D05 00 Memo voortgang Managementplan Werelderfgoed Schokland.pdf

MEMO Aan

:

Gemeenteraad en commissie Bestuur, Financiën en Economische zaken

Van

:

Siteholder Werelderfgoed Schokland en omgeving, College van B&W

Datum

:

5 november 2024

Onderwerp

:

Stand van zaken doelen uit het Managementplan Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2028

1 Inleiding In 2020 is een nieuw managementplan voor Werelderfgoed Schokland en omgeving in werking getreden. Het managementplan is een overeenkomst tussen de diverse betrokken organisaties waarin gezamenlijke en noodzakelijke doelen ten aanzien van de Unesco status zijn vastgelegd voor een bepaalde periode. Dit is tevens een vereiste van Unesco. Het huidige managementplan was oorspronkelijk bedoeld voor de periode 2020-2025. Vanwege Covid zijn echter vertragingen ontstaan en daarom is het managementplan verlengd tot en met 2028. De siteholder van het Werelderfgoed stelt samen met de betrokken partners een managementplan op, monitort de voortgang van het managementplan en rapporteert aan Unesco. Daarnaast behartigt de siteholder de belangen van het Werelderfgoed op landelijk niveau, ook als er bedreigingen zijn, zoals bijvoorbeeld bij de 380 kV. In deze memo wordt de gemeenteraad en de commissie BFE op de hoogte gesteld van de voortgang van de diverse doelen en acties uit het managementplan. Als siteholder van Werelderfgoed Schokland en omgeving monitoren wij de voortgang van de afspraken die gemaakt zijn. In bijlage 1 is per doel de stand van zaken aangegeven. Daarnaast wordt het huidige managementplan met de memo meegezonden.

2 Uitwerking van de doelen uit het Managementplan 2.1 Cultuurhistorie De doelen op het gebied van cultuurhistorie hebben te maken met het behoud van de archeologische en cultuurhistorische waarden die onderdeel uitmaken van de Werelderfgoedstatus. Dit zowel in fysieke- als in juridische zin. Werelderfgoed Schokland is voorlopig aangewezen als beschermd dorpsgezicht in 2013. De uitwerking hiervan is op verzoek van de gemeente op een andere manier ingezet. Het Werelderfgoed krijgt nu, net als andere Werelderfgoederen, bescherming via de Omgevingswet, door opnamen in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Daarmee krijgt het Werelderfgoed een goede verankering in de wet, en krijgen provincie en gemeente de opdracht dit te vertalen in de omgevingsverordening en het omgevingsplan. Zodra dit gerealiseerd is vervalt de aanwijzing als beschermd dorpsgezicht uit 2013. In de praktijk betekent dit dat er een realistischer beschermingsregime wordt toegepast, dat uitgaat van ; ‘beschermen wat moet en vrijgeven wat kan’. De overige doelen hebben vooral te maken met de inrichting en restauratie van delen van het Werelderfgoed. Daarvoor is de gebiedscommissie nu plannen aan het maken. De acties liggen op schema.

1

2.2 Toerisme en recreatie Een belangrijk onderdeel van de doelen op het gebied van toerisme en recreatie is het realiseren van een Werelderfgoedcentrum (zie paragraaf 4 hieronder) en een goede samenwerking tussen de betrokken partijen. Dat is meer dan alleen om een gebouw. Het gebouw wordt gezien als vertrekpunt om het eiland en haar omgeving te beleven. De doelen zijn daarom ook gericht op nieuwe routes, digitale beleving en aansluiten bij landelijke netwerken. Er is met een Leadersubsidie een nieuwe route gerealiseerd op het eiland. Daarnaast worden de bebording en informatievoorziening nu vernieuwd. Er komt een bushalte en de Schokkerringweg wordt heringericht. Hierbij wordt aandacht besteed aan de verkeersveiligheid en aan de plek van een nieuw bezoekerscentrum. De acties voor de doelen op dit gebied liggen op schema. 2.3 Natuur en landschap De doelen zijn vooral gericht op het versterken van de Outstanding Universal Value (Werelderfgoedwaarde) op het gebied van landschap. Een landschapsarchitect heeft onderzoek gedaan naar het oorspronkelijke ontwerp van de polder en wat daar nu nog zichtbaar van is. Op basis daarvan zijn adviezen gegeven over hoe dit ontwerp te versterken. Denk hierbij aan bijvoorbeeld het herstel van erfsingels en de randen van het eiland. Dit kan nu meegenomen worden in beleid en beheerplannen van de diverse organisaties en in informatie voor bewoners.

2.4 Landbouw De vertegenwoordiging in de gebiedscommissie Werelderfgoed Schokland vanuit Schoklands Boerengoed en de LTO-Noord is moeilijk gebleken, vooral wegens tijdsgebrek en personeelstekort. Sinds 2024 is er een goede vertegenwoordiging van de LTO-Noord. Nu wordt opnieuw bekeken in hoeverre de doelen haalbaar en gewenst zijn vanuit de agrariërs. 2.5 Communicatie De doelen voor wat betreft communicatie liggen op het gebied van duidelijke aanspraakpunten hebben en samen met alle betrokken organisatie en de bewoners optrekken. Daarvoor worden onder andere Werelderfgoedcafé’s georganiseerd. Hier kunnen alle bewoners van het Werelderfgoed elkaar treffen en vragen stellen of hun zorgen uiten aan de betrokken organisaties. De burgemeester en de wethouder (de heer T. van Steen) zijn hier altijd bij aanwezig. Daarnaast is het meteen een gelegenheid voor buren om elkaar te ontmoeten. 2.6 Educatie We willen graag dat de jeugd op de hoogte is van Werelderfgoed Schokland en waarom het een Werelderfgoed is. Daarnaast brengt de jeugd ook nieuwe inzichten en ideeën waarmee we binnen het Werelderfgoed aan de slag kunnen. De afgelopen jaren zijn goede verbindingen gelegd met diverse onderwijsinstellingen en zijn via de Stichting Werelderfgoed Nederland diverse educatiepakketten ontwikkeld. De doelen op dit gebied zijn bijna allemaal gerealiseerd.

2.7 Samenwerking De afgelopen jaren is de samenwerking in goede harmonie verlopen. Wel blijft het een aandachtspunt, zeker als de belangen van de diverse organisaties verschillend zijn. 3 Project Nieuwe Natuur Het project Nieuwe Natuur is ook doel in het managementplan opgenomen. Het project heeft tot doel het beschermen van de archeologisch resten in de bodem en daarmee ook het beschermen van de Werelderfgoedstatus. Het Flevo-landschap is projectleider, de gemeente draagt financieel bij en zit mede in de projectgroep. Inmiddels zijn bijna alle gronden aangekocht. De gemeente ondersteunt in het proces bij de aankoop van de laatste 2 kavels. In dit proces zit wel enige vertraging. De proeven voor een infiltratietechniek via greppels is succesvol afgesloten. Daaruit bleek voldoende zekerheid dat er geen uitstraling en vernatting naar aangrenzende kavels zal plaatsvinden. De agrariërs in de omgeving zijn betrokken geweest in dit onderzoek en gezamenlijk is de nulmeting, waar de raad om heeft gevraagd, vastgesteld. Tenslotte is een voorlopig ontwerp gemaakt voor de inrichting. Zodra de laatste kavels zijn aangekocht kan het gebied ingericht worden. 4 Project Werelderfgoedcentrum Het project Werelderfgoedcentrum is als doel in het managementplan opgenomen. De gemeente heeft het erf aan de Schokkerringweg 25 aangekocht.

Het Cultuurbedrijf en Het Flevo-landschap trekken samen op en willen ook samen vanuit het nieuwe bezoekerscentrum werken. Het project is altijd afhankelijk gesteld van het slagen van het project Nieuwe Natuur, omdat dat project vooral gericht is op 2

het veiligstellen van de Werelderfgoedstatus. Zodra de status is veiliggesteld, is een nieuw bezoekerscentrum aan de orde. Op dit moment maakt het Cultuurbedrijf een plan voor het gebruik van het erf op de korte termijn. Daarnaast wordt een programma van eisen gemaakt voor de lange termijn. 5 Accenten voor de komende jaren De doelen uit het managementplan liggen vrijwel allemaal op schema en zijn deels al gerealiseerd. De komende jaren zetten de gebiedspartners zich in voor de realisatie van het project Nieuwe Natuur en het project Werelderfgoedcentrum. De gemeenteraad wordt betrokken op het moment dat het proces daar om vraagt. Er wordt aandacht besteed aan het ontwikkelen van een sterk merk, in samenwerking met provincie Flevoland en passend binnen de gemeentelijke beleidsdoelen op het gebied van toerisme en recreatie. Provincie Flevoland is daarbij de trekker. Er wordt een nieuwe monitoringsronde opgezet voor de hydrozone. De herinrichting van de zuidpunt en de Middelbuurt wordt opgepakt en we gaan werken aan het versterken van het oorspronkelijk landschappelijk ontwerp. De focus vanuit de gemeente zal liggen op het maken van de regels in het omgevingsplan, als uitwerking van het Besluit kwaliteit leefomgeving, en de realisatie van het Werelderfgoedcentrum.

3

Bijlage 1: Doelen in het managementplan Werelderfgoed Schokland en omgeving 2020-2028 Stand van zaken oktober 2024 (groen= gereed, blauw= op route, rood= nog niet gerealiseerd) Cultuurhistorie Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

20242025

A1

Restauratie kerkruïne en vuurplaat

Restauratiedoel bepalen, onderhoudsplan opstellen en uitvoeren

Flevolandschap

Gemeente en RCE

20242025

A2

Passende maatregelen bepalen

Flevolandschap

Gemeente en RCE

Ja

2028

A3

RCE

Ja

A4

Instandhoudingsregelingen en kavelpaspoorten Bepalen gevolgen gewenste inrichting Middelbuurt

Gemeente

20242028

Beleefbaar maken van de zuidpunt als terp Nieuwe uitwerking bescherming Een plan maken voor Middelbuurt

Gemeente

Cultuurbedrijf

Ntb

Afhankelijk van de realisatie van een Werelderfgoedcentrum op nieuwe locatie. Er lopen gesprekken tussen het Cultuurbedrijf en de gemeente.

2020 en 2025

A5

Een goed functionerende hydrozone

Evalueren werking, eventueel aanpassen beheer

RCE

Nee

Nieuwe ronde wordt gepland, verder wordt regulier grondwater gemeten en worden jaarlijks hoogtemetingen uitgevoerd

20252028

A6

Ja

Lopend proces.

A7

Behoudsinstrumenten onderzoeken en toepassen Overige recreatieve voorzieningen

RCE

20202028

Behoud en onderzoek archeologische vindplaatsen Het vertellen van het verhaal van de cultuurhistorie

Gemeente, Flevolandschap, Waterschap Gemeente

Zie thema educatie

4

Extra geld nodig? Ja

Ja

Stand van zaken SFL heeft de restauratie besproken met de gemeente en RCE. SFL heeft niet zelf de deskundigheid in huis en de financiële middelen om dit te realiseren. Daar wordt verder over gesproken worden met RCE en gemeente. SFL is hierover in gesprek met de RCE en de gemeente in het kader van het project Nieuwe Natuur. Daarnaast is het onderdeel van het beheerplan. Wordt uitgewerkt via het Omgevingsplan, dat moet voor 2029 klaar zijn.

(groen= gereed, blauw= op route, rood= nog niet gerealiseerd) Toerisme en recreatie Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

Extra geld nodig? Ja

Stand van zaken

20242025

B1

Gezamenlijk onze doelgroepen bepalen

Provincie Flevoland

Cultuurbedrijf, Flevolandschap, gemeente

20242028

B1

Maken businesscase en inrichtingsplan

Cultuurbedrijf

20202028

B2

Breder aanbod

20202028

B4

Een sterk merk voor Schokland ontwikkelen. Naar buiten toe hebben we een uitstraling en een loket Een Werelderfgoedcentrum realiseren Meer bekendheid, meer bezoekers Een open en verbindende samenwerking

Gemeente en Flevolandschap

Ja

Er is een kavel aangekocht, nu moet er een programma van eisen gemaakt worden.

Cultuurbedrijf

Flevolandschap

Nee

Loopt. Er zijn al meer bezoekers dan in 2020.

Rollen duidelijk maken

Cultuurbedrijf

Gebiedspartners

Nee

Er is een mooie start gemaakt in de samenwerking met het project Beleefbaar Werelderfgoed Schokland. De samenwerking loopt tot op heden goed.

20262028

B5

Ontsluiting en bereikbaarheid

Openbaar vervoer

Provincie

Gemeente

Nee

Verbinden aan landelijk netwerk

Gebruik maken NBTC, etc.

Cultuurbedrijf

Gebiedspartners

Nee

Er komt een bushalte. Daarnaast zijn er nu deelfietsen. De optie van een zebrapad en de inrichting van de Schokkerringweg wordt besproken met de provincie. . Loopt via de Stichting Werelderfgoed Nederland, die een samenwerking met NBTC zijn aangegaan en bezig is een merk voor Werelderfgoed Nederland te ontwikkelen.

20232024

B5

5

De provincie pakt dit verder op als trekker. Dit loopt ook samen met het leaderproject en de vernieuwing van de website..

(groen= gereed, blauw= op route, rood= nog niet gerealiseerd) Natuur en landschap Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

20202028

C1

Beheerplan Schokland

Flevolandschap

Gebiedspartners

20202028

C2

Beheerplan Schokland

Flevolandschap

2026

C3 C4

Flevolandschap Flevolandschap

20202028

C5

Realisatie Nieuwe Natuur Passende maatregelen bepalen en benodigde communicatie Beheerplan Schokland

Gemeente

20232025

De landschappelijke contouren herkenbaar houden De natuurwaarden behouden en versterken Nieuwe Natuur Schokland Natuur beleefbaar maken

Flevolandschap

20232024

C6

Een plan maken om integraal de OUV landschap visueel te versterken

Behoud archeologische vindplaatsen d.m.v. natuurbeheer OUV Landschap versterken

Extra geld nodig? Ja

Stand van zaken

Nee

SFL heeft de evaluatie van het Beheerplan Schokland in 2020 gehad. Loopt.

Nee

Loopt.

Nee

Op 21-3-2023 is het leaderproject in uitvoer gegaan. Dit is de start voor nieuwe bankjes en routes.

RCE

Nee

Lopend proces.

Gebiedscommissie

partners

Ja

Er is een onderzoek uitgevoerd door een landschapsarchitect naar oorspronkelijke ontwerp en stand van zaken nu. Op basis daarvan zijn adviezen gegeven voor de toekomst. Dit kan nu worden meegenomen in beleids- en beheerplannen van de diverse organisaties en als informatie dienen voor bewoners.

SFL heeft de evaluatie van het Beheerplan Schokland in 2020 gehad. Loopt.

Landbouw Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

Extra geld nodig?

Stand van zaken

2028

D1

Werksessies

Schoklands Boerengoed

Gebiedspartners

Ja

Er wordt hierover gesproken met LTO.

2028

D2

Draagvlak creëren voor andere vormen landbouw Andere vormen van landbouw initiëren

Verkennen mogelijkheden uitruil

Schoklands Boerengoed

RVB, provincie, Flevolandschap

Nee

2028

D3

Proeftuinen landbouw

Schoklands Boerengoed

Provincie

Ja

Via het project Nieuwe Natuur wordt regeneratieve landbouw ingezet.

2028

D4

Ondersteuning

Schoklands Boerengoed

Gebiedspartners

Ja

Afspraak maken met kleine werkgroep en LTO werkorganisatie.

6

(groen= gereed, blauw= op route, rood= nog niet gerealiseerd) Communicatie Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

Stand van zaken

20202028

E1

Ambassadeurschap, draagvlak en bewustzijn creëren

Gemeente

Gebiedspartners

Lopend.

2022

E2

Gemeente

E3

Gebiedspartners Flevolandschap, Cultuurbedrijf

In werking.

20202028

Zichtbare en verbindende voorzitter Duidelijke contactpersonen Nieuwsbrieven

20202028 20202028

E4

2028

E6

2024

E7

2024

E8

20202028

E9

E5

Ambassadeurschap, draagvlak en bewustzijn creëren

Gemeente

Gebiedsbijeenkomsten Bewoners betrekken bij besluitvorming Sociale activiteiten bewoners

Gemeente

Afstemming externe communicatie Archiefwebsite bijhouden Vergaderingen organiseren

In werking.

In werking, via Werelderfgoedcafé’s.

Klankbordgroep

Gemeente

In werking.

Klankbordgroep

Gemeente en Flevolandschap

Gemeente

Er moet worden gekeken waar verder behoefte aan is. De Werelderfgoedcafé’s zijn ook een sociale activiteit. Lopend, er is een vernieuwde website.

Gemeente

Moet verder bijgewerkt worden.

Gemeente

Lopend proces.

7

(groen= gereed, blauw= op route, rood= nog niet gerealiseerd) Educatie Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

Stand van zaken

2023

F1

Opzetten gidsen netwerk

Cultuurbedrijf

Flevolandschap

Gerealiseerd.

2020

F2

De geschiedenis van Schokland en de Noordoostpolder is bekend en gedragen. Trots en betrokkenheid genereren. De geschiedenis van Schokland en de Noordoostpolder is bekend en gedragen

Tentoonstelling actueel houden

Cultuurbedrijf

Lopend.

2020

F3

Gemeente

In werking: loopt via Stichting Werelderfgoed Nederland.

20202028

F4

Cultuurbedrijf

Lopend.

2023

F5

Ieder kind in het basisonderwijs in de Noordoostpolder kent Schokland

Aansluiting bij overige Werelderfgoederen Cultuureducatie pakketten maken en aanbieden Onderwijs enthousiasmeren

2028

F6

Lespakketten

Cultuurbedrijf

2023

F7

Ieder kind op het middelbaar onderwijs kent de geschiedenis van de Noordoostpolder Schokland is relevant als leerplek voor het HBO

Technasia opdrachten en scripties begeleiden, stageplekken bieden en langdurig onderzoek faciliteren

Gemeente

Cultuurbedrijf

Allen

Jaarlijks zijn er cultuureducatiedagen op Schokland..

Wordt verder uitgewerkt via Stichting Werelderfgoed Nederland.

RCE, Cultuurbedrijf, Flevolandschap en WZZL

Trekker is gewijzigd. Er lopen opdrachten voor technasiumstudenten.

Samenwerking Planning

Nr

Doel

Actie

Trekker

Partner

Stand van zaken

20202028

G1

Gezamenlijk optrekken, uitwisselen plannen, afspraken maken

Gemeente

Allen

Heeft regelmatig aandacht nodig.

20202028

G2

Uitvoering managementplan

Gemeente

Allen

Lopend proces.

20202028

G3

Allen

Heeft regelmatig aandacht nodig.

G4

Siteholdersgroep en gebiedscommissie Duidelijkheid rollen en taken

Gemeente

20242028

Gemeente

G5

Cultuurbedrijf, Flevolandschap Cultuurbedrijf

Wordt verder opgepakt binnen proces richting Werelderfgoedcentrum.

20202028

Elke belanghebbende heeft zijn eigen kern verantwoordelijkheid Integraal onze droom oppakken en omzetten in acties We doen de dingen gezamenlijk Structurele samenwerking partners richting publiek Samenwerking met andere WE

Gemeente

8

Loopt via Stichting Werelderfgoed Nederland.