E06 00 Beantwoording poilitieke vragen D66 - Mogelijke PFAS-verontreiniging.pdf

Fractie: Naam: Onderwerp: Datum indiening vragen:

D66 Wim van Wegen Mogelijke PFAS-verontreiniging 1 mei 2025

Namens D66 wil ik graag een reeks vragen bij het college neerleggen m.b.t. de toenemende zorgen rond PFAS-verontreiniging. De PFAS-problematiek speelt nadrukkelijk in Nederland en is niet voor niets met prioriteit op de landelijke politieke agenda beland. Op 10 april jl. organiseerde de vaste commissie voor Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over dit onderwerp. De zorgen zijn reëel: in steeds meer gemeenten wordt het eten uit eigen moestuin afgeraden. Water uit PFAS-verontreinigde sloten en kanalen wordt gebruikt om tuinen te besproeien – maar is dat wel zonder risico? En dan is de impact op ons drink- en zwemwater nog buiten beschouwing gelaten. Ook op Europees niveau staat het onderwerp op de kaart. De Unie van Waterschappen en Vewin (Vereniging van Waterbedrijven in Nederland) stuurden op 16 april een gezamenlijke brief aan Eurocommissaris Jessika Roswall, waarin zij oproepen tot een snel, alomvattend en bindend verbod op PFAS in de hele EU. Vraag 1 Is het college op de hoogte van de huidige PFAS-waarden in het oppervlaktewater binnen de gemeente Noordoostpolder? De gemeente Noordoostpolder beschikt niet over actuele gegevens over PFAS in het oppervlaktewater. De wettelijke taak voor het bewaken van de waterkwaliteit ligt bij Waterschap Zuiderzeeland. Daarom heeft het college uw vraag doorgestuurd aan het waterschap.

Van het Waterschap heeft het college een antwoord op uw vraag ontvangen dat zij op dit moment beperkt beschikken over informatie over PFAS in het oppervlaktewater. Wel wordt er momenteel door het Waterschap uitgebreid onderzoek naar gedaan. Vraag 2 In hoeverre wordt het PFAS-gehalte in het oppervlaktewater in kaart gebracht? Is deze informatie openbaar en toegankelijk voor onze inwoners? Het Waterschap meldt dat tot nu toe vooral metingen naar PFAS zijn gedaan op plekken waar al vervuiling bekend is, zoals bij de Meerkoetentocht, of op locaties waar een verhoogd risico op PFAS wordt verwacht. Veel van deze plekken liggen rond Lelystad. Ook zijn zwemlocaties onderzocht. De uitkomsten daarvan zijn positief: het water op deze locaties voldoet ruim aan de veiligheidsnormen voor zwemwater. Op dit moment doet Waterschap Zuiderzeeland uitgebreider onderzoek naar PFAS in het hele gebied. Daarbij wordt op 22 strategische plekken het oppervlaktewater onderzocht, waarvan 8 in de gemeente Noordoostpolder. De resultaten van dit onderzoek worden halverwege 2025 verwacht. Naast het oppervlaktewater onderzoekt het waterschap in 2025 ook de aanwezigheid van PFAS in al haar afvalwaterzuiveringsinstallaties.

De kaart hieronder laat zien waar gemeten wordt en geeft een indruk van de PFAS-waarden. De witte rondjes op de kaart zijn de meetpunten van het onderzoek in 2025. De meetresultaten worden uitgedrukt in PEQ-waarden. Dat is een optelsom van verschillende soorten PFAS. Het RIVM heeft in april 2024 bepaald wat veilige grenzen zijn: • Voor zwemwater: maximaal 280 nanogram PEQ per liter; • Voor water dat gebruikt wordt om moestuinen te besproeien: maximaal 350 nanogram PEQ per liter;

Behalve bij de Meerkoetentocht blijven de gemeten waarden tot nu toe onder deze grenzen. De meetgegevens zijn in principe openbaar, maar nog niet makkelijk online te vinden. Het Waterschap werkt eraan om deze informatie beter toegankelijk te maken. Wie nu al gegevens wil opvragen, kan contact opnemen via waterinformatie@zuiderzeeland.nl. Zodra het onderzoek is afgerond (verwacht medio 2025), worden de resultaten gepubliceerd op de website van het waterschap. Vraag 3 Heeft het college kennis van PFAS-uitstoters binnen onze gemeentegrenzen, of is de verontreiniging volledig afkomstig van buiten Noordoostpolder? In de Noordoostpolder zijn door het Waterschap nog geen PFAS verontreinigde oppervlaktewateren aangetroffen. Vraag 4 Mag worden aangenomen dat de gemeente Noordoostpolder en Waterschap Zuiderzeeland nauw samenwerken in het kader van het PFAS-dossier? Kan er een beeld worden geschetst van deze samenwerking? De gemeente werkt met het Waterschap samen om de uitstoot van “zeer zorgwekkende stoffen” (ZSS), zoals PFAS te verminderen. Dit gebeurt vooral door het aanpassen van vergunningen voor bedrijven die via het riool afvalwater lozen. Deze vergunningen zijn eerder afgegeven door de

Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vechtstreek (OFGV) en worden nu opnieuw bekeken. Het doel is om te zorgen dat er zo min mogelijk PFAS via het riool in het water terechtkomt. Op dit moment bestaan er nog geen goede zuiveringstechnieken om PFAS uit bedrijfsafvalwater of op afvalwaterzuiveringsinstallaties (AWZI’s) te verwijderen. Daarom is het belangrijk om het probleem bij de bron aan te pakken: bij de bedrijven zelf. Bij het vernieuwen van de vergunningen wordt per bedrijf gekeken welke maatregelen nodig zijn om de uitstoot van PFAS te beperken. Soms zijn daarvoor extra aanvullende maatregelen nodig. Wij hebben als gemeente een taak om de emissie van zeer zorgwekkende stoffen, waaronder PFAS terug te dringen. Als opdrachtgever geeft de gemeente de Omgevingsdienst daartoe opdracht. Het gaat bij het terugdringen van PFAS niet alleen om het rioolwater, maar ook om andere emissieroutes waarop PFAS vanuit de stad in het milieu terecht kan komen. Vraag 5 In welke mate baart de PFAS-vervuiling van het oppervlaktewater het college zorgen? Het college is zich bewust van de berichtgeving in de media, zoals de aandacht voor PFAS in eieren van hobbykippen, en neemt deze signalen serieus. PFAS is een verzamelnaam voor chemische stoffen die bijna niet afbreken in het milieu. Daarom worden ze ook wel “forever chemicals” genoemd.

Ze komen inmiddels overal voor: in de lucht, in de bodem, in het water en zelfs in ons voedsel. PFAS in het watermilieu is een probleem. Als waterkwaliteitsbeheerder doet het Waterschap wat het kan om de uitstoot van PFAS naar het water te beperken, maar heeft geen invloed op de productie van PFAS of op het gebruik van producten die PFAS bevatten. Wel kan het Waterschap van middelen gebruikmaken door streng te zijn bij het geven van vergunningen en bij het controleren van bedrijven die afvalwater lozen. Dat gebeurt op verschillende manieren, zoals: • onderzoek naar afvalwater van bedrijven; • het doen van handhavingsverzoeken of aangifte; • het nemen van maatregelen als blijkt dat bedrijven PFAS lozen. Het Waterschap onderzoekt waar PFAS in het water voorkomt en of er plekken zijn met extra hoge concentraties (hotspots). Ook wordt gekeken naar PFAS in afvalwater en wordt actie ondernomen als dat nodig is. Omdat PFAS een landelijk en zelfs Europees probleem is, pleiten de Waterschappen voor een totaalverbod op PFAS in Europa. Ze willen ook dat er een landelijke coördinator komt die zich bezighoudt met PFAS. Daarom hebben de Waterschappen een brandbrief gestuurd aan minister Madlener van Infrastructuur en Waterstaat, met de oproep om extra maatregelen te nemen om PFAS uit het milieu te weren.

Vraag 6 Heeft het college ook inzicht in andere schadelijke stoffen die in (te) hoge concentraties in het oppervlaktewater voorkomen? De aanwezige waterkwaliteit in Flevoland staat onder druk. Dit is reden voor het Waterschap om regelmatig de kwaliteit van het oppervlaktewater in Flevoland te meten. Uit deze metingen blijkt dat sommige schadelijke stoffen, zoals gewasbeschermingsmiddelen en zware metalen, in te hoge concentraties voorkomen. Daardoor is het waarschijnlijk dat de doelen van de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) in 2027 niet worden gehaald. Dit probleem speelt niet alleen in Flevoland, maar in heel Nederland.

Sommige van deze stoffen komen door menselijk handelen in het water terecht. Andere stoffen zijn inmiddels verboden, maar blijven nog lang in het milieu aanwezig. Ook kunnen stoffen uit de bodem vrijkomen. Het Waterschap probeert de uitstoot van deze stoffen te verminderen via verschillende routes, zoals: • de Kaderrichtlijn Water, • het Actieplan Bodem en Water, • het beleid voor zeer zorgwekkende stoffen. Daarnaast overlegt het Waterschap met de Rijksoverheid over stoffen die moeilijk aan te pakken zijn, maar wel invloed hebben op de waterkwaliteit. Het is zorgelijk dat de KRW-doelen mogelijk niet worden gehaald. Dit was voor het Waterschap aanleiding deze zorgen met de gemeenten (via de Samenwerking Afvalwaterketen Flevoland) en de provincie Flevoland te delen. De gemeente begrijpt dat het verbeteren van de waterkwaliteit iets is wat we samen moeten doen, en dat dit niet alleen de taak van het waterschap is. Het Waterschap heeft gemeenten en provincie gevraagd om te kijken hoe zij kunnen bijdragen om de uitstoot van schadelijke stoffen uit steden en landbouwgebieden te verminderen door bijvoorbeeld het inzetten van een ruimtelijk instrumentarium voor het terugbrengen van de emissies vanuit zowel stedelijk als landelijk gebied.

Het waterschap onderzoekt zelf ook of het via eigen regels (de waterschapsverordening) extra stappen kan zetten om de uitstoot van schadelijke stoffen te beperken. Vraag 7 Zo ja, geven deze inzichten aanleiding tot zorg bij of actie vanuit het college? Uit de antwoorden op de eerdere vragen blijkt duidelijk dat het voor de overheden in Flevoland belangrijk is om samen te werken aan het terugdringen van de uitstoot van zeer zorgwekkende stoffen, zoals PFAS.

Datum beantwoording vragen: Contactpersoon: E-mail adres: Tel:

20 mei 2025 Jehannes de Leeuw j.deleeuw@noordoostpolder.nl 06 – 13 33 02 92