Meicirculaire van Den Haag naar Noordoostpolder definitief.pdf

‘Meicirculaire: van Den Haag naar Noordoostpolder’ Status: MC bij college in bewerking voor effecten 2025 en verder Voor: gemeenteraadsleden, 10 juni 2024, 20.45 – 22.00 uur

Van: wethouder Wout Jansen. Door: René Stigt.

Aanleiding 20.50 uur Jaarlijks verschijnen er meestal drie circulaires: • Meicirculaire: vertaling van de Voorjaarsnota van het Rijk • Septembercirculaire: vertaling van de Miljoenennota van het Rijk • Decembercirculaire: op basis van de Najaarsnota van het Rijk en afronding lopend uitkeringsjaar.

Positie Meicirculaire 2024 20.51 uur • In de meicirculaire presenteert het Rijk de laatste jaren nieuw beleid en nieuwe cijfers die stof tot nadenken en besluitvorming geven. • De raad kan de informatie van de meicirculaire als aanvulling gebruiken voor de beeld- oordeels- en besluitvorming op de perspectiefnota 2025 – 2028 en het verlengde daarvan, zijnde de meerjarenprogrammabegroting 2025 – 2028. • De Voorjaarsnota betreft een algemene nota voor het Rijksbeleid. De meicirculaire gaat specifiek over de financiering van gemeenten in relatie tot de gemeentelijk beleid en gemeentelijke taken. • Uitvoering van het beleid 2024 als college om de raad met zo actueel mogelijke informatie haar taakstellende en controlerende rol te kunnen laten invullen.

Doel 20.55 uur

Sec de uitkomsten van de meicirculaire 2024 presenteren.

Inleiding 20.56 uur • De contouren van de laatste jaren voor de ontwikkeling van de financiële ruimte van gemeenten in relatie tot de algemene uitkering krijgen een vastere vorm; wijzigingen van het Rijksbeleid voor de financiering van gemeenten. • De meicirculaire 2024 is voor gemeente Noordoostpolder nog steeds de kanarie in een algemeneuitkeringkolenmijn; voor menig andere gemeente geeft deze de uitkomsten die zij al jaren niet willen en ook niet altijd conform verwerkt hebben in hun meerjarenprogrammabegrotingen. • Het Rijk, de provincies, de VNG en individuele gemeenten moeten kiezen, samenwerken, uitwerken en verantwoordelijkheid nemen.

Meicirculaire 2024 21.00 uur De meicirculaire 2024 is maandag 27 mei jl. verschenen en bevat onder andere informatie over: • de nieuwe financieringssystematiek vanaf 2024; • een incidentele compensatie vanaf 2024 tot en met 2029; • het schrappen van de opschalingskorting vanaf het jaar 2026, en; • afrekening btw-compensatiefonds (BCF) over 2023.

Meicirculaire 2024 21.02 uur Nieuwe financieringssystematiek • Nieuwe financieringssystematiek is vervroegd van 2027 naar 2024 • Volumeaccres: - koppeling accres (groei positief/negatief) aan ontwikkeling bbp - volumeaccres wordt gebaseerd op 8-jaars historisch gemiddelde (t-9 t/m t-2) - hierdoor lagere tranches voor de jaren 2024 en 2025 dan bij de Miljoenennota 2024 - hierdoor hogere tranches voor de jaren 2026 en verder

Meicirculaire 2024 21.05 uur Loon- en prijsontwikkeling (lpo-accres) Voorheen gebaseerd op: - Loonvoet sector overheid (60%) - Netto materiële consumptie (20%) - Overheidsinvesteringen (20%) Nieuwe systematiek per 2024: - Vervroegd ingevoerd op basis van Centraal Planbureau, het Centraal Economisch Plan 2024 (CEP) CEP2024 - Voor 2025: + 2,3% (oude systematiek was + 3,93% voor 2025 in septembercirculaire 2023)

Meicirculaire 2024 21.10 uur Incidentele compensatie Gemeenten worden incidenteel (deels) gecompenseerd voor het vervroegen van de gewijzigde bbp-indexatie van 2027 naar 2024. Door de vervroeging van de gewijzigde bbp-indexatie daalt het volumeen LPO accres voor 2024-2029. Dit wordt gecompenseerd voor het jaar 2024 en voor 2025 voor ongeveer 50%. Voor de jaren 2026-2029 vindt tevens compensatie plaats. Totaal € 4.504.455 (komt terug bij kasschuif).

Noordoostpolder 2024 2025 2026 2027 2028 Incidentele compensatie € 1.939.450 € 1.710.981 € 351.052 € 282.238 € 220.734

Meicirculaire 2024 21.15 uur Opschalingskorting Sinds 2015 worden gemeenten geconfronteerd met een (opschalings)korting op het gemeentefonds. Deze loopt op tot € 975 mln in 2026. Hiervan is sinds 2019 een stand (korting) bereikt van € 300 mln. De oploop van de opschalingskorting ad € 675 mln (structurele uitname gemeentefonds) wordt vanaf 2026 geschrapt.

Noordoostpolder 2024 Schrappen oploop opschalingskorting € -

2025 € -

2026 2027 2028 € 1.755.260 € 1.739.198 € 1.727.815

Meicirculaire 2024 21.20 uur Afrekening btw-compensatiefonds 2023 In totaal zijn de gemeenten in 2023 € 573 mln. onder het vastgestelde bcfplafond gebleven met declaraties. In de septembercirculaire 2023 is al een voorschot van € 359 mln. beschikbaar gesteld. De definitieve afrekening BCF over 2023 bedraagt hierdoor € 214 mln. Dit wordt in 2024 incidenteel toegevoegd. Voor Noordoostpolder bedraagt dit incidenteel € 573.754 (3e CKBW 2024).

De meicirculaire voor 2024 21.22 uur 2024: een incidentele aanvulling van bruto € 2,9 miljoen+ en netto € 770.000Bruto – netto negatief door ‘verplichte' uitgaven/lasten: Incidentele compensatie Bbp-systematiek naar RBP: Afrekening ruime BCF-plafond 2023 naar RBP: Uitvoeringskosten Omgevingswet (DU) naar RBP: Werkdrukverlaging jeugdbescherming: Dienstverlening gemeenten aanpak armoede en schulden: Voorschoolse voorziening peuters (DU): Participatie (IU): Totaal:

€ 1.939.450€ 573.754€ 394.676€ 87.235€ 93.126€ 637 € 570.938€ 3.658.542

De meicirculaire en de kasschuif 21.25 uur

Kasschuif 2025: Kasschuif 2024: Kasschuif 2024+2025:

€ 3.734.411 € 770.044 € 4.504.455

(via RBP van ‘Incidentele compensatie Bbp-systematiek 2024 – 2028)

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.27 uur De algemene uitkering neemt qua omvang met ingang van 2026 af. VNG-redenatie: ‘wat als de regering oude systematieken nog zou gebruiken’; gemeenten leveren naar 2028 oplopend tot € 3,2 miljard in. Voor Noordoostpolder zo’n € 8,5 miljoen structureel. Indexatie AU o.b.v. bruto binnenlands product (bbp) en de volumeontwikkeling, gebaseerd op een achtjarig historisch gemiddelde bbp, per 2024 i.p.v. 2027. Nadelig voor gemeenten. Rijk compenseert gemeenten afbouwend tot 2030. Eenmalige korting uit de Voorjaarsnota op 2025, ter grootte van de opschalingskorting van € 675 mln (€ 1,8 mln.) blijft staan.

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.30 uur Houdbaarheid Wmo-uitgaven Demografie/vergrijzing neemt toe en daarmee de zorgkosten van gemeenten voor de Wmo. Een nader te bepalen deel van de Wmo verloopt in de toekomst niet meer via de algemene uitkering, maar via separate financiering. Risico grote kostenstijging voor gemeenten neemt af (analoog aan financiering bijstand). In Voorjaarsnota Rijk € 300 mln. extra middelen gereserveerd (loopt op tot € 300 mln. in 2029). In de meicirculaire is dit niet opgenomen voor de AU. Verwerking in de begroting 2025 – 2028 geeft geen effect: lasten +/- en baten +/-. Onderzoek door werkgroep ministeries VWS, BZK, Financiën en de VNG.

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.32 uur Verminderen SPUK’s (specifieke uitkeringen) - Effect niet te berekenen. - Korting Rijk van 10% zouden gemeenten besparen op minder uitvoeringskosten. - (Onterecht) simpel toepassen parameters levert korting op van € 1,2 mln. - (Onterecht) uitgangspunt is dat gemeente Noordoostpolder dan € 11 mln. meer AU krijgt. Bijvoorbeeld: Brede SPUK (Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA)), Integraal Zorgakkoord (IZA), Specifieke uitkering meerkosten energie openbare zwembaden en Specifieke uitkering versterking GGD’en.

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.35 uur Bijzondere bijstand en vroegsignalering Het effect voor de begroting 2025 is voor gemeente Noordoostpolder neutraal. Dat hangt af van het beleid nu en de keuzen die voor 2025 en verder gemaakt worden. Niet gedeclareerde btw: een voordeel van € 214 miljoen Voor gemeente Noordoostpolder betekent dit een incidenteel voordeel van ruim € 573.754 in 2024 (verwerking in 3e CKBW 2024). Werkdrukverlaging jeugdbescherming Het effect voor de begroting 2025 is voor gemeente Noordoostpolder neutraal, maar hangt af van het beleid nu en de keuzen die voor 2025 en verder gemaakt worden.

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.40 uur Taakstelling Jeugdzorg Coalitieakkoord Rutte IV aanvullende besparing Jeugdzorg structureel € 511 mln vanaf 2027. Budgettair neutraal voor gemeente Noordoostpolder. De bezuiniging is in de begroting 2024 – 2027 per 2025 ingeboekt. Voor 2025 gaat die niet door. Uitvoeringskosten Omgevingswet In 2024 € 71,5 miljoen voor de uitvoeringskosten Omgevingswet. Noordoostpolder € 394.676. Budget is al in begroting 2024 opgenomen, door middel van een onttrekking aan RBP. Bedrag wordt weer gestort in RBP, vrije ruimte (daaraan was initieel ook onttrokken). Voor 2025 heeft het Rijk € 80 mln. gereserveerd. Komt waarschijnlijk in een van de volgende circulaires naar AU.

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.45 uur Niet beoogde kosten Jeugdzorg Eenmalig voor 2024 € 81.213 nadeel, komt te laste van het rekeningresultaat 2024 (3e CKBW 2024). Tegemoetkoming sociaal ontwikkelbedrijven (WSW) € 63,9 miljoen Voor Noordoostpolder incidenteel € 195.000 voor 2024 budgettair neutraal. Hangt af van het beleid nu en de keuze die voor 2024 gemaakt wordt. Rijksbijdrage beschut werk De Rijksbijdrage beschut werk, die onderdeel is van de integratie-uitkering Participatie, wordt structureel verhoogd tot 2028 in AU. Voor Noordoostpolder structureel en budgettair neutraal in de budgetten en het beleid participatie. Hangt af van het beleid nu en de keuze die voor 2024 en verder gemaakt wordt.

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.50 uur Risico’s onvoldoende compensatie prijsstijgingen 2026 e.v. 2025 Risico’s onvoldoende compensatie prijsstijgingen 2026 Risico’s onvoldoende compensatie prijsstijgingen 2027 Risico’s onvoldoende compensatie prijsstijgingen 2028 Totaal

2026 € 900.000

2027 € 900.000

2028 € 900.000

€0

€ 1.000.000

€ 1.000.000

€0

€0

€ 1.100.000

€ 900.000

€ 1.900.000

€ 3.000.000

N.B.: netto, na aftrek reguliere OZB-inflatie (2,3%).

De meicirculaire voor 2025 en verder 21.55 uur Rijkssystematiek aanpassing OZB-(reken)tarieven Het Rijk past jaarlijks de OZB-rekentarieven aan voor de korting op de algemene uitkering. 2025 Op basis van de begrotingsrichtlijnen (+2,3%) perspectiefnota 2025 – 2028 ontstaat een verschil van € 570.000 structureel in de opbrengsten OZB t.o.v. de OZB-rekentarieven van het Rijk voor 2025 (+6,3%). 2024 Gemeente Noordoostpolder heeft voor 2024 € 400.000 minder in de aanpassing van de OZB tarieven doorgevoerd dan het Rijk heeft gekort op de AU.

Vragen? 22.00 uur

Stelt u ze maar! Wie? Nu of op een later moment?

Parallel privé-exploitatie en -balans • Hypotheek € 2.000 Salaris € 4.750 • Verzekeringen € 500 Belastingen € 750 • Boodschappen € 1.250 Tegemoetkoming€ 500 • Kinderopvang € 1.000 • Vervoerskosten € 750 • Sport, uitgaan & hobby € 500 • Sparen € 0 Totaal: € 6.000 Totaal: € 6.000 Balans Woning: Auto’s Aandelen Bank Totaal:

*

€ 750.000 Hypotheek € 400.000 € 25.000 Eigen vermogen € 500.000 € 75.000 € 50.000 € 900.000 Totaal: € 900.000