D05 02 Bijlage bij Nota - Effectonderzoek - de Bouwerskamp maart 2022.pdf

Inloopvoorziening Bouwerskamp Het effect en de meerwaarde van weekendopenstelling

Maart 2022 Marc Vos Bas van den Biggelaar

Inhoudsopgave Inleiding en vraagstelling

2

Conclusies en aanbevelingen

3

Onderzoeksaanpak en verantwoording

4

Over inloop Bouwerskamp

6

Hoe de bezoekers het ervaren

7

Bevindingen

10

Berekening en scenario’s

14

Tot slot

18

Appendices A. Presentatie “Het effect en de meerwaarde van weekendopenstelling” •

deel 1 - Samenvatting

•

deel 2 - Beschreven cases

•

deel 3 - Vermeden maatschappelijke kosten

•

deel 4 - Scenario’s

B. Sturen op Zorg - Toelichting onderzoeksaanpak

Pagina 1

Inleiding en vraagstelling Good2Consult heeft op verzoek van Gemeente Noordoostpolder in de periode januari 2022 tot en met februari 2022 onderzoek uitgevoerd naar het effect en de meerwaarde van de weekendopenstelling van inloopvoorziening Bouwerskamp in Emmeloord. Het onderzoek moet een antwoord geven op de vraag of de weekendopenstelling noodzakelijk is. En zo ja, in welke mate er weekendopenstelling moet zijn en of dit ook ten koste van een doordeweekse dag kan gaan. De vraagstelling richtte zich op het volgende: 1. Op welke wijze draagt de zondagsopenstelling bij aan het welbevinden van de bezoekers? 2. Wat wordt daarmee voorkomen, onder meer door: 1. Lagere risico’s op crises, of escalaties: hoeveel minder zorginzet, overlast of overige maatschappelijke kosten? 2. Minder gebruik van andere voorliggende voorzieningen (substitutie): beter passend en daardoor minder behoefte aan overige hulp? 3. In hoeverre is uitbreiding met een extra dagdeel op zaterdag, of op een andere locatie effectief? 1. In relatie tot de behoefte van de doelgroep (betere beschikbaarheid van inloop, verder versterken van welbevinden, uitbreiding van het aantal bezoekers en groepsgrootte)? 2. In relatie tot vermindering van de hiervoor genoemde risico’s? 3. In hoeverre is het mogelijk in plaats daarvan op 1 doordeweekse dag te schrappen en wat is daarvan het verwachte effect? 4.

Wat is het effect als er geen openstelling meer in het weekend zou zijn?

Pagina 2

Conclusies en aanbevelingen 1.

De zondagsopenstelling is belangrijk voor het welbevinden van de bezoekers van de inloop. Met name doordat op zondag weinig openbare activiteiten of voorliggende voorzieningen in Emmeloord toegankelijk of beschikbaar zijn. Het vermindert gevoelens van eenzaamheid en het gemis aan sociale contacten in het weekend en verkleint risico’s.

2.

Een deel van de bezoekers op zondag behoort tot de risicogroep waarbij gevoelens van onrust, of terugval in verslavingsgedrag (alcohol, drugs, gokken e.d.) vermeden worden door de inloop te bezoeken. De begeleiders helpen hen waar nodig om de tussenliggende zaterdag te structureren voordat het weekend aanvangt. Hiermee wordt ook voorkomen dat men zichzelf iets aandoet, of dat men overlast geeft in de omgeving.

3.

Indien de zondagopenstelling zou worden gestopt dan is er qua welbevinden een flinke impact. Dit geldt met name voor de groep bezoekers met een verhoogd risico. Naast de risico’s van terugval en ontregeling, is er dan op maandag extra aandacht en tijd nodig op de inloop voor stabilisatie en het wegnemen van onrustgevoelens.

4.

Bij het sluiten op zondag is er geen mogelijkheid voor overige bezoekers die via beschut werk niet in de gelegenheid zijn om doordeweeks de inloop te bezoeken. Deze groep verdient wel aandacht en is groeiende.

5.

Zowel qua welbevinden voor de bezoekers als qua financieel effect is het raadzaam om de zondagopenstelling blijvend te continueren in de huidige vorm. Uit onze berekeningen blijkt dat de huidige inloop inclusief de zondag als geheel € 402.139 aan maatschappelijke kosten per jaar voorkomt. De geschatte vermeden maatschappelijke kosten door de zondagopenstelling bedragen € 138.915 op jaarbasis. De totale jaarlijkse subsidie bedraagt € 229.688. Daarvan betreft de openstelling op zondag € 51.688 per jaar.

6.

Van een eventuele openstelling op zaterdag zullen bezoekers die nu op zondag komen naar verwachting ook gebruik gaan maken. Dit is een vorm van extra comfort en het geeft hen het gevoel van veiligheid en afleiding. Het is evenwel geen noodzakelijke beschikbaarheid voor het merendeel van de bezoekers. De inschatting van het begeleidingsteam is dat de huidige werkwijze met zondagopenstelling voldoende is en dat een zaterdagopenstelling bezoekers minder impulsen geeft om deel te nemen aan activiteiten buiten de inloop, en om daar sociale contacten op te bouwen.

7.

Er is wel een groep waar een risico van terugval op zaterdag aanwezig is. Voor een deel van hen is een inloop beter passend dan een telefonische bereikbaarheid van de begeleiders. Het resterende risico is beperkt en geeft niet direct aanleiding om tot zaterdagopenstelling over te gaan. Bij onverhoopte crises is de crisisdienst GGZ de aangewezen instantie om hen ondersteuning te bieden.

8.

De geschatte vermeden maatschappelijke kosten van zaterdagopenstelling bedragen € 27.783 op jaarbasis. De kosten van openstelling op zaterdag bedragen € 51.688 extra per jaar.

9.

Volgens de bezoekers en de begeleiders is de huidige openstelling op weekdagen en zondag wenselijker dan een sluiting op woensdag met een weekendopenstelling op zondagmiddag én zaterdagmiddag. Bij het laten vervallen van een doordeweekse dag leidt dat tot meer gevoelens van onrust, en bij sommigen tot meer overlast op straat of in de woonomgeving. De besparing op de subsidie in dit scenario is beperkt (€ 16.088 op jaarbasis). Pagina 3

Onderzoeksaanpak en verantwoording Deel 1 - Huidige werkwijze en effecten In het eerste deel van het onderzoek hebben we de vier begeleiders van de inloop gevraagd naar de werkwijze, hun ervaringen en de effecten voor de bezoekers. Dit richtte zich vooral op wat hiermee wordt voorkomen aan risico’s, meer of minder gebruik van (voorliggende) voorzieningen, en het in het bijzonder het effect van weekendopenstelling. Een zestal bezoekers is gevraagd naar hun ervaringen met de inloop, wat het voor hen betekent, en wat een weekendopenstelling voor hen betekent. Tevens is met een begeleider van het GGZ team in Noordoostpolder gesproken over het effect van de inloop.

Dit onderzoek is gebaseerd op onze methodiek www.SturenopZorg.nl . Daarbij zijn de stappen 1 tot en met 8 doorlopen van de onderzoeksaanpak in deze afbeelding. Zie bijlage Sturen op Zorg - Toelichting onderzoeksaanpak voor meer informatie.

Deel 2 - Effectberekening In het tweede deel van het onderzoek zijn we modelmatig te werk gegaan. Dit richtte zich op de situatie en behoeften van individuele bezoekers en de vermeden maatschappelijke kosten door de inloop. Bijvoorbeeld door de gesprekken met de begeleiders, deelname aan activiteiten op de inloop, inzet als vrijwilliger, of ondersteuning bij het oplossen van praktische hulpvragen. Daarnaast is er veelal sprake van het vergroten van zelfredzaamheid door het begeleiden bij dag/week structuur. Aan de begeleiders is gevraagd om middels een representatieve steekproef van bezoekers van het afgelopen jaar te beschrijven, hoe de inloop en hun eigen inzet waarschijnlijk of zeker heeft geleid tot minder inzet van 1e of 2e lijns voorzieningen, of andere maatschappelijke kosten zijn voorkomen. Tevens is gevraagd om aan te geven hoeveel soortgelijke hulpvragen zij per jaar krijgen. Hieruit is de totale verwachte besparing op zorg- en maatschappelijke kosten per jaar bepaald. Pagina 4

Om de daadwerkelijk vermeden kosten te kwantificeren is daarbij een model (de Preventiecalculator) gebruikt waarbij rekening is gehouden met: (A) De kans dat een persoon binnen 6 maanden gebruik zou moeten maken van 1e of 2e lijns voorzieningen; (B) In welke mate de inzet van de medewerker, vrijwilliger, of een voorliggende voorziening deze kosten heeft voorkomen; en (C) de verwachte kosten van de 1e/2e lijns voorziening plus overige maatschappelijke kosten. De cases zijn door Good2Consult en de teamleider geanalyseerd en waar nodig verhelderd door de medewerkers.

Tegelijkertijd hebben we de teamleider een inschatting laten maken van het totaal aantal bezoekers van de inloop op jaarbasis. Dit betreft 157 personen. Er zijn drie scenario’s onderzocht waarbij de besparingen vanuit de steekproef zijn gebruikt om de financiële effecten te onderbouwen: 1. Uitbreiding van de inloop naar een zaterdagopenstelling en/of een andere locatie 2. Als scenario 1, maar met minder-openstelling van 1 dag gedurende de werkweek 3. Niet verder continueren van de weekendopenstelling

Pagina 5

Over inloop Bouwerskamp Bouwerskamp is een algemene inloopvoorziening in Emmeloord voor alle inwoners van Noordoostpolder. De Bouwerskamp biedt een laagdrempelige, gastvrije inloop waar iedereen terecht kan voor contact met andere inwoners, een betaalbare gezonde lunch of avondmaaltijd, spelletjes, koffie/ thee, computergebruik of waar je vragen kan stellen en een gesprek kan hebben met iemand van de begeleiding. Doelgroep en werkwijze van de inloop In de praktijk zien we dat de inloop met name wordt gebruikt door inwoners met een (psychische) kwetsbaarheid, (licht) verstandelijk beperking, met psycho sociale-problematieken en/of verslavingsproblematiek. Vaak gaat het om inwoners met complexe problematiek. Het verkrijgen van sociale contacten en gezien en gehoord worden zijn de belangrijkste taken van de inloop. Het doel is om preventief te werken en het vroegtijdig signaleren van psychische ontregelingen, hier interventies op in te zetten en om zo (waar mogelijk) totale ontregeling te voorkomen. Er worden activiteiten georganiseerd, zoals het samen gebruiken van een maaltijd. Ook wordt gewerkt aan herstel en om een volgende stap te zetten in het meedoen in de maatschappij. Het uitgangspunt is dat iedereen welkom is, ongeacht zijn of haar achtergrond. Als er wat is kun je je vraag stellen in vertrouwen.

Pagina 6

Bekendheid van de Bouwerskamp en bereik van de doelgroep Bezoekers komen meestal via doorverwijzing van een professional, of door mond-tot-mond reclame via bekenden, of berichten op social media. Die doorverwijzers zijn vaak de persoonlijk begeleider (GGZ), de huisarts, de GGD, het welzijnswerk, de gemeente, of bemoeizorg. De bekendheid bij de doorverwijzers is belangrijk, ook om het laagdrempelige karakter en de positieve sfeer op de inloop te benadrukken. Het team GGZ Noordoostpolder geeft aan dat zij gemiddeld zo’n 70-80 personen begeleiden met ernstig psychiatrische klachten. Die stimuleren ze bij hun herstel om naar de Bouwerskamp te gaan. Vaak hebben deze personen een beperkt sociaal netwerk en zijn ze financieel niet draagkrachtig, en vereenzamen gemakkelijk. De begeleiders van de inloop verwelkomen de bezoeker en gaan in op eventuele vragen die spelen. Men kan in een veilige omgeving oefenen met het opbouwen van sociale contacten. En de inloop geeft structuur aan de dag/week en de mogelijkheid om je vraag te stellen en daarmee psychische klachten en crises te verminderen. Naast de bezoekers die overdag komen, is er ook een groeiend aantal kwetsbare inwoners dat beschut werkt, zoals bij Concern voor Werk en de inloop bezoekt bij de avondmaaltijd en op zondagmiddag.

Hoe de bezoekers het ervaren Reacties van bezoekers en partners Door te werken vanuit de vraag van de bezoeker voelt deze zich gehoord en gezien. Het contact met de vaste begeleiders geeft hen veiligheid en er wordt naar hen omgezien. Bezoekers noemen de Bouwerskamp veelal hun thuis. Men geeft aan blij te zijn met de ontvangst, de activiteiten, de goede bereikbaarheid, de indeling van de ruimte en de sfeer. De inloop wordt daardoor als prettiger en ruimer ervaren om de dag door te brengen dan voorheen het Servicepunt of de inloop/winkel van het Leger des Heils. De partners geven aan dat het goed is dat er contact wordt gehouden met deze doelgroep, dat kwetsbare mensen gezien worden en dat de persoonlijke benadering goed werkt. Deze personen kunnen veelal niet zelfstandig een regulier sociaal netwerk opbouwen. Dan is het goed dat zij op de Bouwerskamp terecht kunnen, want het is hun sociaal netwerk. Het is een soort steunsysteem voor hen aan het worden. Het is belangrijk dat men gezond eet, ook in het weekend. Als ze zich niet goed voelen kunnen ze steun vragen aan de begeleiders van de inloop. Daardoor is er minder noodzaak tot gebruik van medicatie en afspraken bij de GGZ begeleiders.

Pagina 7

Ze horen dat cliënten vaak moeite hadden om het weekend door te komen. Sinds de zondagopenstelling maken die daar graag gebruik van. Er is daardoor minder sprake van vereenzaming, depressiviteit en suïcidale gedachten. Ook voorkomt het mogelijk storend gedrag thuis, waardoor er minder overlast en klachten zijn uit de directe omgeving en de wijk. “Het is een mooie plek, gemoedelijk en goed passend. Ik vind de laagdrempeligheid belangrijk en vaste aanspreekpunten. Onderschat deze functie niet. Ook voor de signalering. Veel sociaal maatschappelijke problematiek komt voor bij deze bezoekers. Die maaltijdvoorziening is belangrijk, want veel van deze mensen koken niet.” (GGZ begeleider) Aanleiding en eerste bezoek De zes bezoekers die wij geïnterviewd hebben nemen recent, of al enkele jaren deel aan de inloop. Veelal zijn ze door hun ambulant begeleider uitgenodigd om naar de inloop te komen. Anderen zijn uit beweging via mond-tot-mond reclame naar de inloop gekomen. Ze zochten met name ontmoeting, een (veilige) plek voor overdag, vrijwilligerswerk, of activering voor zichzelf. Inmiddels vormen sommigen een vaste kern van de bezoekers van de inloop en helpen zij met activiteiten. Wat het voor hen betekent “Eigenlijk is het een plek voor iedereen.

Wat je ook voor problematiek hebt - je wordt geaccepteerd” “Het is heel laagdrempelig, alles en iedereen wordt serieus genomen” “We zorgen voor bescherming naar elkaar, dat is wederzijds. Omkijken naar elkaar gebeurt heel goed” “Voor mij is het mijn tweede of misschien wel eerste thuis” Sociale contacten “Als de Bouwerskamp er niet zou zijn, dan mis ik een een groot deel van mijn netwerk. Dan mis ik een vangnet” “Mijn sociale contacten waren nul. Hier heb ik wel een netwerk opgebouwd” “Ik heb 4-5 nauwe contacten met vriendschap opgedaan op de Bouwerskamp” De activiteiten “Het liefst zou ik willen dat het groter werd en dat er meer activiteiten zouden plaatsvinden, ook ruimere openingstijden” “Mijn grenzen leren kennen, door cursussen die hier worden gegeven” Welbevinden “Fijn dat ik ergens terecht kan. Ik heb ook depressies en dan zouden de muren op me af komen” “Klachten en pijn worden minder door afleiding” “Je gaat beter voor jezelf zorgen, doordat je je huis uit gaat. Dat is bij depressie heel belangrijk” Pagina 8

“Zonder de inloop zouden de muren op me af komen. Dan zou ik het echt niet meer weten. Dat is een onderdeel van mijn leven geworden” Openstelling De openingstijden op werkdagen van 9-17 uur en de avondmaaltijd worden als passend en prettig ervaren. Dit geeft ruimte om overdag kort of wat langer binnen te lopen. Doorgaans is dat 3-4 keer per week of dagelijks, en ook op de zondagmiddag. Rond de lunch en de avondmaaltijd is de meeste inloop. Door op vaste dagen gedurende de week te komen geeft het een structuur wat als prettig wordt ervaren. Er wordt ook naar elkaar omgezien door de vaste deelnemers. Bij onverwachte afwezigheid zoekt men contact om te horen of het wel goed gaat. Het sluiten op een doordeweekse dag zou zeker een gemis voor hen zijn. Wat duidelijk verwoord is, is dat er in Emmeloord op zondag weinig te doen is waardoor verveling ontstaat en een gevoel van gemis aan sociale contacten en eenzaamheid. De zondagmiddag-inloop helpt dan goed om het weekend te overbruggen. Een bijkomend voordeel is dat men dan ook in het weekend betaalbaar en gezond eet. Daarnaast helpt de zondag om contact te kunnen hebben met een begeleider van de inloop als het niet goed met je gaat. Men geeft aan dat er dan sprake is van spanningen en het risico op crises die kunnen ontstaan in het weekend indien er geen contactmogelijkheid is.

Voor sommigen zou de openingstijd op zondag vervroegd mogen worden. “Het is belangrijk om niet het hele weekend alleen te zitten. Je voelt je eenzaam, mist sociale contacten” “Als ik in zwaar weer zit is het vechten tegen afzondering. Als ik niet ga krijg ik een appje van mijn vrienden op de inloop, waar blijf je?” Het aantal individuele bezoekers op zondagmiddag gedurende de periode september 2021- februari 2022 varieerde van 20 tot 34 per keer, met een gemiddelde van 26 personen. Dit komt mede door de restricties in het aantal deelnemers aan de avondmaaltijd in verband met de toen geldende coronabeperkingen (1,5 m) en de beschikbare ruimte. Enerzijds is over de zaterdag gezegd dat men niet zozeer een inloopdag nodig heeft, maar wel de mogelijkheid om contact te hebben met een van de vertrouwde begeleiders als het niet goed gaat of bij een crisissituatie. Door andere deelnemers werd juist ingebracht dat zij het prettig vinden om ook op zaterdag terecht te kunnen uit veiligheid voor zichzelf, of om de tijd door te komen. Het risico van suïcide is nadrukkelijk aanwezig bij meerdere deelnemers van de inloop. “Hulpverlening sluit om 17.00 uur, maar mijn psychische klachten sluiten niet om 17.00 uur. Daarom is weekendopenstelling zo belangrijk” “De bereikbaarheid in de avond en weekend van de crisisdienst - dat is soms lastig om ze hierheen te krijgen vanuit Almere” Pagina 9

Bevindingen Individuele effecten Wat zowel begeleiders als bezoekers aangeven is dat de Bouwerskamp een belangrijke plek is voor hen. Het geeft bezoekers een veilige plek, waar ze mogen zijn zoals ze zijn. Door een vast team van begeleiders dat aanwezig is wordt de vertrouwdheid en het gekend zijn versterkt. Ook zorgt het team van de Bouwerskamp ervoor, dat er een financiële gezonde basis ontstaat, waardoor een stuk stress afneemt. Voor velen is het hun “eerste thuis”, omdat ze daar hun sociale contacten hebben en gezelligheid ervaren. Ze krijgen vier dagen van de week ook een gezonde maaltijd voorgeschoteld, wat belangrijk is voor hun gezondheid en vitaliteit. De Bouwerskamp geeft hen structuur in de dag en bezoekers kunnen daar terecht voor vragen en als ze problemen hebben met zichzelf of in relatie met anderen. Alle expertise is laagdrempelig aanwezig dus er kan snel geschakeld worden. Dat zorgt dat bezoekers direct de juiste hulp krijgen of het juiste gesprek. Dit voorkomt dat ze terugvallen in oud gedrag en gewoontes, zoals verslaving. Daarvoor is juist de zondagopenstelling belangrijk, want het weekend wordt door velen als een ballast ervaren en twee dagen zonder een veilige basis en structuur is voor hen moeilijk te overzien. De ervaring leert dat door de zondagopenstelling deze bezoekers veel minder uit balans raken.

Voorheen waren de begeleiders op maandagochtend veelal bezig om bij hen de onrust te verminderen en te stabiliseren. Het afgelopen jaar kwamen de meeste crises en suïcides voor in de weekends, ook omdat er dan niemand bereikbaar is die voor hen bekend en vertrouwd is. Mocht men gebruik maken van de centrale crisisdienst GGZ, dan kan de hulpvrager de fysieke afstand als een belemmering ervaren om wel of niet gezien te worden. Maatschappelijke effecten De effecten voor het individu zijn zeer nadrukkelijk aanwezig door naar de Bouwerskamp te gaan, maar ook maatschappelijk heeft het zijn uitwerking. Doordat bezoekers leren om te gaan met anderen, sociale vaardigheden worden aangeleerd, worden ze assertiever en durven ze meer. Hierdoor voelen ze zich ook minder eenzaam. Ze worden gehoord en gezien en komen daardoor beter in hun vel te zitten. Dat zorgt ervoor, met name in geval van schizofrenie, dat ze minder in verwarring raken en daardoor overlast veroorzaken in de buurt of voor hun naaste omgeving. De leefbaarheid en het draagvlak in de wijk neemt toe als er minder overlast is. Pagina 10

De inloop zorgt ervoor dat ze eigenwaarde creëren en een positiever zelfbeeld krijgen. Het gevolg is dat ze daardoor langer thuis kunnen blijven wonen en niet hoeven worden opgenomen. Ze ervaren dat ze er niet alleen voor staan en dat is heel belangrijk voor henzelf en voor de maatschappij. Voorkomen van geïndiceerde zorg of ondersteuning Door tijdig vragen bespreekbaar te maken en samen te zoeken naar een passend oplossing, wordt geïndiceerde zorg of ondersteuning voorkomen. Die oplossing kan veelal gevonden worden in een activiteit op de inloop, verbinding met een andere deelnemer, het doen van vrijwilligerswerk, of een activiteit bij een partner. Daarmee kan men het vertrouwen in zichzelf verder opbouwen en het dagelijks functioneren versterken. Voorbeelden1: 1. 2. 3. 4.

Minder terugval bij de deelnemers, en daardoor minder (her)opnames GGZ of verslavingszorg Minder gebruik van begeleiding bij zorgpartners Minder kans op ontstaan van financiële problemen door thuiszitten Minder overlast in de omgeving door rondhangen of crimineel gedrag

Hier leest u enkele voorbeelden van bezoekers waarin de aanleiding voor hun bezoek aan de inloop, hun behoeften en de gevonden oplossing zijn beschreven.

Psychische klachten

Gedrag, verslaving

Aanleiding Mevrouw zoekt structuur in de dag en nieuwe sociale contacten. Een plek waar ze kan ventileren, gezelligheid en afleiding.

Aanleiding Jonge vrouw wil haar gebruik van verdovende middelen en alcohol minderen door middel van zinvolle dagbesteding

Oplossing Vaste afspraken met haar gemaakt, dat ze komt en anders bellen wel haar. Zorgen dat ze aanwezig is bij maaltijden, we doen spelletjes met haar en geven aandacht, benaderen alles positief.

Oplossing We hebben gezocht naar passend vrijwilligerswerk dat paste en blijft stimuleren en motiveren. We hebben haar een rol gegeven op de inloop, haar belangrijk gemaakt.

Positieve Gezondheid: Mentaal welbevinden is het Positieve Gezondheid: Meedoen is het meeste versterkt, meeste versterkt, daarnaast Meedoen daarnaast Zingeving Er zijn 9 bezoekers met vergelijkbare problematiek Er zijn 17 bezoekers met vergelijkbare problematiek

1 Dit kan afwijkend gedrag betreffen, waaronder overlastgevend gedrag, terugtrekkend gedrag, of

risicogedrag Pagina 11

Eenzaamheid

Leefstijl, gezondheid

Aanleiding Meneer zoekt sociale contacten en aanspraak. Ook wil hij het overlijden van zijn partner verder verwerken.

Aanleiding Meneer kookt niet voor zichzelf, omdat hij koken voor zichzelf niet leuk vindt en niet weet wat te koken. Ook hygiëne is een probleem en meneer eet veel te ongezond.

Oplossing Een plek gevonden op de inloop, koffie en een praatje. Aandacht en hulp bij de dagelijkse praktische dingen.

Oplossing Meneer eet nu 4 keer mee. Hij krijgt dus minimaal 4 keer Positieve Gezondheid: Meedoen is het meeste versterkt, per week een voedzame maaltijd en leert over hygiëne. daarnaast Kwaliteit van leven Daarbij helpt hij de werkbegeleider. Er zijn 15 bezoekers met vergelijkbare problematiek

Positieve Gezondheid: Lichaamsfuncties is het meeste versterkt, daarnaast Kwaliteit van Leven Er zijn 4 bezoekers met vergelijkbare problematiek

Belemmeringen Er zijn ook belemmeringen, en kansen en wensen, waarover is gesproken met de begeleiders van de Bouwerskamp. Zo is door de corona-beperkingen het aantal bezoekers bij het avondeten gemaximeerd op 20. Zodra deze beperkingen vervallen verwacht men weer een dagelijkse deelname van 40-60 personen bij de avondmaaltijd zoals voorheen het geval was. Met name voor bezoekers met autisme en mensen met angsten hebben de corona-beperkingen veel effect. Ze vinden het doorgaans prettig om zich thuis terug te trekken. Het stimuleren van sociale vaardigheden en contact maken op de inloop is daardoor niet mogelijk. De inschatting van de begeleiders is, dat het inspanning en tijd zal kosten om dit weer aan te leren, en om hen thuis te bezoeken en te motiveren om weer naar de inloop te durven gaan. Ook werd aangegeven dat er bezoekers zijn die dakloos zijn en geen onderkomen hebben voor de nacht, in verband met beperkte opvangcapaciteit.2 Dit zijn personen zonder inkomen of netwerk. Kansen en wensen Vanuit het vraaggestuurd werken is er behoefte aan meer gestructureerde activiteiten waar zonder indicatie aan kan worden meegedaan. Ook zou meer begeleidingscapaciteit het mogelijk maken om groepswerk op de inloop te doen. Daarbij werken de bezoekers aan herstel en ondersteunen zij elkaar.

2 Het gaat daarbij om gemiddeld genomen 6 personen per jaar.

Pagina 12

Daarnaast zou men graag meer mogelijkheden hebben om doorstroom te bevorderen naar vrijwilligerswerk zoals bij verenigingen - om een veilige kennismaking te regelen en mee te gaan op gesprek. Het team van de inloop ziet dat een deel van de potentiële doelgroep zichzelf thuis afzondert. Hierbij gaat het met name om mensen met depressiviteit, autisme of angsten. De behoefte is om daarmee contact te leggen door erop af te gaan, en door het vertrouwen te winnen hen toe te leiden naar de inloop en dagstructuur te bieden. Aard van de locatie en dynamiek Inloop Bouwerskamp is gesitueerd op een bedrijventerrein op loopafstand van het centrum van Emmeloord. De bereikbaarheid te voet, per fiets of openbaar vervoer is daardoor ruim voldoende. Er is bewust gekozen voor een bescheiden naamgeving aan de buitenzijde en een beschutte ingang. Dit geeft bezoekers de mogelijkheid om de inloop te bezoeken zonder dat dit te duidelijk herkenbaar is voor derden. Er is een receptie en een beveiligde toegang waar bezoekers begroet worden. Deze receptie wordt bemensd door vrijwilligers van de inloop als plek om werkervaring op te doen. Bij de inloop is voldoende eigen parkeergelegenheid voor de bezoekers en overige gebruikers van de locatie.

Dit zijn het Servicepunt van Kwintes en ’s Heeren Loo plus twee activeringsplekken waar administratieve ondersteuning en waar digitaal ontwikkelwerk en IT services plaatsvinden (IT Sociaal). In de ruimte van de inloop vinden ook creatieve dagbestedingsactiviteiten plaats. Deze combinatie heeft een goede dynamiek en mix aan activiteiten en van bezoekers in een huiselijke sfeer. Op de vraag of je deze inloop ook zou kunnen organiseren in een regulier buurtcentrum is onze conclusie dat dit voor de bezoekers met psychiatrische problematiek geen logische of haalbare situatie is. Zij zijn juist blij dat er deze plek is waar ze stabiel zijn en gekend en gezien worden door geschoolde begeleiders en andere bezoekers, en waar ingespeeld kan worden op vragen die bij hen spelen. Daarnaast blijft het duidelijke doel van de begeleiders om bezoekers die daartoe wél in staat zijn juist te laten uitstromen naar regulier vrijwilligerswerk / opleidingsplaatsen en hun sociale contacten buiten de inloop verder te ontwikkelen.

Pagina 13

Berekening en scenario’s Er zijn drie scenario’s onderzocht waarbij de besparingen vanuit de steekproef en extrapolatie zijn gebruikt om de financiële effecten te onderbouwen: 1. Uitbreiding van de inloop met een zaterdagopenstelling 2. Als scenario 1, maar met minder-openstelling van 1 dag gedurende de werkweek 3. Niet verder continueren van de weekendopenstelling Alvorens op deze scenario’s in te gaan lichten we toe wat de bespaarde maatschappelijke kosten zijn van de inloop als geheel, en specifiek door de zondagopenstelling. Besparing inloop als geheel3 Door middel van een steekproef van de bezoekers te nemen, en daarvan een geanonimiseerde caseberekening te maken, is in beeld gebracht welke maatschappelijke kosten zijn vermeden door bezoek aan de inloop en de begeleiding die men daar krijgt. Elke case is vermenigvuldigd met het aantal gelijksoortige cases per jaar. We komen daarmee op een inschatting voor 89 ten opzichte van de 157 reguliere bezoekers per jaar. Rekening houdende met eenmalige en jaarlijks4 voorkomen kosten is de uiteindelijk berekende besparing op maatschappelijke kosten door inloop Bouwerskamp € 402.139 per jaar. Het jaarlijkse subsidiebedrag in 2022 (inclusief de zondag) bedraagt € 229.688.

3 Zie bijlage “Het effect en de meerwaarde van weekendopenstelling” deel 3 voor meer informatie 4 Met jaarlijks is in dit onderzoek bedoeld voor welke bezoekers regelmatige inzet van zorg en

ondersteuning of interventies door een of meerdere partners nodig zou zijn, als zij de inloop niet zouden bezoeken. Eenmalig betreft veelal enkelvoudige problematiek die is opgelost Pagina 14

Verdeling besparing naar organisatie Kijken we naar de verdeling van de kostensoorten en waar de vermeden kosten anders gemaakt zouden worden dan zien we dat 46% voornamelijk ten laste van de gemeente zouden komen, en 33% verdeeld over gemeente en zorgverzekering. Nog eens 10% betreft zorgverzekering (met name GGZ en huisarts, noodhulp).

Vermeden kosten door zondagopenstelling Met de begeleiders is onderzocht bij welke bezoekers een verhoogde kans is op terugval of ontregeling zònder weekendopenstelling. Dit betreft risico's die bij hen vermeden zijn door de huidige openstelling op zondag. Er is uit eerdere ervaringen beredeneerd wat is voorkomen doordat zij momenteel de inloop op zondag bezoeken. Daarbij is aangegeven welke inzet en maatschappelijke kosten daardoor zijn vermeden. Dit is in totaal € 138.915 per jaar. Het subsidiedeel van de zondagopenstelling bedraagt op jaarbasis € 51.688.

Pagina 15

Scenario 1 - Uitbreiding van de inloop met een zaterdagopenstelling Van de 39 bezoekers op zondag met een verhoogd risico, is aangeven dat voor 33 van hen ook een risico is op terugval op zaterdag. Dit is tevens de groep waar de meeste maatschappelijke kosten worden vermeden met de zondagopenstelling. Daarbij is aanvullend beoordeeld of zij bij terugval, of onrust op zaterdag gebaat zouden zijn èn gebruik zouden maken van telefonische bereikbaarheid van een begeleider van de inloop. Daaruit bleek dat dit zeer waarschijnlijk het geval is voor de helft (n=17) van deze groep, voornamelijk met een beperkt risico. De inschatting is dat de overige helft (n=16) voornamelijk met hoog risico niet zou bellen. Deze groep zal bij voorkeur gebruik maken van een inloopmoment op zaterdag, als dat beschikbaar wordt gesteld, net zoals op de zondag. In de huidige situatie is de zaterdag een dag die men overbrugt tot de zondag. De begeleiding spreekt veelal met de betreffende bezoekers preventief op vrijdagmiddag hun dagstructuur voor de zaterdag door. Vooralsnog is dit in de praktijk een oplossing die grotendeels de risico’s op zaterdag beperkt5. We hebben om die reden het restrisico op zaterdag als beperkt en op 20% van de besparing van de zondagopenstelling ingeschat.

Meerkosten bij openstelling op zaterdag 15.00-19.00 uur : € 51.688 per jaar6 Additionele besparing maatschappelijke kosten risicogroep (n=33) : 20% x € 138.915 = € 27.783 Verschil: € 23.905 meer kosten per jaar.

Scenario 2. Uitbreiding op zaterdag met minder-openstelling van 1 dag gedurende de werkweek Gevraagd is wat het effect van een zaterdagopenstelling is met minder-openstelling van 1 doordeweekse dag. Daarbij is uitgegaan van het beeld dat voorheen de woensdag een rustige dag was op de inloop, en dat deze dag mogelijk zou kunnen vervallen. In de gesprekken met de begeleiders is echter gebleken dat het aantal bezoekers op woensdag inmiddels sterk is toegenomen. Zodanig dat het een gelijkwaardige weekdag is geworden qua bezoekers en bezetting. Uit de gesprekken met de bezoekers en begeleiders is ons gebleken dat voor velen de huidige openstelling op weekdagen en zondag als wenselijker wordt gezien dan weekendopenstelling op zaterdagmiddag en zondagmiddag en een sluiting op bijvoorbeeld woensdag. De huidige opzet geeft voor de dagelijkse bezoekers (en hun mantelzorgers) een vaste structuur doordeweeks, plus de mogelijkheid om op zondag te komen en zaterdag bijvoorbeeld deel te nemen aan verenigingsactiviteiten, of kennissen te ontmoeten. Bij het laten vervallen van een doordeweekse dag leidt dat tot meer gevoelens van onrust, en bij sommigen tot meer overlast op straat of in de woonomgeving. Doordat er ook dagbestedingsactitiviteiten op doordeweekse dagen zijn, zou het begeleidingsteam wel aanwezig moeten zijn, hetgeen organisatorisch minder praktisch is.

5 Vermeld dient te worden dat in de hoogrisicogroep sprake kan zijn van pogingen tot suïcide. Als dat aan de orde is,

dan is de crisisdienst via huisartsenpost of 112 de aangewezen hulpverlener.

6 Kostenraming door gemeente: 52 weken. Openstelling zaterdag 15.00-19.00 uur

Pagina 16

Qua kosten zou het volgende effect verwacht kunnen worden: Zaterdag effect Meerkosten bij openstelling op zaterdag 15.00-19.00 uur : € 51.688 per jaar7 Additionele besparing maatschappelijke kosten risicogroep (n=33) : 20% x 138.915 = € 27.783 Woensdag effect Minderkosten openstelling op woensdag 09.00-17.00 uur: € 35.600 per jaar Meerkosten risicogroep (n=33) : 20% x € 138.915 = € 27.783 Verschil: € 16.088 meer kosten per jaar.

Scenario 3. Niet verder continueren van de weekendopenstelling Indien de zondagopenstelling zou worden gestopt dan is er qua welbevinden een flinke impact zoals hiervoor omschreven. Dit geldt met name voor de groep bezoekers met een verhoogd risico. Naast de risico’s van terugval en ontregeling, is ook maandag extra aandacht en tijd nodig voor stabilisatie en het wegnemen van onrustgevoelens. Bij het sluiten op zondag is er geen mogelijkheid voor overige bezoekers die via beschut werk of wonen niet in de gelegenheid zijn om doordeweeks de inloop te bezoeken. Deze groep verdient wel aandacht en is groeiende. Door het vrije karakter van de inloop (geen gestructureerde of verplichte deelname aan activiteiten) is het een welkome afwisseling, geeft hen inspiratie en biedt de mogelijkheid om sociale contacten te versterken. Zowel qua welbevinden voor de bezoekers als qua financieel effect is het niet raadzaam om de zondagopenstelling te stoppen. Zondag effect Kosten openstelling op zondag 15.00-19.00 uur : € 51.688 per jaar8 Besparing maatschappelijke kosten risicogroep: € 138.915 Verschil: € 87.227 meer kosten per jaar bij stopzetten van zondagopenstelling.

7 kostenraming door gemeente: 52 weken. Openstelling zaterdag 15.00-19.00 uur 8 kostenraming door gemeente: 52 weken. Openstelling zondag 15.00-19.00 uur

Pagina 17

Tot slot Uit de gesprekken en het onderzoek hebben wij een aantal observaties die wij u ter overweging meegeven. 1. Bezoekers zijn blij met de inloop. De ervaren veiligheid is belangrijk, evenals de structuur die het hen geeft in de dag. Het geeft hen positieve energie om de week door te komen, en helpt daarmee depressieve gedachten te verminderen en voorkomt terugval. 2. Er is een warme sfeer en het motto dat iedereen welkom is wordt ook als zodanig ervaren. De bezoekers zelf zijn goed betrokken bij de activiteiten die er zijn. Hun bezoek aan de inloop kan enerzijds vooral gepland zijn, en voor anderen is het spontaan kunnen binnenlopen belangrijk. 3. De inloop is belangrijk voor deze groep inwoners. Voor hen biedt het een goede oplossing om anderen te ontmoeten en nieuwe ervaringen op te doen. De diversiteit aan bezoekers leidt tot meer sociale contacten en vriendschappen. Men kijkt naar elkaar om. 4. Onze indruk is dat de begeleiders zeer professioneel en betrokken werken met de bezoekers en hun wensen centraal stellen. Hierdoor is een grote vertrouwensband ontstaan, waardoor men zich thuis en veilig voelt.

Pagina 18