Commissies - Denkrichtingen Lelylijn + Impactanalyse.pdf

Denkrichtingen Lelylijn & Impactanalyse

08-04-2024

Agenda • • • •

Denkrichtingen NOVEX Lelylijn 2050 Impactanalyse Lelylijn Reactie vanuit Noordoostpolder & proces Vragen & opmerkingen

Denkrichtingen Lelylijn • Toekomstschets van de ruimte rondom de Lelylijn en welke keuzes daarin worden gemaakt: ontwikkelperspectief. • Om tot het Ontwikkelperspectief te komen zijn denkrichtingen opgesteld met verschillende mogelijkheden voor de toekomst van noordelijk Nederland met een Lelylijn. • De denkrichtingen zullen de komende tijd nader worden uitgewerkt en getoetst op haalbaarheid en realiseerbaarheid. •

Het is daarmee een tussenproduct.

Opdracht voorbereidingsfase Lelylijn Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) → Startbeslissing - Beslisinformatie: - Zicht op 75% van financiering - Voorzien eind 2024

Doelstellingen Lelylijn • Backbone van de versterking van de economie van het Noorden. • Een snelle en rechtstreekse betrouwbare spoorverbinding tussen Noordelijk Nederland en de Randstad (Groningen/Leeuwarden – Lelystad), waarbij de bereikbaarheid in de Noordelijke regio’s verbetert en een betere verbinding met Duitsland mogelijk wordt gemaakt. • Betere ontsluiting van de huidige woningbouw en verwachte groei van de woningbouw die gepaard kan gaan met realisatie van de Lelylijn. • Draagt bij aan het dichter bij elkaar brengen van de regio's in Nederland. • Draagt bij aan een duurzame vervoerswijze en daarmee de klimaatdoelen. • Randvoorwaarden: behoud van rust en ruimte, een zo goed mogelijke natuurinpassing en ruimtelijke kwaliteit

NOVEX onderzoek

NOVEX Ontwikkelperspectief • Integrale ontwikkeling bij realisatie Lelylijn • Werkhypothese van bundeling A6/A7/A32 • Lelylijn is meer dan een spoorverbinding • Sturend element voor lange termijn • Kernkwaliteiten èn uitdagingen noordelijk Nederland als basis • Behoeften regio & bijdrage nationale opgaven

Opgaven noordelijk Nederland

Kwaliteiten en uitdagingen van noordelijk NL door vertaald in opgaven (deels) te bedienen door de Lelylijn.

NOVEX Denkrichtingen o Opgaven o Oplossingsrichtingen o Denkrichtingen

Identiteitsvraag & vervoerconcept Lelylijn: - 30 minuten gemeenschap - Vitaal ecoland - Stedelijk netwerk - Internationale topregio

30 minuten gemeenschap • Lokale gemeenschappen. • Kleinschaligheid en lokale functiemenging • Eigen economische specialisatie • Actieradius van (actieve) ouderen de maat

• Binnen 30 minuten reizen alles wat nodig is • Elke voorzieningenkern zijn eigen treinstation • Sprinter 4x per uur per richting • 6 nieuwe stations Lokaal en spreiden

Vitaal ecoland • Rustige, ruime, ontspannen en vitale woon- en recreatieregio goed verbonden met OV-knooppunten

• Klimaat, bodem en water aan de basis • Natuurlijke oplossingen • Levensstijl) gezonde voeding en veel fysieke activiteit • (Trein gebonden) ontwikkeling recreatieve sector

• IC 2x per uur per richting • Sprinter 2x per uur per richting • 6 nieuwe stations Lokaal en concentreren

Stedelijk netwerk • • • • • •

Maximaliseren van agglomeratiekracht Selecteren en specialiseren Innovatieve broedplaatsen en campussen Treinverbinding is de linking pin. Schaalsprong Heerenveen en Drachten Buiten het stedelijk systeem inzetten op landschap

• IC 2x per uur per richting • Sprinter 2x per uur per richting • 5 nieuwe stations

Netwerk en spreiden

Internationale topregio • Maximaliseren van agglomeratiekracht • Forse schaal- en kwaliteitssprong Groningen • Groningen wordt selectiever • Groningen direct Amsterdam-Zuid, Bremen en Hamburg • Forse schaal- en kwaliteitssprong Leeuwarden complementair aan het Groningse profiel • Overstap ommeland/stad via hubs • IC direct 2x per uur per richting • IC 2x per uur per richting • 2 nieuwe stations

Netwerk en spreiden

Vervolgproces richting Ontwikkelperspectief 2050

Bereikbaarheidsonderzoek: 3 basisalternatieven

3 basisalternatieven o Infrastructuur o OV bediening o Vervoerwaarde o Exploitatiekosten o Investeringskosten

Ontwerpen op hoofdlijn voor een plausibele raming, voldoende realistisch en binnen de tijd!

Overzicht tracé alternatieven Noordoostpolder:

Blauw/grijs/turquoise lijn = Bundelingalternatief Rose/rode/paarse lijn = Zuidelijke alternatief

Brede Welvaart Investeringen moeten zijn gericht op het welbevinden van huidige èn toekomstige generaties. Niet alle waarden en uitkomsten zijn in geld uit te drukken.

Planning en vervolg: let op 3 tijdsvensters! 1. Bespreken Denkrichtingen Ontwikkelperspectief Lelylijn februari - april 2024 → colleges, volksvertegenwoordigers, Adviesraad 2. Tracés bereikbaarheid mei – juni 2024 → colleges, volksvertegenwoordigers, Adviesraad 3. Concept eindrapport & conclusies MIRT, NOVEX en Brede Welvaart juli – oktober 2024 → bestuurlijke afstemming, Adviesraad

Denkrichting 1 30 minuten gemeenschap

Denkrichting 3 Stedelijke Netwerk

Denkrichtingen Lelylijn De Stuurgroep Lelylijn vraagt om antwoord te geven op de volgende vragen: • Wat is uw oordeel over de geschetste Denkrichtingen in het algemeen? • Omvatten de Denkrichtingen het volledige veld aan mogelijke scenario’s voor de toekomst van noordelijk Nederland? • Welke elementen (bouwstenen/oplossingsrichtingen) van de Denkrichtingen spreken aan, en welke juist niet?

College stelt een conceptreactie op die wordt gedeeld met de fracties om input op te halen.

Impactanalyse Lelylijn

Impactanalyse Lelylijn • We hebben met deze impactanalyse in beeld gebracht wat de opgaven en kansen van een station in de Noordoostpolder kunnen zijn • en welke keuzes de gemeente daarin zou kunnen maken. • Het is het huiswerk waarmee we als gemeente de volgende fase van het onderzoek in kunnen gaan. • Het geeft mogelijke antwoorden op de vraag waar de gemeente voor wil gaan (dit willen we), maar ook wat haar propositie aan het Rijk kan zijn (dit hebben we te bieden). • Definitief stuk midden april.

Impactanalyse Lelylijn • De Impactanalyse kijkt niet alleen naar wonen en werken. Maar ook naar de sociaal-maatschappelijke opgaven die op ons pad kunnen komen. Economische ontwikkeling en demografische ontwikkeling. • Ontwikkelingen voorzieningenniveau en recreatie & toerisme. • De impactanalyse gebruiken als onderleggen voor de NOPreactie op de Denkrichtingen Lelylijn.

Impactanalyse Lelylijn • Met de impactanalyse worden geen keuzes gemaakt. •

Het is een goed basisdocument waarmee we verdere uitwerkingen en concretisering van toekomstige opgaven kunnen vormgeven.

•

Die ons bovendien helpen positie te kiezen in het Lelylijn proces van MIRT en NOVEX

•

en helpen om gefundeerd te reageren op de stukken vanuit de projectorganisatie.

Impactanalyse Lelylijn • Niet onbelangrijk: samenhang met (concept-) omgevingsvisie • De impactanalyse zet de toekomstscenario’s uit de analyse af tegen de kernopgaven van de omgevingsvisie. • Daarmee worden aandachtspunten meegenomen in de impactanalyse Lelylijn vanuit de omgevingsvisie.

Impactanalyse Lelylijn Waar komen we vandaag? 0-scenario. • Nieuw land met een eigen identiteit. • Noordoostpolder: een hechte samenleving • Emmeloord als sterk hart, maar maatschappelijke voorzieningen staan onder druk. • De sociaal-economische structuur is ondernemend en kennisintensief.

Een nieuw hoofdstuk in de historie van Noordoostpolder kost tijd. Het realiseren van grote projecten neemt veel tijd in beslag. Net als het droogleggen van de Noordoostpolder zelf, ligt een spoorlijn als de Lelylijn er niet van vandaag op morgen.

Impactanalyse Lelylijn • 5 opgaven voor Noordoostpolder •

Wonen: blijf bouwen voor doorstroming en starters.

•

Werken: blijf voldoende talent aantrekken.

•

Landschap: behoud de voor de NOP karakteristieke pioniersgeest om landschappelijke opgaven het hoofd te bieden.

•

Mobiliteit: beweeg van een echte autogemeente naar een gemeente waar andere vormen van vervoer de rol van de auto terugdringen.

•

Maatschappelijke opgave: zorg dat het voorzieningenniveau niet verschraalt en in de toekomst op peil blijft.

Impactanalyse Lelylijn

NOPE + • Er is geen aanleiding voor extra groei, waardoor de bestaande sociale samenhang blijft. • Er is geen ruimte nodig voor extra woningbouw. • Er hoeven op korte termijn geen ingewikkelde keuzes gemaakt te worden. • Het leven in en de identiteit van de Noordoostpolder blijft goeddeels wat het is.

NOPE • Vergrijzing neemt toe en de bevolking stabiliseert. Hierdoor komen voorzieningen onder druk te staan. • De economie blijft last houden van de moeilijke toegang tot talent, wat een beperkende factor is in de economische ontwikkeling van de polder. • Jongeren verlaten de polder om elders te studeren en hun leven op te bouwen. • Het is moeilijk om invulling te geven aan de behoefte aan andere vormen van mobiliteit. • Het gevoel van afstand tussen stad en platteland kan hierdoor verder gevoed worden.

NOP-centreren + • Het bestaande centrum van Emmeloord wordt versterkt en kan zich verder doorontwikkelen. • Geconcentreerde woningbouw vraagt het minste gebruik van agrarische ruimte. • Bestaande plannen en investeringen in Emmeloord kunnen worden versterkt door een centraal gelegen station. • Grootste economisch effect door concentratie van functies rond het station. • Grootste effect op mobiliteitstransitie door sterke mobiliteitsknoop en veel functies en activiteiten rond het station. • Station komt in het midden van het assenkruis te liggen (cultuurhistorisch).

NOP-centreren • Het contrast tussen Emmeloord en de dorpen wordt groter. • De maatschappelijke opbouw verandert en er is een kans op instroom van kwetsbare doelgroepen. • Er is geen directe aanleiding om landschappelijke opgaven te koppelen aan de Lelylijn. • De dorpen profiteren minder mee. • Dit scenario plaatst bestaande plannen en initiatieven in de omgeving in een ander perspectief: dit veroorzaakt op korte termijn al keuzes die voorsorteren op de komst van de Lelylijn.

NOP-uitbreiden + • De Noordoostpolder krijgt er een centrum bij, naast dat in het centrum van Emmeloord, komt er een aan de zuidwestzijde bij. • De kans kan aangegrepen worden een duurzame meervoudige mobiliteitshub te ontwikkelen, vlakbij de snelweg. • Nieuwe agenda’s, programma’s en transitie kunnen worden opgepakt. • Dit scenario zorgt voor een nieuwe instroom mensen van buiten de Noordoostpolder, veel kenniswerkers met bèta achtergrond die de natuur als nieuwe drager aantrekkelijk vinden • De locatie is ook toegankelijk voor Urk en (gedeelde) opgave in de tussenruimte kunnen worden opgepakt.

NOP-uitbreiden • Het stijgende voorzieningenniveau in ‘het tweede centrum’, kan gaan concurreren met het huidige centrum. • Woningbouw heeft een relatief grote landbouwgrondinname en dit kan zorgen voor weerstand. • De dorpen profiteren minder mee. • De ‘nieuwe NOP-er’ kan in beginsel spannend zijn voor huidige bewoners. • Station hoogstwaarschijnlijk aan de zuidzijde A6, kan voelen als een barrière tussen huidige en nieuwe Emmeloord. Ontwerpopgave.

NOP-spreiden + • Meerdere dorpen profiteren mee • De woningbouwopgave kan verspreid worden over meerdere dorpen. • Het voorzieningen kan in sommige dorpen uitgebreid worden. • Landschappelijke opgaven kunnen worden aangepakt — vrijkomende boerenerven, kleine “groene eilanden” kunnen worden ingezet en herontwikkeld. • Bestaande polderstructuren kunnen aangezet worden en recreatief aantrekkelijker worden gemaakt.

NOP-spreiden • Minder HOV-lijnen zijn mogelijk, er is minder centraliteit in het netwerk georganiseerd. • De auto blijft een relatief grote rol spelen. • Doordat er geen nieuwe aanwas aan bewoners in de NOP komt, zal ook vergrijzing op huidig tempo doorgaan. • Er is een dreiging voor niet voldoende (zorg)personeel. Waar komen arbeiders vandaan? • Er is geen directe reden om opgaven aan te pakken. • Het verschil tussen dorpen groeit. • De kwaliteit van de stationsgebieden zal minder zijn omdat investeringen over drie stations verspreid moeten worden.

Lessen uit de impactanalyse • • • • • • • • • • •

De scenario’s laten zien dat er iets te kiezen valt! Het bedrijfsleven profiteert van de Lelylijn en de economie wordt sterker met een station. Een station met woningbouw geeft een impuls aan sociaal-maatschappelijke agenda’s. De bevolkingssamenstelling verandert. Of dit een probleem is, hangt af van tempo, ontwerp, soort woningen, houding en opvatting. Van dorp tot stad: het station reikt tot in de dorpen. Een tracé gebundeld aan de A6 past het beste bij de kernkwaliteiten van de Noordoostpolder. De locatie van het station doet ertoe. De kwaliteit van het stationsgebied moet uitstekend zijn. Daarop moet gemeente nu al (hoog) inzetten. Zorg ervoor dat iedereen meedoet. Het tracé en het station zijn ook een landschappelijke ontwerpopgave. Geef een impuls aan recreatie en toerisme.

Vervolg en proces • Met de lessen uit deze studie kan de gemeente Noordoostpolder verder aan de slag om te helpen de Lelylijn een realiteit te maken, invloed uitoefenen op het tracé en stationslocatie, en zich voorbereiden op de komst van deze lijn. • Nadenken over concretiseren van de lessen uit de impactanalyse en het bod richting het Rijk. • Vrijgeven impactanalyse om onze inwoners mee te laten denken en hun input mee te nemen in reacties op de stukken vanuit projectorganisatie.

Vervolg en proces • College komt met concept reactie op denkrichtingen.

• U wordt gevraagd input mee te geven / te reageren op de concept reactie vanuit het college. • Voor 17 mei reactie richting stuurgroep Lelylijn.

Tot zover… voor nu. Vragen of opmerkingen?