabij voorzieningen spelen we als onderdeel van de vraag naar toegankelijke woningen in op de behoefte aan geclusterd wonen. Ook is het van belang dat er ten behoeve van uitstroom uit Beschermd Wonen en Jeugdhulp jaarlijks voldoende betaalbare sociale huurwoningen beschikbaar zijn. Hiervoor zetten we de contingentenregeling in. Een deel van onze inwoners is afhankelijk van een veilige / beschutte omgeving, soms ook met zorg nabij. Dit speelt in het bijzonder een rol bij het wegvallen van een (verzorgende) partner. Wij vinden het belangrijk dat verspreid over de gemeente nabij (zorg)voorzieningen voor deze inwoners een geclusterd woonaanbod aanwezig is.

Wij werken mee aan initiatieven voor geclusterd wonen, mits dit initiatief kan rekenen op een investerende partij en voldoende potentiële belangstelling vanuit de eigen kern. Dit kan in de vorm van een hofjesconcept, mantelzorg- of woonzorgconcepten.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

3. 4.

5.

6.

Wij voeren ons minimabeleid uit, zodat betalingsachterstanden voorkomen worden. Met de corporaties werken aan vroegsignalering van betaalproblemen door vroeg erop af of k ijtscheldingsbeleid In ons woonprogramma nemen we als richting op dat bij nieuwbouw toegankelijkheid van woningen uitgangspunt is, waarbij we op centrale locaties nabij voorzieningen een hogere toegankelijkheid nastreven dan op meer decentrale locaties. Toegankelijkheid speelt bij huur en koop, en in alle prijsklassen. Bij inrichting en beheer van de openbare (buiten)ruimte besteden we aandacht aan toegankelijkheid en ontmoeting. We stimuleren inwoners om hun woningen toegankelijk te maken. Dit doen we door wooncoaches, in afstemming met de inzet van de woningcorporaties, zoals de seniorenwoonmakelaar die Stek (Noordwijk) reeds heeft, informatievoorziening over de mogelijkheden van prettig langer thuis wonen en eventueel aanvullend een blijverslening of verzilverlening vanuit de SVN (Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse gemeenten). We richten een samenwerkingstafel wonen met zorg in, waarbij huisvesters en de partners in het Zorgpact deelnemen. De samenwerkingstafel heeft in 2021 een gezamenlijke analyse van de opgave rond wonen met zorg gereed. Parallel daaraan werkt zij aan een visie, actieplan en prestatieafspraken.

In de tussentijd wachten we niet op de resultaten hiervan, maar faciliteren we woonzorginitiatieven die bijdragen aan langer prettig thuis wonen vanuit het principe no-regret Via de contingentenregeling faciliteren we de uitstroom uit Beschermd Wonen of uit de Jeugdhulp met verblijf richting betaalbare sociale huurwoningen. Daarbij zetten we vanuit de gemeente in op begeleiding van deze doelgroepen (en hun omgeving). De afspraken maken we met de politie, de woningcorporatie en de sociale wijkteams, gericht op een

20

7.

achte landing in de ijk . Dit moet omwonenden zekerheid geven dat er goed omgegaan wordt met eventuele signalen van overlast en draagt zo bij aan draagvlak en tolerantie in de buurt. Wij hanteren een afwegingskader wonen met zorg, gericht op het benutten van nieuwbouwlocaties nabij centrale voorzieningen voor geclusterde woonvormen. Hierbij bieden we ook ruimte aan alternatieve woonvormen als hofjes, mantelzorgwoningen of thuishuizen, die eenzaamheid helpen voorkomen.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

21

5 Naar een klimaatneutraal Noordwijk Wij willen in 2050 klimaatneutraal zijn. Hieraan levert een energiezuinige woningvoorraad een belangrijke bijdrage. Daarom bevorderen we de energetische verbeteringen van bestaande huur- en koopwoningen. Ook voeren we maatregelen door voor een klimaatbestendige woonomgeving.

Wat speelt er? Net als elders in Nederland hebben we de komende jaren te maken met een belangrijke opgave in energetisch verbeteren van de woningvoorraad. Door klimaatveranderingen en energievraagstukken is aanpak van de bestaande woningvoorraad onontbeerlijk. Verbetering van woningen De corporaties in Noordwijk en Noordwijkerhout zijn vergevorderd in verduurzaming van hun woningvoorraad. Antonius van Padua heeft een gemiddelde energie-index van 1,37, Stek van 1,29 (in Noordwijk). Dat is beiden laag ten opzichte van het landelijk gemiddelde van 1,51 (en dus gunstig). De particuliere woningvoorraad loopt hier nog bij achter. Veel woonconsumenten vinden aandacht voor de energetische kwaliteit van hun woningen belangrijk. In de enquête ter voorbereiding op deze woonvisie geven mensen aan energiezuinige woningen de hoogste prioriteit, boven instapklare en levensloopgeschikte woningen. Van degenen die een energiezuinige woning (zeer) belangrijk vinden (80% van de respondenten), heeft 9% een voorkeur voor een bestaande woning, 42% voor een nieuwbouwwoning en 49% heeft geen voorkeur.

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Figuur 5.1: Gemeente Noordwijk. Kwalitatieve wensen woning en woonomgeving Energiezuinig

80%

Instapklaar Woningaanpassingen m.b.t. langer zelfstandig wonen

63% 32%

In de regionale energiestrategie (RES) bepalen we hoe in Noordwijk en omgeving een toekomstgerichte energievoorziening kunnen realiseren. Risico energiearmoede In de particuliere sector (bij woningbezitters) is de opgave complex. Het gaat om veel individuen. Zeker ook omdat een deel van hen geen investeringsruimte heeft om de woning te verduurzamen op te pakken. Doen zij dit echter niet, dan bestaat het risico dat zij over enkele jaren als eerste geconfronteerd worden met stijgende energieprijzen. De energetische opgave is daarmee ook een sociale opgave waarmee tweedeling in de samenleving voorkomen kan worden. Naar een aardgasloze warmtevoorziening In 2050 zullen alle woningen een aardgasloze warmtevoorziening moeten hebben. Daarvoor moeten nu reeds stappen gezet worden. In de lokale warmtetransitievisie zullen we in 2021 aangeven in welke wijken we het eerst aardgasloos zijn.

22

Keuzes Verduurzaming woningvoorraad tegen aanvaardbare kosten, en een klimaatbestendige woon- en leefomgeving. Door een combinatie van collectieve maatregelen (bijvoorbeeld een warmtenet) en individuele maatregelen (bijvoorbeeld warmtepompen en isolatie) kunnen we stappen zetten in verduurzaming van de bestaande woningvoorraad. Om dit te realiseren is het belangrijk dat mensen bewust zijn van de noodzaak van verduurzaming van hun woning. De verduurzamingsopgave betreft niet alleen energetische verbetering van de woningvoorraad. Het gaat ook om klimaatbestendigheid. Hoe kan de omgeving zo zijn ingericht dat de wateroverlast of hittestress voorkomen worden en een gezond leefpatroon wordt bevorderd.

5.

6.

is een fiscale financieringsmogelijkheid om gezamenlijk zonne-energie op te wekken, zonder dat de zonnepanelen op het eigen dak hoeven te liggen. Vanuit de warmtetransitievisie maken we in 2021 duidelijk welke wijken we volgtijdelijk willen aanpakken voor 2030, om deze aardgasloos te maken. Dit doen we in samenwerking met netbeheerders en woningeigenaren in de wijk, waaronder de corporatie, om gelijktijdig de bestaande woningvoorraad en woonomgeving in die wijk aan te pakken. Voor de bestaande wijken zetten we in op het vergroenen van de openbare (buiten)ruimte; ter vermindering van wateroverlast, verdroging en hittestress. Wij zoeken hierbij samenwerking met de woningcorporaties. Samen geven we voorlichting over een klimaatrobuuste tuin en leefomgeving, inclusief mogelijkheden voor groene daken op schuren en open bestrating of meer gras in de tuinen (incl. subsidies).

Wat gaan we daarvoor doen 1.

2.

3.

4.

Wij stellen enkele aanvullende eisen ten aanzien van duurzaam bouwen. Dit nemen we op in het afwegingskader woningbouw. Wij zetten hierbij in op een (in het milieubeleidsplan) nader te bepalen GPR-norm (via anterieure overeenkomsten vastleggen). Mensen met een laag inkomen die onvoldoende in staat zijn om hun woning energetisch te verbeteren, ondersteunen we ter voorkoming van energiearmoede. Dit doen we door subsidies, uitdagen van marktpartijen om financieringsconstructies in te zetten en de duurzaamheidslening. We zorgen voor voorlichting over verduurzaming van (particuliere) woningen, gericht op informatie over regelgeving en techniek, subsidies en financiering (in samenhang met informatievoorziening over preventieve woningaanpassing; zie vorige paragraaf). We treden als gemeente op als regisseur om kennis en uitvoerende partijen bij elkaar te brengen, bijvoorbeeld door de ondersteuning van lokale energiecoöperaties of initiatieven als een postcoderoos. Dit laatste

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

23

6 Uitvoeringsprogramma

In het volgende schema beschrijven we de maatregelen die nodig zijn om de doelen uit deze woonvisie te realiseren. Per maatregel is een prioriteitstelling aangegeven en is aangegeven welke partijen een rol spelen en wie trekker is. Overigens nemen we maatregelen met betrekking tot de woningbouwdifferentiatie per project niet op in dit activiteitenoverzicht. Dit vindt u terug in het afwegingskader. Prioriteitstelling: I. Op korte termijn oppakken (komend jaar)

575.103 | Woonvisie 2020-2030 Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen

Prioriteit

6.1 Activiteitenoverzicht

II. Op langere termijn oppakken D. Doorlopend of terugkerend Betrokken partners C= Woningcorporaties B= Bewoners (belangenorganisaties) R= Regio W= Welzijns- en zorgaanbieders M= Marktpartijen, projectontwikkelaars Partners

Wij willen de ambities waarmaken door snel te starten met de uitvoering van deze woonvisie. Met het volgende uitvoeringsprogramma nemen we hierop een voorschot. We geven als gemeente richtingen aan, maar staan vaak niet zelf aan de lat. Samenwerking met onze partners is dan ook cruciaal om inhoud te geven aan deze woonvisie. Tweejaarlijks monitoren en actualiseren we het uitvoeringsprogramma. Daarbij gaan we na in welke mate de gestelde doelen zijn bereikt en of actuele ontwikkelingen vragen om bijstelling van de uitvoering, gericht op het bereiken van de doelen. Het uitvoeringsprogramma valt in een aantal delen uiteen. x In de eerste plaats gaat het om een overzicht van activiteiten, inclusief een prioriteitstelling. Daarbij besteden we ook aandacht aan de monitoring. x In de tweede plaats gaat het om een afwegingskader woningbouw. x In de derde plaats hebben we de bouwstenen voor de prestatieafspraken vanuit deze woonvisie benoemd.

M, C

I. I.

M, C M M, C

I. D. I.

B

I.

C, M, B C C, M

D. I. I.

C, B

D.

Volle inzet voor meer nieuwbouw x x x x x x

Ambtelijke capaciteit inzetten. Zoeken locaties voor woningbouw, inbreiding, gebiedsontwikkeling, transformatie en uitleg. Inrichten samenwerkingstafel woningbouw Ruimte bieden aan tijdelijke benutting locaties Nader onderzoek naar stapeling aanvullende eisen groen, gedifferentieerde parkeernormen, etc. Uit erken en uitvoeren beleidskader gebruik oningen

Juiste woningen toevoegen x x x x

Faciliteren initiatieven voor alternatieve woonvormen Met corporaties potentiële ontwikkellocaties onderzoeken Aanpassen verordening bestemmingsreserve sociale huur aan de kaders uit deze woonvisie. Lokaal maatwerk voor lokale doorstromers, starters, senioren en bij goedkope woningen (met tijdelijk contract voor starters), incl. jaarlijkse monitoring effecten per kern

24

x x x x

I.

x x x

B, R

D. II.

M

I.

M

D.

C.

D. D. D.

Regie voeren op kennis en uitvoering van energiecoöperaties en postcoderoosinitiatieven. Warmtetransitievisie en op grond hiervan wijkaanpak uitwerken Inzet op vergroenen openbare (buiten)ruimte.