Document · PDF

2.1 Strategie Klimaatadaptatie Gemeente Noordwijk 2025 (geanonimiseerd)

Gemeenteraadsvergadering 4 juni 2026, gemeente NoordwijkBij agendapunt: Strategie en Beleidsplan Klimaatadaptatie 202517.335 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 3

Strategie Klimaatadaptatie gemeente Noordwijk 2025 Voorbereid op extreem weer

6 juni 2025 - Public

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Inhoudsopgave 1

Inleiding en context

1. 1

Wat is klimaatverandering?

1. 2

Waarom en hoe komen we in actie en op welk schaalniveau?

1. 2. 1

Lokaal schaalniveau

1. 2. 2

Regionaal schaalniveau

1. 2. 3

Nationaal schaalniveau

1. 3

De weg naar het klimaatadaptatieplan

1. 4

Leeswijzer

Klimaatopgave (Weten)

2. 1

Belangrijkste klimaatkwetsbaarheden

2. 2

Resultaat sectoranalyse

2. 3

Prioriteiten van de klimaatadaptatie opgave

Klimaatadaptatiestrategie (Willen)

3. 1

Visie

3. 2

Ambities

3. 3

Strategie

3. 3. 1

Strategie speerpunt 1: Versterken van de Sponswerking bebouwde omgeving

3. 3. 2

Strategie speerpunt 2: Verbeteren van de leefbaarheid bij hitte

3. 3. 3

Strategie speerpunt 3: Nieuwbouw en herstructurering klimaatadaptief

3. 3. 4

Strategie speerpunt 4: Vergroten van het klimaatbewustzijn en handelingsperspectief bewoners

Strategie speerpunt 5: Klimaatsamenwerking in het landelijk gebied

3. 3. 5

bedrijven ondernemers en organisaties

Uitvoeringsagenda (Werken)

4. 1

Organisatorische opzet

4. 2

Wat we al doen in Noordwijk

4. 3

Projectagenda 2024-2028

4. 4

Meerkosten klimaatadaptieve openbare ruimte

4. 5

Uitvoeringsagenda procesactiviteiten

Bijlage 1: Stresstesten

Conclusies wateroverlast

Conclusies droogte

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Conclusies hitte

Colofon

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Inleiding

1. 1

Wat is klimaatverandering?

context

Ons klimaat verandert. De aarde warmt op en de effecten daarvan worden steeds meer zichtbaar. De zeespiegel stijgt en de weersomstandigheden worden extremer. Hoewel het klimaat geleidelijk verandert en het tempo onzeker is , wijzen alle scenario’s van het KNMI 1 ons erop dat we ons moeten voorbereiden op een ander klimaat. De klimaatscenario's van het KNMI geven aan welke klimaatveranderingen we in Nederland kunnen verwachten. Er worden vier scenario’s beschreven: een met een lage CO-uitstoot , beide in combinatie met een nat of droog 2 en een met een hoge CO-uitstoot 2 klimaat. Voor alle vier de scenario’s wordt beschreven dat de gemiddelde temperatuur toeneemt , maar het verschilt hoeveel. Nu is de gemiddelde temperatuur 104, °C bij een lage CO-uitstoot is de toename 09, °C , en bij een hoge CO-2 2 uitstoot is dit 16, °C. Of de neerslag toeneemt hangt ook af van de CO-uitstoot , zo blijft de neerslagsom hetzelfde bij 2 een lage CO-uitstoot 2 en een droog scenario , maar neemt het toe met 3% bij een hoge CO-uitstoot 2 en een nat scenario.

Welk scenario zich uiteindelijk zal voordoen hangt dus af van de hoeveelheid broeikasgassen die we nog uitstoten. Toch zijn er een aantal trends die hoe dan ook zichtbaar zullen worden. ,

Wateroverlast In de winter zal het natter worden en in de zomer komen er meer extreme buien.

Hitte De gemiddelde temperatuur zal toenemen hittegolven komen vaker voor én worden heter.

Droogte De zomers zullen droger worden en er verdampt meer vocht doordat het warmer wordt.

Overstroming

De zeespiegel stijgt steeds sneller.

De gevolgen van klimaatverandering zijn nu al merkbaar in Nederland. De lokale gevolgen variëren sterk en wordt mede bepaald door de inrichting van onze gebouwde omgeving en het natuurlijke systeem. Zo zal regenwater in een gebied met relatief veel verharding sneller voor overlast of schade zorgen dan in een gebied met veel groenvoorzieningen en oppervlaktewater. Wanneer de grondwaterstand hoog is kan regenwater bovendien minder goed in de bodem infiltreren wat ook de kans op overlast of schade vergroot. Ook hogere temperaturen en hittegolven zorgen voor extra uitdagingen in versteende gebieden. In wijken met veel verharding neemt de hittestress aanzienlijk toe wat een negatief effect heeft op de leefbaarheid en gezondheid van de bewoners en op de productiviteit van werknemers met economisch verlies tot gevolg. Hittestress vergroot ook het risico op gezondheidsklachten met zelfs kans op dodelijke slachtoffers. Groene schaduwrijke gebieden blijven koeler en bieden een aangename leefomgeving wat de gezondheid en welzijn van bewoners bevordert. ,

In Noordwijk is klimaatverandering ook al merkbaar op 20 mei 2024 waren er 60 meldingen van wateroverlast bij de brandweer. In Noordwijk aan Zee viel een klimaatbui van 70 mm in één uur. Het water stroomde hier vanaf hoger gelegen verharde delen richting lagergelegen delen die wel al klimaatbestendig zijn ingericht maar helaas niet op het extra water vanuit de andere wijken. Dit veroorzaakte lokaal veel waterschade over het gehele gebied bleef de schade beperkt. ,

1 Voor

de KNMI’23 scenario’s zie http://www. klimaatscenarios. nl

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Klimaatmitigatie Het voorkomen van verdere klimaatverandering voornamelijk door het terugdringen van broeikasgassen. Internationaal zijn hier bijvoorbeeld afspraken voor gemaakt in het Parijs-akkoord in 2015. In Nederland is dit vertaald naar de Klimaatwet en het Klimaatakkoord. Maatregelen in het kader van duurzaamheid bijvoorbeeld het realiseren van windmolens en zonneparken gasloos bouwen en het aanleggen van warmtenetten dragen bij aan het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen. Onze “Transitievisie Warmte Gemeente Noordwijk” beschrijft hoe wij hier als gemeente invulling aan

Klimaatadaptatie Het aanpassen van de leefomgeving en ons gedrag om de effecten van klimaatverandering te beperken.

Op nationaal niveau is het Deltaprogramma en de Nationale Adaptatie Strategie bedoeld om Nederland te beschermen tegen overstromingen en de gevolgen van extreem weer. Het voorliggende Klimaatadaptatieplan richt zich specifiek op de adaptatie. Het beschrijft een strategie die nodig is om er voor te zorgen dat gemeente Noordwijk in 2050 weerbaar is tegen de effecten van klimaatverandering.

geven.

1. 2

Waarom en hoe komen schaalniveau?

in actie en

welk

Klimaatadaptatie vraagt om een aanpak op verschillende schaalniveaus: landelijk regionaal en lokaal. Wat er al speelt per schaal wordt hieronder toegelicht. ,

1. 2. 1

Lokaal schaalniveau

In dit Klimaatadaptatieplan richten wij ons op de lokaal relevante onderwerpen voor de gemeente Noordwijk en de onderwerpen waar wij als gemeente invloed op hebben. Hierbij focussen wij op het stedelijke gebied waar de volgende opgaven spelen: ,

• • •

Het voorkomen van wateroverlast droogte en hittestress. Het stimuleren van klimaatadaptatie door bewoners ondernemers en instellingen. Het voorkomen van potentiële nieuwe knelpunten door het klimaatadaptief uitvoeren van nieuwbouw- en herstructureringsprojecten. ,

Wij onderkennen dat de effecten van klimaatverandering zich niet alleen beperken tot de bebouwde omgeving. Er moeten ook stappen genomen worden om negatieve gevolgen van klimaatverandering te beperken in landbouw- en natuurgebieden en in het watersysteem. Gebieden die onmiskenbaar onderdeel zijn van onze gemeente. Omdat andere partijen (Hoogheemraadschap van Rijnland Provincie natuur- en milieuorganisaties) bezig zijn met de planvorming voor klimaatadaptatie in deze gebieden worden deze hier buiten beschouwing gelaten. Er zijn veel raakvlakken met andere lokale plannen zoals: ,

• • • • • •

Omgevingsvisie “Samen maken we de toekomst voor Noordwijk” Woonvisie Noordwijk 2020-2030 (Alle zeilen bij voor voldoende en juiste woningen) Beheerplan Groen 2023-2027 Programma Stedelijk Water en Riolering Waterafvoerverordening Gemeente Noordwijk Wateroverlast Noordwijk: Anticiperen op extreme regenval (september 2011)

1. 2. 2

Regionaal schaalniveau

regionaal niveau werken wij samen met Hoogheemraadschap van Rijnland. De belangrijke kaders voor klimaatadaptatie op het raakvlak tussen de gemeentelijke watertaken en die van het waterschap zijn opgenomen in het rapport De Blauwe Lens van Hoogheemraadschap van Rijnland. Daarnaast werken wij in regionaal samenwerkingsverband de Bollenstreek samen met gemeenten Lisse Katwijk Teylingen en Hoogheemraadschap van Rijnland. In deze samenwerking is het Integraal Waterketenplan Bollenstreek 2022-2026 opgesteld dit is de vervanger van de gemeentelijke rioleringsplannen van de samenwerkende gemeentes. ,

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Ook zijn we aangesloten bij Holland Rijnland een samenwerkingsverband van dertien gemeenten. Daarbij loopt er een regionale investeringsagenda (RIA) waarvan 1 van de 4 thema’s is: Een groene en klimaatbestendige regio. Vanuit deze ,

investeringsagenda hebben wij een impulsregeling ontvangen voor de buurt Zeeburg in Noordwijkerhout.

1. 2. 3

Nationaal schaalniveau

Op nationaal niveau is het Deltaprogramma bedoeld om Nederland beschermen tegen overstromingen en de gevolgen van extreem weer. Onderdeel van het Deltaprogramma is het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) waarin alle Nederlandse overheden hebben afgesproken in actie te komen om alle gebieden onder hun verantwoordelijkheid in 2050 klimaatbestendig ingericht te hebben. Voor gemeenten betekent dit dat klimaatadaptatie een plek heeft in de ,

manier waarop ruimtelijke plannen worden klimaatadaptatie geïntegreerd is in beleid.

gemaakt en uitgevoerd

beheer en onderhoud

wordt uitgevoerd en

Een klimaatbestendige inrichting vraagt om maatregelen om de kwetsbaarheid tegen wateroverlast hitte droogte en overstromingen te verkleinen. Hierdoor wordt publieke veiligheid gewaarborgd en kan schade worden voorkomen. Daarbij is het belangrijk voor de gezondheid van kwetsbare groepen bijvoorbeeld ouderen en jonge kinderen lopen gezondheidsrisico’s tijdens hittegolven. Daarbij hebben maatregelen vaak meerwaarde voor andere thema’s bijvoorbeeld extra groen wat wordt ingezet voor waterberging heeft ook een meerwaarde voor de kwaliteit van de ,

leefomgeving. In 2025 start de volgende ronde stresstesten van het DPRA hierin worden de nieuwe KNMI-klimaatscenario’s van 2023 meegenomen en de bovenregionale stresstesten voor wateroverlast en overstromingen. In de nieuwe ronde kunnen werkregio’s hun eigen focus bepalen binnen de cyclus. In overleg met de provincies en waterschappen kunnen wij kiezen op welke ambities van het DPRA we de focus leggen en of we aanvullende thema’s willen toevoegen. ,

In de Nationale Adaptie Strategie (NAS) staat voor verschillende sectoren welke gevolgen klimaatverandering voor hen heeft en hoe zij hiermee kunnen omgaan. Het gaat hier om gevolgen voor bijvoorbeeld de sectoren landbouw gezondheid infrastructuur en recreatie en toerisme.

De eerste versie van de NAS verscheen in 2016 in 2026 zal er een nieuwe NAS verschijnen. In de tussentijd is er een evaluatie van NAS’16 uitgevoerd en een Nationaal Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie in 2023 verschenen. ,

De ministeries Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties Infrastructuur en Waterstaat en Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit hebben begin 2023 de Landelijke Maatlat voor een groene klimaat adaptieve gebouwde omgeving gepubliceerd. Het is gemaakt voor overheden woningcorporaties en bijvoorbeeld projectontwikkelaars. Het beschrijft doelen en richtlijnen om klimaatadaptief te bouwen maar schrijft geen specifieke maatregelen voor. De maatlat is gericht op nieuwbouw maar het Rijk is nu aan het verkennen hoe de maatlat kan worden toegepast op bestaande bouw. De maatlat is nog niet wettelijk verplicht ook hier is het Rijk aan het verkennen wat hierin de mogelijkheden zijn. In dit klimaatadaptatieplan nemen we de richtlijnen mee vanuit de maatlat en vertalen dit in ambities. ,

Belang

urgentie van Klimaatadaptatie

Ook voor de gemeente geldt dat de klimaatadaptieve maatregelen niet wettelijk verplicht en genormeerd zijn. Waarom is klimaatadaptatie belangrijk en urgent? De verwachting is dat de maatschappelijke schade en kosten als gevolg van weersextremen in de toekomst zullen toenemen. Extreem weer zal voor steeds meer schade zorgen aan bijvoorbeeld huizen bedrijfsgebouwen en voertuigen. De kosten daarvan zullen via verzekeringspremies of rijksbijdragen bij iedereen terecht gaan komen. ,

Om de schade en de kosten te beperken is het belangrijk dat de hele samenleving zo goed mogelijk kan inspelen op het veranderende klimaat. Dit doen we door ons aan te passen en met elkaar te zorgen voor een klimaatadaptieve en toekomstbestendige leefomgeving. Preventie is daarbij heel belangrijk. Schade die niet ontstaat hoeft immers niet hersteld te worden en dat scheelt veel leed tijd en geld. Als we te weinig doen kost dat alle inwoners in de toekomst nog veel meer. Niet alleen in geld maar ook het gevoel van veiligheid. De impact van weerschade aan iemands huis en directe omgeving is immers groot. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

1. 3

weg

naar

het klimaatadaptatieplan

Om de realisatie van de doelen te versnellen schetst het DPRA de aanpak weten

– willen – werken die ook wij als gemeente Noordwijk volgen. Dat betekent: eerst in beeld brengen wat de kwetsbaarheden zijn (weten) vervolgens ambities formuleren en een strategie opstellen (willen) en maatregelen of activiteiten benoemen om de leefomgeving klimaatbestendig te maken (werken). De klimaatadaptatie cyclus van stresstest (weten) risicodialoog (willen) en uitvoeringsagenda (werken) is niet een eenmalig proces maar moet tot aan 2050 elke 6 jaar of bij nieuwe ontwikkelingen doorlopen worden. Reden hiervoor is om de kennis ambitie en uitvoering op gebied van klimaatadaptatie up-to-date te houden. ,

Figuur 1: Methodiek van de langjarige en planmatige aanpak van wateroverlast hittestress droogte en gevolgen van overstromingen volgens het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie (bron: DPRA). ,

Om de drie stappen weten – willen – werken concreter te maken heeft het DPRA zeven ambities opgesteld. Hieronder worden deze ambities inhoudelijk toegelicht met daarbij de stand van zaken van de ambities in de gemeente Noordwijk.

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

1. Kwetsbaarheid in beeld brengen Hoe kwetsbaar zijn onze steden dorpen en buitengebieden voor extreme neerslag hitte droogte en overstromingen? Inzicht hierin is de basis van ruimtelijke adaptatie. Om die kwetsbaarheden in beeld te krijgen dienden alle overheden uiterlijk in 2019 een stresstest te hebben uitgevoerd voor de vier klimaatthema’s: wateroverlast hitte droogte en overstroming. ,

De stresstesten zijn uitgevoerd in 2021. De resultaten zijn geanalyseerd en worden gebruikt als bron in lopende projecten. De resultaten gaven een duidelijk beeld van de klimaatrisico’s in onze gemeente en bieden een goed uitgangspunt voor de nieuwe ronde stresstesten in 2025 (zie 1. 2. 3. Nationaal schaalniveau). Hierin zullen de meest recente KNMI-scenario’s worden meegenomen en kunnen we in samenwerking met de provincie en waterschap onze eigen focus bepalen. ,

2. Risicodialoog voeren en klimaatadaptatiestrategie opstellen Zijn de resultaten van de stresstest beschikbaar? Dan starten gemeenten een klimaatdialoog (risicodialoog) met relevante gebiedspartners. Deze dialoog heeft twee doelen: met de dialoog vergroot je het bewustzijn over hoe kwetsbaar je gebied is voor klimaatextremen. En in de dialoog bespreek je hoe je deze kwetsbaarheid met concrete maatregelen kunt verkleinen. We hebben drie klimaatdialogen doorlopen met de volgende thema’s: 1. Klimaatkwetsbaarheden en prioritering van belangrijke opgaven. Vertegenwoordigers van de verschillende ruimtelijke domeinen binnen de gemeente Noordwijk gingen in gesprek over de herkenbaarheid en betekenis van klimaatkwetsbaarheden in Noordwijk. 2. Klimaatambities en strategie op speerpunten. Hier gingen externe stakeholders zoals de LTO de GGD en Rijnland met de gemeente in gesprek over hun ervaring van de problemen en oplossingsrichtingen. Tijdens deze dialoog is ook de verantwoordelijkheid voor oplossingen aan bod gekomen. Deelnemers zijn geselecteerd op basis van een stakeholderanalyse (zie Bijlage B). 3. Klimaatadaptatie binnen ruimtelijke ordening. De afdeling ruimtelijke ordening ging samen met de beheerafdeling van de gemeente Noordwijk in gesprek over het borgen van klimaatadaptatie in nieuwbouw en herinrichtingsprocessen. ,

We hebben de woonwijk Zeeburg in Noordwijkerhout klimaatadaptief ingericht. Dit is voor ons een voorbeeldproject richting de uitvoering waarin de juiste stappen zijn genomen binnen het proces om klimaatadaptatie vorm te geven. We hebben hier ook uitgebreid de inwoners bevraagd. Geleerde lessen zijn doorgetrokken naar voorliggende strategie. 3. Uitvoeringsagenda opstellen Nadat overheden de adaptatiestrategie hebben opgesteld maken investeringsagenda. Hierin staan onder andere afspraken over ,

wie

een

wat

uitvoerings- en gaat doen.

De uitvoeringsagenda is onderdeel van dit klimaatadaptatieplan. Zie Hoofdstuk 4 Uitvoeringsagenda (Werken). 4. Meekoppelkansen benutten Vaak is het niet efficiënt en niet effectief om alleen voor klimaatadaptatie ‘de straat open te breken’. Dat geldt vooral voor drukke stedelijke gebieden denk aan aanpassingen in relatie tot riool- en wegbeheer. De komende decennia spelen ook andere grote ruimtelijke opgaven zoals nieuwbouwopgave transitie naar duurzame mobiliteit de energietransitie en de transitie naar een circulaire economie. De inzet van het DPRA is om bij alle ruimtelijke ontwikkelingen de kansen voor een klimaatbestendige inrichting te gebruiken. ,

In voorliggende strategie zijn verschillende acties opgenomen om het benutten van meekoppelkansen te stimuleren. In de uitvoeringsagenda (Hoofdstuk 4 Uitvoeringsagenda (Werken)) zijn ook acties opgenomen gekoppeld aan herstructureringsplannen beheer en onderhoud en nieuwbouwplannen. Het benutten van meekoppelkansen is een doorlopend aandachtpunt. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

5. Stimuleren en faciliteren Ruimtelijke adaptatie moet een vanzelfsprekend onderdeel worden in stad dorp en buitengebied. Eén van de ambities daarbij is dat alle betrokkenen hun kennis instrumenten en ervaringen zoveel mogelijk met elkaar delen. Zo hoeft niet iedereen opnieuw het wiel uit te vinden en kunnen we ruimtelijke adaptatie versnellen. ,

Binnen de gemeente zijn al inspanningen geleverd om samenwerking en kennisuitwisseling te bevorderen. Via regionale netwerken is informatie gedeeld met andere gemeenten provincies en waterschappen en zijn eerste ervaringen opgedaan met ruimtelijke adaptatie. Dit heeft bijgedragen aan een groeiend bewustzijn en meer aandacht voor klimaatadaptieve oplossingen. ,

Om deze ambitie verder te realiseren worden in de uitvoeringsagenda gerichte stappen opgenomen om ,

kennisdeling en samenwerking beter te borgen in interne processen. 6. Reguleren en borgen In 2050 moet heel Nederland volgens het Deltaplan Ruimtelijke adaptatie klimaatbestendig ingericht zijn. Om dat te bereiken moet klimaatadaptatie in het beheer het onderhoud en de inrichting van de leefomgeving geborgd worden. Dat doen de overheid en private partijen via wetten visies plannen en standaarden. ,

Onze gemeente zet hier de komende jaren gericht stappen in. In de uitvoeringsagenda worden concrete maatregelen opgenomen om klimaatadaptatie verder te integreren in onze interne processen. Hierbij richten we ons op het borgen van klimaatbestendige oplossingen in het beheer van de openbare ruimte het onderhoud van infrastructuur en groen en de inrichting van nieuwe en bestaande gebieden. ,

7. Handelen bij calamiteiten Een klimaatbestendige inrichting kan de schade en overlast door extreme weersituaties beperken maar nooit helemaal voorkomen. Overheden willen zich beter voorbereiden op calamiteiten die veroorzaakt worden door wateroverlast hitte droogte en overstroming. Noodvoorzieningen en snel herstel van vitale en kwetsbare infrastructuur krijgen daarbij speciale aandacht. ,

Klimaatverandering wordt binnen het crisisteam van de gemeente al gezien als een van de aanjagers van grote rampen. Dit wordt al expliciet meegenomen in de rampenplannen. Het calamiteitenplan voor riolering wordt komend jaar geactualiseerd dit is opgenomen in het uitvoeringsplan. ,

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

1. 4

Leeswijzer

De opzet van het klimaatadaptatieplan is als volgt. Allereerst geven we in hoofdstuk 2 de opgave weer de kwetsbaarheid van Noordwijk voor de gevolgen van klimaatverandering. Dit komt overeen met de stap ‘weten’ uit de methodiek van het DPRA. De volgende stap ‘willen’ in hoofdstuk 3 start in paragraaf 3. 1 met het formuleren van de doelen en leidt in paragraaf 3. 3 tot onze strategie de manier waarop we de kwetsbaarheid willen verkleinen. De concrete acties (‘werken’) die voortvloeien uit de strategie worden in hoofdstuk 4 beschreven in het uitvoeringsplan. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Klimaatopgave (Weten)

Om te bepalen hoe we de kwetsbaarheid voor de gevolgen van klimaatverandering in Noordwijk verkleinen is het noodzakelijk deze kwetsbaarheid scherp in beeld te hebben. In dit hoofdstuk beschrijven we daarom de kwetsbaarheid ,

van de gemeente Noordwijk voor wateroverlast , hitte , droogte en overstromingen. Dit gebeurt op basis van uitgevoerde

stresstesten

deze zijn (inclusief uitgebreide rapportage) bijgevoegd in Bijlage A.

De klimaatkwetsbaarheden voor de gemeente zijn per thema uitgewerkt in een algemene samenvatting gevolgd door een sectoranalyse waarin de meest kwetsbare sectoren per klimaatthema naar voren komen. In Figuur 2 t/m 6 zijn de belangrijkste klimaatkwetsbaarheden voor de gemeente Noordwijk visueel samengevat.

2. 1

Belangrijkste klimaatkwetsbaarheden

Wateroverlast •

• • •

Bij een klimaatbui met een terugkeertijd van 100 jaar (T=100 bui) zijn de stedelijke gebieden en duingebieden in de gemeente Noordwijk het meest kwetsbaar met veel water op straat en tientallen moeilijk- of niet begaanbare wegen. De intensiteit van buien neemt door klimaatverandering tot 2050 met 12-25% toe. Tientallen panden zijn kwetsbaar voor waterinstroom in de gemeente Noordwijk waaronder panden met een publieke functie zoals zorginstellingen. Grondwateroverlast vormt een relatief klein risico voor de gemeente Noordwijk. In enkele delen van de gemeente is het GHG hoger dan -07 m-mv. In de praktijk wordt wel overlast ervaren in langdurige natte periodes. ,

Hitte • • • •

Het aantal zomerse dagen (≥ 25 °C) stijgt van 10-20 naar 20-30 dagen per jaar. Het aantal tropische dagen (≥ 30 °C) stijgt van 3-6 naar 3-9 dagen per jaar In grote delen van Noordwijk-Binnen , Noordwijkerhout en Noordwijk aan Zee is de afstand tot verkoelend groen groter dan 500 meter. Het water in het Oosterduinse meer is in 2050 naar verwachting 30-40 dagen per jaar warmer dan 20 graden (ten opzichte van 20-30 dagen in de huidige situatie). Dit vormt een risico voor de waterkwaliteit van het zwem- en recreatiegebied.

Droogte •

Potentieel maximaal neerslagtekort in een droog jaar stijgt van 240-270 mm naar 300-330 mm in 2050. Dit heeft gevolgen voor de (zoet)waterbeschikbaarheid voor landbouw natuur groenvoorzieningen en drinkwaterwinning. In Noordwijk is in de huidige situatie in een droog jaar een tekort aan oppervlaktewater om aan de zoetwaterbehoefte te voorzien. In Noordwijk worden de duinen gebruikt voor wateropslag. Het Programma Landelijk Gebied en Duurzame Greenport geeft aan dat de bollensector hoogheemraadschap het Rijk en onderwijs onderzoek doen om te zorgen dat er in de toekomst ook voldoende zoet water beschikbaar is voor de bollenteelt natuur en drinkwatervoorziening. In de duinen wordt verwacht dat het GLG zal stijgen tot 2050 als gevolg van zeespiegelstijging. In de lagergelegen polders wordt geen verandering of een lichte daling van het GLG verwacht. Door klimaatverandering zal de gewasderving van gras door droogte (exclusief irrigatie en verzilting) in Noordwijk met maximaal 4% toenemen. Voor de gemeente Noordwijk is het risico op verzilting van oppervlaktewater vanuit de zee klein omdat er geen open verbinding met de zee aanwezig is. ,

•

• • •

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

•

Het risico op verzilting vanuit grondwater neemt toe met grote grondwateronttrekkingen en zeespiegelstijging. Op dit moment is het risico op verzilting vanuit grondwater kleiner dan in omliggende gemeenten. Risico’s op zettingsschade door bodemdaling zijn het grootst in Noordwijk aan Zee.

Overstroming • •

In Noordwijk is de kans op overstromingen laag (1:100 of lager) en bestaan de gebieden die zouden overstromen voor een groot deel uit landbouwgrond. Door een lage waarschijnlijkheid en relatief kleine gevolgen is het overstromingsrisico in Noordwijk laag.

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Verzamelkaarten kwetsbaarheden en aandachtsgebieden In Figuur 2 is de verzamelkaart weergegeven met de belangrijkste aandachtspunten of kwetsbaarheden vanuit de verschillende thema’s.

Figuur 2: Overzichtskaart van klimaatkwetsbaarheden in de gemeente Noordwijk

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Figuur 3: Klimaatkwetsbaarheden in Noordwijk aan Zee

Figuur 4: Klimaatkwetsbaarheden Noordwijk-Binnen

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Figuur 5: Klimaatkwetsbaarheden De Zilk

Figuur 6: Klimaatkwetsbaarheden Noordwijkerhout

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

2. 2

Resultaat sectoranalyse

In voorliggend overzicht zijn de grootste klimaatkwetsbaarheden en belangrijkste stakeholders per sector uitgewerkt. Dit overzicht kan aan de ene kant helpen wanneer er contact is met bepaalde stakeholders om te zien welke problematiek daarbij hoort en aan de andere kant wanneer er zich een probleem voordoet om te zien welke stakeholders hierbij betrokken dienen te worden. ,

De effecten van klimaatverandering zullen met name worden gevoeld door de watersector waarvoor de waterkwaliteit potentieel afneemt na extreme neerslag en de waterwingebieden brandgevoelig zijn in hete en droge periodes. Daarnaast hebben de infrastructuur en bebouwde omgeving met name risico’s op wateroverlast na extreme neerslag. De gezondheidssector loopt het grootste risico op hittestress met name voor verzorgingstehuizen. De natuur en landbouwsectoren lopen met name risico’s bij de toename van verzilting van het grondwater en afname van de zoetwaterbeschikbaarheid en de waterkwaliteit. ,

Stakeholders

Klimaatrisico’s

Water en ruimte Keringen , gemalen , oppervlaktewater grondwater , drinkwater , dijken o. a.

•

Rijkswaterstaat Provincie Zuid-Holland • Hoogheemraadschap van Rijnland • Dunea • Beleidsmedewerkers ruimtelijke ordening (Intern) • Beleidsmedewerkers rioolbeheer en ruimtelijke ordening (Intern) Infrastructuur Wegen , spoor , lightrail • •

o. a. • • • •

• • •

•

Rijkswaterstaat Provincie Zuid-Holland (particuliere) vervoersbedrijven Beleidsmedewerkers Verkeer en bereikbaarheid (intern)

•

Risico op water op straat , onbegaanbare wegen en schade aan gebouwen bij extreme neerslag in met name bebouwde gebieden. Noordwijk aan Zee vormt hierbij het grootste risicogebied. Toename kans op (natuur)branden in drinkwatergebieden in de duinen. Risico op verzilting van grondwater bij grote wateronttrekkingen en stijging van de zeespiegel. Afname oppervlaktewaterkwaliteit door toename van overstorten na extreme neerslag.

(langdurige) afname beschikbaarheid infrastructuur bij extreme neerslag voor met name Noordwijk aan Zee en de Zilk en in mindere mate Noordwijk Binnen , Noordwijkerhout en Rijnsoever. Grotere onderhoudskosten infrastructuur door waterschade.

Gebouwde omgeving Woningen , industrie , BRZO 2 , bedrijven , bouwsector o. a. • •

• • • • •

•

Provincie Zuid-Holland Beleidsmedewerkers woningbouw , volkshuisvesting , en bestemmingsplannen (intern) 15 basisscholen 4 middelbare scholen 4 bedrijventerreinen Projectontwikkelaars Woningcorporaties

• • •

Risico op schade aan gebouwen bij extreme neerslag in met name bebouwde gebieden (Figuur 2). Noordwijk aan Zee vormt hierbij het grootste risicogebied. 51 gebouwen met een publieke functie met een groot risico op wateroverlast in panden. Risico op verschilzetting door funderingen op staal met name hoog voor Noordwijk aan Zee. Risico op hittestress bij gebruikers van gebouwen. Maatregelen nodig om dit te voorkomen.

Energie Distributienetwerk , warmtenet

2 Bedrijven waar grote hoeveelheden gevaarlijke stoffen aanwezig werking van het Besluit risico’s zware ongevallen 2015

zijn bóven een bepaalde drempelwaarde vallen onder de ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

o. a.

•

Klimaateffecten met name op regionale schaal en minder op gemeentelijke schaal.

TenneT Liander • Eneco Windpark Luchterduinen • Duurzaamheidsfonds Noordwijk • Gemeentelijke afdeling energietransitie en duurzaamheid (intern) Gezondheid Huisartsen , gezondheidszorg , ouderenzorg , kinderopvang • •

o. a. • • • • • • •

•

LUMC en Alrijne Ziekenhuis GGD en GGZ 7 huisartsenpraktijken 6 thuiszorgorganisaties Huisartsenpost Voorhout 3 zorginstellingen 3 verzorgingstehuizen

• •

Fysieke klachten en toename overlijdensrisico bij extreme hitte. Verzorgingstehuizen zijn hierbij een aandachtspunt. Afname bereikbaarheid hulpdiensten bij water op straat. Ziekenhuisvervoer en thuiszorginstellingen zijn hierbij bijzonder kwetsbaar. Gezondheidsklachten bij overstort van riool bij extreme neerslag.

Natuur Ecologie , flora en fauna , natuurgebieden , natuur in de stad o. a.

•

Provincie Zuid-Holland Hoogheemraadschap van Rijnland • Hollands duin – Staatsbosbeheer • Natuur en Milieufederatie Zuid-Holland • Vereniging voor Natuur & vogelbescherming Noordwijk • Stichting Duinbehoud • Project Noordvoort • Gemeentelijke afdeling voor natuur , groen en milieu (intern) Landbouw en tuinders Veehouderij , open teelt , tuinbouw • •

• • • •

Toename kans op (natuur)branden in de duingebieden bij langere droge en hete periodes. Schade aan de natuur door verzilting. Afname (zwem)waterkwaliteit bij langere periodes van hitte. Afname waterkwaliteit na extreme neerslag door overstorten. Toename kans op uitdroging in de zomer.

• Risico op verzilting van grondwater en tekort aan zoetwater bij grote Provincie Zuid Holland wateronttrekkingen en stijging van de zeespiegel. Rijkswaterstaat • LTO • Greenport Duin en Bollenstreek (GOM) • De KAVB • Tuinders Veiligheid Politie , brandweer , medische hulpdiensten , calamiteitenbestrijding

o. a. • •

o. a. • • • • • •

•

Afname bereikbaarheid hulpdiensten bij water op straat.

Veiligheidsregio Hollands Midden Omgevingsdienst Midden-Holland Politie Noordwijk Brandweer Noordwijk Regionale Ambulance Voorziening Hollands Midden Veiligheidsregio en hulpdiensten (intern)

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

ICT en telecom Radio , TV , internet , telefonie , datacentra o. a.

Klimaateffecten met name op regionale schaal en minder op gemeentelijke schaal.

•

Glasdraad Bollenstreek (glasvezelnetwerk) Ziggo KPN

• • •

Recreatie Recreatiegebieden , horeca , kunst en cultuur , sportvoorzieningen , waterrecreatie Beperkte beschikbaarheid van infrastructuur en risico op waterschade aan gebouwen na extreme neerslag. Afname waterkwaliteit en zwemverbod Oosterduinse plassen bij langdurige hitte en droogte.

•

o. a.

Provincie Zuid-Holland VVV Noordwijk Musea (Sport)verenigingen / -clubs

• • • •

•

2. 3

Prioriteiten

van

de klimaatadaptatie

opgave

De gevolgen van klimaatverandering in Noordwijk zoals gepresenteerd in voorgaande paragrafen zijn niet allen in gelijke mate problematisch. In de klimaatdialogen in 2020 is hier in gesprek tussen gemeente en stakeholders een prioritering in gemaakt. Op basis van deze dialogen zijn de risico’s beoordeeld en gecategoriseerd: ,

• • •

Onaanvaardbare risico’s veroorzaken overlast aanpak is urgent; Onwenselijke risico’s veroorzaken overlast maar ingrijpen is niet urgent; Acceptabele risico’s veroorzaken geen overlast maar zijn wel hinderlijk. ,

Figuur 7: Beoordeling klimaatbedreigingen gemeente Noordwijk Bij een urgente situatie is de ernst van de gevolgen zo groot dat er onmiddellijke actie nodig is of zijn de gevolgen zo groot dat ingrijpen noodzakelijk is. Het handelingsperspectief voor de risico’s is in het algemeen als volgt en wordt verder concreet gemaakt in de uitvoeringsagenda (hoofdstuk 4). ,

• • •

Onaanvaardbare

risico’s vragen om directe aanpak bijvoorbeeld door het aanpakken van knelpunten in samenwerking met stakeholders Onwenselijke risico’s worden aangepakt als er meekoppelkansen zijn zoals rioolvernieuwing of renovatie van de openbare ruimte of gebouwen Rond acceptabele risico’s zetten we voorlichting en communicatie op voor de betreffende stakeholders. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

De adaptatiestrategie en uitvoeringsagenda voor Noordwijk zijn breed gericht op het klimaatbestendig maken van de gemeente. Daarbij is het nuttig te weten welke risico’s prioriteit hebben in de aanpak. Op basis van de urgentie en het belang van bepaalde knelpunten zijn een aantal speerpunten geselecteerd voor de strategie. Ook is meegewogen waarop de gemeente de meeste invloed kunnen uitoefenen. 1. 2. 3. 4. 5.

Versterken van de sponswerking bebouwde omgeving Verbeteren van de leefbaarheid bij hitte Nieuwbouw en herstructurering klimaatadaptief Vergroten van het klimaatbewustzijn en handelingsperspectief bewoners bedrijven overheden en organisaties Klimaatsamenwerking in het landelijk gebied ,

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Klimaatadaptatiestrategie (Willen)

3. 1

Visie

De gemeente Noordwijk heeft als stip op de horizon: “In 2050 is Noordwijk klimaatbestendig en waterrobuust”. Sinds 2011 zijn de eerste stappen gezet nu ligt de eerste strategie voor ons om de ingezette koers door te zetten. Deze onderstaande visies kun je zien als een lonkend perspectief: iets waar we naartoe kunnen werken en ons aan kunnen verbinden. De visie vormt een basis voor ons (toekomstige) klimaatadaptatie beleid. ,

Hoe is de gemeente ingericht in 2050? Om de gevolgen van klimaatverandering binnen onze gemeente tegen te gaan hebben we onze gemeente in 2050 anders ingericht. ,

In de bebouwde omgeving zijn wegprofielen waar nodig aangepast waardoor inwoners droge voeten houden. Droge voeten betekent hier dat er geen wateroverlast in de woningen komt dat er bij hevige neerslag water op straat staat is onvermijdelijk. Verharding is alleen nog functioneel toegepast. Hemelwater wordt vastgehouden in de haarvaten van het systeem. Met name door zichtbare en herkenbare maatregelen in de openbare ruimte. Op locaties waar het niet tot grondwaterproblemen leidt liggen infiltratievoorzieningen. ,

Daarnaast zetten we hemelwater efficiënt in om drinkwater te besparen en om groen van water te voorzien. Auto’s worden waar nodig zoveel mogelijk geweerd uit woonwijken. Hierdoor is er meer ruimte voor berging van water en het realiseren van groen. Maatregelen voor ruimtelijke opgaven worden efficiënt gecombineerd en de inrichting van de bebouwde omgeving speelt in op het onverwachte (flexibel). Bij aanleg van drinkwaterleidingen wordt rekening gehouden met andere kabels en leidingen om opwarming van drinkwater te voorkomen. De groene inrichting in de gemeente is gericht op het creëren van zoveel mogelijk structuurvariatie (zoom mantel kern) en de biodiversiteit is flink vergroot in de afgelopen jaren. Er zijn voldoende verkoelende plekken binnen de gemeente zowel op het strand als in de woonwijken. Bij de inrichting van deze plekken is rekening gehouden met eventuele gezondheidsrisico’s als gevolg van hitte zoals allergieën waterkwaliteit en gevaar vanuit UV-straling. ,

Gemeente Noordwijk heeft een duurzaam en robuust watersysteem met water van goede kwaliteit. Het landschap is blauwgroen dooraderd. Blauwe aders bestaan uit brede V-vormige watergangen met natuurvriendelijke oevers en natte ruimtes die als bufferzone functioneren. In het buitengebied is de bollenteelt veiliggesteld of hebben we duurzame alternatieven terwijl tegelijkertijd geen afstroming van pesticiden en meststoffen uit landbouwpercelen richting het oppervlaktewater en de bodem stroomt. De duurzame landbouw draagt bij aan de biodiversiteit en er vinden geen grondwateronttrekkingen meer plaats in Provinciale Milieuverordening gebieden. De gemeente participeert ook op beleidsgebieden die niet onder haar verantwoordelijkheid vallen.

Hoe is de organisatie van de gemeente Noordwijk geregeld in 2050? We werken binnen de gemeente integraal aan verschillende opgaven. In beslissingen over klimaatadaptieve inrichting worden overige opgaven meegenomen specifiek ook vanuit het sociale domein. Binnen de gemeentelijke afdeling ruimtelijke ordening wordt water als vanzelfsprekend vroeg in het beslissingsproces meegenomen. Daarbij is groen altijd een thema bij de inrichting van de openbare ruimte. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Hoe ziet de verhouding gemeente Noordwijk – inwoners er in 2050 uit? Klimaatadaptief leven is het nieuwe normaal. Inwoners ervaren en nemen eigen verantwoordelijkheid voor klimaatadaptief handelen op hun eigen perceel. Om hier te komen heeft de gemeente - waar nodig – wel verplichtingen opgelegd aan inwoners om de klimaatadaptatie transitie in gang te zetten. De inwoners vinden het vanzelfsprekend minder verharding aan te brengen in de tuin. Inwoners accepteren tijdelijke overlast bij weersextremen. Zolang dit niet tot grote problemen leidt hoort het er namelijk bij. De samenwerking tussen inwoner en overheid is goed en beide partijen denken gezamenlijk na over het treffen van klimaatadaptatie maatregelen. ,

Bewoners zijn goed voorgelicht over eventuele gezondheidsrisico’s (hitte water infectieziekten). Iedereen weet bijvoorbeeld dat het verstandig is om te controleren op teken te smeren met zonnebrand en een zonnebril te dragen en het realiseren van biodivers groen in eigen tuin bijdraagt aan het beperken van plaagdieren als rupsen ratten etc. Kortom: kent iedereen gezondheidsrisico’s en weet hierop te acteren. ,

Hoe werken we als gemeente samen met externe stakeholders in 2050? In 2050 is het oplossingsgerichte karakter van de gemeente Noordwijk versterkt. Problemen worden erkend en we gaan gezamenlijk op zoek naar oplossingen. Binnen de gemeentelijke organisatie is een duidelijke gezamenlijke focus waardoor we belangen vanuit verschillende ruimtelijke domeinen kunnen prioriteren. Belangen zijn dus beter op elkaar afgestemd. Hierdoor zijn verschillende opgaven geïntegreerd en leveren een bijdrage aan een leefbaar Noordwijk. Wanneer een incident optreedt door weersextremen weten alle partijen en collega’s direct hoe te handelen. Er is een lokaal hitteplan opgesteld door alle stakeholders zodat iedereen zoals mantelzorgers buurthuizen brandweerlieden en evenementmanagers weet wat hij moet doen in perioden van hitte. Daarnaast betrekt de gemeente de GGD bij inrichting en als sparringpartner. ,

Omdat we inzicht hebben in kosten en baten van inspanningen voor diverse partijen is het makkelijk het gesprek aan te gaan over de verdeling van inspanning als kosten en baten niet bij dezelfde partijen liggen. ,

3. 2

Ambities

Een klimaatbestendig Noordwijk is veerkrachtig bij weersextremen zoals zware regen langdurig droge periodes en extreme hitte. In deze paragraaf worden de ambities rondom de weersextremen verder uitgewerkt. We richten ons op het realiseren van een klimaatadaptieve inrichting in Noordwijk in 2050. Dit doen we door alle nieuwe ontwikkelingen en herstructureringen zoveel mogelijk klimaatadaptief uit te voeren. Door nu al klimaatadaptieve oplossingen te integreren werken we kostenefficiënt naar een klimaatbestendig Noordwijk in 2050 toe. Alles wat we nu bouwen en aanleggen gaat immers nog minstens 20-30 jaar mee. Binnen de gemeente zetten we ons in om overal waar mogelijk de ambities te realiseren. ,

Zoals in Hoofdstuk 1. 2. 3. is beschreven heeft het Rijk in 2023 de Landelijke Maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving gepubliceerd. In deze maatlat zijn ambities beschreven voor nieuwbouw. Hoewel deze ambities nog niet zijn geborgd nemen wij een deel van de ambities over. In het beleidsplan klimaatadaptatie dat volgt op dit strategie-document zullen deze ambities concreet worden gemaakt. Hier laten we zien wat het uiteindelijke overkoepelende doel is. ,

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Een waterrobuuste leefomgeving De gemeente streeft naar een waterrobuust stedelijk en landelijk gebied waarin hevige neerslag geen schade veroorzaakt en vitale functies beschikbaar blijven. Dit wordt gerealiseerd door: ,

1. Voorkomen van schade door extreme neerslag Waterschade aan gebouwen boven- en ondergrondse infrastructuur en voorzieningen wordt voorkomen bij een klimaatbui in 2050 (1/100 jaar 70 mm in 1 uur). • Tijdelijke waterberging op straat is acceptabel maar bij een waterdiepte van 02 meter mag er geen waterschade ontstaan. 2. Bescherming van vitale en kwetsbare functies •

Vitale en kwetsbare functies zoals zorginstellingen en nutsvoorzieningen blijven beschikbaar en functioneren. Hiervoor geldt een bui van 90 mm in 1 uur met een herhalingstijd van 1/250 jaar. 3. Ontwikkeling voorkomt afwenteling •

•

Bij ontwikkelingen mag er geen extra afvoer plaatsvinden buiten het plangebied en er mag geen waterschade aan omliggende gebouwen of voorzieningen plaatsvinden vergeleken met de situatie voor een ontwikkeling. Neerslag wordt zoveel mogelijk verwerkt daar waar het valt. Voor privaat terrein geldt dat 60 mm berging voor het gehele verharde oppervlak overeenkomstig de waterafvoerverordening wordt gerealiseerd. ,

•

Een hittebestendige woon- en werkomgeving De gemeente zet in op een leefomgeving die bestand is tegen extreme hitte en die voor iedereen veilig gezond en comfortabel blijft. Dit wordt bereikt door: ,

1. Voorkomen van directe opwarming door gebouwen en installaties • Ontwikkelingen worden zodanig ontworpen dat gebouwen en installaties zoals airco’s en warmtepompen zo min mogelijk bijdragen aan de opwarming van aangrenzende in de buitenruimte. verblijfsplekken 2. Stimuleren van schaduwrijke openbare ruimte • De gemeente wil loop- en fietsroutes verblijfsplekken en drinkwaterstroken aantrekkelijker maken door voldoende schaduw te creëren waarbij een richtpercentage van 30–40% op belangrijke plekken wordt nagestreefd. Zowel schaduw van gebouwen als van bomen met gezonde groeiplaatsen speelt hierin een • belangrijke rol. 3. Toepassen van warmtewerende ontwerpen • In nieuwe ontwikkelingen wordt gestreefd naar een inrichting waarbij een groot deel van de oppervlakten warmtewerend is. Groene oplossingen hebben de voorkeur vanwege hun positieve impact op biodiversiteit en hittestress. 4. Toegang tot groene , koele verblijfsplekken De gemeente wil ervoor zorgen dat inwoners altijd dichtbij een groene en koele plek zijn. Dit • helpt om hittestress te verminderen en draagt bij aan meer biodiversiteit in de buurt. We streven naar een netwerk van groene plekken bij voorkeur groter dan 200 m² die voor • verschillende activiteiten gebruikt kunnen worden zoals ontspanning of recreatie. Hittebestendige vitale en kwetsbare functies 5.

• Vitale functies zoals infrastructuur en nutsvoorzieningen worden zoveel mogelijk voorbereid op extreme hitte. Ook groenvoorzieningen worden robuuster gemaakt door het toepassen van hittebestendige en lokaal passende biodiversiteit. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Negatieve gevolgen van droogte worden tegengegaan De gemeente streeft naar een omgeving die veerkrachtig is bij droogte. Dit wordt nagestreefd door: 1. Voorkomen van structurele schade door droogte • Droogte leidt niet tot blijvende schade aan bebouwing funderingen wegen groen water of vitale en kwetsbare functies. 2. Grondwaterstanden en zoetwaterbeschikbaarheid als sturende factoren De keuze voor functies systemen en inrichting wordt gebaseerd op beschikbare • grondwaterstanden en zoetwaterreserves. 3. Vergroten van infiltratie en beperken van verharding • Ontwerpen en inrichtingen richten zich op het vergroten van waterinfiltratie in de bodem en het minimaliseren van verharde oppervlakken. 4. Stimuleren van efficiënt watergebruik en verbeteren van waterkwaliteit Het hergebruiken van water zuinig omgaan met drinkwater en het verbeteren van • waterkwaliteit zijn integraal onderdeel van ontwerpen en plannen. 3 ,

Verminderen van gevolgen van overstromingen De gemeente richt zich op het verminderen van de impact van overstromingen door de gebouwde omgeving voor te bereiden op mogelijke overstromingen. Ondanks het kleine risico blijft het verstandig om hier aandacht voor te houden en bij nieuwbouwprojecten overstromingsrisico’s af te wegen. Dit wordt bereikt door: 1. Afwegen van overstromingsrisico’s en impact • Overstromingsrisico’s worden afgewogen door rekening te houden met factoren zoals overstromingskans waterdiepte en evacuatietijd en de bijbehorende impact op de omgeving. ,

Strategie

3. 3

De adaptiestrategie schetst de aanpak van de gemeente Noordwijk voor klimaatadaptatie. Oftewel hoe we toewerken naar de visie en ambities. Wat is er nodig om Noordwijk klimaatbestendig te maken? Onze strategie is opgedeeld in een aanpak per thema. In onze strategie staan daarnaast een aantal uitgangspunten of leidende principes centraal. Ook besteden we aandacht aan het interne organisatiemanagement van de gemeente Noordwijk: hoe kunnen wij het proces naar een klimaatadaptieve gemeente beter organiseren? Wanneer we werken aan klimaatadaptatie in Noordwijk zijn onderstaande uitgangspunten leidend in onze aanpak: ,

Integrale borging We borgen klimaatbestendigheid in ons beleid en uitvoering. Dat doen we in de geest van de Omgevingswet. Als gemeente zijn we zo veel als mogelijk vanuit alle relevante vakdisciplines alert op klimaatadaptatie. Op die manier kunnen we klimaatbestendigheid integreren in de gemeentelijke denk- en werkwijze en integraal werken.

Samenwerking en partnerschap Een klimaatadaptief Noordwijk creëren we samen. Waar nodig reguleren we klimaatadaptatie maar partnerschap met de omgeving staat centraal. We zoeken de samenwerking op met gebiedspartners voorafgaand aan tijdens en na afloop van ontwikkelingen. ,

Communicatie en bewustwording We werken intern en extern aan toenemend bewustzijn van nut en noodzaak van klimaatadaptatie. Communicatie met inwoners ondernemers partners en andere overheden heeft daarbij een centrale plek. We delen kennis en voorbeelden enthousiasmeren en nodigen uit tot meedoen en zetten gezamenlijk acties en activiteiten op. ,

3 De

grondwateronttrekking van de Parallel Boulevard zou kunnen worden ingezet voor beregening in droge periodes. Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 - Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Slim combineren We nemen klimaatadaptatie aan de voorkant van ontwikkelingen mee zodat we meekoppelkansen op tijd signaleren en benutten. Maatregelen combineren we zo veel mogelijk met de wijkvervangingsplannen hoewel we ook eerder ingrijpen als urgente problematiek daarom vraagt. ,

3. 3. 1

Strategie speerpunt 1: Versterken

van de

Sponswerking bebouwde

omgeving Binnen het speerpunt “Sponswerking in bebouwde omgeving” beperken we wateroverlast in de bebouwde omgeving als gevolg van extreme neerslag en houden we water zo goed mogelijk vast. Een belangrijke uitdaging binnen dit speerpunt is het verminderen van verharding in de bebouwde omgeving. Er is een toename van verhard oppervlak met name door de verstening van particuliere tuinen en verstening van openbaar gebied door parkeerplaatsen. Deze verharding zorgt ervoor dat er minder ruimte is voor waterinfiltratie wat het risico op wateroverlast vergroot. Daarnaast kunnen er uiteenlopende belangen spelen bij de verschillende betrokken partijen zoals ontwikkelaars en bijvoorbeeld Hoogheemraadschap van Rijnland. Het is belangrijk dat alle betrokkenen gezamenlijk oplossingen vinden en zich bewust zijn van de lange termijn impact van klimaatadaptatie. ,

Om deze doelen te bereiken

is er een verhoogde inzet van middelen nodig met name voor het toepassen van materialen die bijdragen aan waterbeheer zoals infiltrerende verharding wat vaak gepaard gaat met hogere onderhoudskosten. Daarnaast zijn langlopende programma’s en structurele financiering essentieel voor het realiseren van klimaatadaptieve maatregelen. Het besef van urgentie moet worden vergroot zodat de benodigde stappen tijdig worden gezet. Beleids- en systeemveranderingen bijvoorbeeld op het gebied van wet- en regelgeving zijn noodzakelijk om klimaatadaptieve maatregelen effectief te implementeren. ,

Een belangrijke kans ligt in het eerder meenemen van klimaatadaptieve maatregelen in de ontwerpfase van projecten. Door deze maatregelen tijdig te integreren blijven de extra kosten beperkt en worden meekoppelkansen met duurzaamheid gezondheid en een aantrekkelijke leefomgeving optimaal benut. Het verbinden van klimaatadaptatie met andere maatschappelijke doelen versterkt bovendien de kwaliteit van de leefomgeving en vergroot het draagvlak voor maatregelen. ,

Een van de oplossingsrichtingen is het prioriteren van functies binnen een gebied. Wanneer er wateroverlast dreigt moet het waterbeheer voorrang krijgen boven andere functies zoals parkeren. Handhaving van bestaande regelgeving kan verder worden versterkt bijvoorbeeld door het inzetten van technologieën zoals drones om illegale dempingen tegen te gaan. Tegelijkertijd moeten wet- en regelgeving worden aangepast om de uitvoering van klimaatadaptieve maatregelen te vergemakkelijken. Multifunctioneel ruimtegebruik biedt eveneens een belangrijke kans waarbij mobiliteit en parkeerbehoeften kunnen worden gecombineerd met ruimte voor waterbeheer. ,

De markt speelt een cruciale rol in het ontwikkelen van innovatieve technologieën en oplossingen voor waterbeheer. De overheid heeft de verantwoordelijkheid om governance-structuren en beleidsmaatregelen zo in te richten dat klimaatadaptieve oplossingen effectief kunnen worden toegepast. Hierbij is het belangrijk dat de gemeente en andere partijen elkaar versterken en het belang van langetermijninvesteringen in klimaatbestendigheid onderkennen.

Geleerde

lessen uit eerdere projecten zoals Zeeburg en Duinpark laten zien dat in gebieden met voldoende maaiveldverloop zoals Zeeburg holle wegen effectief kunnen zijn om water op straat vast te houden en te voorkomen dat het de woningen binnendringt. In gebieden zoals Duinpark waar zandgrond of steile randen aanwezig zijn zijn infiltratie en holle wegen niet altijd wenselijk. In dergelijke gevallen is het noodzakelijk om water via riolering of berging af te voeren om de woningen te beschermen. Waar mogelijk moet groen worden verlaagd om meer ruimte voor waterinfiltratie te creëren en het effect van verstedelijking te beperken. ,

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Figuur 8: wegprofielen zoals toegepast in Zeeburg Noordwijk

3. 3. 2

Strategie speerpunt 2: Verbeteren

van

de leefbaarheid bij hitte

De strategie binnen speerpunt “leefbaarheid bij hitte” is erop gericht om de omgeving zo in te richten dat negatieve gevolgen van hete perioden beperkt blijven en om kwetsbare groepen tegen hittestress te beschermen. Binnen de gemeente is er momenteel weinig urgentiebesef met betrekking tot hitte. Daarbij is er een toenemende druk op de beperkte ruimte vanuit de energietransitie de woningopgave en bijvoorbeeld parkeren wat de voorkeur krijgt boven groen. De grootste uitdaging is het maken van een integrale afweging van deze opgaven en de consequenties daarvan. De gemeente mist momenteel de beleidskaders om dit effectief aan te pakken. ,

Voor het realiseren van een hittebestendige omgeving is het nodig om duidelijke hittegerelateerde regelgeving te hanteren bij herinrichting en nieuwbouw. Daarnaast moeten er protocollen komen voor het handelingsperspectief bij hitte-incidenten zodat de juiste acties snel genomen kunnen worden. Daarbij is inzicht in de kwetsbaarheden van het gebied rond hitte essentieel om effectieve maatregelen te nemen. ,

Er is een integrale benadering nodig om zowel het sociale als het fysieke domein te verbinden. Dit kan bijvoorbeeld door het opstellen van een lokaal hitteplan en communicatiecampagnes om gedragsverandering te stimuleren zoals het opzoeken van verkoeling tijdens hete periodes. Daarnaast moet er aandacht zijn voor de voorbereiding van het zorgsysteem. Het opstellen van een stratenplan waarin rekening wordt gehouden met wind en schaduw door groen kan bijdragen aan het verbeteren van de luchtcirculatie in de stad. ,

Vergroenen is een belangrijke oplossingsrichting. Dit kan door meer bomen te plaatsen in de openbare ruimte maar ook het inzetten op het vergroenen van tuinen en daken. Verder kunnen hittekaarten helpen bij het identificeren van kwetsbare plekken en kwetsbare bewoners. Het kan helpen om bijvoorbeeld looproutes van zorginstellingen naar parken in kaart te brengen en hier te zorgen voor voldoende schaduw. ,

Het is ook van belang om bewoners concrete handvatten te bieden om zelf klimaatadaptieve maatregelen te treffen aangezien veel mensen niet weten hoe ze hun woning hittebestendig kunnen maken.

Daarnaast moeten we de drinkwater-infrastructuur aanpassen bijvoorbeeld door warmtewinning uit grote waterleidingen zodat drinkwater ook in de zomer koel blijft. Er moet ook aandacht zijn voor het voorkomen van piekvragen naar leidingwater door verdere uitbreiding van drinkwaterproductie en -bronnen. In dit kader speelt Dunea een rol in het beheer en de monitoring van waterbuffers. ,

De gemeente neemt de regie over de inrichting van de buitenruimte bijvoorbeeld via het omgevingsplan bestemmingsplannen en andere beleidsinstrumenten. Het is van belang dat de gemeente de coördinatie voert om het beleid af te stemmen en samenwerking tussen verschillende partijen te stimuleren. ,

3. 3. 3

Strategie speerpunt 3: Nieuwbouw klimaatadaptief

en herstructurering

Om Gemeente Noordwijk klimaatadaptief in te richten is het belangrijk dat in iedere ontwikkeling bij het ontwerp al rekening wordt gehouden met weersextremen. Dit speerpunt is erop gericht om te zorgen dat klimaatadaptatie het fundament wordt in zowel ruimtelijke ontwikkeling nieuwbouw en de herinrichting van bestaande bouw. ,

Klimaatanalyse (wateroverlast droogte hittestress) is de basis voor het ontwerp van ieder project. Het verkennen van de klimaatadaptieve behoefte is het vertrekpunt en wordt daarmee bepalend voor de gewenste oplossing. Iedere vakdiscipline (groen riool wegen ruimtelijke ordening etc. ) denkt zelf proactief mee en draagt bij aan klimaatadaptieve maatregelen. Door integrale afstemming bij ieder project wordt de gemeente Noordwijk per wijk en project meer klimaatrobuust. ,

Om klimaatadaptieve oplossingen af te dwingen zullen er meer en meer eisen worden gesteld. Daar waar de maatlat nu nog richtinggevend is , is op het moment van schrijven de verwachting dat dit in de nabije toekomst landelijke eisen zullen gaan worden met ruimte voor lokale problematiek.

Onze referentie: HF52U7KMCJAT-1802392178-306:2 1802392178-306: - Datum: 6 juni 2025

Datum: 6 juni 2025 - Public Onze referentie: HF52U7KMCJAT-

STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE GEMEENTE NOORDWIJK 2025

Het klimaat zal over de jaren heen veranderen waarbij we klimaateisen zullen moeten bijstellen. Door de cyclus van de DPRA te volgen houden wij in beeld of de getroffen klimaatmaatregelen voldoende robuust blijven. Tevens kan op basis van deze analyse en de ontwikkelingen in de klimaatscenario’s Noordwijk het klimaatbeleid aanpassen. ,

3. 3. 4

Strategie speerpunt 4: Vergroten handelingsperspectief bewoners

van het klimaatbewustzijn en , bedrijven , ondernemers en

organisaties Om onze gemeente aan te passen aan de gevolgen van klimaatverandering hebben we de hulp nodig ,

bewoners bedrijven ondernemers en maatschappelijke organisaties. Hun betrokkenheid is essentieel om gezamenlijk te werken aan een klimaatbestendige toekomst. De gemeente speelt hierin een faciliterende en stimulerende rol door concrete acties en middelen beschikbaar te stellen die inwoners en bedrijven ondersteunen bij het nemen van klimaatadaptieve maatregelen. van

Een belangrijk voorbeeld hiervan is de jaarlijkse deelname aan campagnes zoals Operatie Steenbreek en het NK Tegelwippen waarin inwoners worden aangemoedigd om verharding in hun tuinen te vervangen door groen. Dit draagt bij aan het verminderen van wateroverlast en hittestress terwijl het ook zorgt voor een aantrekkelijke en biodiverse leefomgeving. Daarnaast biedt de gemeente via programma’s zoals “De Groene Uitdaging” praktische tips en inspiratie om op kleinere schaal bij te dragen aan een duurzame leefomgeving. ,

Ook financiële ondersteuning speelt een grote rol. Via subsidies stimuleert de gemeente de aanleg van groene daken het gebruik van regentonnen en andere duurzame oplossingen. Een goed voorbeeld is de Actie Groen Dak dit soort

initiatieven maakt klimaatbewuste keuzes toegankelijker voor iedereen. Hoewel deze initiatieven bijdragen aan bewustwording en actie is er nog veel werk te doen. Veel inwoners en bedrijven zijn zich onvoldoende bewust van de gevolgen van klimaatverandering en de stappen die zij zelf kunnen zetten. Het bereiken van alle doelgroepen vraagt om een intensivering van campagnes het vergroten van de zichtbaarheid van succesverhalen en meer maatwerk in ondersteuning. Ook zijn aanvullende investeringen nodig om klimaatbewustzijn structureel te verankeren in de samenleving. ,

De gemeente blijft zich daarom inzetten om barrières weg te nemen en klimaatadaptieve keuzes toegankelijker te maken. Samenwerking met bewoners en bedrijven is de sleutel tot succes. Alleen door deze betrokkenheid verder te vergroten kunnen we samen de grote opgaven van klimaatadaptatie realiseren en onze gemeente weerbaar maken voor de toekomst. ,

3. 3. 5

Strategie speerpunt 5: Klimaatsamenwerking in het landelijk gebied De negatieve gevolgen van klimaatverandering zijn ook in het landelijk gebied duidelijk merkbaar. Om uitdagingen zoals watertekorten en droogte aan te pakken is een sterke samenwerking met regionale partijen zoals het Hoogheemraadschap van Rijnland van groot belang. Als gemeente hebben we hier een beperkte rol: onze verantwoordelijkheid ligt voornamelijk binnen de bebouwde kom. Toch erkennen we het belang van een integrale aanpak en zetten we ons in als gesprekspartner en verbinder. ,

In het landelijk gebied wordt steeds meer grondwater onttrokken terwijl de beschikbaarheid door droogteperioden afneemt. Dit brengt complexe uitdagingen met zich mee zoals het waarborgen van voldoende water voor landbouw natuur en drinkwater. De verantwoordelijkheid voor concrete maatregelen zoals waterinfiltratie bufferzones of aanpassingen in het watersysteem ligt primair bij partijen zoals het Hoogheemraadschap en de grondeigenaren. ,

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Noordwijk&id=f4323131-9075-4647-8aa0-3534476442e3