D05 01 Werelderfgoed Schokland managementplan 2020-2028.pdf

MANAGEMENTPLAN WERELDERFGOED SCHOKLAND EN OMGEVING 2020-2028 PUBLIEKSVERSIE

Managementplan • 1

Inhoud

van dit plan Hoofdstuk 1, inleiding Hoofdstuk 2, droom, doelenbomen en taken Doelenbomen per thema: A. Cultuurhistorie B. Recreatie & Toerisme C. Natuur & Landschap D. Landbouw E. Communicatie F. Educatie & Presentatie G. Samenwerking

Managementplan • 2

05 07 09 13 17 21 25 29 33

Managementplan • 3

Managementplan UNESCO Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2028

V

oor u ligt de publieksversie van het Managementplan UNESCO Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2028. In deze samenvatting vindt u de belangrijkste conclusies uit het managementplan.U vraagt zich misschien af waarom Schokland een managementplan nodig heeft. Dat heeft een belangrijke reden. UNESCO wil van ieder Werelderfgoed weten hoe de betrokken partijen werken aan het beheer, het behoud en de bekendheid van dat Werelderfgoed. Na het Managementplan 2010 en het Managementplan 2014-2019 is dit het derde managementplan van Schokland. Met dit plan kijken we vooruit naar de komende zes jaar.

Waarom Werelderfgoed?

Schokland is een unieke combinatie van cultuurhistorie en natuur. Al zo’n 10.000 jaar wonen en werken er mensen in het gebied dat we tegenwoordig Noordoostpolder noemen. Het is een plek tussen land en water, middenin de Noordoostpolder, die rijk is aan archeologische bodemschatten. Geen wonder dat UNESCO in 1995 besloot om Schokland en omgeving de status van Werelderfgoed te geven. Het Werelderfgoed Schokland vormt het bewijs dat vanaf de prehistorie tot aan de drooglegging van de Noordoostpolder mensen op Schokland hebben gewoond.

(Over)Leven met water

op Schokland. In de bodem van Schokland ligt duizenden jaren aan Nederlandse bewoningsgeschiedenis verborgen. Iets meer dan 160 archeologische vindplaatsen laten de ontwikkeling en cultuur van de bewoners van Schokland zien; van jager-verzamelaar en boer tot eilander en polderbewoner. Schokland was ook eeuwenlang een eiland in de Zuiderzee. Door landafslag werd Schokland in de loop der tijd steeds kleiner. Vanwege overstromingsgevaar en aanhoudende armoede besloot de regering in 1859 het eiland te ontruimen. Sinds de drooglegging van de Noordoostpolder maakt Schokland weer deel uit van het vaste land. Een eiland op het droge.

Welke doelen hebben we?

In dit plan staan bestuurlijke afspraken voor de periode 2020-2028. Het beschrijft hoe we duurzaam behoud en onderhoud van het Werelderfgoed Schokland regelen. Het Werelderfgoed Schokland en de omgeving hebben uitzonderlijke universele waarde. Outstanding Universal Value (OUV), zoals UNESCO deze noemt. Het managementplan laat zien hoe de siteholder (de algemeen beheerder, gemeente Noordoostpolder) en de gebiedspartners ervoor zorgen dat die waarde in stand blijft. Daarnaast staat er in hoe we nieuwe ontwikkelingen op een goede manier meenemen in het beheer van het Werelderfgoed Schokland. We houden in het managementplan ook rekening met de UNESCO-doelen. Deze zijn: •H  et beschermen, versterken en ontwikkelen van de cultuurhistorische, natuur-, en landschappelijke waarden; •H  et vergroten van de herkenbaarheid en de publieke bekendheid van Schokland; • Het versterken van de lokale economie.

Om de doelen te bereiken, gebruikt UNESCO de 5 C’s: • Credibility (de Outstanding Universal Value – elk Werelderfgoed is uniek) • Conservation (behoud van de Werelderfgoedwaarden) • Communication (vertellen over het Werelderfgoed) • Capacity building (kennis ontwikkelen, economie, werkgelegenheid) • Communities (samenwerking met de omgeving)

We zijn trots op ons mooie Werelderfgoed! Onze aanpak

Schokland kreeg in 1995 de status van Werelderfgoed. De eerste tien jaar na het verkrijgen van deze bijzondere status hebben we ons bezig gehouden met de restauratie van gebouwen en andere elementen. De tien jaar daarna richtten we ons op behoud, vooral van de archeologische waarden. Het is nu eind 2019. De komende jaren richten we onze aandacht op ontwikkeling en recreatie. En wat we vooral willen stimuleren is een gevoel van trots op ons mooie Werelderfgoed! We zijn eerst in gesprek gegaan met de bewoners om te horen welke kansen zij zien. Wij willen hen graag bij de plannen betrekken. Daarna hebben we werksessies met de gebiedscommissie georganiseerd. Vanuit deze ontmoetingen is een managementplan geschreven. U leest hiervan nu de verkorte (publieks) versie.

Schokland staat symbool voor de bijzondere relatie van de Nederlanders met het water. Ondanks dreigende overstromingen en de armoede leefden er altijd mensen

Managementplan • 4

Managementplan • 5

Droom, doelenbomen & taken

Reguliere werkzaamheden

Verantwoordelijke organisatie

Jaarlijkse inspectie & onderhoud Lichtwachter en Misthoorn

Gemeente Noordoostpolder

Jaarlijkse inspectie van kerkruïne, vuurplaat en waterput

Het Flevo-landschap

Archeologisch beheer P13/14

Het Flevo-landschap

Wij hebben een droom voor 2026. In 2026 mag Schokland zich met trots UNESCO Werelderfgoed noemen. Schokland is een icoon van de strijd tegen het water. Een sterk merk! Een plek waar de cultuurhistorische waarden bewaard zijn gebleven en waar de natuur groeit en bloeit. Een plaats waar een goede balans is tussen wonen en toerisme. En waar boeren hun werk kunnen blijven doen, misschien wel op nieuwe manieren. Dat alles is te danken aan gezamenlijke inspanningen van iedereen die bij Schokland betrokken is. Samenwerken is de basis. En wat we doen, doen we duurzaam.

Terpen & haven: regulier beheer

Het Flevo-landschap Gemeente Noordoostpolder

Doelenbomen

O

nze droom

We hebben deze droom en wat we moeten doen om die droom te bereiken, verwerkt in doelenbomen. Er zijn reguliere taken (wat we moeten doen) en specifieke taken (wat we willen doen).

Reguliere taken

We maken reguliere rapportages voor UNESCO en besteden aandacht aan de onderwerpen duurzaamheid en calamiteit. De reguliere taken gaan over het beheer van wegen, waterlopen, groen en open gebied. Ook de uitvoering van ruimtelijk beleid en bouwaanvragen valt hieronder. Kortom, alles wat te maken heeft met het daadwerkelijk beheer en behoud van de Werelderfgoedwaarden. Onderstaande tabel geeft het totaaloverzicht van reguliere werkzaamheden en de verantwoordelijke organisaties. Deze taken zijn niet verwerkt in de doelenbomen.

Managementplan • 6

Terp Middelbuurt en Museum Schokland Cultuurbedrijf Noordoostpolder en gemeente Noordoostpolder

Specifieke taken

De specifieke taken rond het Werelderfgoed Schokland hebben te maken met het versterken van de economische ontwikkeling en met zaken als beheer, samenwerking, onderwijs en bekendheid.

Regulier beheer en onderhoud terreinen van Het Flevolandschap

Het Flevo-landschap

Monitoring fauna en deels vegetatie

Het Flevo-landschap

Toezicht en peilbeheer

Waterschap Zuiderzeeland

Per onderdeel is een trekker benoemd. Dat is een persoon of organisatie die namens de siteholdersgroep aandacht heeft voor de acties die organisaties ondernemen. Hiervoor is er regelmatig contact tussen de trekker en de voorzitter van de gebiedscommissie.

Onderhoud aan kunstwerken

Waterschap Zuiderzeeland

Trekkers:

Grondwatermonitoring

Waterschap Zuiderzeeland

Inklinking kades Noordpunt

Waterschap Zuiderzeeland

Monitoring Bodemdaling

Provincie Flevoland

Monitoring (Rijks)monumenten

Provincie Flevoland

Monitoring hydrologische zone

Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed

Regulier beheer & onderhoud bezoekerscentrum Gesteentetuin

Het Flevo-landschap

Regulier onderhoud aan doorgaande wegen

Gemeente Noordoostpolder en provincie Flevoland

Regulier beheer en onderhoud van particuliere en agrarische gronden

Inwoners, agrariërs en grondeigenaren

 ultuurhistorie A. C Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed B. Toerisme en recreatie Provincie Flevoland  atuur en landschap C. N Het Flevo-landschap D. Landbouw Schoklands Boerengoed E. Communicatie Voorzitter gebiedscommissie F. Educatie en presentatie Cultuurbedrijf Noordoostpolder (Museum Schokland) G. Samenwerking Siteholder, gemeente Noordoostpolder

Managementplan • 7

RIE S TO RHI CUL TUU

Managementplan • 9

Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

A Cultuurhistorie

Wie voert het uit?

Wat mag het kosten?

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

Cultuurhistorie

A1 Restauratie kerkruïne en vuurplaat

• Een restauratieplan • Subsidieregeling Instandhouding Monumenten (SIM) • Overige financiering • Uitvoeren

• Flevo-landschap(trekker) • Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) bevoegd gezag • Gemeente

Extra kosten, onduidelijk •S  ubsidieplan maken en kosten in kaart brengen • Subsidie aanvragen • Eigen bijdrage in begroting opnemen

• Omgevingswet • Erfgoedwet • Subsidiebeleid • Bestemmingsplan • Erfgoedverordening

A2 Beleefbaar maken van de Zuidpunt als terp

• Verkennen passende maatregelen • Financiering zoeken • Uitvoeren

• Flevo-landschap (trekker) • RCE • Gemeente

Extra kosten, onduidelijk • Gemeentelijke subsidies? • Provinciale subsidies? • Europese subsidies?

• Erfgoedwet • Beheerplan Flevo-landschap • Bomenverordening •B  eleidsregel instandhouding Landschapsbeplanting

A3 Praktische instandhoudingsregels op kavelniveau, zodat eigenaren weten wat ze qua agrarisch en wonen wel en niet mogen (kavelpaspoort). Instandhouden en versterken kavelpatroon. Borging van de OUV in nationale regelgeving moet nog nader plaatsvinden. Hierover vinden gesprekken plaats die naar verwachting einde 2020 zijn afgerond.

 ekijken mogelijkheden regelgeving •B • Inventarisatie •C  ommunicatie eigenaren •A  anpassen regelgeving/beheer

• Gemeente (trekker) • RCE

Regulier

• Erfgoedwet • Omgevingswet • Beheerplan Flevo-Landschap • Erfgoedverordening • Landschapsontwerpplan • Etc.

A4 Een plan voor Middelbuurt

•B  epalen gevolgen gewenste inrichting Middelbuurt, zie ook WEC en thema recreatie/toerisme • Plan maken • Uitvoer starten

• Gemeente (trekker) • RCE • Cultuurbedrijf (Werelderfgoedcentrum)

Regulier en eventueel extra budget voor technische maatregelen

• Evalueren werking • Aanpassen beheer

• RCE (trekker) • Flevo-landschap • Waterschap • Gemeente • Boeren (reflectie)

Regulier, nieuwe natuur heeft apart budget

• Beheerplan Flevo-landschap • Peilbesluit

A6 Behoud en onderzoek van archeologische vindplaatsen

•B  ehoudsinstrumenten onderzoeken voor betere bescherming • Onderzoek zuidelijke duincomplex • Onderzoek noordelijk duincomplex • Skeletonderzoek P14 (DNA) • Monitoren Middelbuurt

• RCE (trekker) + Gemeente  CE + RUG + private partij. Cultuurbedrijf, •R Flevo-landschap  emeente, Cultuurbedrijf, Flevo-landschap •G •R  ijksuniversiteit Leiden, Cultuurbedrijf, Flevo-landschap • Gemeente

Regulier •Extra kosten, nog onduidelijk • 45.000 euro gemeente, vervolgonderzoeken extra. Of: crowdfunding • Rijksuniversiteit Leiden • Gemeente en SIM

• Erfgoedwet • Omgevingswet • BP • Verdrag van Valetta • Verordening Fysieke Leefomgeving • Peilbesluit

A7 Het vertellen van het verhaal van de cultuurhistorie

Overige recreatieve en toeristische voorzieningen, zie thema educatie.

A5 Goed functionerende hydrozones

Managementplan • 10

Wat gaan we daarvoor doen?

• Erfgoedwet • Omgevingswet • Beheerplan Flevo-Landschap • Erfgoedverordening • Landschapsontwerpplan • Etc.

De komende jaren voeren we rond de kerkruïne en de vuurplaat op de Zuidpunt onderhouds-, renovatie- en restauratiewerkzaamheden uit. We maken de Zuidpunt als terp zichtbaar en beleefbaar door het bos rondom de terp (deels) weg te halen. Ook ontwikkelen we een plan voor de inrichting van de terp Middelbuurt. Verder kijken we hoe de bescherming van Schokland als Werelderfgoed opgenomen is in regels en wetten. Ook kijken we welke regels het beste toegepast kunnen worden om de instandhouding van het Werelderfgoed zo optimaal mogelijk te regelen. Een goed werkende hydrozone (een gebied waar de grondwaterstand verhoogd is) is belangrijk voor het behoud van Schokland en haar archeologische resten. Op dit moment onderzoeken we de werking van de bestaande hydrologische zone aan de oostzijde van het voormalige eiland. De uitkomsten geven ons ook informatie voor de nieuw aan te leggen hydrologische zone aan de zuidzijde. Daar werken we aan het project Nieuwe Natuur. De komende tijd hebben we aandacht voor het onderzoek van archeologische vindplaatsen. We verwachten dat we een meerjarig onderzoekstraject starten, waarbij we scholen uit het hoger beroepsonderwijs, universiteiten en het publiek betrekken. Het vertellen van het verhaal van ons Werelderfgoed staat de komende jaren ook op de agenda.

We willen dat doen door een nieuw Werelderfgoedcentrum op te zetten en door ons aan te sluiten bij Stichting Werelderfgoed Nederland. Schokland is een Werelderfgoed om trots op te zijn!

Specifiek Regulier Managementplan • 11

Managementplan • 13

RECREATIE & TOERISME

Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

Wat mag het kosten?

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

• Provincie (trekker) • Cultuurbedrijf • Flevo-landschap • Gemeente • Externe marketingexperts • Een Schokland-raad

• Initiatiekosten marketing € 75.000,-, structureel jaarlijks € 100.000,• Meer personeel voor het versnellen van het beleid en marketing

• I dentiteitskompas Flevoland (gebruiken en erbij betrekken) • Identiteit gemeente (gebruiken en erbij betrekken) • R & T beleid • Natuurbeleid

• Cultuurbedrijf (trekker) • Flevo-landschap (partner) • Gemeente • Provincie • RCE

€ 7 miljoen (businessplan WEC), zie thema marketing

Erfgoedwet

• Meer faciliteiten en breder aanbod •S  timuleren van de bewoners

Alle gebiedspartners > daarbij een is verbinder nodig

Regulier

Niet van toepassing

• We gaan zoeken naar een verbindende organisatievorm/ governancestructuur • We maken de rollen van respectievelijk provincie, gemeente en de andere organisaties helder  e zorgen voor een goed intern en •W extern communicatieplan • Uitvoeren wat eerder is afgesproken

• Cultuurbedrijf (trekker) • Flevo-landschap • Gemeente • Provincie

B1 Marketing Een sterk merk voor Schokland ontwikkelen, met een eigen identiteit. Dit moet voor het hele gebied gelden. Hierin voelen we een gezamenlijke verantwoordelijkheid, we willen geen eilandjesgevoel. Naar buiten toe hebben we één uitstraling en één loket. We willen dit plaatsen binnen de context van een groter gebied (Urk, Giethoorn en Bataviastad)

• De lusten en lasten moeten in balans zijn. We willen kostendekkend zijn, een financieel gezond Werelderfgoed • We willen een Erfgoedcentrum dat in stijl past bij het merk Schokland • We bepalen gezamenlijk onze doelgroepen en bekijken per doelgroepen hoe we ze kunnen bereiken (lifestyleatlas). We kunnen per doelgroep meerdere verhalen over Schokland vertellen

B2 Werelderfgoedcentrum

•B  ekijken of de functies rondom het Werelderfgoed geschikt zijn om recreatie te stimuleren. • Nieuw bezoekerscentrum • Een inrichtingsplan (incl. locatie Werelderfgoedcentrum, parkeren, zonering enz.) • Er is een ‘Plan B’ nodig

B • Recreatie & toerisme

B3 Meer bekendheid en meer bezoekers

B4 Een open en verbindende samenwerking: • Algemeen punt • Reactie vanuit expertise • Gezamenlijke reflectie • Bepalen actie • Actie • Evaluatie

B5 Ontsluiting en bereikbaarheid

Managementplan • 14

Wat gaan we daarvoor doen?

B6 Verbinden aan het regionale en landelijke recreatie- en toeristische netwerk

• Bushalte • Inrichtingsplan, zie thema natuur en landschap

Wie voert het uit?

• Provincie (trekker) • Gebiedscommissie

Verkeers-/vervoersbeleid

Recreatie & Toerisme Het is ons doel om meer bekendheid en meer bezoekers te krijgen passend bij het gebied. Daarom willen we Schokland ontwikkelen tot een sterk merk. Naar buiten toe hebben we één uitstraling en één loket. Alle betrokken partijen werken samen als het gaat om toerisme en recreatie. Samen bepalen we onze doelgroepen. In een marketingplan beschrijven we hoe we deze willen bereiken. Ook de promotie doen we samen. We nemen deel aan de landelijke Stichting Werelderfgoed Nederland en voeren met elkaar activiteiten uit om meer bekendheid te geven aan ons Werelderfgoed. Cultuurbedrijf Noordoostpolder wil de regie voeren bij het opzetten van een Werelderfgoedcentrum en doet dit samen met Het Flevo-landschap en de andere Werelderfgoed partners. Dit Werelderfgoedcentrum willen we eind 2028 openen voor het publiek. Intussen werken we aan het verbeteren van de bereikbaarheid van Schokland. Ook bekijken we of er een structurele oplossing voor openbaar vervoer mogelijk is.

Specifiek Regulier

• Gebruikmaken NBTC Holland Marketing-visie

• Cultuurbedrijf (trekker) • Gemeente

Regulier

Recreatiebeleid Provincie/ Gemeente

Managementplan • 15

Managementplan • 17

R & L ANDSCH AP U U T A N

Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Wie voert het uit?

Wat mag het kosten?

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

Natuur & Landschap C1 De landschappelijke contouren en herkenbaarheid in stand houden

C2 De natuurwaarden behouden en versterken

C • Natuur & Landschap

C3 Realisatie Nieuwe Natuur. Verwevenheid/ versterking landbouw, landschap, natuur en Nieuwe Natuur.

Flevo-landschap (trekker)

Regulier

• Bestemmingsplan • Erfgoedwet • Bomenverordening • L  andschapsinrichting/-visie provincie

Nieuw beheerplan Schokland uitvoeren

Flevo-landschap (trekker)

De investeringen zijn nog niet duidelijk. Het gaat om reguliere werkzaamheden in reguliere budgetten

• Natuurbeleid • Flora- en Faunawet • Boswet • Erfgoedwet • Wet Natuurbescherming

Bedrijfsverplaatsingen nieuwe natuur en uitvoering inrichtingsplan

• Flevo-landschap (trekker) • Gemeente/Provincie • Waterschap • RVB • RCE

Nieuw beheerplan Schokland

Communicatie met omwonenden

Waterbeheersing in relatie tot omgeving

C4 De natuur en cultuurhistorie beleefbaar maken en zoneren

Communicatieplan natuurbeleving, zie thema educatie • omgeving (boeren) • publiek • scholen

C5 Behoud van archeologische vindplaatsen d.m.v. natuurbeheer

Natte natuur voor behoud vindplaatsen en monitoring via beheerplan

C6 Versterken OUV landschap

Een plan maken om integraal de OUV landschap visueel te versterken

Specifiek Regulier Managementplan • 18

Uitgangspunten Business Case Nieuwe Natuur

Waterschap Zuiderzeeland

• Nieuwe Natuur • Landschapsontwikkelingsplan • Bestemmingsplan • Omgevingswet/-plan • Erfgoedwet • Flora- en Faunawet • Wet Natuurbescherming • Verordening fysieke leefomgeving (provincie)

• Flevo-landschap (trekker) • Schokland Boerengoed • LTO • Cultuurbedrijf • Waterschap

• Reguliere taken •Business Case Nieuwe Natuur •E  ventueel extra budget voor het opleiden van gidsen en het vervaardigen van educatiemateriaal

• Erfgoedwet/verordening beheerplan •N  atuur- en recreatiebeleid Flevo-landschap • Peilbesluit

• Flevo-landschap (trekker) • Gemeente • Waterschap • RCE

• Regulier • Natuurverdienmodel

• Erfgoedwet/verordening beheerplan • Natuur- en recreatiebeleid Flevo-landschap • Peilbesluit

Gebiedscommissie (trekker)

Nog niet duidelijk. Subsidie aanvragen?

Schokland was vroeger een eiland. We willen graag zichtbaar houden welke vorm en grootte het had. Dat doen we door het eiland en de omgeving ervan open te houden en te zorgen voor duidelijk zichtbare beplanting aan de rand. In het landschap vertellen we het verhaal van Schokland, bijvoorbeeld door herkenbare terpen op het eiland en landbouw die er historisch uitziet. Ons reguliere beheer zorgt voor het behoud van de natuur op Schokland. We gaan kijken wat we nog meer kunnen doen om die natuurwaarden binnen het hele Werelderfgoed sterker te maken. Er komt zo’n 200 hectare nieuwe natuur ten zuiden van Schokland. Het gaat om graslanden waar weidevogels en andere dieren leven en om natuurvriendelijke akkers. Deze nieuwe natuur beschermt de archeologische waarden in de grond van ons Werelderfgoed. We verwachten dat het project Nieuwe Natuur binnen de looptijd van dit managementplan klaar is. De natuur op Schokland is er ook om te beleven. Daarom zijn er verspreid door het hele gebied wandel- en fietspaden aangelegd. Ook worden er op Schokland regelmatig excursies en activiteiten voor jong en oud georganiseerd. Hiermee vertellen we zowel het natuurverhaal als het Schoklandverhaal.

Tijdens de looptijd van dit managementplan willen de eerder uitgezette routes innoveren en de beleving van de natuurwaarden nadrukkelijker koppelen aan de verhalen die te vertellen zijn over geologie, archeologie en cultuurhistorie.

• Bestemmingsplan • Erfgoedwet • Bomenverordening • Landschapsinrichting/-visie provincie Managementplan • 19

LANDBOUW

Managementplan • 21

Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

D1 In de eerste twee jaar draagvlak creëren voor andere vormen van landbouw. Daarbij de ondersteuning van de landbouw eerst beperken tot het Werelderfgoedgebied.

D • Landbouw

D2 t/m 4 In jaar 3 t/m 6 zetten de eerste ondernemers stappen richting ‘andere’ vormen van landbouw, zoals: veehouderij, biologische landbouw, extensief boeren met de natuur, recreatieve landbouw, algen/zeewier en bioplastics (bv. uit aardappelzetmeel, maïs of distels). Ondernemerschap met bijdragen cultuur, recreatie, natuur etc.

Wat gaan we daarvoor doen?

Werksessies ‘Bedreigingen omzetten in kansen’

Verkenningen van mogelijkheden uitruil. RVB heeft nu geen mandaat voor ruilingen/ verplaatsingen overig gebied

Proeftuinen landbouw in Werelderfgoedgebied

Ondersteuning bij de stap naar ‘anders boeren’

Wie voert het uit?

•S  choklands Boerengoed/LTO (trekker) • Provincie • Gemeente • Externe adviseur •G  ebiedsprogrammeur landbouw > wellicht LTO/boeren zelf of een extern persoon

• Schoklands Boerengoed/LTO (trekker) • RVB • Provincie • Flevo-landschap • Ondernemers • Schoklands Boerengoed/LTO (trekker) • Ondernemers •W  ageningen University & Research • Landbouwscholen •J  PICH (onderzoek Rijksuniversiteit Wageningen) • RVB • Provincie • ZZL • Gebiedsprogrammeur Landbouw

Wat mag het kosten?

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

5.000 – 10.000 euro per jaar, gedurende de eerste twee jaar van het Managementplan

Omgevingsvisie provincie

Nog niet duidelijk, het zal vooral overleg betreffen

Bestemmingsplan gemeente

500.000 euro per jaar gedurende twee jaar

Waterschap Zuiderzeeland

Misschien met Europese subsidie?

60.000 euro per jaar, gedurende twee jaar

Misschien met Europese subsidie?

Landbouw De boeren op en rond het eiland willen ook in de toekomst hun werk blijven doen, ook al zijn er misschien beperkingen. Daarom willen we met elkaar kijken of er ook andere vormen van landbouw mogelijk zijn. Uitruil is een mogelijkheid om met nieuwe landbouwvormen te starten. Via werksessies willen we zulke kansen en ideeën met de boeren uitwisselen. Daarnaast willen we graag proeftuinen opzetten. Dit geeft ons de gelegenheid om nieuwe dingen uit te proberen en aan het publiek te laten zien. We zien verder kansen in de afzet van een echt Schokker product. De nieuwe landbouwvormen moeten ruimte krijgen om zich te ontwikkelen. We begrijpen dat die nieuwe vormen misschien niet of niet direct de gewenste resultaten zullen opleveren. Kennisondersteuning helpt hierbij. In de huidige nationale landbouwvisie omarmt de minister de kringlooplandbouw. Ook heeft zij het nationale deltaplan Biodiversiteit enthousiast ontvangen. Daarmee staan de landbouw en natuur ook op Schokland voor een stevige uitdaging om gezamenlijk toegevoegde waarde voor het landschap in dit gebied te creëren.

Pachtbeleid, natuurbeleid en landbouwbeleid

Specifiek Regulier

Managementplan • 22

Managementplan • 23

COMMUNICATIE

Managementplan • 25

Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Wie voert het uit?

Wat mag het kosten? (euro’s & inzet personeel)

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

E1Een zichtbare, verbindende voorzitter van de bewoners

E2 D  uidelijke contactpersonen E3   ieuwsbrieven en social media •N • Actieve en passieve communicatie

E • Communicatie

E1 t/m 9 Betrokkenheid (ambassadeurschap), draagvlak en bewustheid creëren bij zowel burgers als de betrokken organisaties. De stip op de horizon bepalen.

E4 G  ebiedsbijeenkomsten

 ewonersgroep E5 B

E6 M  ogelijk een sociale activiteit

 fstemming voor externe communicatie. E7 A Mogelijk gebruik maken van eigen communicatieafdeling partners, en via eigen kanalen ook delen.

Alle partijen samen. Met: • Voorzitter gebiedscommissie (trekker) • Gemeente (nieuwsbrieven) • Bewonersgroep (bewoners) • WZZL (peilbesluit) • Flevo-landschap (publiek) • Provincie (Erfgoedtafels) • LTO (landbouw) • Cultuurbedrijf (publiek) • RCE (erfgoed)

Regulier budget vanuit gemeente. Eventueel gericht extra budget vragen aan gebiedspartijen. Unesco beleid

Managementplan • 26

De voorzitter van de gebiedscommissie Schokland combineert zijn voorzitterstaak met het ambassadeurschap voor het Werelderfgoed in de regio. Als ambassadeur is hij de verbinder tussen de verschillende betrokken organisaties (ambtelijk en bestuurlijk), de gebiedscommissie en de siteholdersgroep. Daarnaast vertegenwoordigt hij het Werelderfgoed naar buiten. Samen met de betrokken organisaties/stakeholders zorgt hij voor draagvlak bij de omgeving van Schokland. Dat doet hij onder andere door het bijwonen van de Werelderfgoedcafés en de contacten met de Klankbordgroep Schokland. De bewoners van het Werelderfgoedgebied denken mee. Ongeveer twee keer per jaar ontvangen alle betrokkenen een nieuwsbrief over ontwikkelingen binnen het Werelderfgoed. De bewoners krijgen regelmatig een uitnodiging voor een interactieve gebiedsbijeenkomst: het Werelderfgoedcafé. Ook hebben ze inspraak via de Klankbordgroep Schokland, waarin vijf bewoners zitten. De Klankbordgroep heeft contact met de beheerders van de openbare ruimte. Dit maakt een snelle reactie op vragen of opmerkingen van bewoners mogelijk. De Klankbordgroep is ook opgericht om de saamhorigheid binnen het Werelderfgoed te versterken.

Regulier budget

Gemeente is als siteholder trekker. Vervolgens moeten we het samen doen. (zie samenwerking, recreatie toerisme en marketing)

 rchiefwebsite onderhouden E8 A

E9 • Elkaar op de hoogte houden • Vergaderingen • Een open houding ‘Ja, en’ in plaats van ‘Ja, maar’ • Bestuurders inwerken en als gebiedscommissie dit onderwerp levend houden bij je bestuurder

Communicatie

Specifiek Regulier Managementplan • 27

Managementplan • 29

EDUCATIE & PRESENTATIE

Educatie & Presentatie Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

Wat gaan we daarvoor doen?

Wie voert het uit?

Wat mag het kosten? (euro’s & inzet personeel)

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

F1 Gidsennetwerk opzetten F1 t/m 3 Generiek: dat de geschiedenis van de Noordoostpolder breed bekend en gedragen is. Trots en betrokkenheid bij het gebied genereren. Schokker ‘nationalisme’.

F • Educatie & Presentatie

F2 Collectie en presentatie actueel houden

• Cultuurbedrijf (trekker) • Het Flevo-landschap •G  emeente via Stichting Werelderfgoed Nederland

Ontwikkelbudget

• Cultuurbeleid • Unesco doelen • Kerndoelen onderwijs

F3 Aansluiten bij overige Werelderfgoederen en uitleg belang/ waarde van het cultureel erfgoed

F4 Cultuureducatiepakketten maken F4 t/m 7 Specifieke doelgroepen: • Ieder kind op het basisonderwijs in de Noordoostpolder kent Schokland •V  oortgezet onderwijs omvat ook de geschiedenis van de Noordoostpolder, in het bijzonder Schokland • HBO/WO: Schokland is relevant als leeronderzoeksplek

F5 • Onderwijs enthousiasmeren • Goed, passend aanbod voor het onderwijs hebben • Bezoeken regelen (vervoer kostendekkend)

F6 Technasia opdrachten en scripties begeleiden

bieden en onderzoek F7 Stageplekken  stimuleren > bv. langdurig archeologisch onderzoeksproject in het zuidelijk duingebied met een sterke poot in publieksparticipatie

• Cultuurbedrijf (trekker) • Onderwijskoepels • RCE (ondersteunende rol) •S  tichting Werelderfgoed Nederland • Het Flevo-landschap •P  rovincie (cultuureducatie is onderdeel Cultuurnota) • LTO •F  leCk (cultuureducatie in Flevoland) •P  artner/marktpartij als RUG, Van Hall Larenstein, opleiding Natuurbeheer/hydrologie/ agrarisch • Gemeente

Regulier

• Unesco doelen • Landelijk onderwijskader • Erfgoedwet • KNA (Kwaliteitsnorm Nederlandse Archeologie)

Het is van belang dat de geschiedenis van Schokland en de hele Noordoostpolder bij een breed publiek bekend is. Onze wens is dat veel mensen trots en betrokkenheid voelen bij dit mooie gebied! Op alle basisscholen in de Noordoostpolder is het Werelderfgoed Schokland een vast onderdeel van het cultuuronderwijs. Elk kind op het basisonderwijs kent Schokland dus. Het Cultuurbedrijf Noordoostpolder maakt voor de scholen lesprogramma’s en organiseert Cultuureducatiedagen. We bieden studenten die beroepsonderwijs volgen uiteenlopende stage- en onderzoeksplekken aan. Schokland is een interessante leerplek voor studenten van het hoger beroepsonderwijs en wetenschappelijk onderwijs. De archeologie rondom Schokland biedt kansen voor meerjarige onderzoekstrajecten. Ook is het mogelijk om het publiek daarbij te betrekken. We zijn aangesloten bij Stichting Werelderfgoed Nederland. De stichting helpt de tien Nederlandse Werelderfgoederen bij activiteiten zoals lespakketten ontwikkelen en toerisme bevorderen. De vernieuwde presentatie van Museum Schokland zorgt voor meer bezoekers. Cultuurbedrijf Noordoostpolder ontwikkelt vernieuwende (kunst- en theater)projecten om ook de meer artistiek geïnteresseerde bezoekers naar Schokland te trekken.

Specifiek Regulier Managementplan • 30

Managementplan • 31

G

SAMENWERKIN

Managementplan • 33

Wat willen we de komende zes jaar bereiken?

G • Samenwerking

Wat gaan we daarvoor doen?

Wie voert het uit?

G1 t/m 4 Elke gebiedspartner heeft zijn eigen kernverantwoordelijkheden (reguliere taken) zoals die vastliggen in prestatieafspraken en beheerplannen. Daarnaast willen we integraal onze gezamenlijke droom omzetten in een missie. Alle betrokken partijen hebben daarin commitment. We doen de dingen gezamenlijk volgens het managementplan. Dit plan voeren we ook samen uit. We moeten met elkaar kijken of er trekkers zijn en vaststellen hóe we gaan samenwerken.

• We gaan zoeken naar een verbindende organisatievorm/ governancestructuur • We wisselen huidige (jaar)plannen uit en o  ntwikkelen gezamenlijke jaar-, business- en managementplannen • We stellen mandaten gezamenlijk vast • We maken de rollen van respectievelijk provincie, gemeente en de andere organisaties helder • We leggen de taken vast in het managementplan. Hierin komen de lopende gezamenlijke projecten, een gezamenlijke actielijst en trekkers • We zorgen voor een goed intern en extern communicatieplan (zie communicatie, recreatie/toerisme en marketing)

• Gemeente (trekker) • Beheer en dynamiek: de gebiedscommissie • Sturing en beleid: de siteholdersgroep

G5 We werken samen met de andere Nederlandse Werelderfgoederen

• Deelname in Stichting Werelderfgoed Nederland • Afstemmen plannen op gebied van educatie en publieksbereik

• Gemeente (trekker) •C  ultuurbedrijf •F  levo-landschap

Wat mag het kosten? (euro’s & inzet personeel)

Regulier

Regulier

Met welk bestaand beleid moeten we rekening houden?

• Bestaande plannen • Andere projecten •A  chterbannen/bredere verantwoordelijkheden

Unesco doelen

Samenwerking Elke betrokken organisatie heeft zijn eigen verantwoordelijkheid. Samen zetten de organisaties de droom voor Schokland om in acties. In de gebiedscommissie en siteholdersgroep overleggen ze over hun beheerplannen en andere activiteiten. Ook zoeken ze samen naar oplossingen voor de extra investeringen. Als siteholder stimuleert de gemeente Noordoostpolder die samenwerking. Een belangrijk doel daarbij is het onderling delen van kennis. Alle organisaties die binnen het Werelderfgoed met publiek werken, doen dat samen. Dat zorgt voor één gezamenlijke entree voor het Werelderfgoed. Een Werelderfgoedcentrum speelt daarin een belangrijke rol. Hier komen extra inkomsten via het publiek binnen. Die kunnen gebruikt worden voor het beheer van het Werelderfgoed.

Specifiek Regulier Managementplan • 34

Managementplan • 35

Managementplan Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020 – 2028 Siteholder: Gemeente Noordoostpolder Gebiedspartners: Stichting Het Flevo-landschap, Provincie Flevoland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, Waterschap Zuiderzeeland, Stichting Cultuurbedrijf Noordoostpolder, Rijksvastgoedbedrijf, Stichting Schoklands Boerengoed, Noordelijke Land- en Tuinbouw Organisatie en Klankbordgroep Schokland Contactpersoon: Marcella Marinelli, m.marinelli@noordoostpolder.nl Fotografen Andre Prins, Arjan Keers, Anneke Ellen, Carin van der Meijden, Cobie Reuvers, Evelien Sikkema, Freddy Schinkel, Ina Bosma, Hille Monster, Jasper Pluim, Jos Stöver, Jos van Straalen, Koos Mast, Meindert Koffeman, Michel van Rooijen, Peter van den Hurk, Peter van Breugel, Stichting Werelderfgoed Nederland, Hans, Veldman, William Vercraeye en alle anderen. Advies, tekst en vormgeving Vonc Communicatie Gebiedspartners

Schoklands Boerengoed

Klankbordgroep Schokland

Definitieve versie, 18 december 2019

Managementplan • 36

Managementplan • 37

Managementplan • 38

Managementplan • 39

MANAGEMENTPLAN WERELDERFGOED SCHOKLAND EN OMGEVING 2020-2028

Managementplan • 40