D28 02 Begroting Regio Zwolle 2026 - 2029 (vastgesteld in AB 27-11-25).pdf

Meerjarige begroting de Regio Zwolle 2026 - 2029 Vastgesteld door Algemeen Bestuur op 27 november 2025

1

Samenhang in middelen: één financieel raamwerk ... 22

Inhoudsopgave

Eén richting, meerdere invalshoeken .............................. 23

1.Voorwoord en inleiding ......................................................... 5

4. Pijler Economie ..................................................................24

1.1 Voorwoord ...................................................................... 5

4.1 Ambities Economie .......................................................24

1.2 Leeswijzer ...................................................................... 8

4.2 Programma’s Economie ...............................................24

1.3 Ambitie Regio Zwolle ...................................................... 8

Ondernemersdienstverlening ..........................................24

1.4 Samenwerkingsstructuur en governance ........................ 9

Kennis en innovatiestructuur .......................................... 25

2. Financieel Perspectief 2026–2029 ...................................... 10

Ruimtelijke economie ..................................................... 25

2.1 Financieel perspectief ................................................... 10

Lerende regio ................................................................. 25

2.2 Overzicht baten en lasten + toelichting per pijler en programma......................................................................... 12

Programmamanagement ................................................ 25

........................................................................................... 13

4.3 Begroting Economie ..................................................... 26 5. Pijler

Arbeidsmarkt ......................................................... 27

2.3 Risicoanalyse .............................................................. 14

5.1 Ambities Arbeidsmarkt .................................................. 27

2.4 Anticyclische reserve als instrument voor stabiliteit en slagkracht .......................................................................... 15

5.2 Programma’s Arbeidsmarkt ........................................... 27

3. Programmaplan 2026 – 2028 ............................................. 20

Programmalijn Leven Lang Ontwikkelen .......................... 27

3.1 Visie, missie en ambities ............................................... 20

Programmalijn Versterken Arbeidsmarktinfrastructuur (o.a. Werkcentrum) ......................................................... 27

3.2 Samenhang in inhoud: drie pijlers, één koers ................. 21

Programmalijn Talent Binden en Boeien .......................... 27

Pijler Economie ............................................................... 21

Programmalijn Inclusie ................................................... 28

Pijler Arbeidsmarkt ......................................................... 21

Programmalijn Veranderopgaven (onderzoeksprogramma) ....................................................................................... 28

Pijler Ruimte .................................................................. 22

2

5.3 Begroting Arbeidsmarkt ............................................... 29 6. Pijler Ruimte ....................................................................... 31 6.1 Ambities Ruimte ............................................................ 31 Duurzame groei en leefkwaliteit ...................................... 31 Versterken goede bereikbaarheid van het Daily Urban systeem ..........................................................................32

Uitwerking van het programma Vitale Kernen in deelgebieden .................................................................. 38 De voorlopige doelstellingen voor het programma Vitale Kernen is: ....................................................................... 38 6.4 Begroting Ruimte ......................................................... 39 Vertaling naar kostendekking ......................................... 40

6.2 Programma’s Ruimte .....................................................32

NOVEX-gebied Regio Zwolle........................................... 40

Regio activiteiten voor ruimtelijke ontwikkeling ..............32

7. Pijler Basisstructuur ........................................................... 41

Investeren in het netwerk, meer agendavorming, meer focus op Europa ..............................................................33

7.1 Uitvoeringskaders Regio Zwolle bureau 2026 en verder .. 41

Regionale bereikbaarheid................................................33

Communicatie en profilering ...........................................42

6.3 Activiteiten NOVEX-gebied Regio Zwolle ...................... 34

Public Affairs ..................................................................42

Continuïteit als kritieke succesfactor ............................. 34

Programma- en projectondersteuning ............................42

Kaders en instrumenten voor de NOVEX-samenwerking. 34

Kennis en innovatie.........................................................42

Meten is weten, kennis als bindende kracht .....................35

Financieel kader en transparantie ................................... 43

Deelprogramma Regionale Bereikbaarheid ......................35

7.2 Begroting basisstructuur ..............................................44

Doelstellingen voor Regionale Bereikbaarheid: ................36

Bijlagen ................................................................................. 45

Deelprogramma Regionale Sponsstrategie (voorlopig) .....36

Achtergrond cijfers ............................................................ 45

De voorlopige doelstellingen voor het programma Regionale Sponsstrategie zijn: ........................................36

Bijdrage per inwoner per gemeente ................................ 45

Gebiedsgerichte programma’s voor vitale kernen, stationsomgevingen en stedelijk Zwolle .......................... 37

Gemeentelijke bijdrage Pijler Economie .......................... 47

Governance en samenwerking ........................................ 41

Aantal inwoners per gemeente per jaar ........................... 46

3

Gemeentelijke bijdrage Pijler Arbeidsmarkt ................... 48

Provinciale investeringen ......................................... 51

Gemeentelijke bijdrage Inclusie Pijler Arbeidsmarkt ....... 49

Regio Deal ...................................................................... 53

Regionale investeringen: samen bouwen aan brede welvaart ......................................................................... 50

4

1.Voorwoord en inleiding 1.1 Voorwoord Met de voorliggende begroting 2026 en verder presenteert Regio Zwolle de financiële en programmatische kaders voor de komende jaren. Deze begroting vormt een vervolg op de uitvoering van de meerjarige agenda “Regio Zwolle Stapt Door” en biedt richting aan onze gezamenlijke inzet voor een sterke, duurzame en goed verbonden regio. Samen met onze partners blijven wij werken aan de ontwikkeling van Regio Zwolle op de thema’s economie, arbeidsmarkt, mobiliteit en leefbaarheid. De begroting weerspiegelt onze gezamenlijke ambitie om de regionale samenwerking verder te versterken en onze middelen doelgericht in te zetten voor maximale maatschappelijke meerwaarde. Meerjarenperspectief Deze begroting markeert een belangrijke stap in de verdere professionalisering van de regionale samenwerking. Voor het eerst wordt gewerkt met een meerjarige begroting, volledig afgestemd op de meerjarige agenda. Dit meerjarige perspectief biedt een stevig fundament voor strategische sturing, voorspelbaarheid en continuïteit in onze beleidsuitvoering. Door vooruit te kijken over de grenzen van één begrotingsjaar heen, kunnen wij beter anticiperen op ontwikkelingen en samenhang creëren tussen beleid, uitvoering en financiering. Daarmee verstevigen wij de bestuurlijke en financiële basis van de samenwerking binnen Regio Zwolle.

In de begroting ziet u 2025, 2026, 2027, 2028 en 2029 genoemd. 2025 is het vergelijkingsjaar waarop we de regionale begroting op vergelijkbare wijze hebben vormgegeven. Dit heeft vooral vergelijkingswaarde voor het begrotingsjaar 2026. Niet alleen cijfermatig maar ook voor het uitvoeringskader dat met de partners samen is uitgewerkt. We hebben vervolgens in het kader van een meerjarige doorkijk ook de jaren 2027 – 2029 toegevoegd. Op deze wijze komen we tegemoet aan de ambitie en wens nogmaals meerjarig met elkaar te kijken op welke wijze we de komende jaren in de Triple Helix samenwerking verder samen werken en vorm geven aan onze

5

gezamenlijke ambities en doelen. We moeten ons realiseren dat ieder jaar na 2026 steeds meer onzekerheden en aannames in zich dragen. Wel geeft het een beeld welke uitdagingen er zijn wanneer we de ambities en doelen op een vergelijkbaar niveau willen houden. Verbinding tussen inhoud en middelen Een tweede belangrijke ontwikkeling binnen deze begroting is de integrale koppeling tussen inhoudelijke doelen, beoogde resultaten en benodigde investeringen. Deze koppeling maakt inzichtelijk hoe onze middelen bijdragen aan het realiseren van de ambities uit de meerjarige agenda. De begroting is opgebouwd langs de lijn van onze inhoudelijke programmering, zodat de impact van investeringen direct zichtbaar wordt. De komende jaren zullen wij deze werkwijze verder verfijnen, onder andere via de ontwikkeling van resultaatketens, waarmee wij de beleidsdoelen, prestaties en maatschappelijke effecten in samenhang monitoren en verantwoorden. Proces en samenwerking De totstandkoming van deze begroting is het resultaat van een zorgvuldig, transparant en lerend proces, waarin partners uit de regio actief hebben bijgedragen. Vanaf april 2025 is in een reeks inhoudelijke sprintsessies en terugkoppelrondes gezamenlijk gewerkt aan de aanscherping van de inhoudelijke en financiële kaders. Deze aanpak heeft geleid tot een breed gedragen document dat de gezamenlijke koers van de regio weerspiegelt.

De besluitvorming heeft plaatsgevonden binnen de daarvoor geldende bestuurlijke gremia van de regionale governancestructuur. Vooruitblik Met de begroting 2026 en verder zetten wij een volgende stap in de ontwikkeling van een toekomstbestendige, samenwerkende en veerkrachtige regio. Wij blijven in gesprek met onze partners over de verdere versterking van Regio Zwolle en de gezamenlijke uitvoering van onze ambities. Samen bouwen wij verder aan een regio die aantrekkelijk is om te wonen, werken, leren, recreëren en ondernemen – nu en in de toekomst. 6

Namens het Dagelijks Bestuur van Regio Zwolle, De Voorzitter

De Penningmeester

Peter Snijders

Jan Nathan Rozendaal

7

1.2 Leeswijzer Dit document, de meerjarige begroting en het programmaplan 2026-2028 van Regio Zwolle, start met een bestuurlijke inleiding. Hoofdstuk 1 schetst de ambitie, samenwerkingsstructuur, governance en beleidskaders. Lezers die inzicht willen krijgen in de financiële middelen en het meerjarenperspectief van de regio, kunnen direct doorgaan naar hoofdstuk 2, dat een samenvatting van de begroting, de ontwikkeling van de financiële positie, een overzicht van baten en lasten per pijler en programma, en een risicoanalyse omvat. Hoofdstuk 3 biedt vervolgens de algemene kaders van het Programmaplan 2026-2028, inclusief de indicatoren, monitoring en de opzet van de programma's. De feitelijke programmatische invulling en begroting zijn vervolgens thematisch uitgesplitst in de hoofdstukken 4 tot en met 7, waarbij de Pijlers Economie (hoofdstuk 4), Arbeidsmarkt (hoofdstuk 5) en Ruimte (hoofdstuk 6) de kern vormen. Elk van deze pijlers behandelt de doelstellingen (inclusief SMART-doelstellingen), de diverse programma's en de bijbehorende begroting. Tot slot is er in hoofdstuk 7 aandacht voor de Basisstructuur met Public Affairs en Communicatie. De bijlagen, waaronder lijsten van verbonden partijen, bieden aanvullende achtergrondinformatie.

1.3 Ambitie Regio Zwolle De Regio Zwolle zet zich in voor een toekomstbestendige en welvarende regio. Dit doen we door te bouwen aan een sterke economie, een inclusieve arbeidsmarkt en een slimme inrichting van onze ruimte. We streven ernaar de brede welvaart van Regio Zwolle te behouden en te versterken. Onze ambitie is om het innovatievermogen van het mkb te vergroten en zo de concurrentiepositie van de regio te verstevigen. Daarnaast willen we de economie duurzaam inrichten, door de overgang van een lineaire naar een circulaire economie op basis van hernieuwbare energiebronnen te versnellen. Tot slot willen we het gunstige vestigingsklimaat verder versterken door ruimte te bieden aan de ontwikkeling en groei van bedrijven en mensen. In Regio Zwolle willen we dat iedereen de kans krijgt om mee te doen. Dit betekent dat iedereen, nu en in de toekomst, naar vermogen kan participeren, bij voorkeur via betaald werk of anders via maatschappelijk relevante activiteiten. Ondernemers, overheid en onderwijsinstellingen en maatschappelijke partners werken hierbij samen aan regionale transities en arbeidsmarktvraagstukken. We 8

bevorderen een cultuur van 'een leven lang ontwikkelen', zodat iedereen toegang heeft tot relevante kennis, vaardigheden en waar nodig persoonlijke begeleiding bij het vinden van passend werk. Tot slot ontwikkelen we Regio Zwolle tot een klimaatbestendige groeiregio. Hierbij streven we naar het realiseren van de NOVEXafspraken met het Rijk, gericht op 50.000 woningen en 20.000 nieuwe banen voor 2040, waarbij we de natuurlijke harmonie met wateren bodemsystemen herstellen. De groei van brede welvaart vindt plaats vanuit een klimaatbestendige invulling, met zowel fysieke ingrepen als een adaptieve benadering, waarbij water en bodem sturend zijn voor waar we wonen en werken. Ook verbeteren we de bereikbaarheid van ons Daily Urban System, door de doorstroming en verkeersveiligheid te verbeteren. Dit doen we met een transitie in mobiliteit: onnodige mobiliteit voorkomen en prioriteit geven aan lopen, fietsen en openbaar vervoer, met aandacht voor de verbinding met de energietransitie. De focus ligt hierbij op de dagelijkse verplaatsingen binnen en naar de regio voor alle essentiële functies.

1.4 Samenwerkingsstructuur en governance Regio Zwolle functioneert als Triple Helix netwerksamenwerkingsverband tussen 22 gemeenten, vier provincies (Overijssel, Gelderland, Flevoland, Drenthe), onderwijsinstellingen, werkgevers- en werknemersverenigingen, Waterschappen en relevante maatschappelijke partners. De governance van Regio Zwolle kenmerkt zich door een netwerkstructuur, gericht op het verbinden van strategisch beleid met operationele uitvoering. Deze aanpak is gebaseerd op een gezamenlijke visie op regionale ontwikkeling, vastgelegd in de meerjarige agenda.

9

2. Financieel Perspectief 2026–2029 “Financiële stabiliteit is geen doel op zich, maar een voorwaarde voor gezamenlijke slagkracht. Als netwerkregio investeren we niet alleen in projecten, maar in vertrouwen, voorspelbaarheid en het vermogen om samen door te blijven ontwikkelen.”

2.1 Financieel perspectief Strategisch financieel kader De meerjarige begroting 2026–2029 markeert een belangrijke stap in de financiële volwassenwording van Regio Zwolle als samenwerkend netwerk. Onze regio opereert vanuit de kracht van de Triple Helix – overheid, ondernemers en onderwijs – en zet daarmee een stevig fundament onder de realisatie van brede welvaart. Dit vraagt om een solide financieel fundament, gericht op stabiliteit, voorspelbaarheid en wendbaarheid. De komende jaren kenmerken zich door transities in economie, arbeidsmarkt en ruimte. Deze ontwikkelingen brengen zowel kansen als risico’s met zich mee. Regio Zwolle anticipeert daarop met een meerjarig financieel perspectief dat investeringen en baten structureel met elkaar in balans houdt. Onze aanpak is gestoeld op drie principes: 1. Structurele continuïteit – wij borgen de financiële stabiliteit van het samenwerkingsverband door duurzame inzet van middelen en beheersing van incidentele schommelingen via onze anticyclische reserve. 2. Resultaatgericht investeren – middelen worden doelbewust gekoppeld aan concrete maatschappelijke resultaten, via de resultaatketens binnen de pijlers Arbeidsmarkt, Economie en Ruimte. 3.

Adaptief begroten – wij ontwikkelen onze begrotingscyclus als lerend systeem: flexibel genoeg om in te spelen op economische conjunctuur en beleidsmatige koerswijzigingen, zonder het langetermijnperspectief te verliezen. Financiële positie en wendbaarheid De totale baten en lasten laten zien dat Regio Zwolle financieel gezond en veerkrachtig is. De begroting voor 2026 en 2027 laat een stabiel saldo zien, waarbij ruimte is gereserveerd voor de verdere inrichting van de pijler Ruimte & NOVEX. De anticyclische reserve blijft een belangrijk instrument om conjuncturele schommelingen op te vangen en de continuïteit van projecten te waarborgen.

10

Tegelijkertijd vraagt de aard van onze netwerkstructuur – zonder eigen fiscale middelen – om zorgvuldige afstemming tussen partners. De meerjarige financiële afspraken met gemeenten, provincies, onderwijsinstellingen en het Rijk versterken deze voorspelbaarheid en bieden ruimte om gezamenlijke investeringen tijdig te plannen. Investeren in brede welvaart Elke euro die binnen Regio Zwolle wordt ingezet, draagt bij aan de versterking van brede welvaart – economische groei in balans met leefkwaliteit en inclusie. De financiële kaders weerspiegelen deze integrale benadering: investeren in mensen (arbeidsmarkt), in innovatie (economie) en in ruimte (NOVEX-gebied). De Regio Deal vormt hierbij een katalysator voor cofinanciering: publieke middelen worden strategisch ingezet om private investeringen te mobiliseren. Dit vergroot de impact van onze gezamenlijke inzet aanzienlijk. Naar een toekomstbestendige financiële werkwijze De komende jaren ligt onze focus op verdere professionalisering van de financiële werkwijze binnen de netwerkstructuur. Door integratie van programmabegrotingen, structurele risicobeheersing en eenduidige verantwoording creëren we helderheid en vertrouwen tussen partners. Hier ligt een belangrijke opgave: de verbinding tussen inhoud, middelen en resultaat verder versterken.

Alleen door die driehoek te verankeren in ons financieel beleid, blijft Regio Zwolle in staat om als collectief te investeren in de toekomst. met het vertrouwen van haar partners, en met het vizier op duurzame groei.

11

2.2 Overzicht baten en lasten + toelichting per pijler en programma

Een toelichting op de gemeentelijke bijdrage is terug te vinden in de bijlage van dit document.

12

13

2.3 Risicoanalyse

14

2.4 Anticyclische reserve als instrument voor stabiliteit en slagkracht “De anticyclische reserve stelt Regio Zwolle in staat om schommelingen op te vangen en tijdig te investeren, zonder de bestuurlijke wendbaarheid van de samenwerking te verliezen. Zij is daarmee een noodzakelijke randvoorwaarde voor continuïteit en slagkracht in een dynamisch bestuurlijk speelveld.” Regio Zwolle opereert als een unieke Triple Helix-netwerksamenwerking waarin overheden, onderwijsinstellingen en ondernemers samenwerken aan brede welvaart en duurzame groei. Deze samenwerking vraagt niet alleen om gezamenlijke visie en inhoudelijke koers, maar ook om een financieel fundament dat deze gezamenlijke ambitie kan dragen. Binnen dat kader is het van strategisch belang om te beschikken over een anticyclische reserve. Deze reserve vormt geen buffer om vermogen op te bouwen, maar een instrument om bestuurlijke wendbaarheid en continuïteit te waarborgen in een context waarin maatschappelijke en economische dynamiek sterk toenemen. De regio is geen bank – maar heeft wel financiële veerkracht nodig Het uitgangspunt van het bestuur – “de regio is geen bank” – is terecht en wordt volledig onderschreven. Regio Zwolle heeft niet tot doel vermogen op te potten of middelen op de plank te houden.

Tegelijkertijd is het essentieel om te erkennen dat een samenwerkingsverband van deze schaal en complexiteit niet effectief kan functioneren zonder enige financiële ruimte om schommelingen op te vangen of tijdig te investeren. Een maximaal begrensde anticyclische reserve biedt daarvoor het noodzakelijke instrumentarium. Deze reserve zorgt ervoor dat we: ● Schommelingen in bijdragen of rijksmiddelen kunnen dempen, zonder direct te hoeven terugvallen op onze partners; ● Tijdig kunnen handelen bij urgente transities of noodzakelijke cofinanciering (bijvoorbeeld in Regio Deals of EU-programma’s); ● Besluitvorming en uitvoering kunnen versnellen, juist omdat het binnen een breed netwerk bestuurlijk en procedureel ondoenlijk maar ook onwenselijk is om op korte termijn en tussen de jaarschijven door extra bijdragen te vragen; 15

● Stabiliteit bieden aan onze partners door voorspelbaarheid en continuïteit te garanderen in programmering en uitvoering. Belangrijke note: de reserve is géén doel op zich, maar een voorwaarde voor bestuurlijke slagkracht in een dynamisch en complex krachtenveld. Bestuurlijke noodzaak in een dynamische context De omgeving waarin Regio Zwolle opereert, kenmerkt zich door onvoorspelbaarheid: veranderingen in rijksbeleid, verschuivende subsidiestromen, en maatschappelijke transities op het gebied van energie, klimaat en arbeidsmarkt volgen elkaar in hoog tempo op. Zonder een beperkte maar robuuste anticyclische reserve zou iedere onverwachte ontwikkeling leiden tot bestuurlijke vertraging, nieuwe financiële verzoeken aan partners en een verzwakking van onze gezamenlijke positie. Een reserve fungeert juist als stabiliserend mechanisme, waarmee de regio in staat blijft om: ● Anticyclisch te investeren wanneer dat economisch of maatschappelijk het meest effectief is; ● Projecten en programma’s te overbruggen in periodes waarin externe financiering nog niet beschikbaar is; ● De continuïteit van strategische netwerken te waarborgen, ook in tijden van bezuinigingen of herprioritering elders. In deze context is het hebben van een anticyclische reserve geen luxe, maar een voorwaarde voor professioneel financieel management binnen een volwassen netwerkorganisatie.

Governance en transparantie Het belang van een reserve gaat hand in hand met bestuurlijke zorgvuldigheid. De inzet van de anticyclische reserve zal altijd plaatsvinden binnen een duidelijk vastgesteld afwegingskader, waarin is vastgelegd: ● De maximale omvang van de reserve (bijvoorbeeld als percentage van de jaarlijkse regionale bijdragen); ● De voorwaarden en criteria waaronder middelen kunnen worden aangewend (alleen voor incidentele, aantoonbaar noodzakelijke inzet); ● De verplichting tot transparante besluitvorming en verantwoording, inclusief rapportage achteraf richting bestuur en partners. 16

Zo blijft de reserve een bestuurlijk gelegitimeerd instrument, ingebed in een kader van openheid, proportionaliteit en controle. Onderbenutting regionale begroting Door met een kleine bezetting en beperkte uitvoeringscapaciteit te werken, zijn diverse taken en investeringen (programmabureau, communicatie, campagne en Public Affairs) minder uitgevoerd dan begroot. Hierdoor zijn middelen niet volledig aangewend, wat ruimte creëert om een tijdelijke demping in de bijdrage toe te passen. Voorkomen van onnodige lastenverzwaring De financiële positie van gemeenten staat onder druk door stijgende kosten en meerdere grote opgaven. Het niet toepassen van een inflatiecorrectie voorkomt een extra financiële last, zonder dat dit de uitvoering van de regionale samenwerking op korte termijn beperkt. Gefaseerde en doelmatige opbouw van uitvoeringskracht De komende periode is het noodzakelijk om de regionale uitvoeringscapaciteit te versterken. Door de bijdrage niet te verhogen, ontstaat tijd en ruimte om deze uitbreiding zorgvuldig en gefaseerd vorm te geven, waarna beter kan worden beoordeeld welke structurele middelen daadwerkelijk benodigd zijn. Bestuurlijk gedragen en transparante keuze De maatregel is eenvoudig uit te leggen, transparant voor alle deelnemende gemeenten en sluit aan bij de door het Dagelijks Bestuur uitgesproken voorkeur.

Hierdoor is sprake van een bestuurlijk breed gedragen en financieel prudent besluit. Conclusie en voorstel Het besluit om geen inflatiecorrectie van 4% toe te passen op de gemeentelijke bijdrage voor 2026 is financieel verantwoord, beleidsmatig logisch en bestuurlijk gedragen. De maatregel doet recht aan de onderbenutting van voorgaande jaren, beperkt de financiële druk voor gemeenten en ondersteunt een gefaseerde versterking van de regionale organisatie. Voorstel uitgewerkt Het Algemeen Bestuur wordt verzocht in te stemmen met het besluit om voor 2026 geen inflatiecorrectie toe te passen op de gemeentelijke bijdrage. Dit vraagt een investering van € 264.467,-

17

Aantal inwoners per gemeente per jaar

Gemeente

Aantal inwoners 2026

Duurzaam Economie Arbeidsmarkt groeien

DUS

PA en Communicatie

Bureau

Totaal 2026 na demping

totaal 2026 voor totaal demping demping per gemeente

Dalfsen

30.347

47.855

91.041

23.052

5.836

33.849

51.648

253.281

263.412

10.131

Ommen

19.441

30.657

58.323

14.768

3.739

21.684

33.087

162.258

168.748

6.490

Hardenberg

64.049

101.000

192.147

48.653

12.317

71.439

109.006

534.563

555.945

21.383

Raalte

39.009

61.514

117.027

29.632

7.502

43.510

66.390

325.575

338.598

13.023

Olst-Wijhe

19.193

30.266

57.579

14.579

3.691

21.408

32.665

160.188

166.595

6.408

Elburg

24.144

38.073

72.432

18.340

4.643

26.930

41.091

201.510

209.570

8.060

Hattem

12.872

20.298

38.616

9.778

2.475

14.357

21.907

107.432

111.729

4.297

Oldebroek

24.661

38.889

73.983

18.733

4.743

27.507

41.971

205.825

214.057

8.233

Heerde

19.498

30.747

58.494

14.811

3.750

21.748

33.184

162.733

169.243

6.509

Kampen

57.112

90.061

171.336

43.383

10.983

63.702

97.200

476.666

495.732

19.067

Dronten Noordoostpolder Nunspeet Zwartewaterland Steenwijkerland Meppel Staphorst Urk Westerveld DeWolden Hoogeveen Zwolle

45.305 51.296 29.687 23.742 46.173 36.634 18.148 22.395 20.183 24.919 57.475 135.148 821.431

71.443 80.890 46.814 37.439 72.811 57.769 28.618 35.315 31.827 39.295 90.634 213.118 1.295.334

135.915 153.888 89.061 71.226 138.519 109.902 54.444 60.549 74.757 405.444 2.224.683

34.414 38.965 22.551 18.035 35.074 27.828 13.786 17.012 15.331 18.929 43.659 102.661 623.972

8.713 9.865 5.709 4.566 8.879 7.045 3.490 4.307 3.881 4.792 11.053 25.990 157.968

50.533 57.215 33.112 26.481 51.501 40.861 20.242 24.979 22.512 27.794 64.107 150.742 916.212

77.106 378.123 393.247 87.302 428.124 445.249 50.525 247.772 257.683 40.407 198.154 206.081 78.583 385.367 400.782 62.348 305.753 317.983 30.887 151.466 157.525 38.115 119.727 124.516 34.350 168.450 175.188 42.410 207.978 216.297 97.818 307.270 319.561 230.012 1.127.966 1.173.085 1.398.012 6.616.180 6.880.827

15.125 17.125 9.911 7.926 15.415 12.230 6.059 4.789 6.738 8.319 12.291 45.119 264.647

18

Op deze wijze zetten we 264.647,- in van de anticyclische reserve. Er zit in de reserve: Reserve eind 2024: 911.000,Inzet voor demping 2026: 265.000,-----------Restant anticyclische reserve 646.000,Een krachtige reserve vraagt om bestuurlijke zorgvuldigheid en transparantie. Daarom wordt de anticyclische reserve ingebed in een expliciet afwegingskader, waarin onder meer is vastgelegd: • De maximale omvang van de reserve; voorstel € 300.000 • De criteria voor incidentele en noodzakelijke inzet; • De verplichting tot transparante besluitvorming en verantwoording. Hiermee blijft de reserve een instrument van openheid, proportionaliteit en bestuurlijke controle. De keuze om in 2026 een deel van de anticyclische reserve in te zetten om de inflatiecorrectie te neutraliseren toont de meerwaarde van de reserve in de praktijk. Partners worden ontlast, stabiliteit wordt geborgd en regionale slagkracht wordt versterkt. Tegelijkertijd bevestigt deze inzet het belang van een blijvend gemaximeerde anticyclische reserve. In een dynamische omgeving waarin maatschappelijke opgaven niet wachten op nieuwe begrotingsrondes, is financiële flexibiliteit een noodzakelijke voorwaarde voor een professionele en toekomstgerichte netwerkorganisatie. De anticyclische reserve staat daarmee symbool voor bestuurlijke volwassenheid en gezamenlijke regionale kracht.

Er blijft na inzet anticyclische reserve over € 646.000 Voorstel is om structureel maximale reserve te behouden van € 300.000 Dan blijft over voor inzet anticyclische reserve voor bijvoorbeeld demping 2027 € 346.000 19

3. Programmaplan 2026 – 2028 3.1 Visie, missie en ambities

20

3.2 Samenhang in inhoud: drie pijlers, één koers De meerjarige agenda van Regio Zwolle vormt het inhoudelijke kompas van de samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers. Hierin zijn de gezamenlijke ambities en prioriteiten vastgelegd die bijdragen aan brede welvaart in de regio: een sterke economie, een inclusieve arbeidsmarkt en een duurzame, toekomstbestendige leefomgeving. De meerjarige begroting vormt de financiële vertaling van deze agenda. Zij maakt zichtbaar hoe middelen doelgericht worden ingezet om deze ambities te realiseren, en hoe investeringen elkaar versterken over de drie pijlers: Economie, Arbeidsmarkt en Ruimte. “De pijlers Economie, Arbeidsmarkt en Ruimte vormen samen één samenhangende ontwikkelstrategie. De meerjarige agenda geeft richting, de meerjarige begroting biedt slagkracht. Samen zorgen zij voor bestuurlijke continuïteit, financiële stabiliteit en duurzame groei van brede welvaart in Regio Zwolle”. Pijler Economie Binnen de pijler Economie ligt de focus op een veerkrachtig midden- en kleinbedrijf (mkb), dat in staat is te anticiperen op de op ons afkomende transities zoals de energietransitie, verduurzaming en digitalisering. Met een vraaggerichte aanpak wil Regio Zwolle 16.000 ondernemers ondersteunen en 3.000 gerichte trajecten uitvoeren, zodat bedrijven de noodzakelijke transities kunnen maken en innovatiekracht wordt vergroot.

Daarnaast wordt gewerkt aan een sterke kennis- en innovatiestructuur die aansluit bij de behoeften van ondernemers en de economische context. Hiermee wordt de internationale concurrentiekracht versterkt en de brede welvaart duurzaam geborgd. Pijler Arbeidsmarkt De pijler Arbeidsmarkt richt zich op een toekomstbestendige en inclusieve arbidsmarkt, waarin iedereen naar vermogen kan meedoen. Het uitgangspunt is het Uitvoeringsplan 2025, dat voortbouwt op de vijf programmalijnen van de meerjarige agenda. Een belangrijk speerpunt is het stimuleren van een regionale leercultuur waarin een leven lang ontwikkelen de norm is. Via een ontwikkelfonds en sectorale aanpak met netwerkregisseurs, sectortafels en een versnellingsteam wordt scholing en ontwikkeling voor inwoners en 21

werkgevers toegankelijk gemaakt. Regio Zwolle blijft bovendien een koploper binnen het landelijke Human Capital Nederlandconsortium, waarmee de drempels tot leren en ontwikkelen verder worden verlaagd. Daarnaast wordt gewerkt aan versterking van de arbeidsmarktinfrastructuur via het Werkcentrum Regio Zwolle, dat laagdrempelige dienstverlening biedt aan werkenden en werkzoekenden. Talentontwikkeling, inclusie en onderzoek naar arbeidsmarktveranderingen zijn onlosmakelijk onderdeel van deze pijler. Pijler Ruimte De Pijler Ruimte kent twee hoofdopgaven: Duurzaam groeien en leefkwaliteit en Versterken bereikbaarheid DUS. De ambities binnen deze pijler zijn vastgelegd in het Ontwikkelperspectief voor het NOVEX-gebied Regio Zwolle – een programmatische samenwerking van Rijk en Regio om invulling te geven aan klimaatbestendige groei met ruimte voor wonen, werken en duurzame bereikbaarheid. De uitvoering van deze ambities vindt plaats via deelprogramma’s binnen het NOVEX-gebied. Daarnaast voert Regio Zwolle eigenstandig activiteiten uit op het gebied van onderzoek, kennis- en propositieontwikkeling, samenwerking en lobby. De meerjarige agenda is hierbij kaderstellend voor inhoud en financiën.

De meerjarige begroting borgt dat de investeringen binnen NOVEX bijdragen aan integrale doelen – zoals woningbouw, klimaatadaptatie en economische vitaliteit – en dat de financiële middelen aansluiten op de rijksbijdragen en regionale cofinanciering. Samenhang in middelen: één financieel raamwerk De drie pijlers functioneren niet los van elkaar, maar in elkaars verlengde. De meerjarige begroting is zo opgebouwd dat de financiële inzet langs deze pijlers elkaar versterkt: ● Investeringen in Economie dragen bij aan innovatie, verduurzaming en werkgelegenheid; ● De Arbeidsmarkt zorgt voor goed opgeleide mensen die deze transities mogelijk maken; ● De Ruimte-pijler creëert de fysieke en ecologische condities om deze ontwikkeling duurzaam te faciliteren. Door de meerjarige begroting als één integraal financieel raamwerk te hanteren, wordt zichtbaar hoe middelen, programma’s en resultaten elkaar beïnvloeden. De anticyclische reserve fungeert daarbij als stabiliserend instrument, waarmee schommelingen in 22

inkomsten of timing van rijksbijdragen kunnen worden opgevangen zonder dat partners opnieuw hoeven te worden bevraagd. Zo blijven de strategische investeringen in de regionale agenda voorspelbaar, uitvoerbaar en bestuurlijk beheersbaar Eén richting, meerdere invalshoeken De kracht van Regio Zwolle ligt in de verbinding tussen inhoudelijke samenhang en bestuurlijke wendbaarheid. De meerjarige agenda bepaalt de koers – onze gezamenlijke visie op brede welvaart – terwijl de meerjarige begroting deze koers concretiseert en uitvoerbaar maakt. Daarmee wordt het mogelijk om niet alleen gezamenlijk te plannen, maar ook gezamenlijk te handelen.

23

4. Pijler Economie 4.1 Ambities Economie Het gaat economisch goed met Regio Zwolle en in het belang van onze brede welvaart willen we dat zo houden. Met een brede economie bestaande uit 80.000 bedrijven is het onze ambitie om: ● Het innovatievermogen van onze mkb en de mensen daarachter te verhogen en daarmee de concurrentiepositie van de regio verder te verstevigen; ● De economie duurzaam in te richten van een lineaire naar een op herbruikbare energiebronnen gebaseerde circulaire economie. ● Het al gunstige vestigingsklimaat verder te versterken door bedrijven en de mensen daarachter ruimte te geven om te ontwikkelen en groeien.

4.2 Programma’s Economie Ondernemersdienstverlening De uitdagingen die zich opstapelen voor het mkb. Klimaatverandering stelt hoge eisen aan duurzaamheid, aan ons energie- en materiaalverbruik. Een toename aan wet- en regelgeving brengt restricties met zich mee en tegelijk neemt schaarste aan grondstoffen, energie, water en ruimte toe. Geopolitieke ontwikkelingen zorgen voor verandering van onze omgeving. Veranderingen op de arbeidsmarkt stellen hoge eisen aan arbeidsproductiviteit en inclusiviteit. Digitalisering is een belangrijk antwoord om met deze veranderingen om te gaan maar is niet zelden disruptief voor de huidige bedrijfsvoering. Dit vraagt veel van de individuele ondernemer. Onderzoek laat zien dat Regio Zwolle achterblijft in innovatief vermogen en productiviteit (-19%), ondanks economische groei. Tegelijk blijkt ook dat een flink deel van het mkb niet over voldoende verandervermogen beschikt om de noodzakelijke transities te maken. Vooral het kleinere mkb is hierdoor kwetsbaar. Dat is een bedreiging voor onze economie en brede welvaart. Met het netwerk is een plan gemaakt, waarin is opgenomen hoe we door middel van een vraaggerichte aanpak de komende jaren 16.000 gaan bereiken en activeren en 3.000 impactvolle ondersteuningstrajecten gaan uitvoeren. 24

Kennis en innovatiestructuur Regio Zwolle heeft van innovatie een speerpunt gemaakt. Daarom gaan we vanuit de huidige situatie toewerken naar een krachtige en toegankelijke kennis- en innovatiestructuur gericht op sectoren en transities passend bij de vraag en behoefte van ondernemers en de economische context. In 2025 hebben we binnen de netwerksamenwerking een visie en ontwikkelagenda ontwikkeld. Naar verwachting zal eind 2025/begin 2026 gestart worden met de uitvoering van de ontwikkelagenda. Ruimtelijke economie In Regio Zwolle gaan we samen binnen zeven door het netwerk aangewezen zoekgebieden op zoek naar economische toplocaties en maken we afspraken over toekomstige bedrijventerreinen in een veranderende economie (kwalitatief en kwantitatief). De Ruimtelijke Economische Bouwsteen (REB2040) is een leidraad voor het vormgeven van de ruimtelijke economische ontwikkelingen voor onze 4 provincies en 22 gemeenten. Voor een duurzame en toekomstbestendige economie door het versterken van de internationale concurrentiekracht van de Regio Zwolle verrichten de ROM’s acquisitie-inspanningen. Aanvullend hierop is opdracht gegeven aan OostNL om vanuit een sterk en duidelijk economisch profiel, in combinatie met een aantrekkelijk vestigingsklimaat, internationaal opererende bedrijven in de regio te houden en aan te trekken.

Lerende regio In 2026 gaan we tenminste vier (twee economie, twee arbeidsmarkt) door het netwerk gemeenschappelijk overeengekomen onderzoeken, uitgezet op economie- en arbeidsmarkt gerelateerde transitievraagstukken (waaronder de jaarlijkse Regio Zwolle Monitor). In het kader van kennisdeling en lerende regio gaan we de resultaten delen binnen de tripartite samenwerking en (bestuurlijk) het gesprek voeren over de beleidsmatige implicaties. Programmamanagement De inzet van de programmamanager Economie, de programmasecretaris Economie & Arbeidsmarkt en investeringsruimte.

25

4.3 Begroting Economie

26

5. Pijler

Arbeidsmarkt

5.1 Ambities Arbeidsmarkt In Regio Zwolle kan iedereen - nu en op termijn - meedoen naar vermogen. Het liefst via betaald werk en anders via een prestatie die daar zo dicht mogelijk tegenaan ligt, bijvoorbeeld maatschappelijk relevante activiteiten. Ondernemers en onderwijsinstellingen werken samen aan regionale transities en arbeidsmarktvraagstukken. Regio Zwolle kent een cultuur van ‘een leven lang ontwikkelen’. Iedereen heeft toegang tot mogelijkheden in het vergaren van relevante kennis en vaardigheden, en waar nodig persoonlijke begeleiding in het vinden van passend werk.

5.2 Programma’s Arbeidsmarkt Programmalijn Leven Lang Ontwikkelen Regio Zwolle investeert in het versterken van een leercultuur waarin een leven lang ontwikkelen de norm is. Door de sectorale aanpak van Regio Zwolle bouwen we aan een goed georganiseerd netwerk, waarin onderwijs, ondernemers en overheid elkaar binnen elke sector ontmoeten. Groei Vooruit en Upgrade jezelf zijn initiatieven van Regio Zwolle die zich onder andere richten op het investeren in mensen via het Ontwikkelfonds. De subsidie van het Ontwikkelfonds heeft als doel inwoners en werkgevers en hun werknemers te ondersteunen in een leven lang leren en ontwikkelen, waarmee de arbeidsmarktpositie voor de toekomst wordt versterkt. Programmalijn Versterken Arbeidsmarktinfrastructuur (o.a. Werkcentrum) Regio Zwolle gaat de regionale aanvullende arbeidsmarktdienstverlening verder ontsluiten via het Werkcentrum Regio Zwolle. In lijn met de aanstaande wettelijke verplichtingen investeren we in manieren om onze gezamenlijke dienstverlening zo goed mogelijk vindbaar te maken voor onze werkenden, werkzoekenden en werkgevers. Programmalijn Talent Binden en Boeien Regio Zwolle streeft ernaar dat iedere jongere de juiste begeleiding en ondersteuning krijgt richting economische zelfstandigheid en maatschappelijke participatie.

We stimuleren talentontwikkeling en talentbehoud in de regio waar jongeren op school zitten, een baan hebben of een traject van leren en werken volgen. We werken samen met de initiatieven van onderwijsinstellingen op het gebied van 27

onderwijs en arbeid en stimuleren onderlinge afstemming en synergie via bijvoorbeeld de mbo Start.route, de vso/pronetwerksamenwerking en de samenwerking met Universiteit Twente. Onder deze programmalijn vallen ook de gezamenlijke regionale aanpak op praktijkleren, de wettelijke taken op grond van de Wet van school naar duurzaam werk en het informatiepunt voor arbeidsmigranten (WIN-punt). Programmalijn Inclusie Alle inwoners in Regio Zwolle hebben gelijke kansen op werk. We ondersteunen daarom mensen in hun route naar werk, specifiek die inwoners die om wat voor reden dan ook een afstand tot de arbeidsmarkt ervaren. We doen dat bijvoorbeeld door een krachtige gezamenlijke regionale aanpak voor mensen met een arbeidsbeperking, Social Return on Investment (SROI) 1, arbeidstoeleiding van nieuwkomers en samenwerking op het gebied van arbeidstoeleiding van mensen met mentale gezondheidsproblemen. Programmalijn Veranderopgaven (onderzoeksprogramma) Regio Zwolle wil impact maken door het realiseren van een toekomstbestendige economie en flexibele arbeidsmarkt, waarin we optimale arbeidsparticipatie en -productiviteit nastreven om maatschappelijk transities te realiseren. Daarmee versterken we de leefbaarheid, innovatiekracht en verduurzaming van de regio. Om impact te realiseren op deze veranderopgaven is een systematisch en evidence based (onderzoeksbasis)programma nodig.

Dat brengen we samen in deze programmalijn.

1

Provincie Overijssel, Waterschap DOD en de 16 gemeenten uit de arbeidsmarktregio Zwolle hebben enkele jaren geleden gezamenlijk het regionaal expertisecentrum Social Return on investment opgezet. De regionale SROI-adviseurs adviseren de inkopers en contractmanagers van de 18 organisaties bij het realiseren van (hun eigen) SROI-doelstellingen via formele aanbestedingen en contractvorming. Daarnaast ondersteunen zij de opdrachtnemers bij de realisatie van hun SROI-verplichting. Voor 2025 loopt de financiering van het expertisepunt via de gemeenten en het Waterschap. In 2026 verkennen we met de partners hoe de geboden dienstverlening financieel, duurzaam en evenwichtig kan worden voortgezet.

28

5.3 Begroting Arbeidsmarkt

29

30

6. Pijler Ruimte De pijler ruimtelijke ontwikkeling bestaat uit twee onderdelen: 1. Duurzame groei en leefkwaliteit 2. Versterken goede bereikbaarheid van het Daily Urban systeem In de meerjarige agenda van Regio Zwolle zijn per onderdeel programma’s benoemd. Een aantal programma’s houdt direct verband met Regio Zwolle als NOVEX-gebied. Deze bijzondere status betekent dat regio en Rijk samenwerken aan de groei van de regio met meer woningen, een betere bereikbaarheid, meer banen en een grotere klimaatbestendigheid. De basis hiervoor is de verstedelijkingsstrategie “Warme Harten in een Klimaatadaptieve Delta” van de regio en vastgesteld in januari 2023 door de Stuurgroep Ruimte. Op basis daarvan is een ontwikkelperspectief uitgewerkt en een uitvoeringsagenda. Daarnaast zijn er opgaven en activiteiten van de regio zelf op het brede ruimtelijke werkveld. Zo is er samenhang tussen de ontwikkelingen in het landelijk gebied en stedelijke ontwikkeling, alsmede tussen ruimte en economie, bijvoorbeeld om daadwerkelijk ruimte te bieden aan nieuwe bedrijvigheid. Opgaven rondom energie, drinkwater, defensie, agri-food, natuurontwikkeling, recreatie en toerisme spelen nadrukkelijk en hebben lijntjes en verbanden met de opgaven rondom de ontwikkeling van de kleine en grote kernen in de regio. Samenvattend en overkoepelend staat in NOVEX-verband en in Regioverband brede welvaart centraal.

Aangezien het Rijk partner en co-financier is voor het NOVEX-gebied en de waterschappen zich financieel hebben verbonden aan de sponsstrategie is een onderscheid in de begroting voor de pijler ruimtelijke ontwikkeling tussen regiobrede activiteiten buiten NOVEX en de gerichte werkzaamheden voor het NOVEX-gebied.

6.1 Ambities Ruimte Duurzame groei en leefkwaliteit Regio Zwolle herbergt veel kwaliteiten met de potentie voor het aanjagen van de groei van brede welvaart, met inbegrip van de NOVEXafspraken met het Rijk om voor 2040 te zorgen voor 50.000 woningen en 20.000 nieuwe banen. Het is onze ambitie om de natuurlijke harmonie te hervinden met de voor ons kenmerkende water- en bodemsystemen. De groei van de brede welvaart vindt daarom plaats vanuit een klimaatbestendige invulling. Dat vraagt enerzijds om fysieke ingrepen en anderzijds om een adaptieve benadering. We laten water en bodem sturend zijn in waar we gaan wonen en werken en hoe we dat doen. Daarnaast zijn ook betaalbaarheid, bereikbaarheid en landschappelijke kwaliteit randvoorwaardelijk om een woon-, werk- en leefklimaat op van (inter) nationale allure te creëren.

31

Versterken goede bereikbaarheid van het Daily Urban systeem Als schakelpunt van OV- en wegverbindingen is Regio Zwolle onmisbaar voor (inter)nationale verbondenheid tussen noord en west en zuid en oost. Goede verbindingen nu en op de lange termijn zorgen voor verwevenheid tussen ons platteland en de kleinere en grotere steden en met omliggende regio’s. Daarvoor verbeteren we de doorstroming en de verkeersveiligheid met een transitie in onze mobiliteit: voorkomen van onnodige mobiliteit en voorrang geven aan lopen, fiets en OV, met aandacht voor de verbinding met de energietransitie. Leidend hierin is het functioneren van ons Daily Urban System: de dagelijkse verplaatsingen in onze regio voor wonen, werken, winkelen, zorg, studie, sport, recreatie en cultuur. Samengevat zijn de doelen voor regiobrede activiteiten op ruimtelijke ontwikkeling: 1. Ontwikkelen van een robuuste en tegelijkertijd dynamische Regio-agenda op ruimtelijke opgaven in nauwe samenwerking met AO Ruimte en PHO Ruimte. 2. Versterken van het netwerk om slagvaardiger in te spelen op ontwikkelingen vanuit Rijk, Europa en omliggende regio’s. 3. Definiëren en tot uitvoering laten komen van gerichte lobby doelen op ruimte, waaronder bestaande lobbyactiviteiten op infrastructuur. 4.

Opvolging geven aan het programma Regionale Bereikbaarheid, voor wat betreft brede regio opgaven voor infrastructuur (inzet programmamanager en bijbehorende werkorganisatie. 5. Verbeteren en versterken van relaties tussen ruimte en economie/arbeidsmarkt, bijvoorbeeld in relatie tot de ontwikkeling van bereikbaarheid als basisvoorziening of de wijze waarop economie doorwerkt naar ruimtelijke opgaven voor energie, drinkwater, bedrijvigheid, Port of Zwolle, etc. Hierbij wordt meer afstemming met de Economic Board voorzien.

6.2 Programma’s Ruimte Regio activiteiten voor ruimtelijke ontwikkeling Hoewel de gerichte ambities van Regio Zwolle als NOVEX-gebied een stevig kompas bieden voor specifieke ruimtelijke opgaven, is ruimtelijke ontwikkeling in de regio een breder thema. De afgelopen jaren leren wij dat ontwikkelingen met doorwerking naar onze regio snel plaats kunnen vinden. Voorbeelden zijn de ontmanteling van het Nationaal Programma Landelijk gebied of juist de ontwikkeling van het Nationaal Programma Ruimte voor Defensie. In Europa zien we bij de EU toenemende nadruk en aandacht voor wateropgaven,

32

naast en aanvullend op de lopende programma’s op klimaat, infrastructuur en bereikbaarheid. Dezelfde opgaven waarmee we als regio al enige tijd aan de slag zijn. Investeren in het netwerk, meer agendavorming, meer focus op Europa Ontwikkelingen op alle ruimtelijke en bestuurlijke schaalniveaus beïnvloeden hoe we wonen, werken en leven in ons daily urban system. Dat vraagt doorlopend dat we onderling afstemmen, onze kennis met elkaar (kunnen) delen, komen tot gerichte afwegingen en keuzes of we als regio de stap voorwaarts willen zetten op specifieke nationale en internationale ontwikkelingen en/of samen willen optrekken in gelegenheidsallianties. In 2026 zal dat zonder meer gelden bij het aantreden van een nieuw kabinet en de aanwezigheid van nieuwe Kamerleden met een herkomst uit onze regio. De Regio Deal leert dat we in staat samen met elkaar (snel) te handelen, in dit geval geleid door een specifieke regeling en als we ons gericht organiseren, bijvoorbeeld in deelgebieden. Wat ons ontbreekt is een robuuste samenwerkingsagenda met concrete doelstellingen op ruimtelijke opgaven, zoals die wel benoemd is in de meerjarige agenda. Ook missen we slagkracht om met en in het netwerk in te spelen op (inter)nationale ontwikkelingen en activiteiten. Bijvoorbeeld dat we ons inzetten voor de ontwikkeling van internationaal netwerk met andere regio’s in Europa.

Hiervoor is een blijvende investering aan de orde, zo hebben we recent geleerd bij de reis naar Brussel in de week van de regio’s en steden. Voor deze diverse netwerkinspanningen gaat een netwerkmanager ruimte aan de slag voor een aantal dagen per week. Per eind 2025 wordt deze rol ingevuld. Regionale bereikbaarheid Tot slot gaat het erom dat we in onze regio al langere tijd aan de slag zijn met opgaven in het netwerk van Rijks- en provinciale wegen. Juist dit netwerk is belangrijk voor de binding in onze regio. Goede infrastructuur biedt de essentiële basis om woning, werk, school en zorg te bereiken. Daarnaast is het cruciaal om te kunnen ondernemen. Reeds jarenlang zetten regiopartners zich in om opgaven, bijvoorbeeld rondom de N50, de Flessenhals of de Nedersaksenlijn op de radar van het Rijk te zetten en te houden. En met succes, zijn er in een aantal gevallen afspraken over investeringen gemaakt. Ter ondersteuning van deze (lobby)inspanningen door het netwerk wordt extra capaciteit op het Regiobureau gecreëerd. Het gaat om de programmamanager Regionale Bereikbaarheid die zowel breed voor de regio én specifiek voor het NOVEX-gebied eind 2025 start.

33

6.3 Activiteiten NOVEX-gebied Regio Zwolle Continuïteit als kritieke succesfactor 2025 leert dat als we echt werk maken van onze ambities als klimaatbestendige groeiregio Zwolle, we komen tot resultaten. Dat echt werk maken begint met het bestendigen van de bemensing op een aantal cruciale plekken in de programma’s. De programma’s voor de Sponsstrategie, de Stationsomgevingen en Stedelijk Zwolle beschikten over stabiele sturing en werkorganisaties en de resultaten laten dit zien. Maatregelboeken, een ruimtelijk toekomstperspectief, een sponsstrategie per stroomgebied én voor de hele Regio geven inzicht in hoe we kunnen groeien als klimaatbestendige regio. De basis voor de komende jaren is gelegd. Tegelijkertijd hebben kwartiermakers gewerkt aan de programma’s Regionale Bereikbaarheid en Vitale Kernen en Gezonde Buurten. Het betrof in beide gevallen een tijdelijke inzet met als uitkomst een essentieel tussenresultaat: een programmaplan en een programmaopdracht. Dit laat onverlet dat op deze programma’s nog geen sprake is van continuïteit. Voorzien wordt dat dit eind 2025 wel is geregeld. Ook voor de algemene programmacoördinatie is inmiddels gezorgd voor bezetting. Deze bezetting wordt in 2026 gecontinueerd. Voor het deelprogramma voor kennisdeling en kennisontwikkeling was de organisatiegraad veruit onvoldoende.

Daardoor ontstaan te weinig activiteiten en inspanningen en daarmee concrete resultaten. In 2026 vraagt dat om andersoortige actie gericht op een duidelijke definitie van de doelstelling van dit deelprogramma, in samenhang met de brede agenda op kennisdeling en innovatie van de hele regio. Kaders en instrumenten voor de NOVEX-samenwerking. Waar de verstedelijkingsstrategie en het ontwikkelperspectief in de basisdocumenten zijn die eenmalig worden gemaakt, is in NOVEX aanpak sprake van twee kaders met een periodieke aanpassing en aanvulling. Het gaat om de Uitvoeringsagenda en de Regionale Investeringsagenda (RIA). In 2026 willen we onze eerste RIA gereed hebben en bespreken tijdens het BO Leefomgeving in juni. Daarnaast willen we de uitvoeringsagenda evalueren, opschonen en voorzien van nieuwe afspraken, uiterlijk gereed voor het BO MIRT in het najaar.

34

Meten is weten, kennis als bindende kracht Vanuit de verstedelijkingsstrategie en het ontwikkelperspectief zijn de ambities voor de klimaatbestendige groeiregio bepaald. Aantallen woningen en arbeidsplaatsen zijn gekwantificeerd. Echter, we monitoren de voortgang nog niet op het niveau van de hele Regio Zwolle. Dat willen we gaan doen. In 2025 start een onderzoek naar hoe we klimaatbestendigheid laten doorwerken in keuzes voor en inrichting van nieuwe woon- en werkgebieden. Dat geeft inzicht in de mate waarin we klimaatbestendig groeien en welke uitdagingen en dilemma’s zich daar nog in aandienen. Een van de concrete doelstellingen voor 2026 is daarmee het verbeteren van gegevensbeschikbaarheid, het bepalen van indicatoren en de informatievoorziening over doelbereik van onze ambities op het schaalniveau van Regio Zwolle. Daarnaast werken we in 2026 aan de concrete agenda voor kennisdeling en kennisontwikkeling. Daarbij gaat de aandacht niet alleen uit naar kennis op het inhoud. Het gaat ook om de kunde, bijvoorbeeld voor de realisatie van complexe gebiedsopgaven op basis van de vastgestelde ontwikkelprincipes of het laten landen van inzichten uit de sponsstrategie in beleid en plannen. Deelprogramma Regionale Bereikbaarheid Het deelprogramma Regionale Bereikbaarheid krijgt in 2026 een vervolg. Op 8 oktober 2025 heeft de stuurgroep Ruimte ingestemd met een drieledige aanpak.

Het eerste deel betreft de aandacht voor lopende infrastructurele dossiers en het agenderen van nieuwe dossiers. Dat onderdeel is voorgaand bij de regionale samenwerking op ruimte nader uitgewerkt. De andere delen zijn NOVEX-gebonden. Daarbij gaat het om de mobiliteitstransitie op de korte en lange termijn en om gevolgen van de groei van de regio op de bereikbaarheid. Ook door groei is het mogelijk dat er knelpunten ontstaan in de capaciteit van het huidige spoor- en wegennet. Hierop gaat het opgestelde programmaplan Regionale Bereikbaarheid nader in. Dit plan krijgt nadere uitwerking en opvolging in 2026. Daarnaast blijft onder coördinatie van de regio gewerkt worden aan een maatregelenpakket voor mobiliteitstransitie op de korte termijn. Deze set aan maatregelen staat bekend als het B-pakket. Eind 2025 is hiervoor een aantal nadere bestuurlijke afspraken gemaakt tussen de houder van de subsidie van het Rijk (gemeente Zwolle) en andere bestuurlijke partners in de regio.

35

Doelstellingen voor Regionale Bereikbaarheid: 1. Tot uitvoering komen van de maatregelen van het B-pakket. 2. Nader onderzoek en verfijning van maatregelpakketten in de deelgebieden van de regio conform het opgestelde programmaplan en de verdere groei van inwoners en banen in de regio, mede in betrokkenheid van ondernemers en inwoners van de regio. 3. Nadere uitwerking en definiëring van HUB’s die passen bij de eigenheid van Regio Zwolle. 4. Komen tot uitwerking van benodigde regionale investeringen in mobiliteit en bereikbaarheid voor de RIA. 5. Opvolgen van aanbevelingen in het programmaplan Regionale Bereikbaarheid. 6. Inrichting van een ambtelijke en bestuurlijke (werk)organisatie in en om het programma Regionale Bereikbaarheid voor afstemming en samenwerking. Deelprogramma Regionale Sponsstrategie (voorlopig) De sponsstrategie levert begin 2026 de resultaten op, op basis van het programmaplan 2023-2025. De uitvoering van het programma leert dat er opgaven resteren en nieuwe opgaven in beeld komen die zich enerzijds richten op de doorwerking in beleid en planvorming (borging) en anderzijds op ingrepen op het schaalniveau van de regio waarvoor de maatregelen en bijbehorende investeringen moeten worden bepaald. Daarnaast dienen zich ontwikkelingen in het hoofdwatersysteem aan (deltabeslissingen), alsmede vanuit nieuwe strategieën en programma’s van de EU (waterresilience).

Ook kan het opportuun zijn om de verbinding te maken met de waterkwaliteitsopgave: in hoeverre draagt de sponsstrategie bij aan doelbereik in het licht van de EU Kaderrichtlijn water en wat betekent dat voor maatregelen en investeringen? De voorlopige doelstellingen voor het programma Regionale Sponsstrategie zijn: 1. Zorgdragen voor inbedding van uitkomsten in beleid en planvorming van betrokken overheden. 2. Vergroten van kennis- en inzicht bij een brede groep actoren gelet op de groeiambities in het NOVEX-gebied (bijvoorbeeld ontwikkelaars, bouwers, corporaties, agrarische sector, Economic Board, etc. 3. Concretiseren van opgaven en vertalen naar investeringen op systeemniveau. 4. Verbinden/relateren aan het nationale schaalniveau en opgaven in het hoofdwatersysteem alsmede nieuwe Europese strategieën. 5. Vergroten van integraliteit door toe te werken naar een integrale wateropgave (kwantiteit, kwaliteit, gebiedsinrichting.

36

Gebiedsgerichte programma’s voor vitale kernen, stationsomgevingen en stedelijk Zwolle Voor het deelprogramma Vitale Kernen is een programmaopdracht uitgewerkt. Besluitvorming heeft ertoe geleid dat het programma wordt voortgezet in aanpak waarin op basis van deelgebieden wordt gewerkt. Daarnaast moet een scherper ontwikkelkader worden uitgewerkt hoe vitaliteit van kernen kan worden bereikt. Inmiddels is ook duidelijk dat de andere programma’s een sterk verwevenheid met deelgebieden, deels doordat resultaten beschikbaar zijn gekomen en deels doordat deelgebieden het uitgangspunt was in onderzoek en analyse, bijvoorbeeld in het geval van Regionale Bereikbaarheid en de Sponsstrategie. Het programma Stationsgebieden heeft gedurende twee jaren veel stappen gezet om scherper de ontwikkelopgave uit te werken in licht van de NOVEX-ambities. Voor de betreffende zes stationsgebieden en kernen heeft dit geleid, bijvoorbeeld maatregelboeken. Er worden concrete gebiedsontwikkelingen gedefinieerd waarvoor verdere planuitwerking plaats kan vinden. Tegelijkertijd hangen de maatregelen voor deze gebieden samen met ingrepen in een groter systeem voor bereikbaarheid, bijvoorbeeld in relatie tot omliggende kernen. Deze ingrepen moeten nog nader worden onderzocht. Een dergelijke situatie doet zich ook voor bij Stedelijk Zwolle.

Het vastgestelde ruimtelijke toekomstperspectief (RTP) heeft een aantal samenhangende gebiedsopgaven c.q. strategische ontwikkelzones gedefinieerd met relaties naar omliggende gemeenten, het regionale watersysteem en het in- en omliggende wegennet (met focus op de ring Zwolle) en OV/Spoor. Daarvoor is aanvullend en verdiepend onderzoek nodig. Zowel in de Stationsomgevingen als in Stedelijk Zwolle worden werkzaamheden voortgezet, met name gericht op het verder uitwerken van de specifieke gebiedsopgaven gekoppeld aan de doelen van NOVEX/Ontwikkelperspectief. Met het doel om zicht te krijgen op de benodigde vervolgstappen en bijbehorende investeringen om hiermee de RIA te kunnen voeden. Tegelijkertijd is inbedding in de gebiedsgerichte uitwerking aan de orde, dat gaat immers over de samenhang van de verschillende schaalniveaus (stedelijk kern en (regio)kernen) i.r.t. tot de systeemvraagstukken. Daarom is nadrukkelijk de aansluiting nodig op de systeemprogramma’s Regionale Bereikbaarheid en de Sponsstrategie. Om deze uitwerking en aansluiting mogelijk te maken wordt voorgesteld dat beide programma’s (Stedelijk Zwolle en Stationsgebieden) kennis en kunde vrijmaken om in te brengen in andere programma’s en er ruimte is voor verkenning/onderzoek. Om daarmee in de gebiedsgerichte uitwerking zodoende de samenloop en integraliteit te borgen.

Daarvoor is in de begroting budgetruimte opgenomen, zodat deze inzet ook daadwerkelijk geleverd kan worden.

37

Uitwerking van het programma Vitale Kernen in deelgebieden Het programma komt onder leiding van een programmamanager. Deze programmamanager is in Q4 van 2025 geworven. Belangrijke taken zijn het verder vormgeven van de aanpak in de deelgebieden, het opzetten van samenwerking in deelgebieden en komen tot nadere uitwerkingen voor de deelgebieden. Deze uitwerking betreffen een vertaling van NOVEX-ambities naar alle kernen in een deelgebieden, waarin de uitkomsten tot heden van alle deelprogramma’s worden betrokken. Als werktitel voor deze vertaling wordt gehanteerd: ruimtelijke toekomstbeelden, waarbij concrete gebiedsopgaven en maatregelen worden geïdentificeerd en vertaald naar investeringen. Bij deze toekomstbeelden hoort ook een kwalitatief ontwikkelkader, waarin specifiek wordt gedefinieerd wat vitaliteit van kernen is, zodat ontwikkelopgaven kunnen worden gedefinieerd. In de deelgebieden wordt tevens de samenloop met uitwerking van de REB gezocht, waar mogelijk worden ruimtelijke verkenning in samenhang of daadwerkelijk vanuit één gebiedsproces opgepakt. Hiermee kan de volledige integratie worden geborgd tussen woningbouwopgaven, meer ruimte voor economische ontwikkeling, de doorvertaling van de sponsstrategie en de vertaling naar de impact bereikbaarheid en mobiliteit worden gemaakt.

De voorlopige doelstellingen voor het programma Vitale Kernen is: 1. Ontwikkelen van ruimtelijke toekomstbeelden, op basis van NOVEX-uitgangspunten en ontwikkelprincipes voor de gestelde ambities. 2. Identificeren van concrete gebiedsopgaven en maatregelen, ten behoeve van verdere planologische borging en vertaling naar de RIA. 3. Voeden van programma’s Regionale Bereikbaarheid en Sponsstrategie gericht op regionale en bovenregionale impact 4. Samenhang creëren tussen de gebiedsgerichte uitwerking voor de Stationsgebieden en Stedelijk Zwolle. 5. Versterken van interbestuurlijke samenwerking binnen deelgebieden, waar mogelijk in directe samenloop met investeringen op basis van de Regio Deal.