D05 01 Bijlage bij Nota - Lokaal Preventieakkoord.pdf

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

1

Door de kracht van verbinding meer aandacht voor preventie

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

2

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

INHOUD 1. Inleiding

3

2. Initiatieven

5

Thema 1: Mentale gezondheid Thema 2: Bewegen Thema 3: Gezonde voeding Thema 4: Verslaving Thema 5: Verbinding

5 9 11 13 15

3. Monitoring

18

Bijlage 1 – Overzicht partners

20

Bijlage 2 – Format uitwerking initiatieven

21

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

1

3

INLEIDING

Door de kracht van verbinding meer aandacht voor preventie In Noordoostpolder weet men elkaar doorgaans snel te vinden en zijn de lijntjes over het algemeen kort. Het woord verbinden van initiatieven is in de gesprekken over het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder vaak gevallen. Het gaat hierbij enerzijds om het verbinden van bestaande initiatieven op het gebied van gezondheid en preventie. Anderzijds gaat het om het verbinden van organisaties bij het uitvoeren van initiatieven om de inwoners van Noordoostpolder gezond te houden en gezonder te maken. Voorliggend preventieakkoord kan dan ook worden gelezen als een serie ideeën om via verbindingen in Noordoostpolder nog meer aandacht te krijgen voor preventie en gezondheid.

Een preventieakkoord van en voor alle inwoners van Noordoostpolder Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is het resultaat van gesprekken met tientallen partners uit de gemeente. Variërend van kinderopvang tot de horeca. En van de welzijnsorganisatie tot wijkplatforms. Ook is er een bijeenkomst georganiseerd waar circa 30 inwoners, ondernemers, vrijwilligers en vertegenwoordigers van organisaties uit Noordoostpolder hebben meegedacht over initiatieven die een plek in het preventieakkoord verdienen. Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is dus meer dan iets voor de inwoners, het is bij uitstek iets van de inwoners. Zij hebben – in hun hoedanigheid als inwoner, ondernemer, vrijwilliger of werknemer van een organisatie in Noordoostpolder – meegedacht over de inhoud. De initiatieven uit het akkoord mogen dan ook rekenen op breed draagvlak en brede betrokkenheid bij de uitwerking. Alle in het preventieakkoord genoemde organisaties hebben dan ook uitgesproken dat zij zich inspannen om de beschreven initiatieven uit te werken en uit te voeren.

We dragen bij aan het realiseren van meerdere doelstellingen Met de initiatieven uit het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder willen we bijdragen aan de doelstellingen uit het Beleidsplan Sociaal Domein 20211 en het Deelplan Wmo en Volksgezondheid 2.0 (2021)2. Beide stukken gaan uit van de gedachte dat voorkomen voorop moet staan en toegewerkt moet worden naar een Noordoostpolder waarin inwoners een gezonde leefstijl hebben. Concreet gaat het om de volgende doelstellingen uit het Beleidsplan Sociaal Domein 2021 en het Deelplan Wmo en Volksgezondheid 2.0 (2021)3: • In 2026 is er een stabilisatie in het percentage inwoners van Noordoostpolder dat de gezondheid als goed ervaart (2020: 83%, 2016: 76%) en een gezonde leefstijl heeft. • In 2026 is het percentage inwoners dat rookt (2020: 19%, 2016: 18%) of gezond gewicht heeft (2020: 50%, 2016: 50%) gestabiliseerd. • In 2026 is het percentage inwoners in Noordoostpolder dat zich emotioneel eenzaam of sociaal eenzaam voelt gedaald (2020: 23% en 24%, 2016: respectievelijk 21% en 25%). • We hebben de komende jaren meer en integrale aandacht voor gezondheidsverschillen en gezondheidsbevordering in wijken en dorpen. • We hebben de komende jaren extra aandacht voor inwoners met dementie. Via onderzoeken van GGD Flevoland wordt de voortgang van de doelstellingen periodiek gemonitord. 1 2 3

Link: Beleidsplan Sociaal Domein 2021 Link: Deelplan Wmo en Volksgezondheid 2.0 De cijfers over 2020 waren bij het verschijnen van het Deelplan Wmo en Volksgezondheid 2.0 nog niet bekend en zijn hierin dan ook niet genoemd.

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

4

We nemen het gedachtegoed van positieve gezondheid als uitgangspunt Positieve Gezondheid4 is een bredere kijk op gezondheid waarmee wordt bijgedragen aan het vermogen van mensen om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en om zoveel mogelijk eigen regie te voeren. Daarbij gaat het niet om gezondheid als een statisch gegeven of een te bereiken doel, maar om de veerkracht van mensen om zich aan te passen aan wat zich in het leven voordoet. Naast het gedachtegoed van positieve gezondheid staan de volgende uitgangspunten centraal: • Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is het resultaat van inbreng van een groot aantal partners uit de gemeente. Deze partners blijven als onderdeel van een netwerksamenwerking betrokken bij de uitwerking en uitvoering van de initiatieven. • Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder begint niet bij nul. Er zijn reeds programma’s, projecten en initiatieven die aandacht hebben voor preventie en gezondheid. De initiatieven uit het preventieakkoord versterken lopende initiatieven. Ook wordt aangesloten bij de Regionale Preventiecoalitie Flevoland. In het preventieakkoord maken we de verbinding met een aantal van deze initiatieven. Dit is niet limitatief: er zijn in de gemeente meer maatschappelijke initiatieven waarvan het mooi zou zijn als deze de komende tijd kunnen worden verbonden met het preventieakkoord.

• Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is niet bedoeld als uitputtend overzicht van alle denkbare initiatieven op het gebied van preventie en gezondheid. We focussen ons op een selectie van initiatieven waar bij partners uit Noordoostpolder op dit moment de energie zit om ermee aan de slag te gaan. • Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is er op gericht om alle initiatieven duurzaam te borgen in de organisatie en werkwijze van alle partners. Er is een beperkt uitvoeringsbudget beschikbaar, bedoeld als impuls om initiatieven op weg te helpen en niet om (personele) capaciteit te financieren. Verder worden voor uit de uitvoering van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder geen extra financiële middelen (subsidies of anderszins) beschikbaar gesteld. • Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is er voor alle inwoners uit Noordoostpolder. Er is zowel aandacht voor maatregelen die bijdragen aan een gezonde generatie – op kunnen groeien in een gezonde, veilige en plezierige omgeving waar het gemakkelijk is om een gezonde keuze te maken – als aan gezond ouder worden. • Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder is geen statisch document. De brede betrokkenheid van partners uit Noordoostpolder is de grote kracht van dit akkoord.

Echter, het overzicht van genoemde partners is niet limitatief en betreft alleen de partners die voor de totstandkoming van het preventieakkoord zijn gesproken. Dit betekent ook dat er na de totstandkoming ervan ruimte is om nieuwe voorstellen in te brengen en als nieuwe partner aan te haken bij de uitwerking en uitvoering.

4

Link: Wat is Positieve Gezondheid? - Institute for Positive Health (iph.nl)

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

2

5

INITIATIEVEN

We ordenen de initiatieven in 5 thema’s De initiatieven van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder zijn hieronder uitgewerkt. Bij elk initiatief staan de partners die hebben uitgesproken dat zij zich inspannen om de beschreven initiatieven uit te werken en daadwerkelijk uit te voeren. De partner die fungeert als trekker en begin 2022 de uitvoering ervan in gang zet, is vet gedrukt. Deze partner neemt het initiatief om uit te werken hoe het initiatief wordt uitgevoerd. Zoals eerder aangegeven, wordt hierbij aangesloten bij bestaande activiteiten in het kader van preventie en gezondheid.

Thema 1: Mentale gezondheid Gezond ouder worden Eén tegen eenzaamheid Het doel van de landelijke coalitie Eén tegen eenzaamheid is de trend van eenzaamheid onder ouderen te doorbreken door met heel veel partners eenzaamheid eerder te signaleren en te doorbreken. Gemeente Noordoostpolder ondersteunt dit initiatief vanuit het uitgangspunt dat inwoners mee moeten kunnen doen aan de samenleving, zoveel mogelijk op eigen kracht en met hulp van eigen netwerken. Dementievriendelijke gemeente Een dementievriendelijke gemeente stimuleert en faciliteert burgers, bedrijven en organisaties om zich actief in te zetten voor een dementievriendelijke samenleving. Door deel te nemen aan dit landelijke programma wil Noordoostpolder de aandacht voor deze doelgroep en wat ze nodig hebben vergroten en verbeteren.

Gezonde generatie Uiteraard heeft het thema mentale gezondheid niet uitsluitend betrekking op ouderen: het raakt alle leeftijdsgroepen. De ambitie dat meer inwoners van onze gemeente zich de komende jaren gezond voelen, gaat in belangrijke mate over mentale gezondheid, oftewel een positieve psychische gezondheid. Het versterken van de mentale gezondheid richt zich op het versterken van emotionele, cognitieve en sociale vaardigheden. En niet te vergeten basisvaardigheden waaronder taal-, reken- en digitaal vaardig. Een sterkere mentale gezondheid vergroot het gevoel van welbevinden en draagt daarmee bij aan een betere participatie van mensen. Met onderstaande initiatieven willen we bijdragen aan het realiseren van de ambities van Eén tegen eenzaamheid en Dementievriendelijke gemeente. Ook willen we met de initiatieven bijdragen aan het thema mentale gezondheid voor alle inwoners van Noordoostpolder.

1.1

Initiatief

Betrokkenen

Voor zowel kinderen als ouderen is het prettig en gezond om naar buiten te gaan en in beweging te komen. We willen wandelingen organiseren met een groepje kinderen van de kinderopvang en ouderen. We beogen hiermee twee doelen: (1) zowel ouderen als kinderen laten bewegen en (2) via de verbinding de eenzaamheid onder ouderen aan te pakken. We hebben de intentie om te starten in Marknesse waar de kinderopvang en woonzorgcentrum Markehof relatief dichtbij elkaar zijn gevestigd. Van daaruit willen we uitbreiden naar andere dorpen.

• Stichting Kinderopvang Noordoostpolder • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

Initiatief

Betrokkenen

1.2

We besteden meer aandacht aan het (tijdig) signaleren van problemen op het gebied van mentaal welzijn bij jongeren en hoe dit bespreekbaar te maken. Dit doen we door op scholen aanwezig te zijn om leraren en docenten hierin te trainen.

• • • • • • • • •

1.3

Ongeveer de helft van de patiënten in de wachtkamer van de huisarts heeft psychosociale problemen. Eenzaamheid, ziekte in de familie, verlies van werk of relatieproblemen veroorzaken vaak lichamelijke klachten als pijn en vermoeidheid. Ook mentale klachten als stress, somberheid en angst komen voor. Medicijnen zijn niet altijd de oplossing. De huisarts kan in dat geval een ‘welzijn op recept’ voorschrijven. Hiermee worden mensen met psychosociale klachten doorverwezen naar een welzijnsaanbod van activiteiten in de buurt. In april 2021 is in drie huisartsenpraktijken in Noordoostpolder gestart met de pilot ‘Welzijn op recept’. We zetten ons in om positieve ervaringen van deze pilots te verbreden naar andere praktijken in de gemeente. Hierbij sluiten we aan bij de beweging die onder de Regionale Preventiecoalitie Flevoland in gang is gezet.

• Carrefour • GGD Flevoland • Huisartsenpraktijk Marknesse e.o.

1.4

Muziek in het Portiek brengt muziek tot aan de voordeur en zorgt voor meer verbinding tussen wijkbewoners. Vaak zijn dit mensen die eenzaamheid ervaren en nauwelijks buiten de deur komen. In Noordoostpolder werken Carrefour, Cultuurbedrijf Noordoostpolder en een aantal wijkplatforms samen om via huiskamerconcerten verbinding en ontmoeting te stimuleren. We breiden dit initiatief uit naar andere wijken en dorpen in de gemeente.

• Carrefour • Cultuurbedrijf Noordoostpolder

Carrefour Emelwerda College ExPex GGD Flevoland Humanitas Kwintes ROC Friese Poort Vario Onderwijsgroep Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal • Zonnebloemschool • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

6

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

7

Initiatief

Betrokkenen

1.5

Eenzaamheid en dementie kunnen in het ergste geval leiden tot problematiek op het gebied van verward gedrag en fysieke problemen door een ongezonde leefstijl. Daarom is het belangrijk om eenzaamheid en dementie tijdig te signaleren, onder andere in een overleg waar alle betrokken partners signalen over eenzaamheid en dementie kunnen delen met als doel om hier zo snel mogelijk iets aan te doen. Het ontbreekt momenteel aan een dergelijk overleg. We werken gezamenlijk uit hoe we dit zo effectief en efficiënt mogelijk kunnen vormgeven. De aard van de problematiek rond eenzaamheid verschilt van die van dementie. Het vraagt daarom ook om een andere aanpak waar in het overleg aandacht voor zal zijn.

• Carrefour • Gemeente Noordoostpolder • GGD Flevoland • Kwintes • Werkgroep Dementievriendelijk Noordoostpolder • Wijkplatform Espelervaart • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

1.6

In diverse opleidingen van ROC Friese Poort – vooral op het gebied van zorg en welzijn – zijn er praktijkdagen waarbij activiteiten met ouderen worden ondernomen. We willen onderzoeken of we dit kunnen verbreden naar andere opleidingen. Bijvoorbeeld: bij opleidingen tot timmerman, metselaar of technicus letterlijk bij ouderen over de vloer komen om klussen uit te voeren. Naast aandacht voor de praktijkervaring is er ook aandacht voor de ontwikkeling van sociale- en communicatieve vaardigheden. Ook de Zonnebloemschool wil onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om in het bestaande lesaanbod meer aandacht te besteden aan activiteiten met ouderen.

• • • •

Carrefour ROC Friese Poort Zonnebloemschool Zorggroep Oude en Nieuwe Land

1.7

Eerste helft 2022 organiseren we een dag om aandacht te besteden aan wat je kunt doen om eenzaamheid onder ouderen te voorkomen, hoe je dementie kunt herkennen (o.a. door professionals in de publieke en private dienstverlening zoals medewerkers in winkels, bibliotheek en gemeente), dementerende ouderen kunt helpen (bijvoorbeeld boodschappen doen, de heg knippen of de vuilcontainers buiten zetten) en wat je als mantelzorger kunt bijdragen. Met aansprekende werkvormen willen we jongeren meer bekend maken met deze thema’s en hen enthousiasmeren om hieraan een bijdrage te leveren. Ook hier geldt dat de aard van de problematiek rond eenzaamheid verschilt van die van dementie. Bij de invulling van het programma is hier aandacht voor.

• • • •

Carrefour Emelwerda College Gemeente Noordoostpolder Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. PCOB ROC Friese Poort Stichting Activiteiten en Belangenbehartiging Senioren in de Noordoostpolder Vario Onderwijsgroep Werkgroep Dementievriendelijk Noordoostpolder Zonnebloemschool Zorggroep Oude en Nieuwe Land

• • •

• •

• •

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

1.8

Initiatief

Betrokkenen

De komende jaren zal het aantal thuiswonende mensen met dementie toenemen. Mensen met dementie en hun mantelzorgers hebben behoefte aan de juiste ondersteuning. Er komen steeds meer (technische) middelen op de markt die ondersteuning kunnen bieden. Het wordt lastig om te overzien welke producten er op de markt zijn en hoe het werkt. Veel mensen zijn nog onbekend met de mogelijkheden. Daarom zetten we in Noordoostpolder een zogenaamd Breinpunt Noordoostpolder op. Het Breinpunt Noordoostpolder kan mensen met dementie en hun mantelzorger voorzien van informatie, advies en ondersteuning. Tevens kan het een plek zijn waar lotgenoten elkaar kunnen ontmoeten. Mantelzorgers kunnen advies en middelen gebruiken van het Breinpunt Noordoostpolder om de cliënten langer thuis te laten wonen maar ook leerlingen kunnen hier komen voor lesmateriaal. Hierdoor dragen wij bij aan een dementievriendelijke omgeving in Noordoostpolder.

• Alzheimer Trefpunt Emmeloord • FlevoMeer Bibliotheek • Werkgroep Dementievriendelijk Noordoostpolder • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

8

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

9

Thema 2: Bewegen Sport- en Beweegakkoord Noordoostpolder Op veel verschillende manieren wordt in Noordoostpolder aandacht besteed aan het in beweging krijgen en houden van alle inwoners van de gemeente. Naast fysieke gezondheid, kunnen beweegactiviteiten een bijdrage leveren aan het verminderen van eenzaamheid en dementie. Een goede verbinding met het Sport- en Beweegakkoord Noordoostpolder5 is dan ook van belang. Met een groot aantal partijen uit de wereld van sport, onderwijs, bedrijfsleven, zorg en welzijn is het akkoord in 2020 voor Noordoostpolder opgesteld. De initiatieven uit het Sport- en Beweegakkoord Noordoostpolder moeten bijdragen aan de ambities (1) Inclusief sporten en bewegen, (2) Vitale sport- en beweegaanbieders en (3) Van jongs af aan vaardig in bewegen. Zowel de totstandkoming van het Sport- en Beweegakkoord (via betrokkenheid en inbreng van een groot aantal partijen) als de uitwerking (via een netwerksamenwerking) vertoont overeenkomsten met het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder. Om die reden wordt in de uitwerking nadrukkelijk de verbinding tussen beide akkoorden gelegd. Acties uit het Sport- en Beweegakkoord Noordoostpolder benoemen we hier niet dubbel. Met onderstaande initiatieven willen we bijdragen aan het realiseren van de ambities uit het Sport- en Beweegakkoord Noordoostpolder.

Initiatief

Betrokkenen

2.1

Uit onderzoeken blijkt dat bewegen een van de beste medicijnen is bij veel verschillende diagnoses. Om die reden is Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. gestart met het initiatief Wandelen op recept. Wekelijks wordt er vanuit de praktijk een wandeling gestart. Elke keer sluit ook een professional aan: de ene week de huisarts, de andere week een fysiotherapeut of diëtiste. We willen dit initiatief uitbreiden naar andere dorpen in de gemeente. Ook willen we gezamenlijk onderzoeken hoe we – vanuit de gedachte van positieve gezondheid – moeilijk te bereiken inwoners beter kunnen betrekken bij dit initiatief.

• Carrefour • Gezondheidscentrum • Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. • Kwintes • Vitaal met Chris • Vrouwencentrum Noordoostpolder • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

2.2

Onderdeel van vitaal ouder worden is voldoende blijven bewegen. In de gemeente richten verschillende initiatieven zich specifiek op ouderen. We willen het overzicht en de bekendheid ervan verbeteren, onder andere door de beweegcoaches in verbinding te brengen met overleggen van ouderenbonden, dorpenbelangen en wijkplatforms. Bij het maken van het overzicht kijken we nadrukkelijk of het bestaande aanbod van sport- en beweegactiviteiten aansluit bij de vraag van ouderen. Waar nodig en mogelijk breiden we het aanbod uit. Daarnaast sluiten we aan bij het overzicht van diensten en activiteiten van maatschappelijke organisaties zoals vermeld in de Sociale Kaart Flevoland.

• • • •

5

Link: Sport- en beweegakkoord Noordoostpolder

• • • •

Carrefour GGD Flevoland PCOB Stichting Activiteiten en Belangenbehartiging Senioren in de Noordoostpolder Vitaal met Chris Wijkplatform De Zuidert Wijkplatform Emmelhage Wijkplatform Espelervaart

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

Initiatief

Betrokkenen

2.3

Uit onderzoek blijkt dat er veel inactiviteit is bij 0-4 jarigen in de Nederlandse kinderopvang. We brengen het belang van genoeg en gevarieerd bewegen en het ontmoedigen van langdurig zitten bij 0-4 jarigen bij alle kinderopvangorganisaties in Noordoostpolder onder de aandacht. Dit doen we in combinatie met aandacht voor gezonde voeding, onder andere door kinderen zelf te laten koken en hen enthousiast te maken voor gezonde producten. We stimuleren alle kinderopvangorganisaties om met de aanpak Gezonde Kinderopvang aan de slag te gaan waarbij we er naar streven dat eind 2022 alle kinderopvangorganisaties een Gezonde Kinderopvang coach hebben.

• • • •

2.4

We willen wandelen in de nabije omgeving aantrekkelijker maken door het uitwerken van korte wandelroutes door de eigen wijk, het dorp of de omgeving. Deze wandelingen willen we bovendien verrijken door in de route een aantal weetjes over de buurt, wijk of dorp te verwerken. Met deze wandelingen vanuit huis willen we ook stimuleren dat inwoners niet alleen zelf vaker gaan wandelen, maar hiervoor ook buren uitnodigen.

• Cultuurbedrijf Noordoostpolder • Vitaal met Chris • Wijkplatform De Zuidert • Wijkplatform Emmelhage • Wijkplatform Espelervaart

Kinderopvang Alles Kids Carrefour GGD Flevoland Stichting Kinderopvang Noordoostpolder • Vitaal met Chris • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

10

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

11

Thema 3: Gezonde voeding JOGG – Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst Noordoostpolder is een zogenaamde JOGG-gemeente en heeft daarmee de ambitie om kinderen en jongeren in de leeftijdscategorie 0-19 jaar zo gezond mogelijk op te laten groeien.6 Samen met publieke en private partijen – zoals scholen, sportclubs, zorgaanbieders en andere betrokkenen – wordt gewerkt aan het stimuleren van een gezonde leefstijl bij de jeugd in Noordoostpolder. Doel hiervan is het creëren van een omgeving die kinderen en jongeren motiveert gezond te eten en voldoende te bewegen. Een gezonde keuze moet voor hen een makkelijke keuze zijn. Met onderstaande initiatieven willen we bijdragen aan het realiseren van de ambities van JOGG – Gezonde Jeugd Gezonde Toekomst. Naast de aandacht voor kinderen en jongeren, richten we ons met deze initiatieven ook op andere leeftijdsgroepen.

Initiatief

Betrokkenen

3.1

Een Gezonde School werkt planmatig, structureel en effectief aan het verbeteren van de gezondheid van haar leerlingen. De school kiest, afhankelijk van wat er op school speelt, een of meer gezondheidsthema’s. Scholen kiezen zelf of ze zich voor Gezonde Scholen willen laten certificeren. Wel brengen we dit nadrukkelijk bij de scholen onder de aandacht en motiveren hen om met het gedachtegoed van Gezonde School aan de slag te gaan.

• • • • • •

3.2

Veel kinderen leven in een gezin waar gezonde voeding geen vanzelfsprekendheid is. We willen hier meer aandacht aan besteden door kookworkshops aan te bieden voor kinderen waarin ze leren koken met gezonde producten. We willen deze workshops door ouderen laten uitvoeren. Hierdoor ontstaat niet alleen aandacht voor gezonde voeding, maar ook verbinding tussen de kinderen uit de kinderopvang en ouderen inwoners die hun kennis en ervaring kunnen overdragen.

• Kinderopvang Alles Kids • Carrefour • Stichting Kinderopvang Noordoostpolder • Vitaal met Chris • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

3.3

Er loopt al enkele jaren een landelijk traject om een gecombineerde leefstijlinterventie (GLI) voor kinderen te ontwikkelen, Zilveren Kruis is daar nauw bij betrokken. Het Zorginstituut is op dit moment bezig met het duiden van deze GLI, die daarna als verzekerde zorg beschikbaar komt in de Zorgverzekeringswet. Zodra duidelijk is dat de GLI voor kinderen wordt opgenomen in de ZVW (naar verwachting per 1 januari 2023), gaan we hier in Noordoostpolder gezamenlijk mee aan de slag.

• Carrefour • Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. • Vitaal met Chris • Zilveren Kruis • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

6

In Noordoostpolder ligt de focus op dit moment op de doelgroep 4-12 jarigen.

Gemeente Noordoostpolder GGD Flevoland Emelwerda College ROC Friese Poort Vario Onderwijsgroep Zonnebloemschool

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

12

Initiatief

Betrokkenen

3.4

Binnen Kwintes is een project gestart waarbij voorlichting wordt gegeven over gezonde voeding. Onderdeel daarvan zijn kookworkshops over hoe je groenten en andere gezonde producten kunt bereiden. Deze voorlichting en kookworkshops worden uitgebreid naar andere doelgroepen binnen de gemeente waarbij gezonde voeding ook een aandachtspunt is. Hierbij wordt ook verbinding gezocht met het thema ‘bewegen’, onder andere via de beweegcoaches.

• • • •

3.5

We stimuleren en motiveren onze leden om geen reclame te maken voor ongezonde voeding en juist wel voor gezonde voeding.

• Cultuurbedrijf Noordoostpolder • Koninklijke Horeca Nederland / Noordoostpolder

3.6

We stimuleren dat bij evenementen in ons dorp of onze wijk standaard aandacht is voor een gevarieerd aanbod van voeding in plaats van uitsluitend fastfood. Ook grijpen we deze momenten aan om het belang van gezonde voeding bij inwoners onder de aandacht te brengen.

• Carrefour • Cultuurbedrijf Noordoostpolder • Wijkplatform De Zuidert • Wijkplatform Emmelhage • Wijkplatform Espelervaart

Carrefour Kwintes PCOB Stichting Activiteiten en Belangenbehartiging Senioren in de Noordoostpolder

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

13

Thema 4: Verslaving Nada Nop Het project Nada Nop heeft als doel het matigen van alcohol- en drugsgebruik onder jongeren. Samen met alle scholen in het voortgezet onderwijs en het MBO in Noordoostpolder, GGD Flevoland, Tactus Verslavingszorg, politie en gemeente wordt gewerkt aan een gezonde en veilige leefomgeving voor kinderen. Met onderstaande initiatieven willen we bijdragen aan het realiseren van de ambities Nada Nop en het verminderen van tabaksverslaving. Naast de aandacht voor jongeren, richten we ons met deze initiatieven ook op andere leeftijdsgroepen. Initiatief

Betrokkenen

4.1

We besteden meer aandacht aan het (tijdig) signaleren van verslavingsproblematiek bij jongeren en hoe dit bespreekbaar te maken. Dit doen we door op scholen aanwezig te zijn om leraren en docenten te trainen om beter en tijdiger te kunnen signaleren en te helpen om het gesprek hierover te voeren.

• • • • • • • • •

4.2

De aandacht voor verslavingsproblematiek richt zich in het onderwijs vooral op de leerlingen en studenten. Het bereiken van ouders blijft onderbelicht. We willen hier meer aandacht aan besteden (o.a. door het organiseren van bijeenkomsten, het thema te bespreken tijdens ouderavonden en mentorgesprekken, en een reclamecampagne). We zien hier nadrukkelijk een rol voor ervaringsdeskundige jongeren en ouders.

• • • • • • •

4.3

Diverse organisaties in de gemeente nemen zelf het initiatief om roken te ontmoedigen. We gaan deze initiatieven coördineren met als doel om als Noordoostpolder effectiever te zijn in het realiseren van de doelen van Rookvrije Generatie. We starten door in kaart te brengen wat er al loopt. Vervolgens kijken we welke effectieve interventies uit andere Rookvrije Generatie-gemeenten we kunnen toepassen in Noordoostpolder.

• Cultuurbedrijf Noordoostpolder • Gemeente Noordoostpolder • Gezondheidscentrum • GGD Flevoland • Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. • Kwintes • Tactus Verslavingszorg • Vitaal met Chris • Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Carrefour Emelwerda College ExPex GGD Flevoland Humanitas ROC Friese Poort Tactus Verslavingszorg Vario Onderwijsgroep Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal • Zonnebloemschool Carrefour Emelwerda College ExPex ROC Friese Poort Tactus Verslavingszorg Vario Onderwijsgroep Zonnebloemschool

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

14

Initiatief

Betrokkenen

4.4

We besteden in gesprekken meer aandacht aan de meerwaarde van rookvrije terrassen (niet standaard asbakken op tafel). Inzet hierbij is niet om roken te verbieden, maar om horecaondernemers te stimuleren om roken te demotiveren, bijvoorbeeld door geen asbakken op tafels te plaatsen.

• Koninklijke Horeca Nederland / Noordoostpolder

4.5

We besteden in voorlichting en gesprekken met de leden aandacht aan het aanspreken van mensen die voor de ingang van een winkel of horecazaak roken. Hierdoor leveren we een bijdrage aan rookvrije (winkel)straten.

• Cultuurbedrijf Noordoostpolder • Gemeente Noordoostpolder • Koninklijke Horeca Nederland / Noordoostpolder

4.6

In diverse gemeenten zijn er ervaringen met het organiseren van een cursusavond Stoppen met roken door de lokale welzijnsorganisatie. We willen begin 2022 een dergelijke avond in Noordoostpolder organiseren en onderzoeken met elkaar wat hiervoor nodig is.

• Carrefour • Gemeente Noordoostpolder • Tactus Verslavingszorg

4.7

Het is bekend dat iemand die verslaafd is aan gamen met vatbaar is voor alcohol-, tabaks- en/of drugs, ongezonde voeding en onvoldoende bewegen. Echter, er is nog niets ontwikkeld om hier aandacht aan te besteden, bijvoorbeeld in het onderwijs. We gaan daarom gezamenlijk aan de slag om iets te ontwikkelen dat onder zoveel mogelijk inwoners van Noordoostpolder kan worden verspreid.

• Gemeente Noordoostpolder • GGD Flevoland • Tactus Verslavingszorg

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

15

Thema 5: Verbinding De inleiding van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder start met de notie dat we door verbinding meer aandacht aan preventie willen geven. In voorgaande thema’s komt deze verbinding duidelijk naar voren. Hieronder staat een aantal initiatieven die niet direct onder een van de thema’s vallen. En ook voor deze initiatieven geldt: door er gezamenlijk de schouders onder te zetten, kunnen we echt stappen zetten om Noordoostpolder nog gezonder te maken. Initiatief

Betrokkenen

5.1

BV Noordoostpolder geeft 3 keer per jaar een magazine uit voor alle circa 800 leden. Daarnaast ontvangen alle leden maandelijks een digitale nieuwsbrief. De komende jaren benutten we minimaal 2 keer per jaar deze communicatiemiddelen om bij ondernemers uit de Noordoostpolder het belang van gezondheid en preventie onder de aandacht te brengen.7 Suggesties: gezonde voeding in bedrijfskantines, stimuleren reclame voor gezonde voeding en ontmoedigen reclame voor ongezonde voeding, het aanspreken van mensen die voor de ingang van een winkel of horecazaak roken (stimuleren rookvrije winkelstraten), ontmoedigen roken tijdens werktijd, stimuleren voldoende beweging tijdens of na een werkdag.

• GGD Flevoland • BV Noordoostpolder • Tactus Verslavingszorg

5.2

In 2022 en 2023 organiseren we een aantal themabijeenkomsten voor de achterban (werkgevers) van BV Noordoostpolder. In deze bijeenkomsten besteden we aandacht aan het herkennen en bespreekbaar maken van ongezonde leefstijl bij werknemers. Het gaat hierbij zowel om fysieke gezondheid (ongezonde voeding, problematisch alcoholgebruik, middelengebruik, weinig bewegen) als mentale gezondheid (psychische problemen, eenzaamheid, stress, taalen leesproblemen). De inhoud van deze bijeenkomsten wordt verzorgd door Tactus Verslavingszorg en GGD Flevoland. BV Noordoostpolder brengt het bestaan ervan via hun nieuwsbrief onder de aandacht bij de leden en motiveert hen om hieraan deel te nemen.

• BV Noordoostpolder • GGD Flevoland • Tactus Verslavingszorg

5.3

De gezamenlijke ouderenbonden organiseren twee keer per jaar een themamiddag voor alle leden. We besteden in de komende jaren in één themamiddag per jaar aandacht aan een thema rond gezondheid en preventie, onder andere door het uitnodigen van sprekers. Tijdens de themamiddag van eerste helft 2022 besteden we aandacht aan een verborgen probleem, namelijk alcoholgebruik onder ouderen. Er is veel onwetendheid over de combinatie alcohol en medicijnen. In de themamiddag proberen we ouderen te bereiken en dit vraagstuk onder de aandacht te brengen. Dit doen we onder ander door ervaringsdeskundigen aan het woord te laten over de gevolgen van alcohol en medicijnen. Daarnaast organiseren de ouderenbonden ledenmiddagen en zijn er maandelijkse nieuwsbrieven. Beide kanalen worden benut om meer aandacht te besteden aan gezonde leefstijl, zoals gezonde voeding en bewegen.

• • • •

7

Een bericht in de nieuwsbrief kan na overleg gratis. Een bericht in het magazine is mogelijk tegen advertentietarieven.

Carrefour GGD Flevoland PCOB Stichting Activiteiten en Belangenbehartiging Senioren in de Noordoostpolder • Tactus Verslavingszorg • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

16

Initiatief

Betrokkenen

5.4

Er zijn veel initiatieven in de gemeente waar ouderen aan kunnen deelnemen. Bij veel ouderen ontbreekt het overzicht of dit overzicht staat op een website die lang niet alle ouderen bereikt. We maken een overzichtelijke papieren publicatie van alle voorzieningen rond bewegen, gezonde voeding en lichamelijke en mentale gezondheid.

• • • •

Carrefour GGD Flevoland PCOB Stichting Activiteiten en Belangenbehartiging Senioren in de Noordoostpolder

5.5

Problematiek als gevolg van een ongezonde leefstijl (o.a. verslaving), eenzaamheid en dementie zijn in de ene buurt of wijk meer aan de orde dan in de andere. Het is daarom belangrijk dat alle betrokken partners beschikken over relevante data op wijk- en buurtniveau. Op basis van een analyse van deze data werken we gezamenlijk uit welke initiatieven in een specifieke buurt of wijk – inclusief scholen – het meest effectief kunnen zijn en wie welke bijdrage kan leveren.

• • • •

Carrefour Gemeente Noordoostpolder GGD Flevoland Zorggroep Oude en Nieuwe Land

5.6

We besteden – waar mogelijk en relevant – in subsidie- en inkooprelaties eisen aan maatregelen op het gebied van gezondheid en preventie, als voorwaarde om in aanmerking te komen voor subsidie of financiering door de gemeente.

• Gemeente Noordoostpolder

5.7

Heelal is een fysieke vindplek voor jongeren in het centrum van Emmeloord. Hier kunnen zij terecht om elkaar te ontmoeten, te sporten en antwoord te krijgen op levensvragen. Ook is er aandacht voor preventie, bijvoorbeeld de gevolgen van drugsgebruik. We brengen deze vindplek onder de aandacht bij alle partners van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder en proberen op die manier het bereik onder jongeren te vergroten.

• • • •

Carrefour ExPex Humanitas Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal

5.8

We beschikken via het netwerk van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder over ervaringsdeskundigen die kunnen worden benut om de positieve effecten te delen, onder andere van voldoende bewegen, stoppen met roken, stoppen met overmatig alcoholgebruik, stoppen met ongezond eten/drinken, en bespreekbaar maken van psychische problemen zoals eenzaamheid, stress, stemmingswisselingen en suïcide. Betrokken organisaties trekken hierin samen op en werken uit hoe zij voor netwerkpartners van meerwaarde kunnen zijn. Dit doen we onder andere door meer bekendheid te geven aan het Maatjesproject en onze ervaring daar effectief in te zetten.

• • • • • •

Carrefour ExPex Humanitas Kwintes Tactus Verslavingszorg Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

Initiatief

Betrokkenen

Vanuit verschillende professies wordt aandacht besteed aan de gezondheid en het welzijn van jongeren. Zo zijn vanuit de welzijnsorganisatie jongerenwerkers actief om activiteiten van jongeren tot 23 jaar te ondersteunen. Ook het onderwijs besteedt aandacht aan deze thema’s. We stemmen onze activiteiten beter op elkaar af met als doel om inzet te plegen in dorpen, wijken en buurten waar dat het meest nodig en effectief is.

• • • • •

5.10 We onderkennen dat bepaalde leefstijlthema’s meer aandacht mogen krijgen. Bijvoorbeeld: verslaving en psychische problematiek bij zwangere vrouwen inclusief de positie van verloskundigen bij preventie en signalering, en kinderen van gescheiden ouders. We zetten ons er gezamenlijk voor in om meer aandacht te besteden aan deze thema’s.

• • • •

5.11 Bij alle vormen van communicatie over gezonde leefstijl en preventie – zowel gesproken als geschreven teksten – geven we meer aandacht aan inclusie en diversiteit, rekening houdend met het VN-verdrag Handicap. Hiermee willen we specifieke doelgroepen – zoals inwoners met een migratieachtergrond, laaggeletterden en inwoners met een psychische handicap – beter bereiken.

• • • • •

5.12 De afgelopen twee jaar is in Noordoostpolder het project Preventief Positieve Gezondheid Ouderen (PPGO) uitgevoerd. Vanuit dit project zijn 8 welzijn-/zorgmedewerkers opgeleid om aan de slag te kunnen gaan met de gedachte van Positieve gezondheid en het gesprek hierover met inwoners te voeren. We benutten de presentatie van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder om alle partners kennis te laten nemen van de resultaten van het project. Daarnaast werken we gezamenlijk uit hoe we de komende jaren blijvend aandacht kunnen genereren aan het werken volgens de gedachte van positieve gezondheid, onder andere door het organiseren van masterclasses over dit thema voor alle partners van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder.

• • • •

5.9

17

Carrefour Emelwerda College ROC Friese Poort Vario Onderwijsgroep Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal • Zonnebloemschool • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Gemeente Noordoostpolder GGD Flevoland Zonnebloemschool Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Carrefour FlevoMeer Bibliotheek Gemeente Noordoostpolder GGD Flevoland Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. • Vrouwencentrum Noordoostpolder • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Carrefour Gemeente Noordoostpolder GGD Flevoland Vrouwencentrum Noordoostpolder • WEL in Flevoland • Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

3

18

MONITORING

We monitoren de voortgang van de initiatieven om te weten te komen wat werkt De verleiding is groot om vooral aandacht te hebben voor de uitvoering van alle initiatieven en nauwelijks voor monitoring en evaluatie. Welke doelen streven we per initiatief na? Zijn de initiatieven, interventies, gerealiseerde nieuwe verbindingen of andere acties effectief om die doelen te halen? Juist dat is belangrijk om voor de toekomst inzichtelijk te maken wat wel en niet werkt, en welke investeringen daadwerkelijk bijdragen aan gezondere inwoners van Noordoostpolder. Het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder gaat in op 1 januari 2022 en loopt tot en met 31 december 2023. Begin 2022 maakt GGD Flevoland – na consultatie van alle trekkers van de initiatieven – een opzet voor de evaluatie. Hierin zijn onder andere uitgewerkt: de doelen, methode, frequentie, tijdsinvestering, kosten. Op basis hiervan wordt bekeken hoe GGD Flevoland in 2022 en 2023 de (tussentijdse) evaluatie-activiteiten kan uitvoeren. Mede op basis van de uitkomsten hiervan wordt eind 2023 gekeken of de doorlooptijd van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder kan worden verlengd en zo ja, onder welke voorwaarden.

Ook in de organisatie van de uitvoering gaan we uit van de kracht van verbinding We nemen gezamenlijk verantwoordelijkheid om de initiatieven uit te werken. Concreet betekent dit dat per initiatief de trekker in het eerste kwartaal 2022 het voortouw voor uitwerking neemt. Waar het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder vooral ingaat op het ‘wat’ (wat gaan we met elkaar doen om Noordoostpolder nog gezonder te maken), gaat de uitwerking over het ‘hoe’. In een volgende slag besteden we aandacht aan de vraag hoe we dat gaan realiseren (wat is hiervoor nodig). Concreet: eerste kwartaal 2022 werken de trekkers van de initiatieven in 1 A4 uit hoe ze aan de slag gaan met de uitvoering ervan. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van het format uit bijlage II. De trekkers krijgen hierbij ondersteuning van adviseurs van WEL in Flevoland: zij nemen contact op met de trekkers van de initiatieven om te spreken over de gewenste uitwerking van de initiatieven inclusief wat er voor de daadwerkelijke uitvoering nodig is. Voor de uitvoering heeft de gemeente Noordoostpolder een beperkt uitvoeringsbudget beschikbaar. Zoals eerder aangegeven, is dit budget bedoeld als impuls om initiatieven op weg te helpen en niet om (personele) capaciteit te financieren.

Verder worden voor uit de uitvoering van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder geen extra financiële middelen (subsidies of anderszins) beschikbaar gesteld. In het A4 kunnen de trekkers van de initiatieven onderbouwen of ze hier een beroep op willen doen. De uitwerkingen worden behandeld door een kernteam bestaande uit vertegenwoordigers van gemeente Noordoostpolder, Carrefour en WEL in Flevoland. Zij houden zich bezig met de algehele uitvoering van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder: • zicht krijgen en houden op de uitwerking van alle initiatieven; • verbinding leggen tussen de initiatieven van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder en bestaande programma’s, projecten en initiatieven, inclusief netwerken; • verbinding leggen met GGD Flevoland over het monitoren van de voortgang van de initiatieven; • verbinding leggen met communicatiemedewerkers van diverse partners – waaronder gemeente Noordoostpolder, GGD Flevoland en Carrefour – om het bestaan van de initiatieven en toekomstige resultaten te communiceren;

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

19

• voorstellen voor ondersteuning van de initiatieven behandelen en hierover terugkoppelen aan de trekkers van de initiatieven die ondersteuning hebben aangevraagd; • zicht houden op de voortgang van alle initiatieven, onder andere door met de trekkers van de initiatieven contact te houden over de mate waarin doelstellingen en planning worden gerealiseerd; • onderzoeken of netwerkbijeenkomsten (divers qua vorm en thematiek) verbinding, draagvlak en betrokkenheid kunnen stimuleren. Het kernteam publiceert de uitwerking van de initiatieven en nieuwsberichten over het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder op de website www.noordoostpolder.nl/preventieakkoord. Ook kunnen partners uit Noordoostpolder via deze website kenbaar maken dat zij willen aansluiten bij een bestaand initiatief uit het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder en/of een nieuw initiatief willen toevoegen.

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

20

BIJLAGE 1 Overzicht partners Hieronder staan de partners die voor de totstandkoming van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder zijn gesproken. Dit betekent dat geen sprake is van een limitatief overzicht en dat er ook dat er na de totstandkoming van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder ruimte is voor nieuwe partners om aan te haken. Zij kunnen zich melden bij het kernteam. 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. 10. 11. 12. 13. 14. 15. 16. 17. 18. 19. 20. 21. 22. 23. 24. 25. 26. 27. 28. 29. 30. 31. 32.

Alzheimer Trefpunt Emmeloord BV Noordoostpolder Carrefour Cultuurbedrijf Noordoostpolder Emelwerda College ExPex FlevoMeer Bibliotheek Gemeente Noordoostpolder Gezondheidscentrum GGD Flevoland Huisartsenpraktijk Marknesse e.o. Humanitas Kinderopvang Alles Kids Koninklijke Horeca Nederland / Noordoostpolder Kwintes PCOB ROC Friese Poort Stichting Activiteiten en Belangenbehartiging Senioren in de Noordoostpolder Stichting Kinderopvang Noordoostpolder Tactus Verslavingszorg Vario Onderwijsgroep Vitaal met Chris Vrouwencentrum Noordoostpolder WEL in Flevoland Werkgroep Dementievriendelijk Noordoostpolder Wijkplatform De Zuidert Wijkplatform Emmelhage Wijkplatform Espelervaart Youth for Christ (jongerencentrum) Heelal Zilveren Kruis Zonnebloemschool Zorggroep Oude en Nieuwe Land

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

21

BIJLAGE 2 Format uitwerking initiatieven In het eerste kwartaal 2022 werken de trekkers van de initiatieven in 1 A4 uit hoe ze aan de slag gaan met de uitvoering ervan. Hiervoor kan gebruik worden gemaakt van onderstaand format. Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder – Uitwerking initiatief […] Contactpersoon / trekker

[naam]

Betrokken partners

[namen partners waarmee de uitwerking is afgestemd]

Doelen en beoogde resultaten initiatief

[samenvatting doelen en beoogde resultaten in relatie tot het gezonder maken van Noordoostpolder]

Doelgroep

[voor welke (groepen) inwoners van Noordoostpolder is het initiatief bedoeld en hoe draagt het initiatief bij aan hun gezondheid]

Aansluiting bestaande activiteiten (indien van toepassing)

[toelichten hoe het initiatief aansluit bij bestaande programma’s, projecten en initiatieven op het gebied van preventie en gezondheid]

Inzet partners

[toelichting op de betrokkenheid van de partners: waaruit bestaat de inzet, zowel capaciteit als financieel]

Gevraagde ondersteuning (indien van toepassing)

[In principe levert elke partner van het Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder een bijdrage aan de realisatie van de initiatieven. Het kan zijn dat aanvullende ondersteuning wenselijk is. Bij dit onderdeel kan worden aangegeven waarvoor ondersteuning wordt gevraagd en waarvoor deze wordt benut.]

Inzicht in resultaten

[hoe worden de beoogde resultaten van het initiatief gemonitord en inzichtelijk gemaakt]

Eventuele risico’s en aandachtspunten

[beschrijving eventuele risico’s en aandachtspunten bij het uitvoeren van het initiatief, (indien van toepassing) de inzet van de gevraagde ondersteuning en wat door de partners wordt gedaan om deze te minimaleren]

Overige opmerkingen

[ruimte voor overige opmerkingen en toelichting]

Lokaal Preventieakkoord Noordoostpolder

Gemeente Noordoostpolder Harmen Visserplein 1 8302 BW Emmeloord T: 0527 - 63 39 11 E: info@noordoostpolder.nl I: www.noordoostpolder.nl November 2021

22