D06 00 Startnotitie sociaal-economisch beleid.pdf

Startnotitie Sociaal Economisch Beleid 2025-2029 gemeente Noordoostpolder

1

Inhoud

Inleiding .................................................................................................................................................. 3 Het Sociaal Economisch Beleid 2020-2024 – een visuele terugblik............................................. 4 Evaluatie van het Sociaal Economisch Beleid 2020-2024 ............................................................. 5 Vooruitblik op het Sociaal Economisch Beleid 2025-2029 ............................................................. 5

2

Inleiding

Het doel van het Sociaal Economisch Beleid van de gemeente Noordoostpolder is om de economische ontwikkeling en sociale cohesie binnen de regio te stimuleren. We streven onder andere naar een sterkere economische basis, het verbeteren van de werkgelegenheid, en het creëren van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor bedrijven. Door intensieve samenwerking met lokale ondernemers, onderwijsinstellingen en de overheid (de drie o’s), willen we inspelen op de behoeften van de arbeidsmarkt en de uitdagingen van de regio aanpakken. Dit beleid vormt de basis voor een duurzame en inclusieve groei, waarin iedereen kan profiteren van de kansen die onze gemeente biedt. Het huidige Sociaal Economisch Beleid stamt uit 2020 en heeft een doorlooptijd tot en met 2024. Om de inhoud, uitvoering en resultaten van het Sociaal Economisch Beleid in kaart te brengen, is er een evaluatie uitgevoerd en op 24 juni 2024 vastgesteld door het college. De belangrijkste bevindingen uit de evaluatie komen verder in deze startnotitie terug. De conclusies en aanbevelingen die voortkomen uit de evaluatie zullen meegenomen worden bij het opstellen van het Sociaal Economisch Beleid 2025-2029. Dit document fungeert als startnotitie. Met deze startnotitie hebben we de richting en inzet bepaald voor het nieuwe Sociaal Economisch Beleid.

Definitie van het Sociaal Economisch Beleid In het Sociaal Economisch Beleid beschrijven we hoe gemeente Noordoostpolder werkt aan een sterke, inclusieve samenleving en een toekomstbestendige economie. Het beleid schetst de hoofdlijnen van onze aanpak om kansen te creëren, uitdagingen aan te pakken en samenhang te bevorderen tussen sociale, economische en milieudoelstellingen, met het oog op brede welvaart voor onze inwoners en ondernemers. Dit beleid biedt kaders om belangrijke uitdagingen aan te pakken, zoals het versterken van de arbeidsmarkt, het stimuleren van ondernemerschap en innovatie, en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Daarnaast speelt het beleid een cruciale rol in het bevorderen van regionale samenwerking en het realiseren van een energietransitie, waarmee de regio zich voorbereidt op een toekomst die duurzaam en economisch weerbaar is. Inclusiviteit staat centraal: iedereen moet kunnen profiteren van de kansen die worden gecreëerd. Het beleid is duidelijk afgebakend. Het Sociaal Economisch Beleid richt zich niet op operationele beleidsgebieden die elders zijn uitgewerkt, zoals bijvoorbeeld het ‘Ontwikkelperspectief bedrijventerreinen Noordoostpolder’ of de ‘Visie op de detailhandelsstructuur gemeente Noordoostpolder’.

In plaats daarvan fungeert dit beleid als een strategisch en overkoepelend kader dat de basis legt voor sociaaleconomische groei en samenhang binnen de Noordoostpolder, mede in het licht van regionale en nationale trends en ontwikkelingen.

3

Het Sociaal Economisch Beleid 2020-2024 – een visuele terugblik Dynamische agenda waarbij input wordt bepaald door sectortafels

Noordoostpolder kent een sterke eigen markt met groot belang eigen bedrijfsleven

Blijvend inzetten op goed accountmanagement & belang van clusters is groot

Regionale samenwerking met buurgemeenten, Flevoland en Regio Zwolle

Inclusieve arbeidsmarkt

Samenwerking Clusters

Ondernemerschap

Human Capital

Kennis infrastructuur Arbeidsmarkt

Acht raderen voor economische groei

Leef- en woonklimaat

Financiering

Governance

Fysieke infrastructuur Bereikbaarheid

Huisvesting Positionering Energie-Neutraal

Afbeelding 1: schematische insteek economische groei

Afbeelding 2: Sectortafels

4

Evaluatie van het Sociaal Economisch Beleid 2020-2024

In 2024 is een evaluatie uitgevoerd om inzicht te krijgen in de resultaten, de effectiviteit van het beleid en de lessen die geleerd kunnen worden voor de toekomst. Hierbij is zowel intern als extern input opgehaald. In aanloop naar het sociaal economisch beleid 2020-2024 zijn diverse expertarena's georganiseerd, waarin met de verschillende sectoren gesprekken zijn gevoerd. Deze sessies leverden zeven uitdagingen op voor de regio: het verbeteren van het imago van de Noordoostpolder, het inspelen op de veranderende arbeidsmarkt, huisvesting, het bevorderen van bereikbaarheid, samenwerking, duurzaam ondernemen en het uitbouwen van een inclusieve arbeidsmarkt. Deze uitdagingen zijn vervolgens verder uitgewerkt in zes sectortafels, waar concrete resultaten en acties zijn besproken en doorgevoerd. Naast de uitvoering van het beleid, zijn er ook directe en indirecte resultaten van het Sociaal Economisch Beleid. Deze zijn gekoppeld aan de (zeven) eerdergenoemde uitdagingen vanuit de expertarena’s. De uitgebreide beschrijving is te vinden in de evaluatie van het Sociaal Economisch Beleid 2020-2024 (bijlage 2).

Vooruitblik op het Sociaal Economisch Beleid 2025-2029

Het nieuwe Sociaal Economisch Beleid 2025-2029 vormt een actualisatie van het huidig beleid. Veel zaken gaan goed en daar zijn wij trots op, We nemen de elementen die goed gaan graag mee naar het nieuwe beleid en optimaliseren elementen waarin er ruimte is om verbetering in aan te brengen. Wat weten we al en welke uitdagingen zijn er? In de komende jaren zullen zowel landelijke, regionale en lokale ontwikkelingen een belangrijke invloed hebben op de koers van ons Sociaal Economisch Beleid. Op nationaal niveau zien we grote verschuivingen in de arbeidsmarkt, veroorzaakt door demografische, technologische en economische trends. De vergrijzing, technologische vooruitgang en een groeiend tekort aan vakmensen stellen ons voor de uitdaging om niet alleen voldoende werknemers te vinden, maar ook om hen voor te bereiden op de banen van de toekomst. Deze ontwikkelingen brengen met zich mee dat de grootste uitdaging ligt in het realiseren van hetzelfde werk, of zelfs meer, met minder mensen. Dit betekent dat we meer moeten doen om onbenut arbeidspotentieel te benutten, bijvoorbeeld door werkzoekenden om te scholen en het opleiden van toekomstige medewerkers te versterken. Ook is het belangrijk om inclusiviteit te bevorderen, zodat alle groepen in de samenleving toegang hebben tot werk en gelijke kansen krijgen.

Daarnaast zorgt de energietransitie voor grote veranderingen, vooral in sectoren zoals bouw en industrie. De nadruk vanuit de Rijksoverheid op duurzaamheid en een circulaire economie creëert kansen, maar vraagt tegelijkertijd forse inspanningen van zowel bedrijven als werknemers in de Noordoostpolder. Regio Zwolle, waar we als Noordoostpolder onderdeel van uitmaken, heeft specifieke aandachtspunten die van invloed zijn op onze eigen gemeente. Het nieuwe regionale 5

beleid rondom ondernemersdienstverlening zet in op betere ondersteuning van bedrijven en stimuleert innovatie. Toch blijft de arbeidsproductiviteit in de regio een aandachtspunt; er is een duidelijke behoefte aan meer innovatiekracht om economisch sterker te worden. Ook wordt het steeds belangrijker om de samenwerking tussen onderwijs en bedrijven te intensiveren, zodat werknemers beschikken over de juiste vaardigheden voor de banen van morgen. Op lokaal niveau hebben we in de Noordoostpolder onze eigen unieke kansen en uitdagingen. Zo ervaren bedrijven moeilijkheden bij het vinden van voldoende en gekwalificeerd personeel. Hoewel het deels een landelijk probleem is, kan een tekort aan passende huisvesting in onze regio het nog moeilijker maken om het schaarse personeel aan te trekken. Meer geschikte woningen kunnen daarom helpen om werknemers naar onze gemeente te lokken en hier te behouden. Tegelijkertijd bieden verduurzaming en energie-innovatie kansen voor economische groei. Onze sterke agrifood- en technieksectoren hebben de kennis en expertise om een voortrekkersrol te spelen in deze transitie. Denk bijvoorbeeld aan het ontwikkelen van duurzame productiemethoden, innovatieve technologieën en circulaire oplossingen, waarmee bedrijven niet alleen bijdragen aan een duurzamere toekomst, maar ook hun concurrentiepositie versterken.

Het is aan ons om deze kansen te benutten en deze uitdagingen om te zetten in oplossingen die bijdragen aan de brede welvaart in onze gemeente. Met dit inzicht in de macro-, regionale en lokale ontwikkelingen kunnen we gericht anticiperen op wat komen gaat en ons beleid hierop afstemmen. Zo creëren we een sociaal economisch beleid dat niet alleen inspeelt op de uitdagingen van nu, maar ook toekomstbestendig is. Belang van de sectortafels en de regietafel Vanwege de positieve ervaringen en resultaten tot nu toe blijven we in het nieuwe sociaal economische beleid werken met de sectortafels. De sectortafels hebben geleid tot het gezamenlijk aanpakken van opgaven en een versterking van de onderlinge samenwerking. De sectortafels krijgen ook een belangrijke rol bij de ontwikkeling van het nieuwe sociaal economische beleid. We gaan daarvoor eenmalig een gezamenlijke bijeenkomst voor alle sectortafels en de regietafel organiseren met als doel het ophalen van input voor het nieuwe beleid. De dynamische agenda blijft het middel De dynamische uitvoeringsagenda heeft bewezen een krachtig instrument te zijn voor het realiseren van onze doelen. Door te werken met een dynamische uitvoeringsagenda konden we flexibel inspelen op actualiteiten. Echter, de evaluatie heeft aangetoond dat er soms een gebrek aan gezamenlijke richting was.

In het nieuwe beleid willen we daarom ook een aantal overkoepelde doelen formuleren. Deze doelen zullen meer duidelijkheid en eigenaarschap creëren bij alle betrokken deelnemers. Door de gezamenlijke focus kunnen we de samenwerking 6

verder versterken, vooral tussen de gemeente, het bedrijfsleven en onderwijsinstellingen. Met deze aanpak willen we ervoor zorgen dat de dynamische agenda niet alleen als reactie op actuele vraagstukken dient, maar ook als een duidelijke leidraad voor onze gezamenlijke inspanningen in de toekomst. Bijeenkomst met de commissie en het college We organiseren een bijeenkomst met het college, gericht op specifieke thema’s uit het nieuwe beleid. Hier halen we input en ideeën op over prioriteiten en strategieën, gebaseerd op de signalen van de wethouders en burgemeester. Deze themabijeenkomst helpt om de voorgestelde beleidslijnen te toetsen aan de andere portefeuilles en te komen tot een gedragen Sociaal Economisch Beleid. Vervolgens organiseren we een bijeenkomst met de commissie BFE om de kaders en input voor het nieuwe beleid op te halen, waarbij we de actuele stand van zaken bespreken en de visie van de raad integreren. Het gesprek met de commissie biedt ruimte voor constructieve input en versterkt de verbinding tussen de raad en de uitvoering, zodat het uiteindelijke beleidsstuk geen verrassingen bevat. Betrokkenheid van de drie o’s Het nieuwe beleid ontwikkelen we samen met de drie O’s. Dit beleid is van en voor ons allemaal. Alleen door samen te werken kunnen we zorgen voor effectieve en toekomstgerichte oplossingen.

We bouwen voort op eerdere succesvolle initiatieven zoals de Week van de Technologie, de gebiedsmarketingcampagne, het vrijetijdscluster en het Innovatiecluster. Deze voorbeelden laten zien hoe krachtig de samenwerking tussen de drie O’s kan zijn. Om deze samenwerking te versterken, organiseren we een eerste bijeenkomst met de sectortafels en regiegroep in maart 2025. Tijdens de bijeenkomst delen we ervaringen en inzichten, en nodigen we alle betrokkenen uit om actief mee te denken en bij te dragen. Samen leggen we de basis voor een beleid dat écht van ons allemaal is. Tijdens deze avond wordt er gewerkt in een interactieve sessie onder leiding van een dagvoorzitter. We maken onder andere gebruik van Mentimeter om stellingen te bespreken, zodat we op een laagdrempelige manier waardevolle feedback kunnen verzamelen. In april 2025 organiseren we opnieuw een sessie, maar deze keer met de overige stakeholders. Denk hierbij aan de Rabobank, Windesheim en andere belanghebbenden wiens input van belang is voor het beleid. Later bespreken we met de regiegroep de opbrengsten van deze bijeenkomsten en verwerken we dit in het beleid. De drie o’s en belanghebbenden Bij de drie o’s en de belanghebbenden denken we in ieder geval aan de volgende partijen. Dit lijstje is niet uitputtend en is slechts indicatief. •

De zes sectortafels 7

• • • • • • • • • •

De Regiegroep Economische Ontwikkeling (waaronder innovatiecluster, Agrofoodcluster, Bedrijven voor Noordoostpolder (BVN) en de clusters) Firda (deels vertegenwoordigd in REO) Aeres Vakcollege Windesheim UWV De WerkCorporatie Provincie Flevoland Regio Zwolle DUN-gemeenten

Interne betrokkenen Vanuit Economische Zaken zoeken we actief de verbinding met verschillende teams en functies binnen de organisatie om het Sociaal Economisch Beleid integraal te benaderen door middel van een werkgroepje. We werken samen met collega’s die zich richten op de arbeidsmarkt en onderwijs, KOERS (voor onder andere Wonen, Mobiliteit, Duurzaamheid en meer) en planontwikkeling. Deze samenwerking versterkt de samenhang tussen verschillende beleidsvelden en ondersteunt ons bij het realiseren van de doelstellingen van het Sociaal Economisch Beleid. Onze uitgangspunten voor het nieuwe beleid Een goed beginpunt voor het opstellen van het nieuwe beleid is inzicht in de huidige situatie binnen de gemeente Noordoostpolder. Door middel van data, onderzoeken en rapporten hebben we een duidelijk beeld van de sterke punten, uitdagingen en kansen in onze regio. Deze uitgangssituatie biedt ons een stevige basis om beleid te formuleren dat aansluit bij de actuele behoeften en ambities van de regio. Het eerste uitgangspunt is uiteraard het huidig beleid en de evaluatie. Met het recent opgestelde economisch profiel van de gemeente Noordoostpolder door Public Result willen we de meerwaarde benutten voor ons nieuwe beleid. Dit profiel biedt inzicht in de economische ambities en potenties, evenals in de vereisten voor een optimaal vestigingsklimaat.

Op basis van de gegevens en analyses uit het economisch profiel zullen we ons beleid optimaliseren en afstemmen op de huidige en toekomstige behoeften van de regio.` Het werkgelegenheidsonderzoek van de provincie Flevoland laat trends in sectorale groei en knelpunten op de arbeidsmarkt zien, terwijl andere rapporten zoals die van de Rabobank de economische kansen en uitdagingen toont, met een focus op sectoren zoals agrofood en technologie die van belang zijn voor onze gemeente. Het Regio Zwolle-onderzoek geeft aanvullende inzichten in regionale economische trends, innovatie en arbeidsmarktontwikkelingen. Actuele cijfers van het UWV bieden een scherp beeld van werkloosheid, vacatures en arbeidsmobiliteit. Tot slot zijn bepaalde openbare databases zoals LISA, waarstaatjegemeente.nl en CBS belangrijk om onze positie te kunnen duiden op regionaal en nationaal vlak.

8

Met deze kennis creëren we een stevig fundament voor ons nieuwe beleid, zodat we gericht kunnen inspelen op de sociaaleconomische vraagstukken van de toekomst. Regionale samenwerkingen In het Sociaal Economisch Beleid 2025-2029 wordt ook aandacht besteed aan het belang van regionale samenwerkingen, die essentieel zijn voor de uitvoering van onze sociaaleconomische agenda. Zo blijven de verbindingen met Urk, Regio Zwolle, het DUN-verband en de Provincie Flevoland belangrijk voor de regio. De samenwerking met Urk richt zich op de maritieme economie en visserij, terwijl we via Regio Zwolle profiteren van bredere netwerken op het gebied van innovatie en arbeidsmarktontwikkeling. Het DUN-verband versterkt onze positie door gezamenlijke projecten op het gebied van infrastructuur en promotie, met een krachtigere stem als resultaat. Deze samenwerkingen versterken onze sociaaleconomische positie en helpen ons om de ambities van Noordoostpolder te realiseren. Stand van zaken anno 2025 & toekomstperspectief In het vigerende beleid hebben we voor elke sectortafel de stand van zaken in 2019 vastgesteld, aangevuld met een toekomstperspectief richting 2030. Voor het nieuwe beleid willen we de actuele stand van zaken anno 2025 toetsen.

Deels is dit ook in de evaluatie van het vorig Sociaal Economisch Beleid gedaan, maar nu houdt het in dat we ook uitgebreid zullen onderzoeken in hoeverre we op koers liggen voor de doelen die we ons voor 2030 hebben gesteld. Tijdens dit proces gaan we in gesprek met alle revelante interne en externe mede-eigenaren om hun inzichten en ervaringen te verzamelen. Op basis van deze gesprekken kunnen we aanscherpen waar nodig, zodat we onze strategieën kunnen optimaliseren en blijven aansluiten bij de huidige en toekomstige behoeften van onze samenleving. Deze aanpak waarborgt dat we niet alleen reflecteren op onze eerdere doelstellingen, maar ook actief werken aan de realisatie van onze langetermijnvisie. Budget voor het nieuwe beleid Voor het Sociaal Economisch Beleid is er beperkt budget nodig voor verschillende onderdelen. De kosten zijn onder andere gelegen in het organiseren van sessies met de drie o’s, die essentieel zijn voor het verzamelen van input en feedback. Daarnaast zijn er middelen nodig voor de opmaak van het document, waarbij we streven naar een document met infographics en minder louter “platte tekst”. We streven naar een goed leesbaar en toegankelijk document.. Het document zelf wordt in-house geschreven, zonder de inschakeling van een extern bureau, wat bijdraagt aan kostenbesparing en betrokkenheid bij het proces.

Coördinatie & trekker Wethouder Linda Verduin is bestuurlijk opdrachtgever voor de ontwikkeling van het Sociaal Economisch Beleid 2025-2029 De ambtelijk opdrachtgever is Arend van Dijk, manager cluster beleidsontwikkeling. Shad Abdeslam is uitvoerend beleidsadviseur. Hij zal verantwoordelijk zijn voor de coördinatie en uitvoering van het nieuwe Sociaal

9

Economisch Beleid voor 2025-2029. Verder zal hij de interne werkgroep waarbij de ambtelijke belanghebbenden zijn betrokken voorzitten. Planning We werken met onderstaande planning. Afhankelijk van omstandigheden kunnen onderstaande data afwijken. Datum/periode

Activiteiten

Januari 2025

Startnotitie in rondvraag college

Maart 2025

Sessie sectortafels en regiegroep onder leiding van externe dagvoorzitter Sessie met overige externen (zoals de Rabobank, Windesheim en dergelijke) Sessie met regiegroep om opbrengsten bijeenkomsten te bespreken Themagericht overleg met het college

April 2025 Mei 2025 Juni 2025 Juli 2025

Oktober 2025

Beeldvormende sessie met commissie BFE Eerste concept naar regiegroep/sectortafels Definitief concept opstellen

November 2025

College

November 2025

Commissie BFE

December 2025

Raadsbijeenkomst

September 2025

10