260523 _ aantekening osp vs verordening jeugdhulp

Deel 1: praktische knelpunten osp vs verordening jeugdhulp De grootste spanning tussen het ondersteuningsplan en de Verordening Jeugdhulp Gemeente Noordwijk 2026 zit in het verschil tussen het formele uitgangspunt van maatwerk en integraliteit enerzijds en de sterk juridisch begrensde toegang tot hulp anderzijds. 1. Ondersteuningsplan spreekt over maatwerk waar de verordening sterk stuurt op begrenzing en afwijzing Het ondersteuningsplan en de werkwijze van het Sociaal wijkteam zijn gebaseerd op: • • • • • •

integrale beoordeling; “één huishouden, één plan”; gezamenlijke afstemming; passende ondersteuning; brede leefdomeinen; evaluatie en aanpassing van hulp.

Tegelijkertijd bevat artikel 10 van de verordening een sterk juridisch afwegingskader waarin eerst gekeken moet worden naar: • • • • • • •

eigen kracht; sociaal netwerk; voorliggende voorzieningen; draagkracht ouders; bereidheid netwerk; financiële problematiek; beschikbaarheid ouders.

Het ondersteuningsplan suggereert open maatwerk, terwijl de verordening eerst meerdere afwijzings- en begrenzingscriteria verplicht stelt voordat professionele hulp mogelijk wordt. 2. Het ondersteuningsplan spreekt over gezamenlijke ondersteuning terwijl de verordening zware verantwoordelijkheid bij ouders legt In artikel 9 van de verordening wordt het ondersteuningsplan gepresenteerd als een gezamenlijk proces tussen gezin en Sociaal wijkteam. Maar artikel 2 legt vervolgens een zeer vergaande verantwoordelijkheid bij ouders: • • • • •

gebruikelijke hulp; bovengebruikelijke hulp; inzet sociaal netwerk; herinrichten van werk; sociale activiteiten moeten wijken voor zorg aan het kind.

Met name deze passage is opvallend: “Het verlenen van hulp aan je kind gaat voor op sociale/maatschappelijke activiteiten.” Het ondersteuningsplan spreekt over ondersteuning van gezinnen, maar de verordening legt uiteindelijk een groot deel van de verantwoordelijkheid terug bij het gezin zelf. 3. Integrale hulpverlening versus voorliggende afwijzingssystematiek Artikel 8 beschrijft integrale ondersteuning door verschillende professionals binnen één plan. Maar artikel 4 en 10 bevatten uitgebreide voorliggende uitsluitingsgronden: • • • • • • •

Wlz; Zvw; schuldhulpverlening; Wmo; maatschappelijke problematiek; relationele problematiek; financiële problematiek.

Het ondersteuningsplan lijkt multidomein-problematiek integraal te willen oppakken, terwijl de verordening juist meerdere situaties expliciet buiten de Jeugdwet plaatst. 4. Ondersteuningsplan is gericht op hulpvraag terwijl de verordening zich nadrukkelijk richt op rechtmatigheid en doelmatigheid Het ondersteuningsplan richt zich op: • • • • •

ondersteuningsvraag; resultaten; afstemming; evaluatie; passende hulp.

De verordening introduceert daarnaast expliciet: • • • • •

rechtmatigheid; effectiviteit; noodzakelijkheid; “zo licht en zo kort mogelijk”; laagste maatschappelijke kosten.

Met name artikel 5 lid 4 sub d: “welke hulp en ondersteuning leidt tot de minste maatschappelijke kosten op lange termijn.” Het ondersteuningsplan is inhoudelijk zorggericht waar de verordening expliciet financiële en rechtmatigheidssturing introduceert. 5. Ondersteuningsplan suggereert gelijkwaardige samenwerking terwijl de verordening sterke bevoegdheidspositie van het college bevat Artikel 9 beschrijft het ondersteuningsplan als gezamenlijk opgesteld met ouders en jeugdige. Maar artikel 5 lid 5 bepaalt: “Als een jeugdige of een ouder weigert mee te werken aan ondersteuning [...] kan het college het onderzoek beëindigen en een individuele voorziening weigeren.” De samenwerking oogt vrijwillig en gezamenlijk, maar feitelijk bestaat een sterke afhankelijkheidsrelatie waarbij niet-meewerken gevolgen heeft voor toegang tot hulp. 6. Ondersteuningsplan spreekt over integraal arrangeren terwijl de verordening sterke standaardisering kent Artikel 5 lid 3 noemt: “integraal arrangeren” Maar elders in de verordening wordt gewerkt met: • • • • •

gemeentelijke dienstomschrijvingen; vaste kaders; groepsbehandeling als voorliggend; standaardisering van duur/intensiteit; gecontracteerd aanbod als uitgangspunt.

“Integraal arrangeren” suggereert flexibiliteit en maatwerk, terwijl de systematiek van de verordening juist sterk geprotocolleerd en afgebakend is.

7. Het ondersteuningsplan suggereert maatwerk via het Sociaal wijkteam terwijl de verordening professionele ruimte beperkt Artikel 8 geeft het Sociaal wijkteam een brede integrale rol. Maar artikel 7 lid 5 bepaalt dat aanbieders en verwijzers zich moeten houden aan: • • •

gemeentelijke regels; dienstomschrijvingen; afspraken met de gemeente.

Professionele beoordelingsruimte wordt beperkt door gemeentelijke beleidskaders.

8. Ondersteuningsplan suggereert toegankelijkheid terwijl de verordening feitelijk toegangsdrempels verhoogt Het ondersteuningsplan gaat uit van: • • • •

ondersteuning; gesprek; hulpvraag; passende oplossing.

De verordening voegt daar meerdere toegangsdrempels aan toe: • • • • • • • • •

eigen kracht; sociaal netwerk; gebruikelijke hulp; overbelastingstoets; voorliggende voorzieningen; pgb-vaardigheid; effectiviteitstoetsing; doelmatigheid; gecontracteerd aanbod.

Het ondersteuningsplan straalt toegankelijkheid uit, terwijl de verordening juridisch en beleidsmatig meerdere filterlagen introduceert voordat hulp wordt toegekend.

Deel 2: 1. Juridische verhouding tussen ondersteuningsplan en jeugdhulpverordening Het ondersteuningsplan van het samenwerkingsverband: • • • •

beschrijft hoe passend onderwijs wordt georganiseerd; hoe ondersteuning voor leerlingen wordt ingericht; hoe thuiszitten wordt voorkomen; en hoe onderwijs en jeugdhulp samenwerken.

De jeugdhulpverordening: • • • •

bepaalt vervolgens onder welke voorwaarden jeugdhulp toegankelijk is; welke hulp wel/niet wordt toegekend; welke afwegingskaders gelden; en wie toegang krijgt tot voorzieningen.

In de praktijk zijn beide systemen volledig met elkaar verweven. Want: • •

passend onderwijs kan vaak niet functioneren zonder jeugdhulp; en jeugdhulp werkt bij jeugdigen vaak niet zonder aansluiting op onderwijs.

Dat zie je ook expliciet terug in de Noordwijkse verordening: Artikel 5 lid 3 “Als er voor de betreffende problematiek zowel zorg uit de Wet passend onderwijs als de Jeugdwet kan worden verkregen, dan past het college de methode ‘integraal arrangeren’ toe.” Daarmee erkent de verordening zelf al dat beide domeinen inhoudelijk onlosmakelijk verbonden zijn. 2. Deze stukken moeten nadrukkelijk op elkaar afgestemd worden Dit volgt uit: • • • •

de Jeugdwet; de Wet passend onderwijs; de zorgplicht van scholen; en de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor jeugdhulp.

De wetgever heeft juist bedoeld dat: • • •

onderwijs; gemeenten; jeugdhulp;

•

en samenwerkingsverbanden

gezamenlijk één sluitende ondersteuningsstructuur vormen. Dit is ook zichtbaar in het ondersteuningsplan zelf: “Integrale samenwerking onderwijs-jeugdhulp” Het SWV beschrijft expliciet: • • • • •

structureel overleg; gezamenlijke regiegroepen; integraal arrangeren; gezamenlijke trainingen; gezamenlijke casusaanpak.

Ook noemt het ondersteuningsplan: • • • •

thuiszittersproblematiek; complexe zorgvragen; noodzaak van jeugdhulp; en multidisciplinaire samenwerking.

Als de gemeentelijke verordening vervolgens: • • • •

de toegang tot jeugdhulp juridisch sterk begrenst; eerst maximale eigen kracht verlangt; groepsvoorzieningen voorrang geeft; of verwijzingen beperkt;

dan kunnen onderwijsdoelen feitelijk onhaalbaar worden. 3. Moet er overeenstemming zijn tussen gemeente en onderwijsveld? Ja, in bestuurlijke én praktische zin wel. Niet in de zin dat: • •

scholen een vetorecht hebben; of gemeenten ondergeschikt zijn aan het samenwerkingsverband.

Maar wél: • •

dat beide systemen uitvoerbaar op elkaar moeten aansluiten; en dat er bestuurlijke overeenstemming moet bestaan over: o rollen; o verantwoordelijkheden; o toegang; o financiering; o samenwerking; o en escalatie.

Anders ontstaan: • • • • • •

thuiszitters; wachttijden; afschuifgedrag; domeindiscussies; juridisering; en vastlopende casussen.

Precies dat risico benoemt het ondersteuningsplan zelf al: • • • • •

toename thuiszitters; complexere ondersteuningsvragen; noodzaak van jeugdhulp; samenwerking met veiligheidsketen; onderwijs-zorgarrangementen.

4. Het schuurt concreet in Noordwijk op de onderdelen Het ondersteuningsplan werkt vanuit: • • • • • •

ontwikkelkansen; inclusie; voorkomen thuiszitten; maatwerk; integraal arrangeren; snelle ondersteuning.

Terwijl de verordening sterk werkt vanuit: • • • • • • •

rechtmatigheid; afbakening; eigen kracht; voorliggende voorzieningen; doelmatigheid; beperking van toegang; gemeentelijke kaders.

Dat zijn fundamenteel verschillende logica’s. Onderwijs zegt feitelijk: “Wat heeft deze leerling nodig om mee te doen?” De verordening vraagt eerst: “Kan het gezin het zelf oplossen, is er een voorliggende voorziening, is het doelmatig, is groepshulp voldoende, valt dit niet onder een ander domein?” Daardoor is het risico op botsing in de uitvoering tussen beide systemen botsen groot.

5. Politiek-bestuurlijk relevante conclusie De kernvraag is uiteindelijk: Is de Verordening Jeugdhulp Noordwijk 2026 voldoende ondersteunend aan de doelen van passend onderwijs en het regionale ondersteuningsplan? Of scherper geformuleerd: Ontstaat er een situatie waarin het onderwijs inclusiever en integraler moet werken, terwijl de toegang tot jeugdhulp tegelijkertijd beleidsmatig wordt begrensd? Dat is bestuurlijk een zeer relevante spanning. Zeker omdat: • • •

scholen een zorgplicht hebben; gemeenten een jeugdhulpplicht hebben; en kinderen uiteindelijk tussen beide systemen kunnen vastlopen als de aansluiting onvoldoende is.