241210 - 823557 - B&W - Memo-strategisch beleidskader asiel&migratie (2)

Memo

De Noordwijkse aanpak voor nieuwkomers Aan Behandeld door Datum

: Raadsleden en commissieleden (Welzijn en Ruimte) : Team asiel en migratie : 5 december 2024

Aanleiding Noordwijk heeft een wettelijke taakstelling voor het huisvesten van statushouders en het opvangen van Oekraïense ontheemden. Daarnaast worden er in de gemeente Noordwijk internationaal werkers/arbeidsmigranten gehuisvest. Noordwijk heeft vooralsnog geen (nood)opvangplekken voor asielzoekers. Het nieuwe kabinet heeft een aantal maatregelen aangekondigd om de instroom van migratie te beperken. Zoals het intrekken van de Spreidingswet, het afschaffen van de regeling huisvesting statushouders en de komst van een asielnoodmaatregelenwet. Vooralsnog is er sprake van geldende wet- en regelgeving en zal Noordwijk nog steeds te maken krijgen met nieuwkomers die behoefte hebben aan passend werk, onderwijs, huisvesting en een goed welzijn. Het college wil samen met de raad de uitdagingen op asiel en migratie op een weloverwogen en zorgvuldige wijze aanpakken om nu en in de toekomst wendbaar te zijn. We streven naar beleid dat recht doet aan de behoeften van onze huidige én nieuwe inwoners. Met deze memo leggen we de bouwstenen en het proces om te komen tot een strategisch beleidskader voor asiel en migratie aan u voor (bijlage 1). Dit is een uitwerking van Routekaart 1 uit de bestuursopdracht ‘Programma huisvesting en opvang asiel en migratie’.

Beeldvormende commissie: perspectief ophalen op bouwstenen strategisch beleidskader nieuwkomers In de openbare beeldvormende commissie van 7 of 9 januari 2025 willen we de overkoepelende uitgangspunten op het gebied van asiel en migratie en de ambities voor de onderliggende thema’s aan u voorleggen om zo de raadsleden en commissieleden (Welzijn en Ruimte) aan de voorkant te betrekken. De portefeuillehouder zal bij de bijeenkomst aanwezig zijn. De thema’s zijn: 1. 2. 3.

Wonen/Huisvesting Werk en meedoen Gezondheidszorg

4. 5. 6.

Onderwijs Jeugdhulp Sociale veiligheid

7.

Participatie en communicatie

Overkoepelende vraag: hoe geven we invulling aan wettelijke verplichtingen binnen de Noordwijkse context? Uw input nemen we mee om te komen tot aanscherping of aanvulling van de ambities.

Vervolg We gaan begin 2025 met onze partners binnen het sociaal domein in gesprek om te komen tot een breder gedragen integrale aanpak en om met elkaar kansen, knelpunten en randvoorwaarden te verkennen. We zullen u als toehoorder voor deze sessies uitnodigen. We verwachten halverwege 2025 bij u terug te komen voor de vaststelling van het strategisch beleidskader.

BIJLAGE 1

Bouwstenen strategisch beleidskader asiel en migratie 1. Inleiding Noordwijk heeft te maken met vier groepen nieuwkomers, met voor elke groep verschillende kaders en uitgangspunten. In bijlage 2 staat een toelichting per doelgroep met een beschrijving van de wettelijke kaders. Doelgroepen

Wettelijke kaders

Statushouders

Taakstelling huisvesting statushouders + Wet Inburgering

Oekraïense ontheemden

Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB)

Asielzoekers

Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet)

Arbeidsmigranten

Hiervoor is nog geen wettelijk kader

De vraag om huisvesting en opvang van deze verschillende doelgroepen zien wij in samenhang met elkaar: het zijn allemaal nieuwkomers. Voor deze doelgroepen gaat het niet alleen over het realiseren van huisvesting, maar om mensen die onderdeel uitmaken van onze samenleving, leven in onze wijken, gebruikmaken van voorzieningen, naar school gaan en af en toe hulp of zorg nodig hebben. Ondanks verschillen in wet- en regelgeving, hebben deze doelgroepen met dezelfde vraagstukken te maken en is een integrale samenhangende aanpak logisch. Het college werkt aan een strategisch beleidskader om vorm te geven hoe de gemeente omgaat met de wettelijke taken voor het realiseren van huisvesting en opvang van deze doelgroepen in samenhang met de behoeften ten aanzien van gezondheidszorg, onderwijs en welzijnsvoorzieningen. Veel van het bestaande beleid in het sociaal domein is ook al van toepassing voor nieuwkomers. In het strategisch beleidskader wordt dit nu bij elkaar gebracht. Dit zorgt voor een integrale aanpak in de zin dat naar de vier groepen nieuwkomers gezamenlijk gekeken wordt en integraal door breder te kijken dan alleen huisvesting, maar ook naar thema’s op het gebied van onderwijs, welzijn en veiligheid. Het strategisch beleidskader richt zich in eerste instantie op de doelgroepen asielzoekers, statushouders en (Oekraïense) ontheemden.

Voor deze doelgroepen heeft de gemeente te maken met wettelijke kaders. Voor arbeidsmigranten is dat niet het geval. Hiervoor is een separaat beleidsplan in voorbereiding. De gemeente is door het Rijk gevraagd om uitvoering te geven aan de aanbevelingen van het Aanjaagteam Bescherming Arbeidsmigranten zoals geformuleerd in het Roemerrapport. De startnotitie voor het beleidsplan arbeidsmigranten ligt ter besluitvorming voor aan de gemeenteraad op 19 december 2024. Het beleid voor arbeidsmigranten zal na vaststelling door de gemeenteraad (medio 2025) worden opgenomen in het strategisch beleidskader.

2. De Noordwijkse context 2.1 Huisvesting statushouders Het huisvesten van statushouders is sinds 1996 een bestaande wettelijke verplichting voor Nederlandse gemeenten. Ondanks de onzekerheid rondom de voornemens van het huidige kabinet de regeling af te schaffen, blijft de taakstelling voor de 2 e helft van 2024 gelden en is de taakstelling voor de 1 e helft van 2025 reeds vastgesteld.

Pagina 2 van 12

De huisvesting van statushouders verloopt via de corporaties die werkzaam zijn in Noordwijk. De stand van zaken rond de doorbemiddeling naar corporatiewoningen vanuit gemeentelijke doorstroomwoningen wordt maandelijks gemonitord in de Werkgroep Huisvesting statushouders waarin de gemeente, Vluchtelingenwerk en vertegenwoordigers van beide corporaties zitting hebben. Ca. 85% van de statushouders die nu in asielzoekerscentra verblijft is alleenstaand. Dit komt mede door achterstanden bij de IND waardoor het vaak lang duurt voordat nareizigers mogen overkomen. De woningcorporaties hebben voldoende kleine woningen voor éénpersoonshuishoudens, maar die zijn niet op voorzienbare termijn beschikbaar voor alleenstaande statushouders. Het huisvesten van gezinnen gaat doorgaans gemakkelijker. Echter doordat een deel van de statushouders nog in afwachting is van gezinshereniging, bemoeilijkt dit het vinden van een passende woning en stokt de doorstroom. Dit zijn complicerende factoren voor realisatie van de taakstelling. Om het aanmeldcentrum in Ter Apel te ontlasten heeft het Rijk gemeenten gevraagd om versneld statushouders te plaatsen. De locatie Trampoline 2 aan de Schippersvaartweg biedt een mogelijkheid voor tijdelijke opvang van maximaal tien statushouders voor minimaal 2 en maximaal 5 jaar.

2.2 Tijdelijke huisvesting Oekraïense ontheemden De gemeente heeft de wettelijke verplichting om Oekraïense ontheemden op te vangen. Landelijk is bepaald dat er 120.000 opvangplekken moeten komen vanaf 1 januari 2025. De veiligheidsregio’s bepalen hoeveel opvangplekken elke gemeente beschikbaar moet stellen. Noordwijk moet vanaf 1 januari 242 plekken beschikbaar hebben om Oekraïense ontheemden op te vangen. Sinds de uitbraak van de oorlog in Oekraïne (februari 2022) vangt de gemeente Noordwijk ontheemden op in gemeentelijke opvanglocaties (GOO). Ook in particuliere gastgezinnen (POO) en bij uitzendbureaus worden ontheemden opgevangen. Op 1 juli 2024 is de locatie Trampoline 2 gerealiseerd aan de Schippersvaartweg en verhuisden vanuit vier GOO locaties (Achmea, Dijkzicht, Maria ter Zee en Windkrachthuis) en de POO in juli 2024 200 Oekraïense ontheemden naar deze locatie. Daarnaast is er ruimte om binnen de locatie Trampoline II aan de verhoogde taakstelling vanaf 1 januari 2025 te voldoen. De opgave wordt per 1 juli 2025 weer iets naar beneden bijgesteld naar 221 opvangplekken. De Richtlijn tijdelijke Bescherming is verlengd tot 4 maart 2026. Dit betekent dat de Oekraïense ontheemden in ieder geval tot die datum mogen blijven. We houden rekening met langdurig verblijf van Oekraïners, gezien het feit dat het conflict nog steeds gaande is.

2.3 Opgave Spreidingswet (asielopvang) Sinds 1 februari 2024 is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (de Spreidingswet) van kracht. Doel van de wet is het realiseren van voldoende opvangplekken voor asielzoekers en een evenwichtige verdeling van deze plekken over gemeenten en provincies. Wettelijke opgave voor Noordwijk is het realiseren van 275 duurzame opvangplekken, inclusief 23 plaatsen voor amv’s. Het college van burgemeester en wethouders (B&W) heeft als taak en bevoegdheid om opvanglocatie(s) aan te wijzen waar asielzoekers tijdens hun procedure verblijven. De gemeenteraad zorgt als het nodig is voor het aanpassen van het bestemmingsplan voor de aan te wijzen locatie. En mag daarnaast wensen en bedenkingen meegeven voor de invulling van de asielopvang. Het COA heeft als taak om asielzoekers een veilige en leefbare opvang te bieden en hen te begeleiden. In het regioverslag van Holland-Rijnland dat is aangeboden aan de provinciale regietafel (PRT) staat hoe we in de regio invulling willen geven aan de opgave van de Spreidingswet en de randvoorwaarden waaraan provincie en rijk tegemoet dienen te komen om de regiogemeenten in staat te stellen de beoogde duurzame opvangplekken te realiseren. De Achterweg ziet het college als de plek waar Noordwijk de twee opgaven kan verenigen: meer woningen voor woningzoekenden en een goed

Pagina 3 van 12

ingerichte opvang voor asielzoekers. De gewenste ontwikkeling van de Achterweg is opgenomen in de Raadsagenda van Noordwijk. De provincie Zuid-Holland heeft op 7 november 2024 in een reactie aangegeven geen toestemming te geven voor het uitvoeren van het plan, omdat het Achterweggebied niet in beeld is als woningbouwlocatie. Wel is er vanuit de provincie ruimte voor tijdelijke asielopvang en flexwoningen. Op 12 november 2024 heeft het college besloten in gesprek te gaan met het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening over de plannen voor het Achterweggebied. Een evaluatie volgt rond 1 maart 2025.

2.4 Externe samenwerkingspartners Samenwerkingspartners Noordwijk De gemeente Noordwijk regelt de opvang en huisvesting voor nieuwkomers niet alleen. De gemeente werkt hiervoor samen met lokale netwerken, samenwerkingspartners en medeoverheden. Onderstaand overzicht geeft een beeld van de samenwerkingspartners anno 2023. Dit overzicht zal nog geactualiseerd worden.

We gaan begin 2025 met onze partners binnen het sociaal domein in gesprek om te komen tot een breder gedragen integrale aanpak en om met elkaar kansen, knelpunten en randvoorwaarden te verkennen. Een eerste lijst met bespreekpunten is opgenomen in de bijlage 3 en gaat vooral in op hoe we met partners kunnen komen tot oplossingen voor of controle op de geschetste problematiek. Een definitieve topiclijst wordt nog opgesteld. De ingebrachte punten uit de sessies worden waar mogelijk meegenomen in het definitieve beleidskader dat aan de gemeenteraad ter vaststelling wordt voorgelegd.

Pagina 4 van 12

3. De Noordwijkse aanpak voor nieuwkomers Het college ziet de Noordwijkse aanpak als volgt: De gemeente volgt de geldende wettelijke verplichtingen en regionale samenwerkingsafspraken bij de opvang en integratie van nieuwkomers waarbij er ruimte is voor lokale wooninitiatieven. En zoekt hierbij naar zo breed mogelijk gedragen integrale en toekomstbestendige oplossingen die recht doen aan de behoeften van onze huidige én nieuwe inwoners. De gemeente voert proactief de regie en is transparant over de voortgang en de wijze waarop besluiten worden genomen.

3.1 Overkoepelende uitgangspunten Het college heeft de volgende uitgangspunten geformuleerd voor een samenhangend beleid voor de opvang, huisvesting en begeleiding van nieuwkomers in Noordwijk. De uitgangspunten zijn overwegend geformuleerd voor alle nieuwkomers. Waar de uitgangspunten gelden voor een specifieke doelgroep, staat dit apart benoemd. • •

•

• • •

• •

•

•

Asiel en migratie zien we in Noordwijk als een opgave die de komende jaren extra inzet van de gemeente zal vragen. De gemeente Noordwijk voldoet aan de wettelijke verplichtingen en volgt de samenwerkingsafspraken die gemaakt zijn met de gemeenten in de regio Holland-Rijnland op voorwaarde dat er ruimte is voor lokale wooninitiatieven. De bevoegdheid voor het vaststellen van een locatie ligt bij het college. De keuze over de locatie zal altijd tot discussie leiden, maar er zijn vaak andere (deel)vraagstukken waar wel goed participatie op mogelijk is. Het college betrekt en raadpleegt de gemeenteraad tijdig en verantwoordt keuzes achteraf. Transparantie over de mate van participatie met partners en omwonenden is een doorlopend aandachtspunt in de aanpak en communicatie. We vinden het belangrijk om duurzame opvanglocaties te ontwikkelen met aandacht voor het combineren met huisvesting voor andere doelgroepen en inzet van de locatie voor lokale woningzoekenden na afloop van de opvangperiode of in periodes dat de bezetting lager is. Vergoedingen vanuit het Rijk moeten kostendekkend zijn. Onze inzet is gericht op een zo actief mogelijke deelname en integratie van nieuwkomers aan onze samenleving. We brengen nieuwkomers en buurtbewoners met elkaar in contact.

We streven naar maximale arbeidsparticipatie, waarbij we inzetten op het benutten van talenten, kennis en werkervaring of het stimuleren van participatie aan zinvolle bezigheden. We bieden ondersteuning waar dat echt nodig is, gericht op zelfredzaamheid en participatie. De gemeente zoekt de samenwerking op met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties en de regio om samen invulling te geven aan de maatschappelijke opgave. De gemeente is een betrouwbare samenwerkingspartner, heeft de regie en verwacht van samenwerkingspartners dat zij gedeeld verantwoordelijk zijn voor de opgave waarvoor we staan. De gemeente heeft een proactieve houding om toekomstige uitdagingen ten aanzien van asiel en migratie op te lossen en houdt hierin zelf de regie. NB. Het college volgt de actuele landelijke ontwikkelingen t.a.v. de afschaffing van de taakstelling statushouders en het intrekken van de Spreidingswet.

Onze uitgangspunten zijn gebaseerd en sluiten aan op: • • • • •

Maatschappelijk programma 2022-2025 Bestuursopdracht Asiel & Migratie 2023-2025 Bestuursopdracht Permanente woningbouw Achterweg i.c.m. asielopgave (juni 2024) Startnotitie beleidsplan arbeidsmigranten Verslag invulling opgave asielopvang Regionale Regietafel (RRT) Holland Rijnland aan Provinciale Regietafel (PRT) Zuid-Holland (september 2024)

Pagina 5 van 12

• • •

Participatieplan (september 2024) Advies Directieteam inrichting organisatie rond asiel en migratieopgaven in relatie tot de bestaande woonopgaven (juni 2023) Voorbeelden van andere gemeenten

Relatie met andere beleidsterreinen Het strategisch beleidskader en het afwegingskader heeft betrekking op de volgende beleidsterreinen en projecten: • • • • • • •

Raadsagenda Uitvoeringsagenda college 2024-2026 Maatschappelijk programma 2022-2025 ‘Floreren in Noordwijk’ Woonvisie ‘Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen’ 2020-2030 Visie op Wonen, welzijn en zorg Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2018-2033 Uitvoeringsbeleid Voor- en Vroegschoolse Educatie Gemeente Noordwijk 2021-2024

• • • •

Sport beweegt Noordwijk 2021-2025 Integraal Veiligheidsplan 2025-2028 (in voorbereiding) KCC/ Burgerzaken Communicatie en participatie

3.2 Thema Wonen/Huisvesting Het realiseren van tijdelijke voorzieningen kost betrokkenen veel tijd en energie. Het is duurder en verstoort de processen en beschikbare capaciteit om te komen tot duurzame oplossingen. Het college wil duurzame opvanglocaties realiseren en recht doen aan de behoeften van onze huidige én nieuwe inwoners. Dit beoogt het college te realiseren door: •

•

• • • • •

• •

Direct vanaf de start van de voorbereidingen na te denken over de maatschappelijke impact en de inbedding van een opvanglocatie in een wijk. Het college stelt een afwegingskader op om haalbaarheid, uitvoerbaarheid en kansrijkheid van huisvestingsinitiatieven te beoordelen om zo tot een afweging van belangen te komen. Bij het realiseren of faciliteren van huisvesting en/of opvanglocatie(s) borgen we zoveel mogelijk het zelf regisseren van het leven door de nieuwkomer zelf, of door de verantwoordelijke instantie. Huisvesting en/of opvanglocaties liggen in de nabijheid van (basis)voorzieningen, of de voorzieningen zijn in de nabijheid te ontwikkelen. Gemeentelijke gronden hebben de voorkeur boven particuliere gronden. Voor iedere opvanglocatie kijken we of een combinatie te maken is met huisvesting voor andere doelgroepen na afloop van de opvangperiode of in periodes dat de bezetting lager is. We verkennen het toekomstperspectief voor de huisvesting van Oekraïners. Er zijn drie pilots in ontwikkeling voor de huisvesting van arbeidsmigranten: op de Maandagsewetering, Schippersvaartweg en de Gerleeweg. Hiervoor worden toetsingscriteria opgesteld in het beleidsplan arbeidsmigranten. Het college zet in op duurzame asielopvang in combinatie met woningbouw voor lokale woningzoekenden.

We monitoren de kwaliteit en leefbaarheid van huisvesting voor nieuwkomers en evalueren de impact op de omgeving.

3.3 Thema Werk en meedoen Nieuwkomers krijgen grotendeels met dezelfde uitdagingen te maken, ongeacht hun verblijfsstatus: het vinden van woonruimte, het leren van de taal, ontdekken hoe de samenleving is ingericht,

Pagina 6 van 12

uitzoeken hoe onderwijs en gezondheidszorg geregeld zijn. Meedoen betekent deelnemen aan de samenleving. Bijvoorbeeld door te werken, naar school te gaan, te sporten of vrijwilligerswerk te doen. In het maatschappelijk programma ‘Floreren in Noordwijk’ is de visie: iedereen doet mee. Het college wil ook bereiken dat nieuwkomers meedoen, los van afkomst, status en toekomst, door: •

•

• •

•

Te faciliteren dat er verbindingen worden gelegd met maatschappelijke partners, sport- en wijkverenigingen en omwonenden om te stimuleren dat talenten van nieuwkomers worden ingezet. Te borgen dat statushouders, zodra ze in onze gemeente zijn, kunnen inburgeren en dezelfde toegang hebben tot voorzieningen als onze inwoners. En zo kunnen bouwen aan een nieuwe toekomst in Noordwijk. De zelf- en samenredzaamheid van de Oekraïense ontheemden te stimuleren, door dienstverlening en ondersteuning daarop aan te passen. Het college onderschrijft het standpunt van de regio Holland-Rijnland voor asielzoekers, namelijk meedoen en integratie vanaf dag één. De insteek is dat een asielzoeker die in onze regio aankomt, ook in onze regio blijft als deze een status krijgt. Wanneer we asielzoekers opvangen in onze gemeente, gaan we ervan uit dat het COA als verantwoordelijke organisatie meedoen stimuleert. We ondersteunen het COA in contact te komen met andere netwerkpartners. Wij bieden ons netwerk aan, zo zijn verbindingen snel gemaakt in onze gemeente.

3.4 Thema Gezondheidszorg De GZA (GezondheidsZorg Asielzoekers) levert huisartsenzorg binnen alle COA-locaties. Statushouders en Oekraïners staan ingeschreven bij huisartsenpraktijken in Noordwijk. Nieuwkomers kunnen te maken hebben met specifieke gezondheidsuitdagingen. De situatie in het land van herkomst, de reis naar Nederland, het proces van vestigen in Nederland en de taalbarrière kunnen voor een gezondheidszorgachterstand (lichamelijk en psychosociaal) zorgen. Dit kan ertoe leiden dat huisartsen meer tijd kwijt zijn aan deze doelgroep. En in Noordwijk is al een tekort aan huisartsen. Het college beoogt de belasting op de zorg te verminderen door: • •

• •

•

Inzet op preventie en vroegsignalering om zelfredzaamheid te stimuleren én ter voorkoming van inzet zwaardere hulp en ondersteuning. Inzet op cultuursensitieve voorlichting zodat nieuwkomers kennis opdoen over hoe het zorgsysteem werkt in Nederland, zodat de kans groter is dat ze in een vroeg stadium de juiste zorg krijgen. Stimuleren van gezonde voeding en bewegen ter voorkoming van ziektes. Dit sluit aan bij het Leefstijlakkoord 2024. Breed te kijken naar het thema gezondheid. Dit omvat ook sport, ontspanning, vrijwilligerswerk, mogelijkheden tot zinvolle dagbesteding, creëren van ontmoetingsplekken en laagdrempelige toegang tot psychosociale hulp. Door samenwerking te stimuleren tussen opvanglocatie, lokale teams (wijkteams, jeugdteams) en verenigingen en lokale zorginstanties kan een breed netwerk aan ondersteuning ingezet worden. Hecht GGD Hollands Midden zo vroeg mogelijk te betrekken bij de keuze en inrichting van een opvanglocatie, zodat ze de gemeente hierin kunnen adviseren.

3.5 Thema Onderwijs Alle kinderen in Nederland hebben wettelijk recht op onderwijs, zo ook nieuwkomers. De gemeente Noordwijk is ervoor verantwoordelijk dat onderwijs aan nieuwkomers wordt geboden en dat

Pagina 7 van 12

onderwijshuisvesting beschikbaar is. Het nieuwkomersonderwijs wordt regionaal georganiseerd binnen de Duin- en Bollenstreek: • •

Basisschoolleerlingen gaan naar Nieuwkomersschool De Wereld in Noordwijkerhout Middelbare scholieren gaan naar de ISK (internationale schakelklas) in Lisse

Daarnaast zijn er voor volwassen statushouders 3 leerroutes om in te burgeren, waarbij ze de Nederlandse taal leren spreken en de Nederlandse samenleving leren kennen (zie verder bijlage 2). Het nieuwkomersonderwijs staat onder druk. Er zijn onvoldoende geschikte en goed bereikbare leslocaties en de financiering sluit niet aan bij de groei van het aantal nieuwkomers. Er is sprake van personeelstekorten (o.a. NT2-docenten) en ook sluit de huidige onderwijsvorm niet altijd aan bij de behoefte van de doelgroep vanwege een mogelijke taalachterstand of specifieke leerbehoeften. Het college heeft de volgende aanpak voor ogen: •

•

•

•

Samen met de regio Holland-Rijnland inzetten op aangepaste financiering voor onderwijs, onderwijshuisvesting en inzet van personeel, ruimere mogelijkheden om ISK-onderwijs en (verlengd) taalonderwijs te bieden, mogelijkheden voor aangepast onderwijs en middelen voor coördinerende regiofunctie om (ISK) onderwijs effectief en efficiënt vorm te geven. Zorgen voor continuïteit in het onderwijs. Het college onderschrijft het standpunt van de regio Holland-Rijnland dat een asielzoeker die in onze regio aankomt, ook in onze regio blijft als deze een status krijgt. We committeren ons eraan om scholen proactief en tijdig te informeren over de instroom van nieuwkomers in onze gemeente en de samenstelling van de doelgroep. Dit stelt hen in staat zich goed voor te bereiden op het bieden van passende ondersteuning en onderwijs. We gaan daarnaast met scholen in gesprek over een evenwichtige spreiding van leerlingen.

Deze zaken zet Noordwijk al in op het gebied van onderwijs en taalondersteuning en gelden ook voor nieuwkomers: • • • •

Vroeg- en Voorschoolse Educatie (VVE) om onderwijs- of ontwikkelingsachterstanden bij jonge kinderen van circa 2 tot 6 jaar te voorkomen of verminderen. Voortzetting van het Taalpact Bollenstreek & Oegstgeest om taalvaardigheid te bevorderen. Actieve samenwerking tussen scholen, kinderopvang, gemeente en de jeugdgezondheidszorg. Dit sluit ook aan bij de Route naar inclusief onderwijs 2035 van het ministerie van OCW. We gaan (school)verzuim, vroegtijdig schoolverlaten en thuiszitten actief tegen. Dit doen we samen met Regionaal Bureau Leerrecht uit Leiden.

3.6 Thema Jeugdhulp Gemeenten zijn verantwoordelijk voor jeugdhulp vanuit de Jeugdwet. De stichting Voor ieder 1 zorgt voor de uitvoering hiervan in de HLT-gemeenten en Noordwijk. Het Centrum voor Jeugd en Gezin ondersteunt bij opvoedingsvraagstukken. In het jeugdzorglandschap is sprake van wachtlijsten, personeelstekorten en financiële krapte. Mogelijk kan de complexere problematiek bij nieuwkomers leiden tot extra vraag naar jeugdhulp. Het college heeft het volgende voor ogen: •

•

Samen met de regio Holland-Rijnland inzetten op vergoeding van daadwerkelijk gemaakte jeugdhulpkosten, middelen voor een coördinerende functie i.v.m. praktische ketenafspraken en aanvullende afspraken met jeugdhulpaanbieders en zorgcoördinatie (zoals een ketenregisseur jeugdhulp) en stimuleren/faciliteren van ontwikkelen van aanbod voor de doelgroep. Inzet op preventie en vroegsignalering ter voorkoming van inzet zwaardere hulp en ondersteuning.

Pagina 8 van 12

3.7 Thema Sociale veiligheid Veiligheid is een basisvoorwaarde voor de leefbaarheid van onze dorpen. Het is een gedeelde verantwoordelijkheid van inwoners, maatschappelijke partners en gemeente. Voorafgaand aan de komst van een opvanglocatie wordt een veiligheidsplan opgesteld en goedgekeurd door politie en de burgemeester. In de exploitatie van locaties is nadrukkelijk aandacht voor sociale cohesie. Een netwerk van bewoners, omwonenden en maatschappelijke partners is nodig om een leefbare en veilige opvang te waarborgen. Er is specifiek aandacht voor de opvang van aandachtsgroepen.

3.8 Uitgangspunten participatie en communicatie In de communicatie en participatie is nadrukkelijk aandacht voor de uiteenlopende meningen over het onderwerp asiel en migratie en mogelijke risico’s als discriminatie, achterdocht, zorgen om de (sociale en fysieke) veiligheid en criminaliteit. Als gemeente gaan we hierover het gesprek aan, evalueren de impact van nieuwkomers en faciliteren de interculturele dialoog. We gaan misinformatie tegen door onder andere factchecking en campagnes waarin we realistische verhalen over migratie en succesvolle integratie delen. Bovendien hanteren we de wijkgerichte aanpak en moedigen we nieuwkomers aan om actief deel te nemen aan wijkverenigingen. Voor ieder project komt er een participatieplan waarin is beschreven wat het niveau van participatie is. Door de voorgenomen kaders aan de start van een traject vast te stellen en ook te delen met de doelgroep die we benaderen voor participatie, geven we duidelijkheid aan en managen we verwachtingen van deelnemers aan de participatie. Dat maakt de participatie helderder. Een belangrijk doel van participatie inspanningen is ook om te zorgen dat zowel inwoners (specifiek: buurtbewoners) en de nieuwkomers zich gehoord voelen, mogen meedenken en met elkaar in contact komen. Uitkomsten uit de dialoog met de verschillende doelgroepen nemen we mee in beleidsvorming en -uitvoering.

Helaas is het niet altijd mogelijk om stakeholders en inwoners duidelijk te maken dat participeren niet hetzelfde is als je zin krijgen. Verwachtingsmanagement wordt op de volgende wijze uitgevoerd: • •

• • • • •

Vooraf de kaders en de doelen duidelijk maken: wat is het doel van de participatie? Vooraf duidelijk maken wat het niveau van de participatie is op de participatietrap. Daarmee geven we duidelijkheid over de besluitvorming. Is het niveau van participatie “raadplegen”, dan halen we informatie op, maar het is uiteindelijk aan de gemeente om te bepalen hoe we deze informatie gebruiken. Daarover communiceren we transparant en helder. Ook tijdens een participatietraject blijven we herhalen hoe we werken, welke kaders er zijn en wat het niveau van participatie is. We geven duidelijke terugkoppeling van wat we opgehaald hebben. We geven duidelijk aan welke besluiten zijn genomen of aangepast naar aanleiding van de participatie. En ook leggen we uit waarom we bepaalde keuzes niet gemaakt hebben. We communiceren duidelijk wanneer het participatietraject afgerond is en het plan is vastgesteld. We communiceren dat participatie niet altijd leidt tot keuzes waar iedereen achter staat (“zoveel mensen, zoveel wensen”).

Pagina 9 van 12

Bijlage 2 Beschrijving doelgroepen 2.1 Taakstelling huisvesting statushouders Statushouder (ofwel vergunninghouder): een asielzoeker die na een (vaak lange) asielprocedure erkend is als vluchteling en wettelijk mag verblijven in Nederland en hierdoor alle rechten en plichten heeft als iedere inwoner in Nederland: werken, studeren, etc. Nadat ze hun BSN hebben ontvangen, moeten ze een bankrekeningnummer aanvragen, een zorgverzekering afsluiten en zich inschrijven bij een huisartsenpraktijk. Statushouders volgen verplicht een inburgeringstraject, waar ze onder meer de Nederlandse taal leren en de verplichte onderdelen participatieverklaringstraject en de module arbeidsmarkt en participatie moeten volgen. Het Rijk bepaalt elk half jaar hoeveel statushouders gemeenten een plaats moeten geven om te wonen. Dit aantal staat in de Taakstelling voor huisvesting vergunninghouders. Het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) koppelt deze vergunninghouders aan gemeenten. De Huisvestingswet verplicht gemeenten statushouders huisvesting aan te bieden. De Huisvestingsverordening Holland Rijnland 2024, artikel 1.d. bepaalt dat statushouders voorrang krijgen op een huurwoning. De Wet Inburgering regelt dat gemeenten statushouders laten inburgeren. Na het krijgen van een verblijfsvergunning kan een statushouder gezinshereniging aanvragen bij de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND).

Nareizigers zijn directe familieleden van de statushouder. In reguliere COA-locaties worden volwassen statushouders voorbereid op hun inburgeringstraject door NT2 lessen (Nederlands als tweede taal) door Nederlandse docenten (A1-niveau) en lessen over de Nederlandse maatschappij. Zodra een statushouder een woning aangeboden krijgt in Noordwijk, start het inburgeringstraject. Deze beslaat een periode van 3 jaar. De ISD Bollenstreek neemt een leerbaarheidstoets af zodat statushouders op het juiste niveau worden geplaatst. Op 1 januari 2022 is de Wet Inburgering ingegaan, met als doel dat nieuwkomers zo snel mogelijk werk vinden en meedoen in Nederland. Er zijn 3 leerroutes om in te burgeren: 1.

2.

3.

De onderwijsroute is gericht op het behalen van een erkend diploma binnen het Nederlandse beroeps- en hoger onderwijs voor een goede startpositie op de arbeidsmarkt. HBO-WO hebben we in de regio Holland-Rijnland en Haaglanden gecombineerd kunnen beleggen bij Universiteit Leiden en de Haagse Hogeschool. Voor mensen die de onderwijsroute voor MBO, HBO of WO niet volgen is er de B1-route. Deze route combineert het leren van taal met (vrijwilligers)werk met als doel dat de inburgeraar zelfstandig kan participeren in de Nederlandse maatschappij. Voor mensen voor wie de B1-route buiten bereik ligt, bijvoorbeeld doordat ze in eigen taal analfabeet zijn of zwak in taal, is er de zelfredzaamheidsroute (Z-route) waarbij iedereen leert zich in de Nederlandse maatschappij te redden. De groepen in de B1- en Z-route worden vooral door Provalu bemiddeld naar werk.

2.2 Taakstelling tijdelijke huisvesting Oekraïense ontheemden Oekraïense ontheemden: dit zijn vluchtelingen uit Oekraïne die onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming (RTB) vallen (verlengd tot 4 maart 2026). Dit geeft hen een bijzondere status, wat betekent dat ze recht hebben op huisvesting, geen inburgeringsplicht hebben, maar ook nog geen asiel kunnen aanvragen. Ze mogen betaald werk doen in Nederland zonder werkvergunning. Derdelanders: Mensen met een tijdelijke verblijfsvergunning in Oekraïne, voor bijvoorbeeld werk of studie, die niet de Oekraïense nationaliteit hebben. Derdelanders hebben tijdelijke bescherming tot de uitspraak van het Europese Hof van Justitie, maar in beginsel niet langer dan tot en met 4 maart 2025.

Pagina 10 van 12

2.3 Opgave Spreidingswet (asielopvang) Een asielzoeker vraagt bescherming aan in een ander land. Voor de meeste asielzoekers is er een eerste opvang in een aanmeldcentrum (zoals Ter Apel) en vervolgens plaatsing in een asielzoekerscentrum in het land. Asielzoekers verblijven hier totdat de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) beslist of de asielzoeker een vergunning krijgt om in Nederland te mogen blijven (statushouder). Ze krijgen leefgeld, hebben recht op gezondheidszorg en onder de 18 jaar recht op onderwijs. Asielzoekers mogen in Nederland werken. De asielaanvraag moet dan wel minstens 6 maanden in behandeling zijn. Werken kan alleen als de asielzoeker een BSN heeft en de werkgever een tewerkstellingsvergunning heeft. De GZA (GezondheidsZorg Asielzoekers) levert huisartsenzorg binnen alle COA-locaties. Bewoners zijn ‘verzekerd’ via de Regeling Medische zorg Asielzoekers (RMA). Bij de GZA kan de asielzoeker terecht voor een afspraak met een zorgprofessional. Daarnaast is er een telefonische praktijklijn. Het COA heeft als kerntaken opvang en begeleiden. De bewoners zijn goed in beeld en gedragsveranderingen of serieuze lichamelijke of psychische problemen worden zo tijdig gesignaleerd. Het is aan de gemeente om onderwijs en jeugdzorg te organiseren. Voor het basisonderwijs kunnen gemeenten bij het COA een aanvraag indienen voor een onderwijshuisvestingsbudget.

Voor jeugdhulp krijgen gemeenten een vergoeding (decentrale uitkering) op basis van het aantal kinderen in de opvanglocatie. Alleenstaande minderjarige vreemdelingen (AMV) zijn jonge vluchtelingen, met of zonder status, die zonder hun ouders en begeleiding naar Nederland komen. Deze groep wordt intensief begeleidt door Nidos Jeugdbescherming. Amv’s hebben recht op onderdak, onderwijs, gezondheidszorg en begeleiding ongeacht hun verblijfsstatus. Nadat ze een verblijfsvergunning krijgen, verhuizen ze naar kleinere wooneenheden, woongroepen of een opvanggezin. De gemeente waar een amv’er verblijft is verantwoordelijk voor de huisvesting als de amv’er 18 jaar wordt. Sinds 1 januari 2023 kunnen amv’s langer in de opvang blijven wonen en begeleid worden tot hun 21 e jaar.

Pagina 11 van 12

Bijlage 3 Bespreekpunten sessies partners In de gesprekken die we begin 2025 willen gaan voeren met onze partners binnen het sociaal domein zullen in ieder geval de volgende zaken onderwerp zijn van gesprek. Ook wordt de input vanuit de commissies Welzijn en Ruimte meegenomen in de gesprekken. Een definitieve topiclijst wordt nog opgesteld. Thema werk en meedoen: • • • •

Mogelijkheden voor aanbieden van taallessen en cursussen maatschappelijke oriëntatie om nieuwkomers sneller aan het werk te helpen; Mogelijkheden voor samenwerking met (lokale) ondernemers om werkervaringsplekken, stages en reguliere banen te creëren voor vluchtelingen; Mogelijkheden om ondernemerschap onder nieuwkomers te stimuleren via microfinanciering, mentorprogramma’s en ondernemerscursussen. Mogelijkheden om aan te sluiten bij bestaande regionale en landelijke projecten voor arbeidsparticipatie van vluchtelingen, zoals ‘Vluchtelingen aan het Werk’.

Thema gezondheidszorg: • • •

Hoe we gaan inzetten op preventie en voorlichting? Wenselijkheid om zorgprofessionals te trainen in het omgaan met migranten en het herkennen van cultuurgebonden gezondheidsproblemen. Hoe gericht maatwerk geboden kan worden aan aandachtsgroepen.

Thema onderwijs: • • • •

Mogelijkheden voor taalondersteuning en cultuurgevoelige lesmethoden; Training van leerkrachten in het omgaan van trauma en diversiteit in de klas (NB. Het personeel van nieuwkomersschool De Wereld is al traumasensitief geschoold); Ondersteuning van ouders in het begrijpen van het Nederlandse onderwijssysteem; Extra programma’s voor leerachterstanden of sociaal-emotionele uitdagingen als gevolg van migratie.

Thema jeugdhulp: • • • • •

Hoe de samenwerking versterkt kan worden tussen jeugdhulpinstanties en maatschappelijke organisaties; Hoe meer ingezet kan worden op gerichte hulptrajecten die passen bij de culturele en persoonlijke achtergrond van jongeren; Samenwerkingsmogelijkheden tussen scholen en (sport)verenigingen om problemen zoals trauma, gedragsproblemen, en gezinshereniging in kaart te brengen; Training van jeugdzorgprofessionals in cultuur sensitieve zorg en het werken met getraumatiseerde jongeren; Toegang tot gespecialiseerde traumazorg.

Thema sociale veiligheid: Er zal nadrukkelijk aandacht zijn voor het thema veiligheid, zowel van de omwonenden als van de nieuwkomers zelf die een makkelijk slachtoffer kunnen zijn van bijvoorbeeld uitbuiting en fraude.

Pagina 12 van 12