D11 07 Bijlage 7 bij Nota - HVC Vooruitblik AV 7 december 2023.pdf

algemene vergadering 7 december 2023

agenda. 1 opening en mededelingen. 2 agenda. 3 conceptnotulen van de Algemene Vergadering d.d. 25 mei 2023.

4 algemene ontwikkelingen/ contextanalyse najaar 2023.

algemene ontwikkelingen/ contextanalyse najaar 2023. (duurzame) energie en CO2 . Algemeen Het Europese Parlement heeft de doelstelling voor 2030 voor de inzet van duurzame energie fors verhoogd, namelijk van 32% naar 42,5%. In 2022 kwam 15,0% van het totale energieverbruik in Nederland uit duurzame bronnen, met name biomassa, wind en zon. Uit de verkenningen in de jaarlijkse Klimaat- en energieverkenning (KEV) blijkt dat Nederland op koers ligt om de doelstelling van 55% reductie van broeikasgasemissies, ten opzichte van

1990, te gaan halen. De ondergrondse opslag van CO2 is belangrijk voor het realiseren van de Nederlandse klimaatdoelen voor 2030. Door de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak (naar aanleiding van bezwaar van Mobilisation for the Environment (MOB) dat is voldaan aan de wettelijke eisen) kan het Porthos-project worden gerealiseerd.

5 stand van zaken Klankbordgroep Herijking Strategie.  6 uitgifte van aandelen A aan de gemeente Maassluis.  7 rondvraag en sluiting.

lees verder op pagina 2

HVC vooruitblik • AV 7 december 2023

1

vervolg van pagina 1

Warmte Om de uitrol van warmtenetten als onderdeel van de Nederlandse energietransitie te versnellen, streeft demissionair minister Jetten er naar de Wet Collectieve Warmte eind 2023 rond te hebben. De Autoriteit Consument & Markt heeft de regels voor de rendementstoets warmte vastgesteld. Hiermee gaat de ACM de komende jaren controleren of het rendement dat een warmteleverancier behaalt, niet onredelijk is. Uit de door ACM opgestelde Rendementsmonitoring warmteleveranciers 2021-2022 blijkt dat het gemiddelde financiële rendement van warmteleveranciers is gedaald van 5% in 2021 naar circa 2,7% in 2022.

Waterstof voor mobiliteit Het kabinet stelt 125 miljoen euro beschikbaar voor het realiseren van veertig nieuwe waterstoftankstations en de aanschaf van duizenden nieuwe waterstofvoertuigen. Deze ontwikkeling past binnen Europese doelstellingen. Hierin staat dat er in 2030 langs alle Europese hoofdsnelwegen om de 150 kilometer waterstoftankstations te vinden zijn. Netcongestie en leveringszekerheid Het is voor de netbeheerders een enorme opgave, ook in financiële zin, om de capaciteitstekorten van het elektriciteitsnet op te lossen. De netbeheerders zoeken daarom naar aanvullende financiering, bijvoorbeeld via kapitaalinjecties door bestaande of nieuwe aandeelhouders. Via een aandeelhouderschap zorgt het Rijk voor een kapitaalinjectie van 500 miljoen euro in Stedin. Duurzame energiebronnen De recordproductie van zonnestroom leidt bij de huidige salderingsregeling tot extra kosten. Diverse energiebedrijven leggen nu op één of andere manier de kosten terug bij de consumenten met zonnepanelen. De Raad van State heeft de eerder afgegeven omgevingsvergunning voor de biomassacentrale Diemen vernietigd. Naar aanleiding van deze uitspraak legt Vattenfall de bouw van de biomassa-centrale bij Diemen voorlopig stil.

Energie- en CO2-markt

Na de enorme pieken in 2022 vertoont de prijsontwikkeling van zowel elektriciteit als gas een veel stabieler beeld. Wel ligt de gemiddelde prijs op een aanzienlijk hoger niveau dan in de jaren vóór 2022. Ook de CO2-prijs is na de pieken en dalen in 2022 min of meer gestabiliseerd op een bedrag van circa €90 per ton. Subsidies Voor de najaarsronde van de Stimuleringsregeling Duurzame Energietransitie (SDE++) is een budget van 8 miljard euro beschikbaar. Het budget voor de ISDE, de subsidieregeling voor isolatiemaatregelen, (hybride) warmtepompen, zonneboilers en aansluitingen op een warmtenet, is dit jaar tussentijds met 210 miljoen euro verhoogd. Het budget van de Warmtenetten Investeringssubsidie (Wis) om de onrendabele top van de investeringen in warmtenetten weg te nemen, bedraagt 150 miljoen euro. De omvang van ‘fossiele subsidies’ – belastingvoordelen voor (grote) bedrijven – blijkt jaarlijks circa 37,5 miljard euro te bedragen. Het demissionaire kabinet kijkt naar de mogelijkheden deze belastingvoordelen te beperken en heeft daartoe de eerste concrete besluiten genomen.

Uit de Monitor Wind op Land 2022 blijkt dat ondertussen aan de initiële doelstelling en de aanvullende afspraken is voldaan. Eind 2022 was in Nederland ruim 6 GW opgesteld vermogen wind op land operationeel terwijl het totaal van projecten waarvan de bouw is gestart, dan wel in voorbereiding is, ruim 1 GW bedraagt. De totale warmteproductie uit geothermie is in 2022 ten opzichte van 2021 met 6% gestegen tot 6,4 PJ. Met deze productie is in totaal 193 miljoen m3 aardgas bespaard waardoor de emissie van 365.000 ton CO2 is vermeden. HVC vooruitblik • AV 7 december 2023

2

afval- en grondstoffen. Internationaal De Ierse regering heeft per 1 september 2023 een heffing op het verbranden van afval van €10 per ton geïntroduceerd. In de periode van januari tot en met juni 2023 is de hoeveelheid RDF die vanuit Engeland is geëxporteerd, met 7% gestegen ten opzichte van dezelfde periode van vorig jaar. Zweden en Nederland zijn de belangrijkste importeurs van afval uit het Verenigd Koninkrijk.

Diftar/recycle-tarief Het aantal gemeenten dat bij de afvalstoffenheffing een vorm van tariefdifferentiatie toepast, steeg in 2022 verder naar 54% (ten opzichte van 50% in 2021). De afvalbeheerkosten zijn in gemeenten met diftar gemiddeld lager dan in de overige gemeenten. Nadat de beschikbaarheid van materialen en menskracht leidde tot uitstel van invoering, gaan diverse Waardlandengemeenten per 1 januari 2024 over op het recycle-tarief.

Lachgascilinders Sinds begin dit jaar valt lachgas onder de Opiumwet. Hierdoor is het gebruik en het afdanken van lachgas verboden en is het statiegeldsysteem op de cilinders vervallen. Sindsdien is het aantal lachgascilinders in het rest- en zwerfafval enorm toegenomen. Bij inzamelvoertuigen maar met name bij AEC’s heeft de aanwezigheid van deze cilinders geleid tot veel explosies en daardoor veel schade. Overleg met het Rijk heeft nog geen oplossing opgeleverd. Exploitanten van AEC’s hebben nu zelf diverse maatregelen getroffen om te voorkomen dat deze cilinders in de installaties terecht komen.

Plastic-, metaal- en drankverpakkingen (pmd) Alhoewel het invoeren van een statiegeldsysteem voor kleine flesjes en blik wel heeft geleid tot een afname daarvan in het zwerfafval, worden de inzameldoelstellingen bij lange na nog niet gehaald. Tetra Pak en Recon Polymers investeren 1 miljoen euro in de recyclinginrichting voor polyethyleen en aluminium uit drankenkartons, waarmee de recyclingcapaciteit toeneemt tot minstens 8.000 ton per jaar. Textiel Stichting UPV Textiel wil via een gezamenlijke aanpak voldoen aan nieuwe wetgeving voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid. De stichting UPV Textiel gaat in overleg met publieke afvalbedrijven (NVRD), gemeenten (VNG), kringloopbedrijven (BKN) en textielverwerkers (VHT) de route bepalen om te komen tot een raamovereenkomst. Het Nederlandse kledingmerk New Optimist wil via een statiegeldsysteem garanderen dat ingeleverde kleding wordt gerecycled en een nieuwe gebruiker krijgt. UPV luiers In het Nationaal Programma Circulaire Economie (NPCE) is de luier-UPV officieel aangekondigd. Deze geldt vanaf 2026. Om de recycledoelstelling van 12,5% te realiseren, is een inzameldoelstelling van minimaal 30% noodzakelijk.

Inzameling De trend waarbij in toenemende mate publieke bedrijven zorgdragen voor de inzameling van huishoudelijk afval, zet door. Het inzamelen van bedrijfsafval door verschillende bedrijven onder één vlag, namelijk Green Collective, is na de introductie 5 jaar geleden, nu actief in circa 25 gemeenten. De mogelijkheid om onder een dergelijk white label ook bijvoorbeeld oud papier en karton in te zamelen, wordt onderzocht.

Oud papier en karton In lijn met Europese ontwikkelingen, is er ook in Nederland in 2022 minder huishoudelijk oud papier en karton (opk) alsmede bedrijfsmatig opk ingezameld ten opzichte van 2021. De trendmatige daling van de hoeveelheid gescheiden ingezameld opk wordt waarschijnlijk voor een belangrijk deel veroorzaakt door een daling van het aantal abonnementen op papieren kranten en tijdschriften. HVC vooruitblik • AV 7 december 2023

3

Toekomstige verbrandingscapaciteit Naar aanleiding van een motie zijn gesprekken opgestart tussen het ministerie en de afvalverbrandingssector (Vereniging Afvalbedrijven) om te komen tot een realistisch scenario voor de afbouw van de Nederlandse verbrandingscapaciteit. Deze gesprekken zijn beëindigd zonder dat ze tot overeenstemming hebben geleid. Voor maatwerkafspraken met afvalverbrandingsinstallaties zijn middelen gereserveerd binnen het Klimaatfonds.

gft Op grond van de aangepaste Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen, die per 1 januari 2024 geldt, moet iedere inwoner vanaf die datum de gelegenheid hebben om gft gescheiden aan te bieden. Met name in grote, sterk verstedelijkte gemeenten zijn er nog forse stappen nodig om tot een dekkend systeem te komen. Extra inspanningen zowel aan de voorkant (via bijvoorbeeld de wel/niet-lijst voor gft-afval) als bij de gft -verwerkers zorgen voor een geleidelijke verbetering van zowel de kwaliteit van het ingezameld gft als de kwaliteit van de geproduceerde compost. AEEA In Nederland is in 2022 de hoeveelheid ingezamelde elektrische en elektronische apparaten met 2% gestegen. Alhoewel er sprake is van een toename van de hoeveelheid ingezameld AEEA, worden de doelstellingen op basis van de hoeveelheid op de markt gebrachte AEEA, niet gerealiseerd. De Stichting Open en de FEAD vinden dat de doelstelling op basis van de hoeveelheid op de markt gebrachte AEEA niet reëel is. Onder andere omdat veel producten veel langer mee gaan dan de 3 jaar waarop de doelstelling is gebaseerd. Ook de inzamelrespons voor batterijen blijft mede door deze levensduur, onder de wettelijke doelstelling van 45%.

Ontwikkelingen per bedrijf AEB AEB verwerkt wekelijks 900 ton huishoudelijk afval van Rome. Een Italiaanse AEC die de verwerkingsproblemen in de regio Rome oplost, is naar verwachting in 2026 bedrijfsklaar. De overname van AEB door AVR is door de ACM verboden omdat de prijzen voor verwerking van huishoudelijk afval en licht gevaarlijk afval te zeer zouden kunnen stijgen. Attero Private equitybedrijf Ardian wil alle aandelen in Attero overnemen. Ardian betaalt hiervoor naar verwachting circa 860 miljoen euro. Attero in Venlo is gestart met de bouw van een nieuwe vergistingsinstallatie, die in 2025 in productie moet gaan. De verwerkingscapaciteit wordt uitgebreid van 150 kton naar 185 kton per jaar. AVR Een grote brand bij AVR heeft aanzienlijke gevolgen voor de afvalverwerking in Nederland. Huishoudelijk restafval dat niet verwerkt kan worden, wordt tijdelijk gestort. De warmtelevering van restwarmte door AVR aan de warmtenetten Eneco en Vattenfall in Hoogvliet en Rotterdam-Zuid warmtelevering wordt tijdelijk overgenomen door restwarmtelevering van elektriciteitsbedrijf Uniper. AVR heeft diverse procedures aangespannen waarin ze de rechtmatigheid van inbesteding bij publieke afvalbedrijven betwist. In alle tot nu toe doorlopen procedures is AVR op dit punt in het ongelijk gesteld.

Marktontwikkelingen secundaire grondstoffen. Na een stevige stijging van de papierprijs in de voorgaande jaren heeft er in de tweede helft van 2022 een forse correctie naar beneden plaats gevonden en is er nu sprake van een min of meer stabiel beeld. Ook voor ferro en non-ferro is er sprake van een neerwaartse correctie ten opzichte van de zeer hoge prijsniveaus in 2022.

HVC vooruitblik • AV 7 december 2023

4

afvalwater en zuiveringsslib. Microverontreinigingen In het Innovatieprogramma Microverontreinigingen uit rwzi-afvalwater zijn vier jaar lang veelbelovende (combinaties van) verwijderingstechnieken onderzocht voor medicijnresten en andere microverontreinigingen. De eerste resultaten worden in het najaar van 2023 via webinars gedeeld. Rwzi’s als slimme energiehubs STOWA heeft een serie rapporten laten verschijnen over de mogelijkheden om rioolwaterzuiveringen te gebruiken als smart energy hub. Met tal van mogelijkheden voor energieconversie en flexibiliteit kan het net ontlast worden en kan een rwzi een gunstige bijdrage leveren aan de vorming van een smart energie-hub.

PHA2USE op shortlist beste overheidsinnovatie van 2023 Het PHA2USE project is één van de drie finalisten voor de verkiezing van de beste overheidsinnovaties van 2023. De test startte in het najaar 2021 op het terrein van HVC en eind juli werd bekend dat de proef met een jaar wordt verlengd. SNB doet pilot met elektrisch transport van slib SNB heeft een volledig elektrische vrachtwagen voor het transport van zuiveringsslib besteld om daarmee praktijkervaring op te doen. De beperkte beschikbaarheid van snelladers is in deze fase nog mede bepalend voor de inzetbaarheid. Wetterskip Fryslân Wetterskip Fryslân wil het ontwaterde zuiveringsslib uit Fryslân ook na 2026 door een extern bedrijf laten verwerken. Het zuiveringsslib afkomstig van de 27 Friese RWZI’s wordt centraal ontwaterd in een nieuwe slibontwateringsinstallatie (SOI) in Heerenveen. •

stand van zaken Klankbordgroep Herijking Strategie. Inleiding In de Algemene Vergadering van 25 mei jl. is onder meer ingegaan op de urgentie en actuele ontwikkelingen ten aanzien van de activiteiten van HVC die bijdragen aan de beleidsthema’s van de aandeelhouders op het gebied van klimaat en circulariteit. Omdat deze inhoudelijke ontwikkelingen mogelijk niet passen binnen de bestaande financiële kaders van HVC, is het gewenst om tijdig met aandeelhouders het gesprek te voeren over een herijking van de strategie. Achtergrond HVC kent elf hoofdactiviteiten. Een aantal van deze activiteiten vraagt binnen afzienbare termijn om nadere strategische keuzes. Deze besluitvorming is deels afhankelijk van de mogelijkheid om de financiële consequenties ervan in te passen in de financiële strategie. Klankbordgroep herijking strategie Voor de beoogde herijking van de strategie is uit de aandeelhouders een Klankbordgroep ingesteld. Voor deelname aan de (nieuwe) Klankbordgroep zijn zowel portefeuillehouders Financiën als portefeuillehouders Circulariteit/Klimaat uitgenodigd. Inmiddels is deze Klankbordgroep samengesteld. De aandeelhouders A zijn vertegenwoordigd met één of twee leden per regio

en de aandeelhouders B zijn met twee leden vertegenwoordigd. Het beoogde resultaat van het proces is een breed gedragen advies van de Klankbordgroep aan de directie en de raad van commissarissen ten aanzien van een voorstel aan de Algemene Vergadering tot herijking van de strategie. Het advies wordt ter kennis van de Algemene Vergadering gebracht. Traject en doorlooptijd In een periode van circa 6 maanden wordt een traject dorlopen waarbij 6 bijeenkomsten plaats vinden. Per bijeenkomst staat een specifiek onderwerp/thema op de agenda: • • • • • •

Sessie 1: Betekenis van HVC als collectief; Sessie 2: Inzameling en Recycling; Sessie 3: Energie-uit-Afval; Sessie 4: Warmte/Van Gas Los; Sessie 5: Financiën en risico’s van HVC als geheel; Sessie 6: Formuleren advies inzake de herijking van de strategie.

Terugkoppeling In de vergadering van 7 december a.s. geeft de voorzitter van de klankbordgroep, wethouder Roduner van de gemeente Haarlem, een terugkoppeling. • HVC vooruitblik • AV 7 december 2023

5

uitgifte van aandelen A aan de gemeente Maassluis. De gemeente Maassluis, circa 35.000 inwoners en grenzend aan het grondgebied van aandeelhouders Westland en Midden-Delfland, heeft zich georiënteerd op de toekomst van het gemeentelijk afvalbeheer. Het college heeft de wens uitgesproken om toe te treden tot HVC en heeft in dat kader een onderzoek uitgevoerd. Naar verwachting zal het college na raadsbehandeling begin 2024 haar wens tot toetreding kunnen omzetten in een formeel verzoek. De gemeente Maassluis heeft momenteel met verschillende commerciële contractpartners overeenkomsten voor het verwerken van afval en grondstoffen. Eind 2023 eindigt een aantal van deze overeenkomsten van rechtswege. Goed afval- en grondstoffenbeheer wordt steeds belangrijker. Om efficiënt, doelgericht, duurzaam en tegen maatschappelijk aanvaardbare kosten te kunnen blijven werken, wil de gemeente hierbij samenwerken met betrouwbare partijen. Uit een in opdracht van de gemeente uitgevoerd onderzoek blijkt dat HVC goed scoort op het punt van duurzaamheid. Verder concluderen de onderzoekers dat HVC naar verwachting een betere bijdrage aan het scheidingsresultaat zal leveren dan de huidige contractpartijen.

De bedrijfsfilosofie van HVC is er volgens het onderzoek op gericht om op basis van een zorgvuldige afweging voorrang te geven aan het behalen en verbeteren van duurzaamheidsresultaten ten opzichte van maximalisatie van het financiële resultaat. Afwegingskader De mogelijke toetreding van nieuwe aandeelhouders wordt sinds 2021 getoetst aan een afwegingskader. De gemeente Maasluis ondersteunt nadrukkelijk de missie en visie van HVC. De vraagstelling van Maassluis komt overeen met die van de zittende aandeelhouders en kan worden ingevuld middels de reeds beschikbare be- en verwerkingscapaciteit. Extra restafval vanwege nieuwe toetreders leidt tot extra capaciteitsbenutting van de AEC’s, in een tijd waarin HVC en de deelnemende gemeenten actief sturen op minimalisering van restafval. Maar waarin ook de Rijksoverheid belemmeringen

opwerpt om de vrijvallende capaciteit in te vullen met afval dat in het buitenland wordt gestort. Vanuit dat perspectief levert de toetreding van nieuwe aandeelhouders een bijdrage aan de beheersing van het marktrisico rond de AEC’s. Door de uitgifte van aandelen vindt een pro rata daling plaats van de garantstelling voor financiering per aandeelhouder plaats. Conform de ballotageovereenkomst (= aandeelhoudersovereenkomst) vindt uitgifte en vervreemding van aandelen plaats tegen nominale waarde (€ 45,45/ aandeel). Aangezien het gaat om een nieuwe toetreder is de ‘toetredingsregeling nieuwe aandeelhouders’ op de uitgifte van aandelen van toepassing. Deze regelt kort gezegd dat nieuwe toetreders bij eventuele verkoop van HVC niet delen in het op het moment van toetreden opgebouwde eigen vermogen.

Voorstel Ervan uitgaande dat de gemeenteraad van Maassluis begin 2024 het voorstel van het college volgt, wordt de Algemene Vergadering voorgesteld om te besluiten tot uitgifte van 51 aandelen A aan de gemeente Maassluis tegen storting van de nominale waarde, onder de verplichting tot voorafgaande toetreding tot de ballotageovereenkomst A en onder toepassing van de ‘Toetredingsregeling nieuwe aandeelhouders’. •

Vragen of opmerkingen kunt u mailen naar: HVCaandeelhouders@hvcgroep.nl NV HVC • Postbus 9199 • 1800 GD Alkmaar • hvcgroep.nl

HVC vooruitblik • AV 7 december 2023

6