PPT Polderen over coffeeshops - 13-06-2024.pdf

Rapport ‘Polderen over coffeeshops’ Presentatie uitkomsten vooronderzoek Gemeenteraad Noordoostpolder - Do 13 juni 2024

Ralph Mennes MSc.

Aanleiding

• Ambitie coalitieakkoord • Startnotitie april • Vooronderzoek (fase 1) • Locatieonderzoek (fase 2)

Doel van het voor – en locatieonderzoek

• Doel van het onderzoek 

•

Bouwstenen aanleveren waarmee gemeente NOP de juiste beslissing kan nemen (lokaal maatwerk)

NIET het doel van het onderzoek 

Adviseren of het een goed idee is om een coffeeshop zich te laten vestigen

Resultaten vooronderzoek

Ralph Mennes Msc.

Uitgangspunt

Een coffeeshop is niet het doel, maar een middel om een doel te bereiken.

- Ralph Mennes

Wat hebben we gedaan? 1. Vaststellen doelstellingen • Welk doel zou een coffeeshop moeten dienen in de gemeente NOP? N.B. Uitwerking van de onderzoekers op basis van de gevoerde gesprekken! 2. Kennis en ervaring ophalen • Kan een coffeeshop hier aan bijdragen gezien de kennis die we nu hebben en de ervaringen elders en hoe dan? 3. Marktruimte berekenen • Hoeveel coffeeshops zouden er in NOP bestaansrecht hebben op basis van aannames over de vraag en het aanbod? 4. Conclusie • Hoe plausibel is het dat het lukt om de doelen te behalen door middel van een coffeeshop, gezien de ervaringen elders en de lokale context? N.B. Hoe dat eruit kan zien, mits plausibel, staat pas centraal in het locatieonderzoek!

Doelen: Wat wil de gemeente NOP met een coffeeshop? N.B. het gaat hier om een uiteenzetting van de onderzoekers en niet om een representatie van formele beleidsstandpunten van de gemeente. Gebaseerd op: - interviews met ambtenaren - gesprekken met lokale bestuurders - bestudering van beleidsdocumenten Ralph Mennes Msc.

Zorgen, doelen, strategieën en voorwaarden

Zorgen • toename van cannabisgebruik, met name onder jongere inwoners (GGD cijfers ondersteunen dit) • de normalisering van drugsgebruik, met name onder jongere inwoners (Gevoel van profs) • dat cannabisgebruikers nu niet in beeld zijn bij hulpverlening (Ervaring van profs) Doelen • de negatieve impact van cannabisgebruik op de volksgezondheid beperken (primaire doel) • het tegengaan van illegale (straat)handel in softdrugs (secundaire doel) • de gemeente een economische impuls geven (mogelijk positieve bijvangst) Strategieën • exploitatie op basis van stichtingsmodel voor coffeeshops (N.B. geen draagvlak ander model) • uitsluitend een regiofunctie en dus geen softdrugstoerisme • aansluiten op principes van het 'Experiment gesloten coffeeshopketen’ (inzetten op preventie en op kwaliteit gecontroleerde cannabisproducten) (Harde) voorwaarden • toename van overlast voorkomen • normalisering van softdrugsgebruik tegengaan • mogelijkheid om terug te keren naar het nulbeleid als de doelen niet worden bereikt

Kennis en ervaring: Wat zijn de mogelijke gevolgen van vestiging van een coffeeshop in de gemeente? Gebaseerd op: • Eerder (eigen) onderzoek • Belronde met andere gemeenten

Ralph Mennes Msc.

Volksgezondheid Positief

• Nederlands gedoogbeleid niet te relateren aan toename in cannabisgebruik van cannabis • Platform voor preventieve voorlichting en bewustwording (m.n. binnen een stichtingsmodel)

• Meer kwaliteitscontrole op cannabisproducten (maar alleen bij

landelijke regulering cannabisproducten)

Positieve praktijkvoorbeelden: Stadskanaal en Zwijndrecht

Negatief

• Als gebruik wél toeneemt, dan nemen ook gezondheidsrisico’s toe • Gebrek aan duidelijke meerwaarde in de huidige gedoogsituatie

Leefbaarheid Negatief Positief

• Over het algemeen geen toename van overlast in de directe omgeving van nieuwe coffeeshops • Verhoogde sociale controle (aanspreken op overlastgevend gedrag)

Praktijkvoorbeelden: Geen. Andere gemeenten tevreden over nieuwe coffeeshops.

• Als er problemen ontstaan, dan gaat het om verkeer- en parkeerproblemen (vaak bij reeds gevestigde shops en niet bij nieuwe shops)

Praktijkvoorbeelden: Roermond en Vlissingen (infrastructuur rond bestaande coffeeshops kan bezoekersstromen niet langer aan door toename bezoekers of ruimtelijke wijzigingen.)

Criminaliteit

Positief

Negatief

• Afname van illegale (straat)handel in zowel soft- als harddrugs (maar

• Potentieel verplaatsingseffect van straathandel

• Verhoogde sociale controle (en

• Mogelijke bijdrage aan ondermijnende criminaliteit (maar

alleen in de omgeving van de shop)

daardoor minder reguliere vormen van criminaliteit in de omgeving)

alleen in de huidige gedoogsituatie)

Stichtingsmodel Negatief Positief

• Veel zeggenschap voor gemeenten • Transparante bedrijfsvoering • Geen winstoogmerk en maatschappelijk belang • Indirect invloed op exploitanttype

Positieve praktijkvoorbeelden: Stadskanaal en Zwijndrecht

• Juridische en administratieve lasten voor exploitanten • Beperkte bijdrage aan sociale doelen bij financiële tegenvallers

Marktruimte: Hebben coffeeshops wel bestaansrecht in de gemeente? Gebaseerd op: rekemodel

Ralph Mennes Msc.

Uitkomst rekenmodel

1) Hoeveel cannabisgebruikers (potentiële coffeeshopklanten) van 18+ jaar? = 3.061 (N.B. rekening houden met gebruikscijfers verzorgingsgebied en zelf telende gebruikers) 2) Hoeveel potentiële koopmomenten? 30.610 p.m. (N.B. uitgaande van 10 koopmomenten per maand) 3) Aantal koopmomenten ‘gemiddelde’ coffeeshop in NL (excl. Amsterdam)? 15.685 p.m. 4) Hoeveel coffeeshops zouden bestaansrecht hebben? 30.610/15.685 = 2

Wat betekent dit? • Het is een beredeneerde schatting op basis van aannames en veronderstelling. • Het zou te ver gaan om te concluderen dat er exact twee coffeeshops kunnen zijn in deze gemeente. • Niet overal rekening mee kunnen houden in het model. Bijvoorbeeld hoeveel vraag er weglekt naar andere gemeenten. • Gezien de vraag naar cannabis in het verzorgingsgebied kunnen we wel stellen dat er waarschijnlijk ruimte is voor ten minste één coffeeshop. • Voorwaarde: cannabisgebruikers moeten daadwerkelijk naar de coffeeshop toe gaan en niet op de illegale markt blijven kopen!

Conclusies: Q&A

Ralph Mennes Msc.

Concluderende Q&A (1) Q: Is er ruimte voor een shop? A: Ja, er is marktruimte voor zeker één coffeeshop. Q: Sluit de manier hoe de gemeente een coffeeshop wil inzetten aan op de doelen? A: Ja, exploitatie van een niet-commerciele coffeeshops (o.b.v. het stichtingsmodel) om zo een gecontroleerde omgeving voor voorlichting en preventie, vooral voor jongere cannabisgebruikers te creëeren, sluit goed aan op de gemeentelijke doelstellingen. De kans op overlast lijkt verder ook beperkt mits er een goede locatie wordt gekozen. Q: Zijn er dan helemaal geen risico’s/nadelen? A: Jawel, er is risico op toename van cannabisgebruik, ondermijnende criminaliteit en normalisering. Deze risico’s moeten in ogenschouw worden genomen bij realisatie. Ook is van belang dat softdrugs uit een coffeeshop op dit moment nog niet ‘beter’ is dan die op de illegale markt. Pas op langere termijn zal dit het geval zijn.

De tweede fase Locatieonderzoek

Ralph Mennes Msc.

Locatieonderzoek

Doel Het vooronderzoek laat zien of de doelen mogelijk bereikt kunnen worden door een coffeeshop. De impact op de omgeving hangt echter sterk af van de locatie waar de coffeeshop komt. Het vooronderzoek geeft hier geen antwoord op. Daarom onderzoeken we dit in de tweede onderzoeksfase. Onderzoeksvragen • Welke locaties/gebieden komen in aanmerking voor de vestiging van een coffeeshop, gezien de vastgestelde uitgangspunten, voorwaarden en criteria? -> Actie 1 • Welke impact heeft de vestiging van een coffeeshop op het woon- en leefklimaat van de mogelijk geschikte nieuwe locaties? -> Actie 2

Startpunt inventarisatie locaties Op basis van het vooronderzoek kunnen we enkele richtlijnen vaststellen voor een mogelijk coffeeshopbeleid in de gemeente NOP. Deze richtlijnen hebben we nodig om de echte impact van coffeeshops in de gemeente te begrijpen. N.B. Dat wil dus niet zeggen dat dit beleid er ook echt komt! Richtlijnen: • Er komt één coffeeshop. • De exploitatie gebeurt via een stichting. • Lokale criteria voor de locatie: • Afstand tot scholen • Behoud van de woon- en leefomgeving (niet in woonwijken) • Verplichte cursussen voor personeel • Verplichte preventie door coffeeshop • Specifieke openingstijden (niet tijdens schooluren) • Aanwezigheid van een portier • Tijdelijk pilotproject, zodat het teruggedraaid kan worden. • Coffeeshop maakt deel uit van een bredere aanpak voor middelengebruik.

PvA: Inventarisatie locaties

1. We verkennen samen met de gemeente, met de resultaten van het vooronderzoek in de hand, welke gebieden/locaties in potentie geschikt zouden kunnen zijn voor vestiging van een coffeeshop. 2. Vervolgens toetsen we de locaties samen met medewerkers van de gemeente op haalbaarheidsaspecten (bestemmingsplan, milieuwetgeving en omgevingsvergunning). Als blijkt dat vestiging op grond daarvan niet reëel is, dan valt de locatie af. 3. De geselecteerde locaties gaan door naar de impactanalyse. Ze worden allen bezocht en ‘gescoord’ op wenselijkheid (risico inschatting van vestiging van een coffeeshop op deze locatie) en haalbaarheid (is het praktisch te realiseren op deze locatie).

Wenselijkheid Wenselijkheidsaspecten die worden getoetst (niet-uitputtend): • kans op ontstaan sociale overlast (potentiële hangplekken ) • kans op ontstaan sociale onveiligheid (aanwezigheid verlichting, steegjes) • kans op ontstaan milieuoverlast (vervuiling) • verkeer- en parkeerdruk, • risico op straathandel, • aanwezigheid van sociale controle; • blootstelling kwetsbare groepen; • negatieve impact omliggende bedrijven • risico’s op schaalvergroting (aanzuigende werking). N.B. De ervaring leert dat er lokaal vaak specifieke punten zijn die mee moeten worden genomen. De lijst is daarom nog niet definitief. We vragen actief om input, zodat we geen aspecten missen.

Risico-scores De wenselijkheid van een locatie wordt uitgedrukt in een risico-score.Hogere scores horen bij grotere risico’s. We onderscheiden drie categorieën: • acceptabel (laag; beheersmaatregelen zijn niet of nauwelijks nodig); • verdedigbaar (gemiddeld; beheersmaatregelen zijn gewenst); • niet acceptabel (kritiek; beheersmaatregelen zijn noodzakelijk)

Haalbaarheidsaspecten Aspect

Beschrijving

Financieel

Beoordeling van de verwachte positieve kosten-batenverhouding van het scenario.

Ruimtelijk

Beoordeling van de uitvoerbaarheid van het scenario met betrekking tot ruimtelijke aspecten, zoals bestemmingsplannen en de beschikbaarheid van panden.

Beleidsmatig

Beoordeling van de mate waarin het scenario in overeenstemming is met het geldende coffeeshopbeleid op lokaal en nationaal niveau.

Juridisch

Evaluatie van de naleving van geldende wet- en regelgeving, met uitzondering van het coffeeshopbeleid.

Maatschappelijk

Beoordeling van de mate waarin het scenario kan rekenen op acceptatie en steun van alle belanghebbenden.

Tijdspad

Inschatting van de haalbaarheid van implementatie binnen een afzienbare periode.

Eindconclusie De locaties worden ondergebracht in geschiktheidscategorieën: • A: Hoog op wenselijkheid en haalbaarheid. • B: Hoog op wenselijkheid en haalbaar, maar met de nodige kanttekeningen. • C: Hoog op wenselijkheid, maar laag op haalbaarheid. • D: Laag op wenselijkheid en haalbaarheid. Wat betekent dit voor een eventueel coffeeshopbeleid in de gemeente? • Meer A, betekent een positiever oordeel over een mogelijke coffeeshop in de gemeente, maar… Vervolg Het is aan de gemeente om een beslissing te nemen om al dan niet door te gaan.