D09 00 Memo resultaten onderzoek instorting warmtebuffer Nagele.pdf

MEMO Aan

:

de Gemeenteraad

Van

:

College van burgemeester en wethouders

Datum

:

18 november 2025

Onderwerp

:

resultaten onderzoek instorting warmtebuffer Nagele

Introductie Op maandag 18 augustus j.l. werd geconstateerd dat er bij de ondergrondse warmteopslag in Nagele een verzakking van enkele meters in het veld was ontstaan. Er is onmiddellijk actie ondernomen om het terrein te beveiligen met bouwhekken en camerabewaking. De gemeente heeft onder andere in het kader van het Kennis en Leerprogramma van de proeftuinen aan Nagele Warmte gevraagd een onafhankelijk onderzoeksbureau in te schakelen om de oorzaak van de inzakking te achterhalen en risico’s voor onszelf en andere bufferlocaties te kunnen mitigeren. Dit onderzoek is uitgevoerd door Sinko Consultants en TNO. De urgentie om de oorzaak te achterhalen was hoog. Op ongeveer 30 andere locaties in Nederland zijn dergelijke ondergrondse buffers geplaats. De warmtebuffer in Wernhout (gemeente Zundert) bleek begin september ook ingezakt te zijn. Op 25 augustus is gestart om de warmtebuffer en de dragende constructie in de buffer bloot te leggen voor inspectie. Het ontmantelen van de buffer is met grote zorgvuldigheid gebeurd. Zowel om redenen van veiligheid als om de constructie en materialen dusdanig intact te kunnen houden dat de oorzaak van inzakking te achterhalen zou zijn. Met de leveranciers van deze warmtebuffers, Linthorst Techniek en HoCoSto Renewables, is steeds overleg geweest, onder andere hoe de buffer het beste kon worden ontmanteld.

De warmtebuffer bleek onherstelbaar beschadigt. Inmiddels is deze dan ook verwijderd en is het gat weer opgevuld met grond. De warmtevoorziening aan de woningen en gebouw de Acht wordt hierdoor niet geraakt en de energiekosten voor bewoners worden niet verhoogd. Er kan worden overgeschakeld op de collectieve warmtepomp of de back-up voorziening vanuit de gasketel in de Acht.

1

Bevindingen onderzoek Sinko consultants/TNO concluderen in het eindrapport dat veel van de gebruikte materialen niet geschikt zijn voor de toepassing in de ondergrondse warmtebuffer. Kunststof knooppunten en dragende ronde platen zijn bros en verzwakt door langdurige onderdompeling in (heet) water. Daarnaast zijn verschillende staalsoorten naast en door elkaar gebruikt waardoor galvanische corrosie is ontstaan. Stalen onderdelen roesten en tasten andere onderdelen (aluminium) aan. Ook blijken veel van de isolerende dekplaten (sandwichpanelen) verroest en volgezogen te zijn met water, waardoor deze enorm in gewicht zijn toegenomen en de isolatiewaarde verdwijnt. Relatie met overige buffers in Nederland Toen duidelijk werd dat de inzakking in Nagele geen incidenteel geval bleek te zijn, maar er ook in Wernhout een buffer was verzakt, is op ambtelijk niveau contact gelegd met een aantal gemeenten en/of projecten waarvan bekend was dat er eenzelfde warmtebuffer is aangelegd. De informatie beperkte zich op dat moment tot het benoemen van de problemen die met beide buffers is ontstaan en het potentiële veiligheidsrisico. Meer duidelijkheid over een oorzaak was nog in onderzoek. Nu het onafhankelijk onderzoek is afgerond en bekend is dat veel materiaal ongeschikt blijkt en degradeert, is er een nieuwe situatie ontstaan.

De kans op herhaling bij andere buffers kan niet worden uitgesloten. We weten dat er buffers zijn gesitueerd op gevoelige locaties in het land zoals onder een speelplaats, ligweide, schoolplein of parkeerplaats. In veel van deze buffers zijn geheel of gedeeltelijk dezelfde materialen en werkwijze toegepast. Onze gemeente heeft met de uitkomst van het onderzoeksrapport voorkennis ten opzichte van andere gemeenten waar een warmtebuffer is geplaatst. Dit schept een verantwoordelijkheid, bij ons als gemeente en Nagele Warmte. Enerzijds omdat het een pilot is, waar je met elkaar van wilt leren. Anderzijds omdat er sprake kan zijn van een onveilige situatie in de publieke ruimte. Daarbij probeert de gemeente een zorgvuldige afweging te maken in het de belangen die het raakt van de betrokken organisaties Communicatie Nagele Warmte was opdrachtgever van het onderzoek en heeft de uitkomsten gedeeld via de website www.energieknagele.nl De leverancier van de warmtebuffer is betrokken geweest bij het onderzoek en op de hoogte gehouden van de (tussentijdse) resultaten. Het bedrijf is gevraagd een actieve rol te nemen in de communicatie naar hun klanten. Daarnaast heeft het college zich genoodzaakt gevoeld om middels een brief de collega-gemeenten waarvan nu bekend is dat ze mogelijk een vergelijkbare warmtebuffer hebben, te informeren over onze casus en het onderzoeksrapport.

Zij kunnen op basis van eigen afwegingen dan een inschatting maken over het veiligheidsrisico. Gezien de resultaten van het onderzoek is ook de Onderzoeksraad Voor de Veiligheid (OVV) ingelicht. Gevolgen voor de gemeente Sinds de eerste constatering in augustus is snel en doeltreffend gehandeld. De locatie is veiliggesteld en er is op een zorgvuldige wijze omgegaan met de ontmanteling en het onderzoek naar de oorzaak. Op dit moment is er geen gevaar meer voor de publieke veiligheid in onze gemeente, omdat de buffer is verwijderd en het gat is gevuld met grond.

2

Een van de primaire doelen van de proeftuinen is het opdoen van kennis over het aardgasvrij maken van wijken en dorpen. In het convenant Grootschalige Proeftuin met een Aardgasvrije Wijk staat dat wij een actieve rol nemen in het Kennis- en Leerprogramma. De opgedane kennis zal dan ook worden gedeeld binnen dit programma. Vergunning De vraag is gerechtvaardigd hoe het mogelijk is dat een dergelijke ondergrondse constructie in de openbare ruimte geplaatst kon worden. Er is met de afdeling leefomgeving opnieuw gekeken naar de bij bouwwerk behorende omgevingsvergunning. De bouwvergunning is afgegeven op basis van geldende wet- en regelgeving. Met het vergunnen van de bouw van de buffer in Nagele was destijds geen reden om aan te nemen dat er technische of constructieve tekortkomingen waren. In het proces heeft onze constructeur geen redenen gezien om het bouwwerk niet te vergunnen. Immers ook elders zijn deze warmtebuffers getoetst en geplaatst en is hiervoor een omgevingsvergunning toegekend. De toepassing van de gebruikte materialen in de praktijk is in het werk niet gecontroleerd. Ook al zijn op meerdere plaatsen in Nederland deze ondergrondse constructies vergund, het ontslaat ons niet van onze eigen verantwoordelijkheid en reflectie. Het is een punt van aandacht hoe we in de toekomst omgaan met soortgelijke aanvragen.

Financiering De werkzaamheden in Nagele voor het ontmantelen, verwijderen, afvoeren en het onderzoek heeft ongeveer €371.000,- gekost. Deze kosten worden gedekt vanuit de Rijksmiddelen die voor de proeftuin zijn bedoeld. In de vorige memo aan uw raad van 15 september 2025 is toegelicht dat het college heeft besloten de reeds verstrekte subsidie vanuit de proeftuingelden en die bedoeld was voor de verbetering aan het warmtesysteem te besteden om deze kosten te dekken. Deze subsidie dekt helaas niet het volledige bedrag en er is een tekort ontstaan om de voortgang van warmtelevering te kunnen waarborgen. Daarom is een nieuwe subsidieaanvraag bij het college ingediend om dit te kunnen voortzetten. Communicatie Het onderzoek is in opdracht van Nagele Warmte uitgevoerd en het rapport wordt gedeeld op de eigen website. Mercatus wordt op de hoogte gehouden en uiteraard zijn bewoners ook geïnformeerd. Met het beschikbaar stellen van de het onderzoeksrapport door Nagele Warmte en het versturen van de brief namens het college is te verwachten dat de pilot opnieuw regionale en landelijke aandacht krijgt. Er is een beheersgroep samengesteld bestaande uit Burgemeester, portefeuillehouder, directie, communicatie, juridische zaken en ambtelijke ondersteuning. Vervolg proeftuin Momenteel is nog niet veel te zeggen over het vervolg van de proeftuin in Nagele.

Er is vooral gehandeld op de acute situatie. Op een later moment worden keuzes gemaakt over het vervolg. NPLW -de landelijke organisatie die de proeftuinen begeleidt- wordt op de hoogte gehouden. Vervolg informatie aan de raad Uiteraard zullen we u op de hoogte houden en zijn wij bereid uw vragen te beantwoorden.

3