D01 02 Bijlage bij Nota - Bestuurlijke notitie bestuurlijke contactgroep Samen maken we Flevoland 27012021.pdf

Bestuurlijke contactgroep Samen maken we Flevoland 27 januari 2021, 9.00 - 10.00 uur

Inleiding Voor het bestuurlijk overleg op 27 januari zijn de volgende resultaten beoogd: 1. Deze bestuurlijke contactgroep (meesterknechten) neemt het initiatief om het gezamenlijk bod aan Nederland verder te brengen. 2. Welke kernboodschap wil Flevoland als regio inbrengen in het op te stellen regeerakkoord? Waar zit onze gezamenlijke lobby? (win-win punten)? 3. Welke proces is nodig om op de lange termijn om als Flevoland gezamenlijk op te trekken en samen te werken met het rijk? Actielijnen bestuurlijke groep voor intensivering van de regionale samenwerking • we jagen de samenwerking tussen de overheden aan door de verbinding tussen thema’s te leggen. • we werken aan een regionale samenhangende agenda, met de focus op de thema’s woonopgave, gevolgd door bereikbaarheid en landbouw • we bieden overzicht en inzicht in de samenhang van de opgaven, waarbij wonen centraal staat • we formuleren vanuit eigen kracht wat we zelf willen en kunnen ontwikkelen in Flevoland, geven daarin aan hoe we daarmee helpen ons land te ontwikkelen en zoeken in de formulering aansluiting bij wat in ‘Den Haag’ gezocht wordt. Afspraken Tijdens het laatste bestuurlijk overleg 3 december 2020 is afgesproken 1. Bestuurlijke gespreksnotitie over de lobbystrategie woonopgave korte termijn tot aan of tot en met de kabinetsformatie (Cora) (richt zich op het proces). 2.

Gesprek met medewerkers lobby uit de regio over meerwaarde gezamenlijkheid en regionale strategie (Cora, Jean Paul)(richt zich op de inhoud). 3. Aandacht vragen voor dit proces regionale samenwerking in de organisaties secretarissen (allen, gericht op interne communicatie en afstemming). Korte termijn 1. We focussen de boodschap van ons verhaal 2. We zoeken samenwerking met het rijk in de breedte; 3. We gaan daarbij uit van eigen fierheid en lef, ook in ons aanbod aan derden. 4. We zijn daarbij open over de verschillen 5. We kijken naar integraliteit, samenhang, bundeling en volgordelijkheid 6. De bestuurders zijn ambassadeur en verbindingsofficier namens en voor Flevoland Deze notitie wordt opgebouwd langs drie sporen. Per spoor wordt een aantal bestuurlijke uitspraken gevraagd: 1. Tot en met kabinetsformatie op basis van regionale consensus; 2. Tot en met een Flevo-deal, waarbij de regio het interne gesprek moet hebben gevoerd over regionale belangen, tegengestelde belangen en dilemma’s; 3. Lange termijn/strategische samenwerking; de uitvoering van de deal voor de regio is opgepakt, de overheden, ook het rijk, werken daarin samen en de regio heeft consensus over een regionale agenda. 1

Spoor 1 De kabinetsformatie 2021 De verkiezing van de nieuwe tweede kamer brengt een formatieproces op gang. Wat wil Flevoland daarin bereiken? De mogelijkheden hiertoe zijn beperkt. Uitgangspunt is bestuurlijke prioritering en focus In het vorig overleg is afgesproken dat er focus moet worden aangebracht. Daarbij is primair gekozen voor het onderwerp woonopgave. Daarnaast zijn innovatieve landbouw en mobiliteit/bereikbaarheid genoemd. Inbreng en boodschap regeerakkoord In Den Haag zit men niet te wachten op lange en vage boodschappen. Voor een effectieve lobby op deze korte termijn moet een korte kernboodschap worden geformuleerd. Deze moet bestuurlijk akkoord zijn. Daarbij sluiten we aan bij de boodschap van het manifest: Flevoland bouwt aan Nederland. Om in Den Haag succesvol te zijn moet de kernboodschap concreet zijn geformuleerd, inclusief de voorwaarden die moeten worden geëxpliciteerd. Voorstel Voorgesteld wordt om in ons regionale aanbod aan het rijk ons te concentreren op de doorontwikkeling van Flevoland. Het rijk heeft een woonopgave, maar de Flevolandse overheden beschouwen dit als de kwalitatieve ontwikkeling van een samenleving. In diverse moties is dat ook neergelegd (gemeenten, provincie). Een breed palet aan randvoorwaarden komt daarbij aan de orde.

Door niet de woonopgave maar de kwalitatieve benadering te kiezen wordt het rijk genodigd om aan tafel te gaan met Flevoland. Uw kernboodschap voor het regeerakkoord kan het best gebaseerd zijn op het Manifest. De formulering wordt in de toelichting concreter gemaakt. UITSPRAAK 1: De bestuurlijke contactgroep meent dat ons Flevolands aanbod gericht moet zijn op de kwalitatieve doorontwikkeling van de Flevolandse samenleving. UITSPRAAK 2 De bestuurlijke contactgroep formuleert namens de regio een kernboodschap in de contacten met politiek en ambtelijk Den Haag Wat vindt u de beste formulering van de kernboodschap? 1. In de jongste provincie van Nederland, Flevoland, is in ruim een halve eeuw een samenleving opgebouwd. Deze provincie biedt nog ongekende ontwikkelingsmogelijkheden. Flevoland kan een rol vervullen door het woningtekort te verminderen, landschap en natuur te versterken, innovatieve economische groei de ruimte te geven. Flevoland kan daarmee niet alleen een zeer belangrijke rol spelen voor de omliggende gebieden, maar ook een belangrijke schakel zijn tussen het westelijk en noordelijk/oostelijk Nederland. 2.

“Flevoland biedt de ruimte en regionale kracht als corridor vanuit de Randstad naar de economische krachtige knooppunten Groningen, Zwolle, Almelo/Enschede/Hengelo en is de doorgaande verbinding naar Noord- (Hamburg, Scandinavië) en Midden- en OostEuropa (Berlijn, Polen, Tsjechië). Goede (infrastructurele) verbindingen met deze (boven)regionale netwerken zijn bepalend voor nieuwe kansen voor Flevoland en voor de BV Nederland in zijn geheel.” 2

3. Wij zijn Flevoland! Wij zijn klaar voor de volgende stap. Vanuit historisch perspectief weten we dat er in Flevoland geen huizen worden gebouwd maar een samenleving. Wij bouwen aan een economisch sterk, sociaal sterk en duurzame en toekomstbestendige provincie. Ons verhaal van het ontstaan van Flevoland is bijzonder. Flevoland is internationaal befaamd vanwege het unieke karakter, gemaakt door mensen: mensen maken Flevoland. Het ging en gaat niet vanzelf, er kan alleen iets moois ontstaan als we het samen doen. Als overheden en samenleving. 4. Wij zijn Flevoland! Flevoland is gemaakt voor oplossingen. Het verhaal van Flevoland is bijzonder, ooit gemaakt door mensen: mensen maken Flevoland. We benutten kansen en denken in mogelijkheden. Dat doen we vanuit onze ervaring in het opbouwen van een samenleving en vanuit onze innovatiekracht, zowel bij nieuwe vormen van verstedelijking als bij het produceren van voldoende en veilig voedsel. En met onze centrale ligging is de samenwerking met regio’s om ons heen vanzelfsprekend. We bouwen samen met u aan een volwaardige, leefbare, duurzame en circulaire gebiedsontwikkeling. Samen komen we verder. 5. Wij bouwen in Flevoland verder aan de samenleving van nu en straks. Mensen wonen graag in een economisch sterke, sociaal sterke, een duurzame en toekomstbestendige omgeving.

We gaan graag in gesprek over het maken van een ontwikkeldeal voor de volgende groeifase van Flevoland. Lobby-aanpak De lobby voor de korte termijn is gericht op wat Flevoland wil opgenomen zien in het op te stellen regeerakkoord. De tekst van de kernboodschap is gebaseerd op de consensus van het manifest. In de verdere uitwerking van spoor 2 moeten de dagelijkse besturen zich beraden over ambitie en de condities en randvoorwaarden die (door het rijk) moeten worden overgenomen om de integrale woonopgave succesvol te realiseren. UITSPRAAK 3 De bestuurlijke contactgroep bespreekt in elk dagelijks bestuur de lobby spoor 1 korte termijn conform bijlage 1.

3

Spoor 2. De Flevodeal 2021 In dit spoor voor de korte termijn zit de kern van de opdracht voor onze regio zelf: de strategische bestuurlijke samenwerking in Flevoland. Dit moet niet worden verward met een lobbyboodschap (daarin staat wat je wilt bereiken en wie/wat je daarvoor nodig hebt) of een zin voor het regeerakkoord. De invloed op een coalitieakkoord is beperkt. In een gezamenlijk optrekken van bestuurlijk (en maatschappelijk) Flevoland zit de kracht. Het interne regionale proces voor de lange termijn moet worden gevolgd om effectief te zijn in ‘Den Haag’. In deze fase moet de regio (ruimtelijke) keuzes maken, belangen afwegen, een gezamenlijke agenda opstellen. Dat is de basis voor een sterk partnerschap met het rijk en andere partners. Twee doelstellingen: 1. Extern: met het rijk afspraken maken over de bijdrage van Flevoland aan de landelijke opgaven (‘Flevodeal’), hier genoemd spoor 2. 2. Een intern regionaal proces om te komen tot het afwegen van belangen, zie spoor 3 Vanuit de breedte van het manifest Wij zijn Flevoland! en de opdracht om een integrale benadering van de ontwikkelopgave van Flevoland te kiezen, kan de kernboodschap verder worden uitgewerkt. Om te komen tot een deal met het rijk zullen afspraken over de invulling van randvoorwaarden nodig zijn. De eerder opgestelde routekaart helpt daarbij. Voor de thema’s en de relevante voorwaarden wordt: 1.

De randvoorwaarden worden geïnventariseerd 2. Iedere voorwaarde wordt concreet geformuleerd 3. Per thema de netwerken en stakeholders in kaart gebracht (stakeholders of krachtenveldanalyse) 4. De lobby-boodschap geformuleerd per randvoorwaarde 5. De bestuurlijke en ambtelijke boodschappers en stakeholders/geadresseerden aangewezen. In bijlage 1 wordt een potloodschets van een lobbystrategie voor spoor 2 geschetst. UITSPRAAK 4: De bestuurlijke contactgroep verzoekt om voor de zomer te komen tot een tweede bestuurlijke conferentie of bestuurderstafel voor de Flevolandse overheden gericht op het maken van ruimtelijke keuzes en het bepalen van de inzet voor een “regiodeal” met het Rijk. UITSPRAAK 5: De bestuurlijke contactgroep verzoekt spoor 2 verder uit te werken conform bijlage 1.

4

Spoor 3 Bestuurlijke samenwerking Flevoland 2021-2024 Het interne spoor is cruciaal en vraagt tijd, waarschijnlijk enkele jaren. Dit jaar 2021 is nodig om als regio samen op te trekken richting Den Haag en de afspraken met het rijk voor te bereiden. Het maken van concrete keuzes en de afweging van belangen vergt onderling vertrouwen. Daarin moet worden geïnvesteerd. De raden en staten en AV-leden moeten tijdig zijn betrokken bij de te maken keuzes. Ook moet duidelijk zijn waarover de overheden van mening verschillen en waar nadere invulling nog moet worden gevonden. Ruimtelijke keuzes moeten worden gemaakt. Er is een gezamenlijke visie nodig op het gebied, waarin de provincie Flevoland, waterschap Zuiderzeeland en de gemeenten zich helder in herkennen. Een proces om die visie te formuleren en de keuzes voor te bereiden heeft tijd nodig. Op basis van een ruimtelijke kaart die de provincie ontwikkelt kan dit proces worden ondersteund om uiteindelijk tot een regionale agenda te kunnen komen. Vervolg bestuurlijke conferentie Om als regio het goede gesprek te voeren over de bestuurlijke samenwerking, het regionaal bod aan het rijk en de regionale aanpak van de woonopgave in Flevoland is een verdiepingsproces nodig. Samen zijn we gericht op een aanpak voor Flevoland, waarin we met het Rijk als partner de woonopgave, verbonden met andere opgaven, voor de komende jaren ter hand nemen.

Mogelijk kan daartoe een akkoord of regiodeal worden opgesteld met het Rijk. Gezamenlijke inzet en bestuurlijke processen moeten worden bepaald. De kern van die strategie moet zich richten op hoe Flevoland de juiste randvoorwaarden krijgt ingevuld op het terrein van werkgelegenheid, bereikbaarheid, voorzieningen etc. De randvoorwaarden moeten concreter worden ingevuld. Voorstel tot de zomer: 1. Samen met de partners brengt de provincie de opgaven voor Flevoland in kaart / beeld (Ruimte kaart in voorbereiding; Omgevingsvisies gemeenten en provincie) 2. Op basis van het manifest Wij zijn Flevoland!, de Omgevingsvisie Flevoland Straks en de omgevingsvisies van de gemeenten wordt een tweede bestuurlijke conferentie voorbereid. 3. Daarbij gaan de overheden gezamenlijk op zoek naar de synergie van belangen en de bespreking van (vermeende) tegengestelde belangen. 4. Op basis van een afweging van (regionale) belangen worden richtinggevende uitspraken gedaan die bouwstenen zijn voor een “regiodeal Flevoland/ “Flevodeal”/Regionale investeringsagenda Flevoland. 5. Een vervolgproces is dat de oogst wordt besproken in de colleges, raden en algemene vergadering. Na de zomer betekent dit de uitwerking van de randvoorwaarden en de ruimtelijke keuzes tot een regionale agenda. Dit betekent in feite een uitwerking van het eerste Manifest.

Deze kan in het late najaar in een bestuurlijke conferentie worden bekrachtigd. Dit proces vraagt om een langjarige aanpak.

UITSPRAAK 6

Stemt u in met een dergelijk proces om te komen tot strategische regionale samenwerking? Bent u bereid in uw eigen college dit proces te initiëren en ook de secretarissen te betrekken bij de inbreng in dit proces?

5

BIJLAGE 1 Mogelijke lobby activiteiten spoor 1 en 2 Lobbyacties spoor 1 Doelgroep

Bestuurlijk

Ambtelijk

BZK

Bestuurlijke contacten

Andere ministeries

Bestuurlijke contacten

Provincie Almere MRA Provincie Gemeenten

Nieuwe kamerleden

Partijlijnen

Public affairs

Zittende kamerleden, nieuwe portefeuille

Partijlijnen

Public affairs

Mogelijke deelnemers formatieproces/ nieuw kabinet/secondanten

Partijlijnen

Public affairs

Overige Etc

Kernboodschap Zie tekstvoorstellen in het tekstkader bij spoor 1. Wat moet er gebeuren De vraag van het rijk is om te komen tot woningbouw, met name om de druk in de Randstad op te vangen. Vanuit ons perspectief benadrukken we de kwalitatieve doorontwikkeling binnen randvoorwaarden. In onze contacten met partners en het rijk is het volgende in te brengen: Een kwalitatieve ontwikkeling van de Flevolandse samenleving betekent: - Bereikbaarheid - Duurzame ontwikkeling en innovatieve bouwtoepassingen - Passende werkgelegenheid, gericht op innovatie - Aandacht voor bodem en water - Toereikende aanvulling op het voorzieningenniveau (gezondheidszorg, onderwijs, sport en cultuur) - Natuur en recreatie - Aanpak van het stikstofvraagstuk

6

Lobbyacties spoor 2 Eerste schets De eerder toegestuurde routekaart is hierbij behulpzaam. Onderstaande grove schets moet gezamenlijk ambtelijk verder worden uitgewerkt. 1. Kwalitatieve doorontwikkeling Flevoland 2. Innovatie landbouw en 3. Bereikbaarheid Thema

Concreet eis

Doelgroep

Bereikbaarheid

IJmeerlijn, Lelylijn, N50

Actief grondbeleid (inbreng RVB)

Flevolands vastgoedbedrijf Regionale investeringsagenda Houtbouw, stikstofvrij bouwen

Ministeries TK fracties Partners Idem

Duurzaamheid, innovatieve woningbouw Watersystemen, ondergrond, bodemkwaliteit Innovatieve landbouw, landbouwtransitie Smart area Maatschappelijke voorzieningen Woninglocaties

Personen

Invloed Wie uit de regio

Idem

Idem

Idem

Flevoland proeftuin

Idem

Onderwijs, gezondheidszorg Waar Hoeveel Hoe snel Waarom daar

Idem

Etcetera

Aanpak 2021 1. Zet in op de doorontwikkeling Flevoland, ons gezamenlijk aanbod aan het Rijk 2. Als regio is uitgesproken dat dit een integrale aanpak behoeft, bijvoorbeeld in de vorm van een ‘Flevodeal’. Thema’s • Bereikbaarheid, IJmeerlijn Lelylijn, N50 • Actief grondbeleid (inbreng RVB) • Duurzaamheid • Smart area • Innovatieve landbouw • Maatschappelijke voorzieningen 3. Per thema een krachtenveldanalyse opstellen. We prioriteren de belangrijkste onderdelen voor regio en rijk en gaan daarop de lobby uitwerken. Dat doen we als volgt: • Wie hebben we waarvoor nodig en wat is de mate van invloed van deze personen • Met wie kunnen we deze analyse uitvoeren • Voor welke onderdelen van de woonopgave doen we dat 7

• • • • •

Welk laaghangend fruit zien we Welke verbindingen met andere dossiers zien we (stikstof, duurzaamheid, water, bodem, energie, etcetera) Wie kennen we in Den Haag Wie (provincie, gemeenten, waterschap) onderneemt actie Wat is relatie met het grotere verhaal (integraliteit, geen hobby)

4. We formuleren of herformuleren per thema de overkoepelende kernboodschap van Flevoland voor Den Haag en in het bijzonder het nieuwe kabinet. Dit doen we eveneens voor verschillende stakeholdergroepen en overkoepelende boodschap (gedeelde woorden, definities). 5. We formuleren een fiche per thema voor lobby/belangenbehartiging. 6. • • •

We benaderen namens de regio (bestuurlijk en ambtelijk): Nieuwe kamerleden Zittende kamerleden die andere portefeuille krijgen Directies van ministeries, overheidsinstanties?

8

Bijlage 2 Manifest, tekst over Bouwen aan Flevoland De woonopgave is meer dan stenen stapelen. We willen een kwalitatieve ontwikkeling van onze Flevolandse samenleving. Met woningen alleen komt een samenleving niet tot bloei. Het gaat om een volwaardige en duurzame gebiedsontwikkeling, waarbij (OV)bereikbaarheid, werkgelegenheid, voorzieningen, ruimte voor natuur en kwaliteit van wonen belangrijke uitgangspunten zijn. Daarom verwachten we dat regio en Rijk in dialoog afspraken maken over integrale gebiedsontwikkeling. Met het Rijk kijken we daarbij ook naar de stedelijke vernieuwingsprogramma’s, onder andere in het Interbestuurlijke programma Leefbaarheid en Veiligheid. •

Flevoland is een jonge provincie. De structuren van werk, cultuur, gezondheidszorg, onderwijs en dergelijke, zijn in de basis wel aanwezig, maar nog niet volledig ontwikkeld. Dat maakt de leefbaarheid in onze regio op onderdelen kwetsbaar. Daarom blijven we investeren in de nabijheid van onderwijs en werkgelegenheid, voorzieningen, gezondheidszorg, cultuur en natuur. Het Rijk kan hierbij helpen en bevorderen dat deze voorzieningen worden betrokken bij de ontwikkelingvan onze regio.

•

Om deze opgave duurzaam te realiseren spreekt het vanzelf dat we - Rijk en regio – samen investeren in circulair en klimaatbestendig bouwen. De bodem in zuidelijk Flevoland zal de komende tijd sterk dalen, terwijl in dit gebied een grote verstedelijksopgave is. Dit vraagt dat er robuust wordt gebouwd, met waterpartijen en innovatieve bouwmethoden. De bodemdaling leidt tot extra investeringen en onderhoudskosten voor de infrastructuur. Hiervoor moet financiële ruimte worden gevonden. Innovatie gaat over morgen, wet- en regelgeving gaan over gisteren. Experimenteerruimte is nodig om bouwprojecten en andere ontwikkelingen mogelijk te maken. Het Rijk kan daar aan meewerken. Flexibiliteit en innovatie, bijvoorbeeld ten aanzien van de stikstofproblematiek en circulair bouwen, zijn essentieel om te knellende wettelijke kaders te voorkomen.

•

Duurzaam investeren: de aanpak en kwalitatieve ontwikkeling van de Flevolandse samenleving wordt kritisch wanneer de financiële huishouding van de overheden ongezond is. Extra middelen kunnen nodig zijn om de opgave mogelijk te maken. Denkbaar zijn subsidies en regiodeals, maar ook de inzet van het Rijksvastgoedbedrijf (motie 19 februari 2020).

9

Bijlage 3 Lobbyfiche koepels VNG/IPO/UvW KERNBOODSCHAP WONEN & LEEFOMGEVING De decentrale overheden gaan voor voldoende, betaalbare en toekomstbestendige woningen op de juiste plekken en voor een toekomstbestendig landelijk gebied waar voedsel- en grondstoffenproductie, natuur en milieu, landschap en leefbaarheid in balans zijn. Zo ontstaan vitale en toekomstbestendige woon-werkregio’s en worden de opgaven voor natuur en stikstof aangepakt. De ontwikkelingen rondom de coronacrisis, het woningbouwtekort, de uitvoering van het klimaatakkoord, etc. vragen om een transitie in de manier waarop we omgaan met wonen en met de leefomgeving. De decentrale overheden leggen daarom een uitdagende agenda neer voor wonen en leefomgeving voor de nieuwe kabinetsperiode. Provincies, gemeenten en waterschappen slaan samen met rijk en andere partners de handen ineen om voor onze inwoners het tekort aan passende en betaalbare woningen in Nederland terug te dringen, de bestaande woningvoorraad te transformeren, de water- en stikstofproblematiek aan te pakken en de natuur robuust te maken. Het landelijk gebied is een belangrijke plaats waar de genoemde transities tot stand zullen komen. De decentrale overheden gaan daarom verder met samenhangende, gebiedsgerichte programma’s, en versnellen samen met het rijk de woningbouw.

Hiermee kan de bouw, één van de motoren van de Nederlandse economie, doorgaan. Dat is juist nu, in deze coronacrisis, van groot belang. Terugdringen van het woningtekort en een gebiedsgerichte aanpak in het landelijk gebied helpt ook de economie aan te jagen, steden en dorpen te vitaliseren, werk te maken van klimaatadaptatie en de energietransitie. Het gaat hierbij niet alleen om het bouwen van woningen, maar ook om het herstellen van de biodiversiteit, het ontwikkelen van kringlooplandbouw, het borgen van voldoende infrastructuur en het beschikbaar houden van voorzieningen. Wat moet er gebeuren? Voor Wonen: Tot 2030 moeten er 750.000 tot 1.000.000 woningen bij en 1.500.000 woningen worden verduurzaamd.

Al die nieuwe woningen moeten aan hoge eisen voldoen: • betaalbaar, met huur- en koopprijzen die passen bij de doelgroep waarvoor ze zijn gebouwd; • gewenst, passend bij de woonbehoefte van onze inwoners, gericht op uiteenlopende doelgroepen; • op de juiste plek, enerzijds zodat ze een bijdrage leveren aan leefbare, vitale steden en dorpen, zo veel mogelijk dicht bij bestaande, OV-knooppunten, multimodale infrastructuur, met de optimale mix van wonen, werken en recreëren, en anderzijds op locaties waar schade als gevolg van overstromingen beperkt blijft; • klimaatbestendig zijn, dus minder water verbruikend, met veel groen op, aan en rond de woningen, zodat droogte en hittestress worden beperkt en biodiversiteit wordt gestimuleerd; • CO2-neutraal, en circulair gebouwd, energieneutraal of -leverend, voorzien van CO2neutrale verwarming en verkoeling. Daar komt nog bij dat ook de bestaande woningen moeten worden gerenoveerd om energie te besparen. De woonopgave is bovendien altijd verweven met meerdere opgaven: leefbaarheid, bereikbaarheid, energie-opwek en -besparing, natuurinclusiviteit, klimaatadaptatie, landbouw, milieu en arbeidsmarkt. Integrale gebiedsontwikkeling is nodig. Het zijn dan ook de decentrale overheden die met hun regionale partners aan de lat gaan staan voor de integrale gebiedsontwikkeling.

Dat betekent dat in alle regio’s gemeenten, provincie, waterschap, wooncorporaties en marktpartijen nauw zullen samenwerken om de woonopgave aan te pakken. Gezamenlijk weten zij het beste welke behoeften er zijn en wat nodig is om de woningbouwlocaties bouwrijp te maken.

10