D04 00 Plan van Aanpak Visie op dorps- en buurthuizen.pdf

Plan van Aanpak Visie op dorpsen buurthuizen Opdrachtgever: Uitgevoerd door: 10 februari 2026

T. van Steen J. van Steenoven I. Cornelissen

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

2

INHOUDSOPGAVE 1. Inleiding

3

2. Doel en resultaat

6

3. Aanpak

7

3.1. Planning

7

3.2. Communicatie en participatie

8

3.3. Organisatie

8

4. Financiën

9

5. Risico’s

10

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

1. INLEIDING Een dorps- of buurthuis vervult een ontmoetingsfunctie. Met het doel dat het als maatschappelijk hart van het dorp of de wijk functioneert, wat de leefbaarheid versterkt. Toch functioneert het niet vanzelf op die manier. En andersom zijn er ook andere gebouwen of plekken die een ontmoetingsfunctie vervullen. Er spelen ontwikkelingen en wensen die om nieuwe afwegingen vragen. Zoals veroudering van het maatschappelijk vastgoed, de verduurzamingsopgave, schaarse ruimte, krapte in vrijwilligers voor de activiteiten in – en het beheer van – het vastgoed, veranderende behoefte aan maatschappelijke voorzieningen, onze sociaal maatschappelijke beleidsdoelen en de groei van (het aantal inwoners van) de Noordoostpolder. De combinatie van deze zaken vraagt om nieuwe (integrale) keuzes. Het in stand houden van het vastgoed of het ontwikkelen van nieuw vastgoed is geen doel op zich. Het gaat om de maatschappelijke en sociale functies die het vastgoed vervult. Ontwikkelingen Hierboven wordt op hoofdlijnen al verwezen naar de ontwikkelingen die spelen. Hier worden ze nader toegelicht: Veroudering van maatschappelijk vastgoed Dit geldt onder andere voor dorps- en buurthuizen. Vanuit het programma Voorzien in Vastgoed staan tot en met 2030 3 buurthuizen geprogrammeerd voor renovatie of nieuwbouw. • Buurthuis Revelsant (2026): Zie latere toelichting.

• Buurthuis De Zuidert (uitvoering in 2028-2029): Er wordt een onderzoek gedaan of een gezamenlijke ontwikkeling met de twee scholen een realistische en wenselijke optie is. Waarbij gekeken wordt naar de mogelijkheid om functies binnen één gebouw te bundelen. • Buurthuis Espelervaart (2028)

Verduurzamingsopgave maatschappelijk vastgoed Dorps- en buurthuizen moeten als onderdeel van het gemeentelijk maatschappelijk vastgoed worden verduurzaamd. Dit vraagt om keuzes en investeringen, gekoppeld aan de programmering vanuit het programma Voorzien in Vastgoed.

Veranderende behoefte aan maatschappelijke voorzieningen Er zijn ontwikkelingen gaande die de veranderende behoefte aan maatschappelijke voorzieningen tonen, zoals de ontwikkeling van multifunctionele accommodaties, kindcentra, herontwikkeling van kerkgebouwen en de bevolkingsgroei door nieuwe woningen. Zoals de behoefte om steeds meer te kijken naar het combineren van functies in één gebouw. Een aantal voorbeelden die nu spelen: • Ontwikkelingen in de wijk Revelsant In de wijk Revelsant zijn – vanuit het programma Voorzien in Vastgoed - het buurthuis en de gymzaal aan renovatie toe. Naar aanleiding van het jaarplan VIV 2025 is een scenariostudie uitgevoerd, die inmiddels is afgerond. De belangrijkste conclusie is dat de wijk Revelsant behoefte heeft aan een bredere maatschappelijke voorziening; enkel renovatie van het buurthuis is onvoldoende om de wijk te versterken.

3

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

4

In 2026 wordt het onderzoek naar de mogelijkheden voor bredere maatschappelijke functie van het buurthuis of een voorziening in Revelsant voortgezet. • Ontwikkeling MFA Creil Er ligt een ontwikkeling om de dorpshuisvoorziening te combineren met de sportvoorziening aan de rand van het dorp. • Ontwikkelingen MFA Kraggenburg Vanuit het dorp is het initiatief gestart voor de realisatie van een multifunctionele accommodatie (MFA). Hierbij zijn het dorpshuis, de voetbalvereniging en de kerkgemeenschap in het dorp betrokken. Hier wordt ook renovatie van de gymzaal bij betrokken.

De groei van de Noordoostpolder De vraag hoe om te gaan met de groei van de Noordoostpolder en totstandkoming /uitbreiding van wijken. Een voorbeeld is de wijk Emmelhage, de wijk die blijft groeien en waar vaker het vraagstuk terugkomt welke maatschappelijke functies daar een plek moeten krijgen. Zoals een buurthuis (mogelijk gekoppeld aan andere functies). Daarbij is in oktober 2025 een motie ingediend voor een buurthuis in Emmelhage. Van daaruit wordt een onderzoek uitgevoerd naar de behoefte en verkenning van de opties voor een ontmoetingsfunctie in de wijk Emmelhage. Visie De hierboven omschreven situatie komt voort uit de huidige situatie. Inzicht in de huidige situatie, belangen en raakvlakken is nodig als startpunt. De eerder verschenen notitie ‘Uitgangspunten voor de Ondersteuning van Dorps- en Buurthuizen’ geeft inzicht in de huidige situatie op locaties, programmering en vrijwilligers. En beschrijft de uitgangspunten op basis waarvan dorps- en buurthuizen worden gefaciliteerd en ondersteund. De uitgangspuntennotitie geeft een basis voor een lange termijnvisie op dorps- en buurthuizen. Om te weten hoe om te gaan met de ontwikkelingen, zijn beleidskeuzes nodig die richting geven. En waarop de ontwikkelingen getoetst worden. En daarom wordt een visie op dorps- en buurthuizen gemaakt, die de lange termijnvisie op dorpsen buurthuizen weergeeft.

De visie wordt een verdere doorvertaling op de omgevingsvisie en het programmaplan Leefbaarheid en Wonen. Raakvlakken Deze visie staat niet op zichzelf. Naast de omgevingsvisie en het programmaplan, geven ook diverse (beleids) programma’s, beleidsdocumenten en het coalitieakkoord richting aan de op te stellen visie. Er zijn raakvlakken met programma’s zoals Samen & Gezond (sociale doelen), Klimaat & Energie (verduurzaming), Leefbaarheid & Wonen (voorzieningen en woningbouw) en Voorzien in Vastgoed (maatschappelijk vastgoed). Een visie op dorps- en buurthuizen sluit logisch aan op de omgevingsvisie en het programmaplan Leefbaarheid &Wonen. Daarin staat dat streven naar krachtige, leefbare dorpen en wijken met een gezonde, aantrekkelijke en identiteitsversterkende leefomgeving en voorzieningen. Centrale en gezamenlijke voorzieningen spelen daarbij een belangrijke rol. Het coalitieakkoord 2022-2026 benadrukt bovendien dat we investeren in een voorzieningenniveau dat meegroeit met het aantal inwoners en initiatieven ondersteunen die de leefbaarheid in de dorpen versterken.

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

Omgevingsvisie

Programma Leefbaarheid en Wonen (Programmaplan)

Visie op dorps- en buurthuizen

Uitgangspunten voor ondersteuning Dorps- en buurthuizen

Investeringsplan (Volgt na de visie)

Subsidieregeling(en) (volgt na de visie)

Figuur 1. Positionering van de visie binnen het beleidskader

Sociaal doelen: • zelfredzaamheid • preventie • leefbaarheid • ongelijk investeren voor gelijke kansen (Programma Samen & Gezond)

Verduurzamingsopgave (Programma Klimaat & Energie) Verouderd maatschappelijk vastgoed (Programma Voorzien in Vastgoed)

Visie op dorps- en buurthuizen

Omgevingsprogramma

Instrument: Investeringsplan VIV &DMJOP

Maatschappelijke voorzieningen en leefbaarheid (Programma Leefbaarheid en Wonen) Instrument: Afspraken met organisaties

Instrument: Subsidieregeling

Figuur 2. Samenhang tussen opgaven, bestaande beleidsdoelen en (toekomstige) instrumenten

5

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

2. DOEL EN RESULTAAT Het doel is het maken van een visie met standpunten over de toekomstige ontwikkelingen van dorps- en buurthuizen. Het gaat over standpunten over maatschappelijke functie en doel, vastgoed en locatie, financiering en exploitatie, samenwerking, toekomstbestendigheid en ruimtelijke inpassing. Met deze visie laten we zien welke rol wij als gemeente willen innemen in de ontwikkeling en instandhouding van de ontmoetingsfunctie van dorps- en buurthuizen en waar wij ruimte geven aan – of inzet verwachten van – andere partijen. Zo komt er meer consistentie en uniformiteit. Na het vaststellen van de visie vinden vervolgstappen plaats, zoals doorvertaling in een investeringsplan en (een) subsidieregeling(en). De wens is, om volgens de beleidscyclus van de Omgevingswet, in de nabije toekomst een omgevingsprogramma Voorzieningen op te stellen. De visie op dorps- en buurthuizen wordt dan een onderdeel van dat omgevingsprogramma.

6

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

3. AANPAK 3.1.

Planning

Fase Activiteit

Methode

(tussen) Resultaat

Fase 1: Inventarisatie en onderzoek

Voorlopige einddatum Januari - April 2026

1.1

Stakeholdersanalyse

• Factor C • Impactmeter

1.2

Trends en ontwikkelingen (intern/extern) inclusief demografische gegevens

• Bureau-onderzoek • Data-analyse

Januari - Februari 2026

1.3

Analyse wettelijk maatschappelijke kaders en bestaand beleid

• Bureau-onderzoek • Interview

Februari 2026

1.4

Inventarisatie huidig gebruik en beheer dorps- en buurthuizen

• Bureau-onderzoek • Data-analyse

Februari - Maart 2026

1.5

Evaluatie van bestaand beleid en raakvlakken

• Bureau-onderzoek • Interview

Februari - Maart 2026

1.6

Onderzoek huidige behoefte inwoners en organisaties Participatie: Behoeftepeiling bij inwoners en organisaties

Communicatie-plan

• Enquête • Interview • Bijeenkomst

Maart - April 2026

Fase 2: Visievorming

2.1 2.2 2.3

Januari 2026

April - September 2026

Participatie: Beeldvorming met de raad

September/Oktober 2026

Opstellen conceptvisie

April - Juni 2026

Conceptvisie toetsen Communicatie Conceptvisie aanscherpen

• (inloop) Bijeenkomst • Per-mail

Juni - Juli 2026 Conceptvisie

Fase 3: Besluitvorming 3.1

Formele besluitvorming door de raad (oordeelsvormend en besluitvormend door de raad)

3.2

Definitieve visie

Augustus - September 2026 Oktober - November 2026 Oktober - November 2026

Definitieve visie op dorps- en buurthuizen

December 2026

Fase 4: Implementatiefase

November - December 2026

4.1

Communiceren over de visie

December 2026

4.2

Implementatie door werkgroep MV&L

December 2026

4.3

Monitoring opzetten en beleggen

November - December 2026

4.4

Evaluatie en herijking agenderen in de beleidscyclus

November - December 2026

7

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

3.2.

Communicatie en participatie

3.3.

Organisatie

8

Gedurende het gehele proces is communicatie en participatie belangrijk. In de analysefase wordt een communicatieplan inclusief participatiemomenten opgesteld. In dat plan wordt opgenomen op welke momenten de verschillende doelgroepen op welke manieren worden betrokken. Zoals het betrekken van de raad, het college, vak-deskundigen, inwoners en externe partijen.

We sluiten aan bij de overlegvormen vanuit de programmaorganisatie Leefbaarheid & Wonen. De organisatie voor de opgave ziet er als volgt uit: Bestuurlijk opdrachtgever:

portefeuillehouder / bestuurlijk opdrachtgever programma Leefbaarheid & Wonen

Ambtelijk opdrachtgever:

programmamanager Leefbaarheid & Wonen

Ambtelijk opdrachtnemers:

beleidsmedewerker (primair) en programmamanager (secundair)

Werkgroep Voorzieningen & Leefbaarheid:

beleidsmedewerker onderwijs, beleidsmedewerker cultuur, projectleider ruimtelijke ontwikkeling, strategisch gebiedsregisseur, assetmanager vastgoed, beleidsmedewerker, programmamanager

Flexibele schil, onder andere: beleidsmedewerker cultuur, beleidsmedewerker dorps- en buurthuizen, beleidsmedewerker sport, programmamanager Samen & Gezond

Overleg partners:

in het communicatieplan wordt dit verder uitgewerkt

De werkomgeving voor de totstandkoming van de visie zit in Team WG-EXT-Prog. Leefbaarheid en wonen, in het kanaal Werkgroep Voorzieningen en leefbaarheid in de map Visie op dorps- en buurthuizen. In Liber in zaak 20251124206726 worden de kerndocumenten gearchiveerd, zoals: bestuurlijke opdracht, plan van aanpak, communicatieplan en visie op dorps- en buurthuizen.

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

4. FINANCIËN Voor het maken van deze visie is een budget van ca. € 15.000 nodig. Dit budget is onder andere nodig voor de kosten van communicatie-acties, zoals het uitzetten van een enquête, participatiemomenten zoals een externe bijeenkomst en de opmaak van de visie. Deze kosten passen binnen het budget voor het Programma Leefbaarheid & Wonen. Er wordt een financieel overzicht bijgehouden in Team WG-EXT-Prog. Leefbaarheid en wonen > Werkgroep Voorzieningen en leefbaarheid > Visie op dorps- en buurthuizen.

9

Plan van Aanpak: Visie op dorps- en buurthuizen

5. RISICO’S In het voorjaar 2026 vinden de gemeenteraadsverkiezingen plaats. Dit betekent enige onzekerheid over de agendering en kennis continuïteit. Daarom is in het voorjaar 2026 minder gelegenheid voor besluiten. Dit betekent dat eventuele tussentijdse stappen met de gemeenteraad waarschijnlijk op z’n vroegst na de zomer van 2026 kunnen plaatsvinden. Hier is in de planning rekening mee gehouden.

10

Gemeente Noordoostpolder Harmen Visserplein 1 8302 BW Emmeloord T: 0527 - 63 39 11 E: info@noordoostpolder.nl I: www.noordoostpolder.nl 2026