D19 00 Tussenevaluatie Taalbeleid 2021 Taal de sleutel tot de maatschappij.pdf

Tussenevaluatie Taalbeleid ‘Taal: de sleutel tot de maatschappij’

december 2024 R. Zuidema, gemeente Noordoostpolder

Inhoud

Inhoud............................................................................................................................................... 2 Inleiding ............................................................................................................................................ 3 Hoofdstuk 1: Context en Achtergrond .............................................................................................. 4

Hoofdstuk 2: Doelstellingen van het Taalbeleid ............................................................................... 6 Hoofdstuk 3: Resultaten ................................................................................................................... 8 Hoofdstuk 4: Conclusies en vervolg ............................................................................................... 12 Bijlagen ........................................................................................................................................... 14

2

Inleiding In een steeds meer verbonden wereld speelt taal een cruciale rol in toegang tot onderwijs, werkgelegenheid en sociale integratie. Het lokale taalbeleid is essentieel om deze toegang te waarborgen en te verbeteren. Binnen de gemeente Noordoostpolder werd het huidige taalbeleid ‘taal, de sleutel tot de maatschappij’ op 13 september 2021 door de gemeenteraad vastgesteld, waarbij ook twee moties werden overgenomen. Dit document betreft de tussenevaluatie van dit taalbeleid. Naast het lokale beleid werd in 2021 een regioplan Laaggeletterdheid opgesteld, waarbij regionale samenwerking binnen de arbeidsmarkt Flevoland centraal staat. Door deze samenwerking hoeven gemeenten niet alles zelf te regelen, zoals coördinatie, inkoop van formeel aanbod, administratie en verdeling van de WEB-middelen. Deze taken worden uitgevoerd door contactgemeente Almere. In deze regionale gezamenlijkheid zou er ook een monitor worden ingevoerd. Dit is nog niet gerealiseerd. In hoofdstuk 3 gaan we hier verder op in. Verder kijken we in deze tussenevaluatie terug op de eerste twee jaar na de invoering van het taalbeleid. We bespreken de context en de achtergrond, beschrijven we de doelen uit het taalbeleid en beoordelen we de behaalde resultaten. Tot slot trekken we enkele conclusies en schetsen we het vervolg van het taalbeleid.

Hoofdstuk 3 en 4 zijn opgebouwd aan de hand van de 4 resultaten uit het taalbeleidsplan.

3

Hoofdstuk 1: Context en Achtergrond De gemeente Noordoostpolder heeft een groeiende bevolking die in 2024 de 50.035 inwoners heeft bereikt1. Deze toename weerspiegelt een diverse gemeenschap. Het taalbeleid van de gemeente is ontwikkeld met een duidelijke erkenning van de uiteenlopende taalbehoeften van haar inwoners. Dit omvat ondersteuning voor meertaligheid, integratie en het stimuleren van basisbehoeften. In 2020 werd een adviesrapport opgesteld als input voor een toekomstbestendig taalplan2. Het onderzoeksrapport ‘Bouwstenen taalbeleid Noordoostpolder’ (Schurink-Mossel, 2020) bevatte diverse conclusies en aanbevelingen, die als verbeterpunten zijn opgenomen in het taalbeleid. Samen met de landelijke en regionale kaders beogen we de volgende resultaten: 1. De toegang tot taalaanbod is laagdrempelig en gericht op de doelgroep 2. Vroegtijdig signaleren 3. Taalbeleid is activerend en gericht op meedoen 4. Het taalbeleid past binnen de bestaande financiële kaders Verder is de inhoud van deze tussenevaluatie gebaseerd op verschillende informatiebronnen: 1. Nulmeting: Voorafgaand aan de vaststelling van het taalbeleid in 2021 is er een nulmeting uitgevoerd om de beginsituatie in kaart te brengen. 2. Jaarlijkse rapportages: Firda als formele taalaanbieder en Huis voor Taal als non-formele taalaanbieder leveren jaarlijks verantwoording af over hun activiteiten en resultaten. 3.

Specifieke doelen: De algemene resultaten, zoals hierboven beschreven, zijn gekoppeld aan specifieke doelen. Deze staan beschreven in het taalbeleid en worden in hoofdstuk 2 toegelicht. 1.1 Onderzoek naar laaggeletterdheid Wanneer er gesproken wordt over het percentage laaggeletterden wordt er veelal verwezen naar de cijfers die beschikbaar zijn via de tool Geletterdheid In Zicht. Deze komen voort uit de Doelgroepanalyse Laaggeletterdheid. Die gebaseerd zijn op het PIAAC-onderzoek (Programme for the International Assesment of Adult Competencies). In deze tussenevaluatie gaan wij ook uit van deze cijfers. Deze cijfers dateren uit 2019, er zijn momenteel geen recentere cijfers.

Cijfers 2019 PIAAC-onderzoek Mensen met migratie achtergrond (30+)

Nederlandse werkenden (30-50 jaar)

Nederlandse werkenden (50+) met gezin

Laaggeletterdheid

0 Nederland

5

10

Flevoland

15

20

25

30

35

40

45

Noordoostpolder

Figuur 1 Cijfers 2019 PIAAC-Onderzoek3

1 Gemeente Noordoostpolder in cijfers en grafieken (bijgewerkt 2024!) | AlleCijfers.nl

2 adviesrapport bouwstenen taalbeleid Auteur: Esther Schurink-Mossel Datum: augustus 2020 Opdrachtgever:

Gemeente Noordoostpolder 3 GeletterdheidInZicht dashboard Nederland

4

1.2 Geen nieuwe cijfers laaggeletterdheid Deze tussenevaluatie geeft inzichten in de voortgang van het taalbeleid, maar zal geen nieuwe inzichten geven over het aantal laaggeletterden in onze gemeente. Onlangs zijn wel de resultaten van een nieuw PIAAC onderzoek gepresenteerd. Dit geeft inzicht in landelijke cijfers/trends, de vertaling van deze cijfers naar gemeenteniveau wordt in de tweede helft van 2025 verwacht. 1.3 Toelichting WEB De WEB middelen (Wet Educatie en Beroepsonderwijs) ontvangen wij van contactgemeente Almere. Deze worden ingezet om formeel en non-formeel aanbod mogelijk te maken. Formeel aanbod zijn trajecten die leiden tot een erkend diploma of certificaat. Firda is de enige aanbieder van het formele taalaanbod de gemeente Noordoostpolder. Non-formeel aanbod leidt niet in alle gevallen tot een erkend diploma of certificaat, maar is er om mensen te helpen actiever deel te nemen aan de samenleving. Huis voor Taal Noordoostpolder, waar ook het Taalpunt onder valt is verantwoordelijk voor het non-formele taalaanbod binnen de WEB in de gemeente Noordoostpolder.

5

Hoofdstuk 2: Doelstellingen van het Taalbeleid De doelen van het taalbeleid in de gemeente Noordoostpolder zijn ruim omschreven. Deze brede formulering stelt de gemeente in staat om effectief in te spelen op toekomstige veranderingen en uitdagingen. Door niet vast te houden aan strikte richtlijnen, kan het beleid zich ontwikkelen en aanpassen aan nieuwe omstandigheden, waardoor het beter in staat is om de diverse en dynamische behoeften van de gemeenschap te ondersteunen. In het taalbeleid van 2021 zijn 4 resultaten beschreven waaraan verschillende doelen zijn gekoppeld. 1. 2. 3. 4.

De toegang tot taalaanbod is laagdrempelig en gericht op de doelgroep Vroegtijdig signaleren Taalbeleid is activerend en gericht op meedoen Het taalbeleid past binnen de bestaande financiële kaders

Deze resultaten uit het taalbeleid stelt de gemeente in staat om een inclusieve en toegankelijke omgeving te creëren waarin alle inwoners de kans krijgen om hun basisvaardigheden te ontwikkelen en te verbeteren. 2.1 Doelen Taalbeleid 2021 1. De toegang tot het taalaanbod is laagdrempelig en gericht op de doelgroep a. Vanaf 2022 vinden inwoners gemakkelijker de weg naar een passend taalaanbod. b. We investeren blijvend in het taalnetwerk en de snelle toegankelijkheid van het taalaanbod door een taalregisseur te faciliteren. c. Nieuwe deelnemers worden binnen 1 werkdag actief benaderd voor een intake. d. Vanaf 2022 sluit de dienstverlening aan bij de leerbehoefte en leefwereld van de taalvrager. e. Het aantal intakes en gerichte doorverwijzingen stijgt de komende vier jaar (vanaf 2020) met 10% t.o.v. 2021. f. Het aantal mensen dat passend aanbod krijgt stijgt de komende vier jaar met 10% t.o.v. 2021 g. Het aantal mensen dat na het aanbod voldoende zelfstandig kan functioneren neemt toe met minimaal 5%.

Hoe gaan we dit monitoren? • Aantal inwoners die zich melden bij het taalpunt • Aantal inwoners dat gericht een intake heeft gehad en adequaat is doorverwezen naar passend aanbod • Aantal deelnemers dat gebruik maakt van een aanbod basisvaardigheden • De mate waarin mensen zelfredzamer zijn geworden • We stemmen de monitoring integraal af met de Peutermonitor, die onder andere het bereik van vve meet. 2. Vroegtijdig signaleren van laaggeletterdheid a. Vanaf 2023 herkennen betrokken medewerkers laaggeletterdheid nadat zij hiervoor een cursus hebben gevolgd. b. We werken integraal en betrekken werkgevers, onderwijs en aanbieders actief in het terugdringen van laaggeletterdheid. Hoe gaan we dit monitoren? • Aantal medewerkers per jaar dat deelneemt aan de training signalering laaggeletterdheid 3. Het taalbeleid is activerend en gericht op meedoen a. In 2022 is er een overzichtelijk en samenhangend aanbod gerealiseerd van formele en non-formele aanbieders. b. We blijven in gesprek met het onderwijs en andere taalaanbieders over de opties tot vervolgaanbod voor kinderen van arbeidsmigranten en statushouders en blijven bijdragen aan de internationale schakelklas. c. We bevorderen de deelnamen aan taallessen onder de arbeidsmigranten. d. In 2024 is het % laaggeletterden in Noordoostpolder afgenomen van 20% naar 15%. 6

e. In 2024 is 85% van de taalvragers tevreden over het taalaanbod wat zij hebben ontvangen. f. In 2024 is er een regionale monitor ontwikkeld. g. Alle statushouders die klaar zijn met inburgeren worden automatisch doorverwezen naar het taalpunt, zodat daar kan worden bepaald of en welk vervolgaanbod wenselijk is. Hoe gaan we dat monitoren? • We monitoren de aantallen en soorten activiteiten en het aantal deelnemers per activiteit • We monitoren de output van de non-formele educatie • We monitoren de outcome: de tevredenheid, de resultaten, de effecten. 4. Het taalbeleid past binnen de financiële kaders Het beschikbare budget is afhankelijk van de rijksmiddelen WEB en hoe de contactgemeente Almere deze middelen verdeeld in een gemeentelijk budget. Hoe gaan we dit monitoren? • Reguliere Planning & Control cyclus. • Alle beoogde resultaten zullen na 1 jaar geëvalueerd worden. Wanneer eerder knelpunten gesignaleerd worden zal de raad hierover geïnformeerd worden.

7

Hoofdstuk 3: Resultaten In dit hoofdstuk presenteren we de resultaten van de tussenevaluatie. We gaan dieper in op de gestelde doelen en de behaalde resultaten. Ons taalbeleid richt zich op het laagdrempelig en doelgericht maken van taalaanbod, het vroegtijdig signaleren van behoeften, het voeren van een activerend beleid gericht op participatie waarbij we binnen de financiële kaders blijven. Hieronder volgen aan de hand van deze onderwerpen de belangrijkste resultaten. 3.1 De toegang tot het taalaanbod is laagdrempelig en gericht op de doelgroep Onderstaand tabel geeft weer dat Huis voor Taal steeds beter wordt gevonden. De forse stijging in 2022 wordt verklaard door de oorlog in Oekraïne. Huis voor Taal is heeft deze plotselinge toename in vraag kunnen voorzien van aanbod. Wat aangeeft dat het aanbod laagdrempelig is en ook op maat kan worden aangeboden. Cijfers Huis voor Taal: Aantal deelnemers Wachtlijst Taalgroepen Ens & Nagele

2021 60 45** -

2022 209* 22

2023 144 22

Tabel 2: Behaalde resultaten Huis voor Taal

*52 deelnemers uit Oekraïne ** Door corona was het niet mogelijk om alle deelnemers te koppelen aan een taalmaatje Taalgroepen Ens & Nagele Om taalaanbod dichter bij de taalvrager te realiseren is Huis voor Taal in 2022 gestart met een taalgroep in de dorpen. In februari 2022 is er in Nagele, in de plaatselijke basisschool gestart met een taalgroep. Sinds november 2022 is er ook een taalgroep in Ens. Overeenkomstig bij beide taalgroepen is dat het gedragen wordt door vrijwilligers en een taaldocent van Firda zorgt voor didactische ondersteuning. Een mooi gegeven is dat de vrijwilligers en deelnemers elkaar tegen komen in het dorp en dat de deelnemers meer betrokken raken bij sociale activiteiten in het dorp. Taalpunt Vanaf 2022 hebben we ervoor gezorgd dat inwoners gemakkelijker de weg vinden naar een passend taalaanbod. Dit hebben we bereikt door blijvend te investeren in het taalnetwerk en de snelle toegankelijkheid van het taalaanbod te faciliteren via een taalregisseur (coördinator Huis voor Taal) en een uitbreiding van de dienstverlening in de vorm van het Taalpunt Noordoostpolder. De functies en opbrengsten van Het Taalpunt zijn:

• •

8

• is er voor iedereen die vragen heeft over het leren en verbeteren van de Nederlandse taal, rekenen of digitale vaardigheden. • Het Taalpunt heeft een neutrale advies- en doorverwijsfunctie naar Huis voor Taal en/of andere taal- en leer aanbieders. • Het Taalpunt heeft een fysieke plek in de bibliotheek in Emmeloord gekregen. • Het Taalpunt wordt bemenst door professionals van het Vrouwencentrum Noordoostpolder, Carrefour, Vluchtelingenwerk, Firda en FlevoMeer Bibliotheek. De coördinatie wordt gedaan door de coördinator Huis voor Taal. Nieuwe deelnemers worden binnen één werkdag actief benaderd voor een intake, waardoor de dienstverlening aansluit bij de leerbehoefte en leefwereld van de taalvrager. Het Taalpunt is een succesvolle dienst van Huis voor Taal gebleken. Professionals uit verschillende sectoren en beleidsdomeinen weten de coördinator te vinden. Dit zien we terug in onderstaande cijfers waarbij een stijging in het aantal aanmeldingen en het aantal doorverwijzingen terug te zien is.

Cijfers Taalpunt: Aantal aanmeldingen Doorverwijzing naar partners Doorverwijzing naar Huis voor taal

2021 -

2022 141 50

2023 194 149

-

91

45

Tabel 1: Behaalde resultaten Taalpunt

Firda Het formele aanbod is middels een aanbesteding ondergebracht bij Firda. Zij bieden opleidingen, trainingen en cursussen aan, gericht op beheersing van een basisniveau Nederlandse taal. In zijn totaliteit zien we dat het aantal cursisten wat gebruik maakt van het aanbod van Firda redelijk gelijk blijft. Cijfers Firda Aantal cursisten Totale uitstroom Traject afgerond Uitgeschreven zonder certificaat Niveauverhoging lezen Niveauverhoging schrijven

2021 102 42 23 19

2022 93 65 25 38

2023 103 40 11 29

7 = 30% 10 = 43%

18 = 60% 22 = 73%

9 = 82% 8 = 73%

Tabel 3: Behaalde resultaten Firda

Uit bovenstaande resultaten blijkt dat zowel het formele als het non-formele aanbod heeft bijgedragen aan het behalen van de gestelde doelen. Daarnaast blijven we inzetten op een sluitende lijn tussen non-formeel en het formele aanbod. De coördinator van Huis voor Taal heeft hier belangrijke verbindende rol in. Hierdoor blijven we streven naar kwalitatief goed taalaanbod in een netwerk van taalaanbieders. 3.2 Vroegtijdig signaleren van laaggeletterdheid In de afgelopen jaren was er geen ruimte binnen de regels van de WEB (Wet Educatie en Beroepsonderwijs) om een training te ontwikkelen. Na goed overleg met de contactgemeente Almere, is in 2023 besloten om een training te ontwikkelen voor het herkennen en bespreekbaar maken van laaggeletterdheid. Deze training, ontwikkeld door de Flevomeer Bibliotheek, is in 2024 eerst intern aangeboden en zal vervolgens worden uitgerold naar samenwerkingspartners in het sociaal domein. Deze training is aangeboden aan accountmanagers van de werkcorporatie, leerplichtambtenaren, doorstroomcoaches, klantmanagers WMO, participatie, inburgering en bijzondere bijstand, en medewerkers van het sociaal loket. In totaal zijn er vijf trainingen gegeven aan 45 collega's. De training is positief beoordeeld. Gezien het succes zal deze training een vervolg krijgen.

3.3 Het taalbeleid is activerend en gericht op meedoen In 2022 hebben we een overzichtelijk en samenhangend aanbod gerealiseerd van formele en nonformele taalaanbieders. Binnen het formele aanbod heeft Firda een divers aanbod waarbij Educatie en Inburgering een cruciale rol speelt. Naast de lessen inburgering en basisvaardigheden bieden zij ook taaltrainingen voor volwassenen aan, dit doen ze onder andere bij diverse bedrijven. In 2023 hebben zij bij 3 bedrijven in de Noordoostpolder een cursus op maat aangeboden. Het non-formele aanbod bestaat uit meerdere taalaanbieders. Daarom is er in 2022 voor gekozen om een sociale kaart op te stellen, die in 2024 weer is geactualiseerd. De coördinator Huis voor Taal beheert de sociale kaart en is op de hoogte van de meest recente ontwikkelingen t.a.v. het lokale taalaanbod. Een groot deel van het non-formele taalaanbod wordt door Huis voor Taal Noordoostpolder gerealiseerd. Daarnaast zijn er commerciële taalaanbieders actief. Zij richten zich 9

veelal op arbeidsmigranten en werken vaak landelijk. De gemeente Noordoostpolder heeft met deze organisaties geen subsidierelatie en dit aanbod is dan ook niet meegenomen in het overzicht van het non-formele taalaanbod: Overzicht non-formele taalaanbod: Aanbod Aanbieder Taal op de werkvloer Firda/WerkCorporatie Taalles Taalles voor wereldburgers Taalles in praktisch Nederlands

Vrouwen centrum

Taalaanbod Open inloop Taalles Taalstages

Huis voor Taal Huis voor Taal Stichting Gave WerkCorporatie

Taalaanbod

COA/AZC Luttelgeest

Tabel 4: Overzicht non-formele taalaanbod

Doelgroep Bijstandsgerechtigden Beginners en hoogopgeleide vluchtelingen zonder verblijfsvergunning. Vrouwelijke inwoners. Van starters tot gevorderden Inwoners van de gemeente Inwoners van de gemeente Bewoners van het AZC Statushouders in beeld bij de gemeente Niet statushouder in procedure

In gesprek met onderwijs Door voortdurend in gesprek te blijven met het onderwijs en taalaanbieders, kunnen we inspelen op trends en ontwikkelingen. Dit heeft geleid tot de mogelijkheid om verschillende budgetten te combineren. Een duidelijk voorbeeld hiervan is de verhoging van het budget voor intercultureel schoolmaatschappelijk werk binnen de internationale schakelklas in 2024 met RMC-middelen. Deze beslissing werd genomen nadat bleek dat leerlingen moeite hadden met niveauverhoging en dat er vaak onderliggende problematieken spelen die eerst moeten worden aangepakt voordat er aan taalontwikkeling gedacht kon worden. Daarnaast bevorderen we de deelname aan taallessen onder arbeidsmigranten door zichtbaar te zijn binnen het bedrijfsleven en werkgevers te wijzen op de mogelijkheden om taallessen op de werkvloer aan te bieden. In 2023 heeft Firda bij 3 bedrijven deze NT2 trajecten op locatie aangeboden. Deze trajecten bestaan uit 10-20 lessen voor groepen van circa 8 personen en worden afgerond met een certificaat. Er bleek ook behoefte om de Nederlandse taal in het eigen dorp te leren, Huis voor Taal Noordoostpolder is in samenwerking met lokale partners in 2022 de taalgroep Nagele begonnen. Door deze positieve ervaringen in Nagele en de vraag vanuit Ens heeft dat geleid tot het ontstaan van een tweede taalgroep in Ens.

In 2023 is er geconstateerd dat deze taalgroepen stabiel zijn in het aantal deelnemers maar ook wisselend van samenstelling. Door in gesprek te blijven met het onderwijs en de samenwerking tussen het formele en het nonformele aanbod te stimuleren worden statushouders, die klaar zijn met hun inburgering bij Firda, door de Huis voor Taal NT2 docenten doorverwezen naar het Taalpunt. Zo kan er bepaald worden welk vervolgaanbod wenselijk is. Flevoverkenner Ons doel was om in 2024 samen met de regio een goed werkend monitor systeem te hebben ontwikkeld. Dat doel hebben we helaas niet bereikt. Afgelopen jaren hebben we samen met de centrumgemeente Almere en Interconnect gewerkt aan de invoering van de Flevoverkenner, het monitoringssysteem om de impact van het taalbeleid te meten. Dit proces ging gepaard met verschillende uitdagingen. Er is veel overleg geweest over de verantwoordelijkheden en werkwijze. Begin november 2023 bleek uit een evaluatie met de contactgemeente Almere dat de invoering nog niet naar wens verliep en bij veel taalaanbieders nauwelijks op gang was gekomen. Er waren verschillende knelpunten die maatwerk per taalaanbieder vereisten. Hierdoor ontstonden twijfels over de haalbaarheid van verdere invoering. Uiteindelijk heeft de centrumgemeente Almere voorgesteld om het contract met Interconnect per 1 januari 2024 te beëindigen.

Hier hebben de overige vier gemeenten, waaronder Noordoostpolder, mee ingestemd. Dit besluit heeft gevolgen voor het monitoren van de impact van ons aanbod. De stopzetting van de Flevoverkenner heeft de data verzameling en monitoring bemoeilijkt, waardoor we geen nauwkeurige metingen van de 10

tevredenheid, resultaten en effecten konden uitvoeren. Vooralsnog is er geen zicht op invoering van een ander/nieuw regionaal monitoringsinstrument. Naast regionale inspanningen om impact te meten is er lokaal gewerkt aan in de implementatie van de Flevowijzer, dit is een registratiesysteem. Door de coördinator van Huis voor Taal is er een werkwijze voor de Flevowijzer opgesteld. In deze werkwijze is ook aandacht voor de samenhang tussen Huis voor Taal en het Taalpunt. 3.4 Het taalbeleid past binnen de financiële kaders Ons taalbeleid past binnen de financiële kaders dankzij de WEB-middelen die we ontvangen vanuit de contactgemeente. Hoewel deze middelen strak gekaderd zijn en voor een specifieke doelgroep bedoeld zijn, bieden ze voldoende ruimte om het beleid effectief uit te voeren. Als gemeente kunnen wij de verdeling tussen het formele en het non-formele aanbod jaarlijks bijstellen. Sinds de vaststelling van het huidige beleid in 2021 is deze verdeling 30% voor het formele aanbod en 70% voor het nonformele aanbod. Het formele aanbod wordt uitgevoerd via een aanbesteding namens contactgemeente Almere, waarbij Firda de partij is die deze aanbesteding heeft gewonnen. Firda verzorgt de formele taallessen die voldoen aan de strikte eisen en richtlijnen van de WEB-middelen.

Het non-formele aanbod, daarentegen, wordt gefinancierd door gemeentelijke subsidies en uitgevoerd door het Huis voor Taal, waar het taalpunt ook is ondergebracht. Dit aanbod richt zich op een brede doelgroep en richt zich op concrete leerresultaten die direct toepasbaar zijn in het dagelijks leven. . Hieronder een overzicht van de toegekende WEB-middelen en de verdeling tussen formeel en nonformeel aanbod over de afgelopen jaren: Jaar 2021 2022 2023 2024

WEB middelen totaal €144.032,€156.826,€177.876,€193.146,-

WEB formeel €35.223,€43.653,€53.363,€54.933,-

Tabel 5: Toegekend WEB budget gem NOP

11

WEB non-formeel €108.809,€113.173,€124.513,€138.213,-

Hoofdstuk 4: Conclusies en vervolg In dit hoofdstuk worden de belangrijkste bevindingen en conclusies van de tussenevaluatie van het taalaanbod in de gemeente Noordoostpolder gepresenteerd. De afgelopen jaren zijn er aanzienlijke inspanningen geleverd om de toegankelijkheid en effectiviteit van het taalaanbod te verbeteren. Deze inspanningen hebben geleid tot diverse positieve ontwikkelingen, maar er zijn ook aandachtspunten naar voren gekomen die verdere aandacht vragen. 4.1 De toegang tot het taalaanbod is laagdrempelig en gericht op de doelgroep Het taalaanbod in de gemeente Noordoostpolder is laagdrempelig en gericht op de doelgroep. Sinds 2022 is de toegankelijkheid aanzienlijk verbeterd door gerichte investeringen in het taalnetwerk en de oprichting van het Taalpunt Noordoostpolder. Dit Taalpunt, gevestigd in de bibliotheek van Emmeloord, biedt advies en doorverwijzingen naar passende taalaanbieders. De cijfers tonen een duidelijke stijging in meldingen en doorverwijzingen, wat wijst op een groeiende bekendheid en gebruik van het Taalpunt. Ondanks dat er een stijgende lijn zit in het aantal bedrijven dat interne taallessen aanbiedt, blijft het nodig het aanbod van het Huis voor Taal bij werkgevers en het bedrijfsleven nadrukkelijk onder de aandacht te brengen.

Dit aanbod kan ook leiden tot het beter in beeld krijgen de NT1 (inwoners met Nederlands als eerste taal) doelgroep. Effectiviteit van het taalaanbod Zowel het non-formele aanbod van Huis voor Taal als het formele aanbod van Firda laten positieve resultaten zien. Het aantal deelnemers en de doorstroomcijfers tonen aan dat deze programma’s effectief zijn in het bereiken en ondersteunen van de doelgroep. Opvallend is dat deelnemers uit Oekraïne een grote groep vormen binnen het non-formele aanbod, wat de diversiteit en het bereik van het taalaanbod van Huis voor Taal onderstreept. Enkele gestelde doelen vragen om een structurele stijging in aantallen, zoals een toename van 10% in intakes en doorverwijzingen. Deze doelen zijn de afgelopen jaren behaald. Hoewel de groei van het aantal deelnemers iets zegt over de effectiviteit, dragen deze doelen ook bij aan het vergroten van de bereidheid om het taalaanbod te verbeteren." Naast de groei van het aantal deelnemers wordt het percentage deelnemers dat uitstroomt met niveauverhoging binnen het formele aanbod gemonitord. Dit laat zien hoe goed de deelnemers hun taalvaardigheden verbeteren. Met Firda zijn afspraken gemaakt over minimale niveauverhoging. Deze afspraken zijn vast gelegd in de aanbesteding. Firda heeft de afgelopen jaren deze doelen behaald.

4.2 Vroegtijdig signaleren van laaggeletterdheid Dankzij nieuwe financiële ruimte is er een cursus ontwikkeld voor het vroegtijdig signaleren van laaggeletterdheid. Deze cursus is goed ontvangen door professionals, die aangeven dat de training een waardevolle toevoeging is. Ze kunnen nu beter het onderwerp basisvaardigheden in hun werk bespreken. Dit benadrukt de effectiviteit en het belang van dergelijke trainingen voor het verbeteren van de taalvaardigheid in de gemeenschap. 4.3 Het taalbeleid is activerend en gericht op meedoen Er is een samenhangend aanbod van formele en non-formele taalaanbieders gerealiseerd. Firda speelt een cruciale rol in het formele aanbod, terwijl Huis voor Taal een groot deel van het non-formele aanbod verzorgt. De sociale kaart van taalaanbieders is geüpdatet. Daarnaast zijn er initiatieven genomen om taallessen aan te bieden op de werkvloer en in de dorpen, wat heeft geleid tot stabiele taalgroepen in Nagele en Ens. Beëindiging van het contract met Interconnect De invoering van de Flevoverkenner verliep moeizaam. Er waren veel overleggen nodig over verantwoordelijkheden en werkwijzen. Begin november 2023 bleek uit een evaluatie dat de invoering bij veel taalaanbieders nauwelijks op gang was gekomen, wat leidde tot twijfels over de haalbaarheid van het systeem.

Vanwege de aanhoudende problemen heeft de centrumgemeente Almere voorgesteld om het contract 12

met Interconnect per 1 januari 2024 te beëindigen. De overige vier gemeenten, waaronder Noordoostpolder, hebben hiermee ingestemd. Deze stopzetting bemoeilijkt de dataverzameling en monitoring van de impact van het taalbeleid, waardoor nauwkeurige metingen van tevredenheid, resultaten en effecten niet mogelijk zijn. 4.4 Het taalbeleid past binnen de financiële kaders Het taalbeleid past binnen de financiële kaders dankzij de WEB-middelen. Deze middelen bieden voldoende ruimte voor effectief beleid. De verdeling tussen formeel en non-formeel aanbod kan jaarlijks worden bijgesteld. Op dit hanteren we nog steeds de verdeling 30% formeel en 70% nonformeel. Deze conclusies geven weer dat er al veel stappen zijn gezet maar benadrukken ook de uitdagingen en aanpassingen die nodig zijn om het taalbeleid effectief te monitoren. Door te focussen op kwalitatief goed taalaanbod en het verbeteren van de toegankelijkheid en samenwerking tussen taalaanbieders, de werkcorporatie, hulpverlening en klantmanagers USD kan de gemeente Noordoostpolder haar taalbeleid verder optimaliseren. 4.5 Vervolg: Deze tussenevaluatie toont aan dat er aanzienlijke vooruitgang is geboekt in de toegankelijkheid en effectiviteit van het taalaanbod.

De oprichting van het Taalpunt Noordoostpolder en de gerichte investeringen in het taalnetwerk hebben geleid tot een groeiende bekendheid en gebruik van de beschikbare taaldiensten. De positieve resultaten van zowel het formele als non-formele taalaanbod onderstrepen de waarde van het aanbod voor de doelgroep en het netwerk. De verbinding tussen het non-formele aanbod en de arbeidsmarkt/het bedrijfsleven is de afgelopen jaren verbeterd. Het is essentieel om deze verbindingen te onderhouden en waar het kan te versterken om het taalaanbod bij werkgevers bekend te maken/houden. De coördinator Huis voor Taal heeft hierin een cruciale rol. Zij kan de inschatting maken welk aanbod (formeel/non-formeel) het meest passend is. De trainingen herkennen en bespreekbaar maken van laaggeletterdheid zijn positief ontvangen en deelnemers hebben aangegeven dat ze hier inhoudelijk ook verder mee kunnen, daarom zullen deze trainingen ook in 2025 worden aangeboden aan samenwerkingspartners binnen het sociaal domein. Daarnaast is het belangrijk om alternatieve methoden voor monitoring en dataverzameling te ontwikkelen, gezien de beëindiging van het contract met Interconnect. Dit is regionaal ingericht en hiervoor zijn we afhankelijk van de inzet en wil van de overige vier gemeenten.

Door te blijven focussen op kwalitatief hoogwaardig taalaanbod en het versterken van samenwerkingen met diverse stakeholders, kunnen we ons taalbeleid verder optimaliseren. Met gezamenlijke inspanningen kunnen we streven naar een inclusieve samenleving waarin iedereen de kans krijgt om zijn of haar taalvaardigheid te verbeteren. Samenvattend biedt het huidige taalbeleid voldoende ruimte en aanknopingspunten om mee door te gaan. De inzet op samenwerking en verbinding zijn belangrijk om de positieve resultaten voort te zetten.

13

Bijlagen • • • •

14

Bijlage 1: Bijlage 2: Bijlage 3: Bijlage 4:

Taalbeleid 2021 ‘Taal: de sleutel tot de maatschappij’ Nul meting Taalbeleid 2021 ‘Taal: de sleutel tot de maatschappij’ Jaarverslag Firda 2023 Jaarverslag Huis voor Taal Noordoostpolder 2023